໒. ສພ຺ພສຕ຺ຕຫິຕຜຣຓປຎ຺ໂຫ

໒. ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ຕຸມ຺ເຫ ຠຓຖ ‘ຕຖາຄໂຕ ສພ຺ພສຕ຺ຕານໍ ອຫິຕມປເນຕ຺ວາ ຫິຕມຸປທຫຕີ’ຕິ. ປຸນ ຈ ຠຓຖ ອຄ຺ຄິກ຺ຂນ຺ຘູປເມ ຘມ຺ມປຣິຍາເຍ ຠຎ຺ຎມາເນ ‘ສຏ຺ຐິມຕ຺ຕານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອຸຓ຺ຫໍ ໂລຫິຕໍ ມຸຂໂຕ ອຸຄ຺ຄຕ’ນ຺ຕິ. ອຄ຺ຄິກ຺ຂນ຺ຘູປມໍ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມປຣິຍາຍໍ ເທເສນ຺ເຕນ ຕຖາຄເຕນ ສຏ຺ຐິມຕ຺ຕານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຫິຕມປເນຕ຺ວາ ອຫິຕມຸປທຫິຕໍ. ຍທິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ຕຖາຄໂຕ ສພ຺ພສຕ຺ຕານໍ ອຫິຕມປເນຕ຺ວາ ຫິຕມຸປທຫຕິ, ເຕນ ຫິ ອຄ຺ຄິກ຺ຂນ຺ຘູປເມ ຘມ຺ມປຣິຍາເຍ ຠຎ຺ຎມາເນ ສຏ຺ຐິມຕ຺ຕານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອຸຓ຺ຫໍ ໂລຫິຕໍ ມຸຂໂຕ ອຸຄ຺ຄຕນ຺ຕິ ຍໍ ວຈນໍ, ຕໍ ມິຈ຺ຉາ. ຍທິ ອຄ຺ຄິກ຺ຂນ຺ຘູປເມ ຘມ຺ມປຣິຍາເຍ ຠຎ຺ຎມາເນ ສຏ຺ຐິມຕ຺ຕານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອຸຓ຺ຫໍ ໂລຫິຕໍ ມຸຂໂຕ ອຸຄ຺ຄຕໍ, ເຕນ ຫິ ຕຖາຄໂຕ ສພ຺ພສຕ຺ຕານໍ ອຫິຕມປເນຕ຺ວາ ຫິຕມຸປທຫຕີຕິ ຕມ຺ປິ ວຈນໍ ມິຈ຺ຉາ. ອຍມ຺ປິ ອຸຠໂຕ ໂກຏິໂກ ປຎ຺ໂຫ ຕວານຸປ຺ປຕ຺ໂຕ, ໂສ ຕຍາ ນິພ຺ພາຫິຕພ຺ໂພ’’ຕິ.

‘‘ຕຖາຄໂຕ, ມຫາຣາຊ, ສພ຺ພສຕ຺ຕານໍ ອຫິຕມປເນຕ຺ວາ ຫິຕມຸປທຫຕິ, ອຄ຺ຄິກ຺ຂນ຺ຘູປເມ ຘມ຺ມປຣິຍາເຍ ຠຎ຺ຎມາເນ ສຏ຺ຐິມຕ຺ຕານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອຸຓ຺ຫໍ ໂລຫິຕໍ ມຸຂໂຕ ອຸຄ຺ຄຕໍ, ຕຎ຺ຈ ປນ ນ ຕຖາຄຕສ຺ສ ກເຕນ, ເຕສໍ ເຍວ ອຕ຺ຕໂນ ກເຕນາ’’ຕິ.

‘‘ຍທິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ຕຖາຄໂຕ ອຄ຺ຄິກ຺ຂນ຺ຘູປມໍ ຘມ຺ມປຣິຍາຍໍ ນ ຠາເສຍ຺ຍ, ອປິ ນຸ ເຕສໍ ອຸຓ຺ຫໍ ໂລຫິຕໍ ມຸຂໂຕ ອຸຄ຺ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາຕິ, ນ ຫິ, ມຫາຣາຊ, ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ນານໍ ເຕສໍ ຠຄວໂຕ ຘມ຺ມປຣິຍາຍໍ ສຸຕ຺ວາ ປຣິຬາໂຫ ກາເຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ, ເຕນ ເຕສໍ ປຣິຬາເຫນ ອຸຓ຺ຫໍ ໂລຫິຕໍ ມຸຂໂຕ ອຸຄ຺ຄຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ຕຖາຄຕສ຺ເສວ ກເຕນ ເຕສໍ ອຸຓ຺ຫໍ ໂລຫິຕໍ ມຸຂໂຕ ອຸຄ຺ຄຕໍ, ຕຖາຄໂຕ ເຍວ ຕຕ຺ຖ ອຘິກາໂຣ ເຕສໍ ນາສນາຍ, ຍຖາ ນາມ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ອຫິ ວມ຺ມິກໍ ປວິເສຍ຺ຍ, ອຖຎ຺ຎຕໂຣ ປໍສຸກາໂມ ປຸຣິໂສ ວມ຺ມິກໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ປໍສຸໍ ຫເຣຍ຺ຍ, ຕສ຺ສ ປໍສຸຫຣເຓນ ວມ຺ມິກສ຺ສ ສຸສິຣໍ ປິທເຫຍ຺ຍ, ອຖ ຕຕ຺ເຖວ ໂສ ອສ຺ສາສໍ ອລຠມາໂນ ມເຣຍ຺ຍ, ນນຸ ໂສ, ຠນ຺ເຕ, ອຫິ ຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ກເຕນ ມຣຓປ຺ປຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ‘‘ອາມ ມຫາຣາຊາ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ຕຖາຄໂຕ ເຍວ ຕຕ຺ຖ ອຘິກາໂຣ ເຕສໍ ນາສນາຍາ’’ຕິ.

