໔. ສີສປາວນວຄ຺ໂຄ

໑. ສີສປາວນສຸຕ຺ຕໍ

໑໑໐໑. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ໂກສມ຺ພິຍໍ ວິຫຣຕິ ສີສປາວເນ [ສິໍສປາວເນ (ສີ. ປີ.)]. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ປຣິຕ຺ຕານິ ສີສປາປຓ຺ຓານິ ປາຓິນາ ຄເຫຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຕມໍ ນຸ ໂຂ ພຫຸຕຣໍ – ຍານິ ວາ ມຍາ ປຣິຕ຺ຕານິ ສີສປາປຓ຺ຓານິ ປາຓິນາ ຄຫິຕານິ ຍທິທໍ ອຸປຣິ ສີສປາວເນ’’ຕິ? ‘‘ອປ຺ປມຕ຺ຕການິ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ ປຣິຕ຺ຕານິ ສີສປາປຓ຺ຓານິ ປາຓິນາ ຄຫິຕານິ; ອຖ ໂຂ ເອຕາເນວ ພຫຸຕຣານິ ຍທິທໍ ອຸປຣິ ສີສປາວເນ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕເທວ ພຫຸຕຣໍ ຍໍ ໂວ ມຍາ ອຠິຎ຺ຎາຍ ອນກ຺ຂາຕໍ. ກສ຺ມາ ເຈຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ອນກ຺ຂາຕໍ? ນ ເຫຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕ຺ຖສໍຫິຕໍ ນາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍກໍ ນ ນິພ຺ພິທາຍ ນ ວິຣາຄາຍ ນ ນິໂຣຘາຍ ນ ອຸປສມາຍ ນ ອຠິຎ຺ຎາຍ ນ ສມ຺ໂພຘາຍ ນ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ; ຕສ຺ມາ ຕໍ ມຍາ ອນກ຺ຂາຕໍ’’.

‘‘ກິຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ອກ຺ຂາຕໍ? ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ອກ຺ຂາຕໍ, ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ’ຕິ ມຍາ ອກ຺ຂາຕໍ, ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ’ຕິ ມຍາ ອກ຺ຂາຕໍ, ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ມຍາ ອກ຺ຂາຕໍ’’.

‘‘ກສ຺ມາ ເຈຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ອກ຺ຂາຕໍ? ເອຕຎ຺ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕ຺ຖສໍຫິຕໍ ເອຕໍ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍກໍ ເອຕໍ ນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ອຸປສມາຍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ; ຕສ຺ມາ ຕໍ ມຍາ ອກ຺ຂາຕໍ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ໂຍໂຄ ກຣຓີໂຍ…ເປ… ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ໂຍໂຄ ກຣຓີໂຍ’’ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ຂທິຣປຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ

໑໑໐໒. ‘‘ໂຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອຫໍ ທຸກ຺ຂໍ ອຣິຍສຈ຺ຈໍ ຍຖາຠູຕໍ ອນຠິສເມຈ຺ຈ, ທຸກ຺ຂສມຸທຍໍ ອຣິຍສຈ຺ຈໍ ຍຖາຠູຕໍ ອນຠິສເມຈ຺ຈ, ທຸກ຺ຂນິໂຣຘໍ ອຣິຍສຈ຺ຈໍ ຍຖາຠູຕໍ ອນຠິສເມຈ຺ຈ, ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ອຣິຍສຈ຺ຈໍ ຍຖາຠູຕໍ ອນຠິສເມຈ຺ຈ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກຣິສ຺ສາມີ’ຕິ – ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອຫໍ ຂທິຣປຕ຺ຕານໍ ວາ ສຣລປຕ຺ຕານໍ [ປລາສປຕ຺ຕານໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ວາ ອາມລກປຕ຺ຕານໍ ວາ ປຸຏໍ ກຣິຕ຺ວາ ອຸທກໍ ວາ ຕາລປຕ຺ຕໍ ວາ ອາຫຣິສ຺ສາມີ’ຕິ – ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອຫໍ ທຸກ຺ຂໍ ອຣິຍສຈ຺ຈໍ ຍຖາຠູຕໍ ອນຠິສເມຈ຺ຈ…ເປ… ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ອຣິຍສຈ຺ຈໍ ຍຖາຠູຕໍ ອນຠິສເມຈ຺ຈ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກຣິສ຺ສາມີ’ຕິ – ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ.

