໙. ປຐມອປຸຕ຺ຕກສຸຕ຺ຕໍ

໑໓໐. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ອຖ ໂຂ ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ທິວາ ທິວສ຺ສ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ຣາຊານໍ ປເສນທິໍ ໂກສລໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຫນ຺ທ, ກຸໂຕ ນຸ ຕ຺ວໍ, ມຫາຣາຊ, ອາຄຈ຺ຉສິ ທິວາ ທິວສ຺ສາ’’ຕິ?

‘‘ອິຘ, ຠນ຺ເຕ, ສາວຕ຺ຖິຍໍ ເສຏ຺ຐິ ຄຫປຕິ ກາລງ຺ກໂຕ. ຕມຫໍ ອປຸຕ຺ຕກໍ ສາປເຕຍ຺ຍໍ ຣາຊນ຺ເຕປຸຣໍ ອຕິຫຣິຕ຺ວາ ອາຄຈ຺ຉາມິ. ອສີຕິ, ຠນ຺ເຕ, ສຕສຫສ຺ສານິ ຫິຣຎ຺ຎສ຺ເສວ, ໂກ ປນ ວາໂທ ຣູປິຍສ຺ສ! ຕສ຺ສ ໂຂ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ເສຏ຺ຐິສ຺ສ ຄຫປຕິສ຺ສ ເອວຣູໂປ ຠຕ຺ຕໂຠໂຄ ອໂຫສິ – ກຓາຊກໍ ຠຸຎ຺ຊຕິ ພິລງ຺ຄທຸຕິຍໍ. ເອວຣູໂປ ວຕ຺ຖໂຠໂຄ ອໂຫສິ – ສາຓໍ ຘາເຣຕິ ຕິປກ຺ຂວສນໍ. ເອວຣູໂປ ຍານໂຠໂຄ ອໂຫສິ – ຊຊ຺ຊຣຣຖເກນ ຍາຕິ ປຓ຺ຓຉຕ຺ຕເກນ ຘາຣິຍມາເນນາ’’ຕິ.

‘‘ເອວເມຕໍ, ມຫາຣາຊ, ເອວເມຕໍ, ມຫາຣາຊ! ອສປ຺ປຸຣິໂສ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ອຸຬາເຣ ໂຠເຄ ລຠິຕ຺ວາ ເນວຕ຺ຕານໍ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ, ນ ມາຕາປິຕໂຣ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ, ນ ປຸຕ຺ຕທາຣໍ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ, ນ ທາສກມ຺ມກຣໂປຣິເສ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ, ນ ມິຕ຺ຕາມຈ຺ເຈ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ, ນ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓສຸ ອຸທ຺ຘຄ຺ຄິກໍ ທກ຺ຂິຓໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕິ ໂສວຄ຺ຄິກໍ ສຸຂວິປາກໍ ສຄ຺ຄສໍວຕ຺ຕນິກໍ. ຕສ຺ສ ເຕ ໂຠເຄ ເອວໍ ສມ຺ມາ ອປຣິຠຸຎ຺ຊິຍມາເນ [ອປຣິຠຸຎ຺ຊມາໂນ (ສພ຺ພຕ຺ຖ)] ຣາຊາໂນ ວາ ຫຣນ຺ຕິ ໂຈຣາ ວາ ຫຣນ຺ຕິ ອຄ຺ຄິ ວາ ຑຫຕິ ອຸທກໍ ວາ ວຫຕິ ອປ຺ປິຍາ ວາ ທາຍາທາ ຫຣນ຺ຕິ. ເອວໍສ ເຕ [ເອວໍ ສນ຺ເຕ (ສີ. ປີ.)], ມຫາຣາຊ, ໂຠຄາ ສມ຺ມາ ອປຣິຠຸຎ຺ຊິຍມານາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ໂນ ປຣິໂຠຄໍ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ມຫາຣາຊ, ອມນຸສ຺ສຏ຺ຐາເນ ໂປກ຺ຂຣຓີ ອຈ຺ໂຉທກາ ສີໂຕທກາ ສາໂຕທກາ ເສໂຕທກາ ສຸປຕິຕ຺ຖາ ຣມຓີຍາ. ຕໍ ຊໂນ ເນວ ຫເຣຍ຺ຍ ນ ປິເວຍ຺ຍ ນ ນຫາເຍຍ຺ຍ ນ ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ວາ ກເຣຍ຺ຍ. ເອວຎ຺ຫິ ຕໍ, ມຫາຣາຊ, ອຸທກໍ ສມ຺ມາ ອປຣິຠຸຎ຺ຊິຍມານໍ [ອປຣິຠຸຎ຺ຊມານໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ໂນ ປຣິໂຠຄໍ. ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ອສປ຺ປຸຣິໂສ ອຸຬາເຣ ໂຠເຄ ລຠິຕ຺ວາ ເນວຕ຺ຕານໍ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ, ນ ມາຕາປິຕໂຣ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ, ນ ປຸຕ຺ຕທາຣໍ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ, ນ ທາສກມ຺ມກຣໂປຣິເສ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ, ນ ມິຕ຺ຕາມຈ຺ເຈ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ, ນ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓສຸ ອຸທ຺ຘຄ຺ຄິກໍ ທກ຺ຂິຓໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕິ ໂສວຄ຺ຄິກໍ ສຸຂວິປາກໍ ສຄ຺ຄສໍວຕ຺ຕນິກໍ. ຕສ຺ສ ເຕ ໂຠເຄ ເອວໍ ສມ຺ມາ ອປຣິຠຸຎ຺ຊິຍມາເນ ຣາຊາໂນ ວາ ຫຣນ຺ຕິ ໂຈຣາ ວາ ຫຣນ຺ຕິ ອຄ຺ຄິ ວາ ຑຫຕິ ອຸທກໍ ວາ ວຫຕິ ອປ຺ປິຍາ ວາ ທາຍາທາ ຫຣນ຺ຕິ. ເອວໍສ ເຕ [ເອວໍ ສນ຺ເຕ (ສີ. ປີ.)], ມຫາຣາຊ, ໂຠຄາ ສມ຺ມາ ອປຣິຠຸຎ຺ຊິຍມານາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ໂນ ປຣິໂຠຄໍ.