‘‘ຕຖາຄໂຕ, ມຫາຣາຊ, ຘມ຺ມໍ ເທສຍມາໂນ ອນຸນຍປ຺ປຏິຆໍ ນ ກໂຣຕິ, ອນຸນຍປ຺ປຏິຆວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ເອວໍ ຘມ຺ເມ ເທສີຍມາເນ ເຍ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ມາປຏິປນ຺ນາ, ເຕ ພຸຊ຺ຌນ຺ຕິ. ເຍ ປນ ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ນາ, ເຕ ປຕນ຺ຕິ. ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ປຸຣິສສ຺ສ ອມ຺ພໍ ວາ ຊມ຺ພຸໍ ວາ ມຘຸກໍ ວາ ຈາລຍມານສ຺ສ ຍານິ ຕຕ຺ຖ ຜລານິ ສາຣານິ ທຬ຺ຫພນ຺ຘນານິ, ຕານິ ຕຕ຺ເຖວ ອຈ຺ຈຸຕານິ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ຍານິ ຕຕ຺ຖ ຜລານິ ປູຕິວຓ຺ຏມູລານິ ທຸພ຺ພລພນ຺ຘນານິ, ຕານິ ປຕນ຺ຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຕຖາຄໂຕ ຘມ຺ມໍ ເທສຍມາໂນ ອນຸນຍປ຺ປຏິຆໍ ນ ກໂຣຕິ, ອນຸນຍປ຺ປຏິຆວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ເອວໍ ຘມ຺ເມ ເທສີຍມາເນ ເຍ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ມາປຏິປນ຺ນາ, ເຕ ພຸຊ຺ຌນ຺ຕິ. ເຍ ປນ ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ນາ, ເຕ ປຕນ຺ຕິ.

‘‘ຍຖາ ວາ ປນ, ມຫາຣາຊ, ກສ຺ສໂກ ຘຎ຺ຎໍ ໂຣເປຕຸກາໂມ ເຂຕ຺ຕໍ ກສຕິ, ຕສ຺ສ ກສນ຺ຕສ຺ສ ອເນກສຕສຫສ຺ສານິ ຕິຓານິ ມຣນ຺ຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຕຖາຄໂຕ ປຣິປກ຺ກມານເສ ສຕ຺ເຕ ໂພເຘນ຺ໂຕ [ໂພເຘຕຸໍ (ສີ.)] ອນຸນຍປ຺ປຏິຆວິປ຺ປມຸຕ຺ໂຕ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ເອວໍ ຘມ຺ເມ ເທສີຍມາເນ ເຍ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ມາປຏິປນ຺ນາ, ເຕ ພຸຊ຺ຌນ຺ຕິ. ເຍ ປນ ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ນາ, ເຕ ຕິຓານິ ວິຍ ມຣນ຺ຕິ.

‘‘ຍຖາ ວາ ປນ, ມຫາຣາຊ, ມນຸສ຺ສາ ຣສເຫຕຸ ຍນ຺ເຕນ ອຸຈ຺ຉຸໍ ປີຬຍນ຺ຕິ, ເຕສໍ ອຸຈ຺ຉຸໍ ປີຬຍມານານໍ ເຍ ຕຕ຺ຖ ຍນ຺ຕມຸຂຄຕາ ກິມໂຍ, ເຕ ປີຬິຍນ຺ຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຕຖາຄໂຕ ປຣິປກ຺ກມານເສ ສຕ຺ເຕ ໂພເຘນ຺ໂຕ ຘມ຺ມຍນ຺ຕມຠິປີຬຍຕິ [ຘມ຺ມຍນ຺ຕມຕິປີຬຍຕິ (ກ.)], ເຍ ຕຕ຺ຖ ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ນາ, ເຕ ກິມີ ວິຍ ມຣນ຺ຕີ’’ຕິ.