‘‘ໂຍ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອຫໍ ທຸກ຺ຂໍ ອຣິຍສຈ຺ຈໍ ຍຖາຠູຕໍ ອຠິສເມຈ຺ຈ, ທຸກ຺ຂສມຸທຍໍ ອຣິຍສຈ຺ຈໍ ຍຖາຠູຕໍ ອຠິສເມຈ຺ຈ, ທຸກ຺ຂນິໂຣຘໍ ອຣິຍສຈ຺ຈໍ ຍຖາຠູຕໍ ອຠິສເມຈ຺ຈ, ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ອຣິຍສຈ຺ຈໍ ຍຖາຠູຕໍ ອຠິສເມຈ຺ຈ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກຣິສ຺ສາມີ’ຕິ – ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອຫໍ ປທຸມປຕ຺ຕານໍ ວາ ປລາສປຕ຺ຕານໍ ວາ ມາລຸວປຕ຺ຕານໍ ວາ ປຸຏໍ ກຣິຕ຺ວາ ອຸທກໍ ວາ ຕາລປຕ຺ຕໍ ວາ ອາຫຣິສ຺ສາມີ’ຕິ – ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອຫໍ ທຸກ຺ຂໍ ອຣິຍສຈ຺ຈໍ ຍຖາຠູຕໍ ອຠິສເມຈ຺ຈ …ເປ… ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ອຣິຍສຈ຺ຈໍ ຍຖາຠູຕໍ ອຠິສເມຈ຺ຈ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກຣິສ຺ສາມີ’ຕິ – ຐານເມຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ໂຍໂຄ ກຣຓີໂຍ…ເປ… ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ໂຍໂຄ ກຣຓີໂຍ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ທຓ຺ຑສຸຕ຺ຕໍ

໑໑໐໓. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຓ຺ໂຑ ອຸປຣິເວຫາສໍ ຂິຕ຺ໂຕ ສກິມ຺ປິ ມູເລນ ນິປຕຕິ, ສກິມ຺ປິ ອຄ຺ເຄນ ນິປຕຕິ; ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອວິຊ຺ຊານີວຣຓາ ສຕ຺ຕາ ຕຓ຺ຫາສໍໂຍຊນາ ສນ຺ຘາວນ຺ຕາ ສໍສຣນ຺ຕາ [ຕຓ຺ຫາສໍໂຍຊນພນ຺ຘາ ສນ຺ຘາວຕາ (ກ.)] ສກິມ຺ປິ ອສ຺ມາ ໂລກາ ປຣໍ ໂລກໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ສກິມ຺ປິ ປຣສ຺ມາ ໂລກາ ອິມໍ ໂລກໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸນ຺ນໍ ອຣິຍສຈ຺ຈານໍ. ກຕເມສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ? ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອຣິຍສຈ຺ຈສ຺ສ…ເປ… ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນິຍາ ປຏິປທາຍ ອຣິຍສຈ຺ຈສ຺ສ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ໂຍໂຄ ກຣຓີໂຍ…ເປ… ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ໂຍໂຄ ກຣຓີໂຍ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ເຈລສຸຕ຺ຕໍ