‘‘ສປ຺ປຸຣິໂສ ຈ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ອຸຬາເຣ ໂຠເຄ ລຠິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕານໍ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ, ມາຕາປິຕໂຣ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ, ປຸຕ຺ຕທາຣໍ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ, ທາສກມ຺ມກຣໂປຣິເສ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ, ມິຕ຺ຕາມຈ຺ເຈ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ, ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓສຸ ອຸທ຺ຘຄ຺ຄິກໍ ທກ຺ຂິຓໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕິ ໂສວຄ຺ຄິກໍ ສຸຂວິປາກໍ ສຄ຺ຄສໍວຕ຺ຕນິກໍ. ຕສ຺ສ ເຕ ໂຠເຄ ເອວໍ ສມ຺ມາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຍມາເນ ເນວ ຣາຊາໂນ ຫຣນ຺ຕິ, ນ ໂຈຣາ ຫຣນ຺ຕິ, ນ ອຄ຺ຄິ ຑຫຕິ, ນ ອຸທກໍ ວຫຕິ, ນ ອປ຺ປິຍາ ທາຍາທາ ຫຣນ຺ຕິ. ເອວໍສ ເຕ, ມຫາຣາຊ, ໂຠຄາ ສມ຺ມາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຍມານາ ປຣິໂຠຄໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ໂນ ປຣິກ຺ຂຍໍ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ມຫາຣາຊ, ຄາມສ຺ສ ວາ ນິຄມສ຺ສ ວາ ອວິທູເຣ ໂປກ຺ຂຣຓີ ອຈ຺ໂຉທກາ ສີໂຕທກາ ສາໂຕທກາ ເສໂຕທກາ ສຸປຕິຕ຺ຖາ ຣມຓີຍາ. ຕຎ຺ຈ ອຸທກໍ ຊໂນ ຫເຣຍ຺ຍປິ ປິເວຍ຺ຍປິ ນຫາເຍຍ຺ຍປິ ຍຖາປຈ຺ຈຍມ຺ປິ ກເຣຍ຺ຍ. ເອວຎ຺ຫິ ຕໍ, ມຫາຣາຊ, ອຸທກໍ ສມ຺ມາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຍມານໍ ປຣິໂຠຄໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ໂນ ປຣິກ຺ຂຍໍ. ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ສປ຺ປຸຣິໂສ ອຸຬາເຣ ໂຠເຄ ລຠິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕານໍ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ, ມາຕາປິຕໂຣ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ, ປຸຕ຺ຕທາຣໍ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ, ທາສກມ຺ມກຣໂປຣິເສ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ, ມິຕ຺ຕາມຈ຺ເຈ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ, ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓສຸ ອຸທ຺ຘຄ຺ຄິກໍ ທກ຺ຂິຓໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕິ ໂສວຄ຺ຄິກໍ ສຸຂວິປາກໍ ສຄ຺ຄສໍວຕ຺ຕນິກໍ. ຕສ຺ສ ເຕ ໂຠເຄ ເອວໍ ສມ຺ມາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຍມາເນ ເນວ ຣາຊາໂນ ຫຣນ຺ຕິ, ນ ໂຈຣາ ຫຣນ຺ຕິ, ນ ອຄ຺ຄິ ຑຫຕິ, ນ ອຸທກໍ ວຫຕິ, ນ ອປ຺ປິຍາ ທາຍາທາ ຫຣນ຺ຕິ. ເອວໍສ ເຕ, ມຫາຣາຊ, ໂຠຄາ ສມ຺ມາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຍມານາ ປຣິໂຠຄໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ໂນ ປຣິກ຺ຂຍ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ອມນຸສ຺ສຏ຺ຐາເນ ອຸທກໍວ ສີຕໍ,

ຕທເປຍ຺ຍມານໍ ປຣິໂສສເມຕິ;

ເອວໍ ຘນໍ ກາປຸຣິໂສ ລຠິຕ຺ວາ,

ເນວຕ຺ຕນາ ຠຸຎ຺ຊຕິ ໂນ ທທາຕິ.

ຘີໂຣ ຈ ວິຎ຺ຎູ ອຘິຄມ຺ມ ໂຠເຄ,

ໂສ ຠຸຎ຺ຊຕິ ກິຈ຺ຈກໂຣ ຈ ໂຫຕິ;

ໂສ ຎາຕິສງ຺ຆໍ ນິສໂຠ ຠຣິຕ຺ວາ,

ອນິນ຺ທິໂຕ ສຄ຺ຄມຸເປຕິ ຐານ’’ນ຺ຕິ.