‘‘ນນຸ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຕາຍ ຘມ຺ມເທສນາຍ ປຕິຕາ’’ຕິ? ‘‘ອປິ ນຸ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຕຈ຺ຉໂກ ຣຸກ຺ຂໍ ຕຈ຺ຉນ຺ໂຕ [ຣກ຺ຂນ຺ໂຕ (ສີ. ປີ.] ອຸຊຸກໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ວຊ຺ຊນີຍໍ ອປເນຕ຺ວາ ຕຈ຺ຉໂກ ຣຸກ຺ຂໍ ອຸຊຸກໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຕຖາຄໂຕ ປຣິສໍ ຣກ຺ຂນ຺ໂຕ ນ ສກ຺ໂກຕິ ໂພຘເນຍ຺ເຍ [ອໂພຘນີເຍ (ສ຺ຍາ.)] ສຕ຺ເຕ ໂພເຘຕຸໍ, ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ເນ ປນ ສຕ຺ເຕ ອປເນຕ຺ວາ ໂພຘເນຍ຺ເຍ ສຕ຺ເຕ ໂພເຘຕິ, ອຕ຺ຕກເຕນ ປນ ເຕ, ມຫາຣາຊ, ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ນາ ປຕນ຺ຕິ.

‘‘ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ກທລີ ເວຬຸ ອສ຺ສຕຣີ ອຕ຺ຕເຊນ [ອຕ຺ຕເຊນ ຜເລນ (ສີ.)] ຫຎ຺ຎຕິ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ເຍ ເຕ ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ນາ, ເຕ ອຕ຺ຕກເຕນ ຫຎ຺ຎນ຺ຕິ ປຕນ຺ຕິ.

‘‘ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ໂຈຣາ ອຕ຺ຕກເຕນ ຈກ຺ຂຸປ຺ປາຏນໍ ສູລາໂຣປນໍ ສີສຈ຺ເຉທນໍ ປາປຸຓນ຺ຕິ, ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ເຍ ເຕ ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ນາ, ເຕ ອຕ຺ຕກເຕນ ຫຎ຺ຎນ຺ຕິ ປຕນ຺ຕິ [ຊິນສາສນາ ປຕນ຺ຕິ (ສີ. ປີ.)]. ເຍສໍ, ມຫາຣາຊ, ສຏ຺ຐິມຕ຺ຕານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອຸຓ຺ຫໍ ໂລຫິຕໍ ມຸຂໂຕ ອຸຄ຺ຄຕໍ, ເຕສໍ ຕໍ ເນວ ຠຄວໂຕ ກເຕນ, ນ ປເຣສໍ ກເຕນ, ອຖ ໂຂ ອຕ຺ຕໂນ ເຍວ ກເຕນ.

‘‘ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ປຸຣິໂສ ສພ຺ພຊນສ຺ສ ອມຕໍ ທເທຍ຺ຍ, ເຕ ຕໍ ອມຕໍ ອສິຕ຺ວາ ອໂຣຄາ ທີຆາຍຸກາ ສພ຺ພີຕິໂຕ [ສພ຺ພີຕິຍາ (ສີ.)] ປຣິມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍຸໍ, ອຖຎ຺ຎຕໂຣ ປຸຣິໂສ ທຸຣຸປຈາເຣນ ຕໍ ອສິຕ຺ວາ ມຣຓໍ ປາປຸເຓຍ຺ຍ, ອປິ ນຸ ໂຂ ໂສ, ມຫາຣາຊ, ອມຕທາຍໂກ ປຸຣິໂສ ຕໂຕນິທານໍ ກິຎ຺ຈິ ອປຸຎ຺ຎໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຕຖາຄໂຕ ທສສຫສ຺ສິຍາ ໂລກຘາຕຸຍາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ອມຕໍ ຘມ຺ມທານໍ ເທຕິ, ເຍ ເຕ ສຕ຺ຕາ ຠພ຺ພາ, ເຕ ຘມ຺ມາມເຕນ ພຸຊ຺ຌນ຺ຕິ. ເຍ ປນ ເຕ ສຕ຺ຕາ ອຠພ຺ພາ, ເຕ ຘມ຺ມາມເຕນ ຫຎ຺ຎນ຺ຕິ ປຕນ຺ຕິ. ໂຠຊນໍ, ມຫາຣາຊ, ສພ຺ພສຕ຺ຕານໍ ຊີວິຕໍ ຣກ຺ຂຕິ, ຕເມກຈ຺ເຈ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ວິສູຈິກາຍ ມຣນ຺ຕິ, ອປິ ນຸ ໂຂ ໂສ, ມຫາຣາຊ, ໂຠຊນທາຍໂກ ປຸຣິໂສ ຕໂຕນິທານໍ ກິຎ຺ຈິ ອປຸຎ຺ຎໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ນ ຫິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຕຖາຄໂຕ ທສສຫສ຺ສິຍາ ໂລກຘາຕຸຍາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ອມຕໍ ຘມ຺ມທານໍ ເທຕິ, ເຍ ເຕ ສຕ຺ຕາ ຠພ຺ພາ, ເຕ ຘມ຺ມາມເຕນ ພຸຊ຺ຌນ຺ຕິ. ເຍ ປນ ເຕ ສຕ຺ຕາ ອຠພ຺ພາ, ເຕ ຘມ຺ມາມເຕນ ຫຎ຺ຎນ຺ຕິ ປຕນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ເອວເມຕໍ ຕຖາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉາມີ’’ຕິ.

ສພ຺ພສຕ຺ຕຫິຕຜຣຓປຎ຺ໂຫ ທຸຕິໂຍ.