໑໑໐໔. ‘‘ອາທິຕ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຈເລ ວາ ສີເສ ວາ ກິມສ຺ສ ກຣຓີຍ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອາທິຕ຺ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ເຈເລ ວາ ສີເສ ວາ, ຕສ຺ເສວ ເຈລສ຺ສ ວາ ສີສສ຺ສ ວາ ນິພ຺ພາປນາຍ ອຘິມຕ຺ໂຕ ຉນ຺ໂທ ຈ ວາຍາໂມ ຈ ອຸສ຺ສາໂຫ ຈ ອຸສ຺ໂສຬ຺ຫີ ຈ ອປ຺ປຏິວານີ ຈ ສຕິ ຈ ສມ຺ປຊຎ຺ຎຎ຺ຈ ກຣຓີຍ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ອາທິຕ຺ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຈລໍ ວາ ສີສໍ ວາ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ອມນສິກຣິຕ຺ວາ ອນຠິສເມຕານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຣິຍສຈ຺ຈານໍ ຍຖາຠູຕໍ ອຠິສມຍາຍ ອຘິມຕ຺ໂຕ ຉນ຺ໂທ ຈ ວາຍາໂມ ຈ ອຸສ຺ສາໂຫ ຈ ອຸສ຺ໂສຬ຺ຫີ ຈ ອປ຺ປຏິວານີ ຈ ສຕິ ຈ ສມ຺ປຊຎ຺ຎຎ຺ຈ ກຣຓີຍໍ. ກຕເມສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ? ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອຣິຍສຈ຺ຈສ຺ສ…ເປ… ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນິຍາ ປຏິປທາຍ ອຣິຍສຈ຺ຈສ຺ສ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ໂຍໂຄ ກຣຓີໂຍ…ເປ… ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ໂຍໂຄ ກຣຓີໂຍ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ສຕ຺ຕິສຕສຸຕ຺ຕໍ

໑໑໐໕. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຣິໂສ ວສ຺ສສຕາຍຸໂກ ວສ຺ສສຕຊີວີ. ຕເມນໍ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ – ‘ເອຫມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ຕໍ ສຕ຺ຕິສເຕນ ຫນິສ຺ສນ຺ຕິ, ມຊ຺ຌນ຺ຫິກສມຍໍ ສຕ຺ຕິສເຕນ ຫນິສ຺ສນ຺ຕິ, ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ສຕ຺ຕິສເຕນ ຫນິສ຺ສນ຺ຕິ. ໂສ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ອມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ທິວເສ ທິວເສ ຕີຫິ ຕີຫິ ສຕ຺ຕິສເຕຫິ ຫຎ຺ຎມາໂນ ວສ຺ສສຕາຍຸໂກ ວສ຺ສສຕຊີວີ ວສ຺ສສຕສ຺ສ ອຈ຺ຈເຍນ ອນຠິສເມຕານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອຣິຍສຈ຺ຈານິ ອຠິສເມສ຺ສສີ’’’ຕິ.

‘‘ອຕ຺ຖວສິເກນ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸລປຸຕ຺ເຕນ ອລໍ ອຸປຄນ຺ຕຸໍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອນມຕຄ຺ໂຄຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍສາໂຣ; ປຸພ຺ພາ ໂກຏິ ນປ຺ປຎ຺ຎາຍຕິ ສຕ຺ຕິປ຺ປຫາຣານໍ ອສິປ຺ປຫາຣານໍ ອຸສຸປ຺ປຫາຣານໍ ຜຣສຸປ຺ປຫາຣານໍ [ອສິປ຺ປຫາຣານໍ ຜຣສຸປ຺ປຫາຣານໍ (ກ.)]. ເອວຎ຺ເຈຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສ຺ສ. ນ ໂຂ ປນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຫ ທຸກ຺ເຂນ, ສຫ ໂທມນສ຺ເສນ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຣິຍສຈ຺ຈານໍ ອຠິສມຍໍ ວທາມິ; ອປິ ຈາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຫາວ ສຸເຂນ, ສຫາວ ໂສມນສ຺ເສນ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຣິຍສຈ຺ຈານໍ ອຠິສມຍໍ ວທາມິ. ກຕເມສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ? ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອຣິຍສຈ຺ຈສ຺ສ…ເປ… ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນິຍາ ປຏິປທາຍ ອຣິຍສຈ຺ຈສ຺ສ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ໂຍໂຄ ກຣຓີໂຍ…ເປ… ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ໂຍໂຄ ກຣຓີໂຍ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ປາຓສຸຕ຺ຕໍ

