໑. ປຐມມຫານາມສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໑໗. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສກ຺ເກສຸ ວິຫຣຕິ ກປິລວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ນິຄ຺ໂຣຘາຣາເມ. ອຖ ໂຂ ມຫານາໂມ ສກ຺ໂກ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ມຫານາໂມ ສກ຺ໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ກປິລວຕ຺ຖຸ ອິທ຺ຘຎ຺ເຈວ ຜີຕຎ຺ຈ ພາຫຸຊຎ຺ຎໍ ອາກິຓ຺ຓມນຸສ຺ສໍ ສມ຺ພາຘພ຺ຍູຫໍ. ໂສ ຂ຺ວາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວນ຺ຕໍ ວາ ປຍິຣຸປາສິຕ຺ວາ ມໂນຠາວນີເຍ ວາ ຠິກ຺ຂູ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ກປິລວຕ຺ຖຸໍ ປວິສນ຺ໂຕ; ຠນ຺ເຕນປິ [ວິພ຺ຠນ຺ເຕນປິ (ສີ.), ຠມນ຺ເຕນປິ (ກ.)] ຫຕ຺ຖິນາ ສມາຄຈ຺ຉາມິ; ຠນ຺ເຕນປິ ອສ຺ເສນ ສມາຄຈ຺ຉາມິ; ຠນ຺ເຕນປິ ຣເຖນ ສມາຄຈ຺ຉາມິ; ຠນ຺ເຕນປິ ສກເຏນ ສມາຄຈ຺ຉາມິ; ຠນ຺ເຕນປິ ປຸຣິເສນ ສມາຄຈ຺ຉາມິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ມຸສ຺ສເຕວ [ມຸສເຕວ (?)] ຠຄວນ຺ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ສຕິ, ມຸສ຺ສຕິ [ມຸສຕິ (?)] ຘມ຺ມໍ ອາຣພ຺ຠ ສຕິ, ມຸສ຺ສຕິ ສງ຺ຆໍ ອາຣພ຺ຠ ສຕິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ອິມມ຺ຫິ ຈາຫໍ ສມເຍ ກາລໍ ກເຣຍ຺ຍໍ, ກາ ມຍ຺ຫໍ ຄຕິ, ໂກ ອຠິສມ຺ປຣາໂຍ’’’ຕິ?

‘‘ມາ ຠາຍິ, ມຫານາມ, ມາ ຠາຍິ, ມຫານາມ! ອປາປກໍ ເຕ ມຣຓໍ ຠວິສ຺ສຕິ ອປາປິກາ ກາລໍກິຣິຍາ [ກາລກິຣິຍາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)]. ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ, ມຫານາມ, ທີຆຣຕ຺ຕໍ ສທ຺ຘາປຣິຠາວິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ສີລປຣິຠາວິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ສຸຕປຣິຠາວິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຈາຄປຣິຠາວິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎາປຣິຠາວິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ສ ໂຍ ຫິ ຂ຺ວາຍໍ ກາໂຍ ຣູປີ ຈາຕຸມຫາຠູຕິໂກ [ຈາຕຸມ຺ມຫາຠູຕິໂກ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ມາຕາເປຕ຺ຕິກສມ຺ຠໂວ ໂອທນກຸມ຺ມາສູປຈໂຍ ອນິຈ຺ຈຸຈ຺ຉາທນປຣິມທ຺ທນເຠທນວິທ຺ຘໍສນຘມ຺ໂມ. ຕໍ ອິເຘວ ກາກາ ວາ ຂາທນ຺ຕິ ຄິຊ຺ຌາ ວາ ຂາທນ຺ຕິ ກຸລລາ ວາ ຂາທນ຺ຕິ ສຸນຂາ ວາ ຂາທນ຺ຕິ ສິງ຺ຄາລາ [ສິຄາລາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ວາ ຂາທນ຺ຕິ ວິວິຘາ ວາ ປາຓກຊາຕາ ຂາທນ຺ຕິ; ຍຎ຺ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ສທ຺ຘາປຣິຠາວິຕໍ…ເປ… ປຎ຺ຎາປຣິຠາວິຕໍ ຕໍ ອຸທ຺ຘຄາມິ ໂຫຕິ ວິເສສຄາມິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ມຫານາມ, ປຸຣິໂສ ສປ຺ປິກຸມ຺ຠໍ ວາ ເຕລກຸມ຺ຠໍ ວາ ຄມ຺ຠີຣໍ ອຸທກຣຫທໍ ໂອຄາຫິຕ຺ວາ ຠິນ຺ເທຍ຺ຍ. ຕຕ຺ຣ ຍາ ອສ຺ສ ສກ຺ຂຣາ ວາ ກຐລາ [ກຖລາ (ປີ. ກ.)] ວາ ສາ ອໂຘຄາມີ ອສ຺ສ, ຍຎ຺ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ຕຕ຺ຣ ສປ຺ປິ ວາ ເຕລໍ ວາ ຕໍ ອຸທ຺ຘຄາມິ ອສ຺ສ ວິເສສຄາມິ. ເອວເມວ ໂຂ, ມຫານາມ, ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ສທ຺ຘາປຣິຠາວິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ…ເປ… ປຎ຺ຎາປຣິຠາວິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຕສ຺ສ ໂຍ ຫິ ຂ຺ວາຍໍ ກາໂຍ ຣູປີ ຈາຕຸມຫາຠູຕິໂກ ມາຕາເປຕ຺ຕິກສມ຺ຠໂວ ໂອທນກຸມ຺ມາສູປຈໂຍ ອນິຈ຺ຈຸຈ຺ຉາທນປຣິມທ຺ທນເຠທນວິທ຺ຘໍສນຘມ຺ໂມ ຕໍ ອິເຘວ ກາກາ ວາ ຂາທນ຺ຕິ ຄິຊ຺ຌາ ວາ ຂາທນ຺ຕິ ກຸລລາ ວາ ຂາທນ຺ຕິ ສຸນຂາ ວາ ຂາທນ຺ຕິ ສິງ຺ຄາລາ ວາ ຂາທນ຺ຕິ ວິວິຘາ ວາ ປາຓກຊາຕາ ຂາທນ຺ຕິ; ຍຎ຺ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ສທ຺ຘາປຣິຠາວິຕໍ…ເປ… ປຎ຺ຎາປຣິຠາວິຕໍ ຕໍ ອຸທ຺ຘຄາມິ ໂຫຕິ ວິເສສຄາມິ. ຕຸຍ຺ຫໍ ໂຂ ປນ, ມຫານາມ, ທີຆຣຕ຺ຕໍ ສທ຺ຘາປຣິຠາວິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ…ເປ… ປຎ຺ຎາປຣິຠາວິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ. ມາ ຠາຍິ, ມຫານາມ, ມາ ຠາຍິ, ມຫານາມ! ອປາປກໍ ເຕ ມຣຓໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ອປາປິກາ ກາລໍກິຣິຍາ’’ຕິ. ປຐມໍ.