໑໑໐໖. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຣິໂສ ຍໍ ອິມສ຺ມິໍ ຊມ຺ພຸທີເປ ຕິຓກຏ຺ຐສາຂາປລາສໍ ຕຈ຺ເຉຕ຺ວາ ເອກຊ຺ຌໍ ສໍຫເຣຍ຺ຍ; ເອກຊ຺ຌໍ ສໍຫຣິຕ຺ວາ ສູລໍ ກເຣຍ຺ຍ. ສູລໍ ກຣິຕ຺ວາ ເຍ ມຫາສມຸທ຺ເທ ມຫນ຺ຕກາ ປາຓາ ເຕ ມຫນ຺ຕເກສຸ ສູເລສຸ ອາວຸເນຍ຺ຍ, ເຍ ມຫາສມຸທ຺ເທ ມຊ຺ຌິມກາ ປາຓາ ເຕ ມຊ຺ຌິມເກສຸ ສູເລສຸ ອາວຸເນຍ຺ຍ, ເຍ ມຫາສມຸທ຺ເທ ສຸຂຸມກາ ປາຓາ ເຕ ສຸຂຸມເກສຸ ສູເລສຸ ອາວຸເນຍ຺ຍ. ອປຣິຍາທິນ຺ນາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາສມຸທ຺ເທ ໂອຬາຣິກາ ປາຓາ ອສ຺ສຸ.

‘‘ອຖ ອິມສ຺ມິໍ ຊມ຺ພຸທີເປ ຕິຓກຏ຺ຐສາຂາປລາສໍ ປຣິກ຺ຂຍໍ ປຣິຍາທານໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ. ອິໂຕ ພຫຸຕຣາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາສມຸທ຺ເທ ສຸຂຸມກາ ປາຓາ, ເຍ ນ ສຸກຣາ ສູເລສຸ ອາວຸນິຕຸໍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ສຸຂຸມຕ຺ຕາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕ຺ຕຠາວສ຺ສ. ເອວໍ ມຫາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປາໂຍ. ເອວໍ ມຫນ຺ຕສ຺ມາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປາຍສ຺ມາ ປຣິມຸຕ຺ໂຕ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ໂນ ປຸຄ຺ຄໂລ ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ…ເປ… ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ໂຍໂຄ ກຣຓີໂຍ…ເປ… ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ໂຍໂຄ ກຣຓີໂຍ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ປຐມສູຣິຍສຸຕ຺ຕໍ

໑໑໐໗. ‘‘ສູຣິຍສ຺ສ [ສຸຣິຍສ຺ສ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ອຸທຍໂຕ ເອຕໍ ປຸພ຺ພງ຺ຄມໍ ເອຕໍ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ, ຍທິທໍ – ອຣຸຓຸຄ຺ຄໍ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຣິຍສຈ຺ຈານໍ ຍຖາຠູຕໍ ອຠິສມຍາຍ ເອຕໍ ປຸພ຺ພງ຺ຄມໍ ເອຕໍ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ, ຍທິທໍ – ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ. ຕສ຺ເສຕໍ ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປາຏິກງ຺ຂໍ – ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານິສ຺ສຕິ…ເປ… ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານິສ຺ສຕິ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ໂຍໂຄ ກຣຓີໂຍ…ເປ… ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ໂຍໂຄ ກຣຓີໂຍ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ທຸຕິຍສູຣິຍສຸຕ຺ຕໍ

໑໑໐໘. ‘‘ຍາວກີວຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈນ຺ທິມສູຣິຍາ ໂລເກ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ເນວ ຕາວ ມຫໂຕ ອາໂລກສ຺ສ ປາຕຸຠາໂວ ໂຫຕິ ມຫໂຕ ໂອຠາສສ຺ສ. ອນ຺ຘຕມໍ ຕທາ ໂຫຕິ ອນ຺ຘກາຣຕິມິສາ. ເນວ ຕາວ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວາ [ຣຕ຺ຕິທິວາ (ກ.)] ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ນ ມາສທ຺ຘມາສາ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ນ ອຸຕຸສໍວຈ຺ຉຣາ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ.

‘‘ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈນ຺ທິມສູຣິຍາ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອຖ ມຫໂຕ ອາໂລກສ຺ສ ປາຕຸຠາໂວ ໂຫຕິ ມຫໂຕ ໂອຠາສສ຺ສ. ເນວ ອນ຺ຘກາຣຕມໍ ຕທາ ໂຫຕິ ນ ອນ຺ຘກາຣຕິມິສາ. ອຖ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວາ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ມາສທ຺ຘມາສາ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ອຸຕຸສໍວຈ຺ຉຣາ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍາວກີວຎ຺ຈ ຕຖາຄໂຕ ໂລເກ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ, ເນວ ຕາວ ມຫໂຕ ອາໂລກສ຺ສ ປາຕຸຠາໂວ ໂຫຕິ ມຫໂຕ ໂອຠາສສ຺ສ. ອນ຺ຘຕມໍ ຕທາ ໂຫຕິ ອນ຺ຘກາຣຕິມິສາ. ເນວ ຕາວ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຣິຍສຈ຺ຈານໍ ອາຈິກ຺ຂຓາ ໂຫຕິ ເທສນາ ປຎ຺ຎາປນາ ປຏ຺ຐປນາ ວິວຣຓາ ວິຠຊນາ ອຸຕ຺ຕານີກມ຺ມໍ.

‘‘ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ, ອຖ ມຫໂຕ ອາໂລກສ຺ສ ປາຕຸຠາໂວ ໂຫຕິ ມຫໂຕ ໂອຠາສສ຺ສ. ເນວ ອນ຺ຘຕມໍ ຕທາ ໂຫຕິ ນ ອນ຺ຘກາຣຕິມິສາ. ອຖ ໂຂ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຣິຍສຈ຺ຈານໍ ອາຈິກ຺ຂຓາ ໂຫຕິ ເທສນາ ປຎ຺ຎາປນາ ປຏ຺ຐປນາ ວິວຣຓາ ວິຠຊນາ ອຸຕ຺ຕານີກມ຺ມໍ. ກຕເມສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ? ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອຣິຍສຈ຺ຈສ຺ສ…ເປ… ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນິຍາ ປຏິປທາຍ ອຣິຍສຈ຺ຈສ຺ສ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ໂຍໂຄ ກຣຓີໂຍ…ເປ… ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ໂຍໂຄ ກຣຓີໂຍ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ອິນ຺ທຂີລສຸຕ຺ຕໍ

໑໑໐໙. ‘‘ເຍ ຫິ ເກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານນ຺ຕິ…ເປ… ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານນ຺ຕິ, ເຕ ອຎ຺ຎສ຺ສ ສມຓສ຺ສ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ວາ ມຸຂໍ ອຸລ຺ໂລເກນ຺ຕິ [ໂອໂລເກນ຺ຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] – ‘ອຍໍ ນູນ ຠວໍ ຊານໍ ຊານາຕິ, ປສ຺ສໍ ປສ຺ສຕີ’’’ຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕູລປິຈຸ ວາ ກປ຺ປາສປິຈຸ ວາ ລຫຸໂກ ວາຕູປາທາໂນ ສເມ ຠູມິຠາເຄ ນິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ. ຕເມນໍ ປຸຣຕ຺ຖິໂມ ວາໂຕ ປຈ຺ຉິເມນ ສໍຫເຣຍ຺ຍ, ປຈ຺ຉິໂມ ວາໂຕ ປຸຣຕ຺ຖິເມນ ສໍຫເຣຍ຺ຍ, ອຸຕ຺ຕໂຣ ວາໂຕ ທກ຺ຂິເຓນ ສໍຫເຣຍ຺ຍ, ທກ຺ຂິໂຓ ວາໂຕ ອຸຕ຺ຕເຣນ ສໍຫເຣຍ຺ຍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ລຫຸກຕ຺ຕາ, ຠິກ຺ຂເວ, ກປ຺ປາສປິຈຸໂນ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຍ ຫິ ເກຈິ ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານນ຺ຕິ…ເປ… ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານນ຺ຕິ, ເຕ ອຎ຺ຎສ຺ສ ສມຓສ຺ສ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ວາ ມຸຂໍ ອຸລ຺ໂລເກນ຺ຕິ – ‘ອຍໍ ນູນ ຠວໍ ຊານໍ ຊານາຕິ, ປສ຺ສໍ ປສ຺ສຕີ’ຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸນ຺ນໍ ອຣິຍສຈ຺ຈານໍ.

‘‘ເຍ ຈ ໂຂ ເກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານນ຺ຕິ…ເປ… ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານນ຺ຕິ, ເຕ ນ ອຎ຺ຎສ຺ສ ສມຓສ຺ສ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ວາ ມຸຂໍ ອຸລ຺ໂລເກນ຺ຕິ – ‘ອຍໍ ນູນ ຠວໍ ຊານໍ ຊານາຕິ, ປສ຺ສໍ ປສ຺ສຕີ’’’ຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອໂຍຂີໂລ ວາ ອິນ຺ທຂີໂລ ວາ ຄມ຺ຠີຣເນໂມ ສຸນິຂາໂຕ ອຈໂລ ອສມ຺ປກມ຺ປີ. ປຸຣຕ຺ຖິມາຍ ເຈປິ ທິສາຍ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ຠຸສາ ວາຕວຸຏ຺ຐິ, ເນວ ສງ຺ກມ຺ເປຍ຺ຍ [ເນວ ນໍ ສງ຺ກມ຺ເປຍ຺ຍ (ສີ. ປີ.)] ນ ສມ຺ປກມ຺ເປຍ຺ຍ ນ ສມ຺ປຈາເລຍ຺ຍ; ປຈ຺ຉິມາຍ ເຈປິ ທິສາຍ…ເປ… ອຸຕ຺ຕຣາຍ ເຈປິ ທິສາຍ…ເປ… ທກ຺ຂິຓາຍ ເຈປິ ທິສາຍ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ຠຸສາ ວາຕວຸຏ຺ຐິ, ເນວ ສງ຺ກມ຺ເປຍ຺ຍ ນ ສມ຺ປກມ຺ເປຍ຺ຍ ນ ສມ຺ປຈາເລຍ຺ຍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຄມ຺ຠີຣຕ຺ຕາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເນມສ຺ສ ສຸນິຂາຕຕ຺ຕາ ອິນ຺ທຂີລສ຺ສ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຍ ຈ ໂຂ ເກຈິ ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານນ຺ຕິ…ເປ… ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານນ຺ຕິ, ເຕ ນ ອຎ຺ຎສ຺ສ ສມຓສ຺ສ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ວາ ມຸຂໍ ອຸລ຺ໂລເກນ຺ຕິ – ‘ອຍໍ ນູນ ຠວໍ ຊານໍ ຊານາຕິ, ປສ຺ສໍ ປສ຺ສຕີ’ຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ສຸທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸນ຺ນໍ ອຣິຍສຈ຺ຈານໍ. ກຕເມສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ? ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອຣິຍສຈ຺ຈສ຺ສ…ເປ… ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນິຍາ ປຏິປທາຍ ອຣິຍສຈ຺ຈສ຺ສ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ໂຍໂຄ ກຣຓີໂຍ…ເປ… ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ໂຍໂຄ ກຣຓີໂຍ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ວາທຕ຺ຖິກສຸຕ຺ຕໍ

໑໑໑໐. ‘‘ໂຍ ຫິ ໂກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ…ເປ… ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ປຸຣຕ຺ຖິມາຍ ເຈປິ ທິສາຍ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ສມໂຓ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາ ວາທຕ຺ຖິໂກ ວາທຄເວສີ – ‘ວາທມສ຺ສ ອາໂຣເປສ຺ສາມີ’ຕິ, ຕໍ ວຕ ສຫຘມ຺ເມນ ສງ຺ກມ຺ເປສ຺ສຕິ ວາ ສມ຺ປກມ຺ເປສ຺ສຕິ ວາ ສມ຺ປຈາເລສ຺ສຕິ ວາຕິ – ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ປຈ຺ຉິມາຍ ເຈປິ ທິສາຍ…ເປ… ອຸຕ຺ຕຣາຍ ເຈປິ ທິສາຍ…ເປ… ທກ຺ຂິຓາຍ ເຈປິ ທິສາຍ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ສມໂຓ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາ ວາທຕ຺ຖິໂກ ວາທຄເວສີ – ‘ວາທມສ຺ສ ອາໂຣເປສ຺ສາມີ’ຕິ, ຕໍ ວຕ ສຫຘມ຺ເມນ ສງ຺ກມ຺ເປສ຺ສຕິ ວາ ສມ຺ປກມ຺ເປສ຺ສຕິ ວາ ສມ຺ປຈາເລສ຺ສຕິ ວາຕິ – ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິລາຍູໂປ ໂສຬສ ກຸກ຺ກຸໂກ. ຕສ຺ສສ຺ສຸ ອຏ຺ຐ ກຸກ຺ກຸ ເຫຏ຺ຐາ ເນມງ຺ຄມາ, ອຏ຺ຐ ກຸກ຺ກຸ ອຸປຣິເນມສ຺ສ. ປຸຣຕ຺ຖິມາຍ ເຈປິ ທິສາຍ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ຠຸສາ ວາຕວຸຏ຺ຐິ, ເນວ ສງ຺ກມ຺ເປຍ຺ຍ ນ ສມ຺ປກມ຺ເປຍ຺ຍ ນ ສມ຺ປຈາເລຍ຺ຍ; ປຈ຺ຉິມາຍ ເຈປິ ທິສາຍ…ເປ… ອຸຕ຺ຕຣາຍ ເຈປິ ທິສາຍ…ເປ… ທກ຺ຂິຓາຍ ເຈປິ ທິສາຍ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ຠຸສາ ວາຕວຸຏ຺ຐິ, ເນວ ສງ຺ກມ຺ເປຍ຺ຍ ນ ສມ຺ປກມ຺ເປຍ຺ຍ ນ ສມ຺ປຈາເລຍ຺ຍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຄມ຺ຠີຣຕ຺ຕາ, ຠິກ຺ຂເວ, ເນມສ຺ສ ສຸນິຂາຕຕ຺ຕາ ສິລາຍູປສ຺ສ. ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຍ ຫິ ໂກຈິ ຠິກ຺ຂຸ ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ…ເປ… ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ; ປຸຣຕ຺ຖິມາຍ ເຈປິ ທິສາຍ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ສມໂຓ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາ ວາທຕ຺ຖິໂກ ວາທຄເວສີ ‘ວາທມສ຺ສ ອາໂຣເປສ຺ສາມີ’ຕິ, ຕໍ ວຕ ສຫຘມ຺ເມນ ສງ຺ກມ຺ເປສ຺ສຕິ ວາ ສມ຺ປກມ຺ເປສ຺ສຕິ ວາ ສມ຺ປຈາເລສ຺ສຕິ ວາຕິ – ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ປຈ຺ຉິມາຍ ເຈປິ ທິສາຍ…ເປ… ອຸຕ຺ຕຣາຍ ເຈປິ ທິສາຍ…ເປ… ທກ຺ຂິຓາຍ ເຈປິ ທິສາຍ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ສມໂຓ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາ ວາທຕ຺ຖິໂກ ວາທຄເວສີ – ‘ວາທມສ຺ສ ອາໂຣເປສ຺ສາມີ’ຕິ, ຕໍ ວຕ ສຫຘມ຺ເມນ ສງ຺ກມ຺ເປສ຺ສຕິ ວາ ສມ຺ປກມ຺ເປສ຺ສຕິ ວາ ສມ຺ປຈາເລສ຺ສຕິ ວາຕິ – ເນຕໍ ຐານໍ ວິຊ຺ຊຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ສຸທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸນ຺ນໍ ອຣິຍສຈ຺ຈານໍ. ກຕເມສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ? ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອຣິຍສຈ຺ຈສ຺ສ…ເປ… ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນິຍາ ປຏິປທາຍ ອຣິຍສຈ຺ຈສ຺ສ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ໂຍໂຄ ກຣຓີໂຍ…ເປ… ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ໂຍໂຄ ກຣຓີໂຍ’’ຕິ. ທສມໍ.

ສີສປາວນວຄ຺ໂຄ ຈຕຸຕ຺ໂຖ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ສີສປາ ຂທິໂຣ ທຓ຺ໂຑ, ເຈລາ ສຕ຺ຕິສເຕນ ຈ;

ປາຓາ ສຸຣິຍູປມາ ທ຺ເວຘາ, ອິນ຺ທຂີໂລ ຈ ວາທິໂນຕິ.