໔. ມຈ຺ຈຸປາສມຸຕ຺ຕິປຎ຺ໂຫ

໔. ‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ຠາສິຕມ຺ເປຕໍ ຠຄວຕາ –

‘‘‘ນ ອນ຺ຕລິກ຺ເຂ ນ ສມຸທ຺ທມຊ຺ເຌ, ນ ປພ຺ພຕານໍ ວິວຣໍ ປວິສ຺ສ;

ນ ວິຊ຺ຊຕີ ໂສ ຊຄຕິປ຺ປເທໂສ, ຍຕ຺ຖຏ຺ຐິໂຕ ມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ ມຈ຺ຈຸປາສາ’ຕິ.

‘‘ປຸນ ຠຄວຕາ ປຣິຕ຺ຕາ ຈ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐາ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ, ຣຕນສຸຕ຺ຕໍ ເມຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ ຂນ຺ຘປຣິຕ຺ຕໍ ໂມຣປຣິຕ຺ຕໍ ຘຊຄ຺ຄປຣິຕ຺ຕໍ ອາຏານາຏິຍປຣິຕ຺ຕໍ ອງ຺ຄຸລິມາລປຣິຕ຺ຕໍ. ຍທິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ອາກາສຄໂຕປິ ສມຸທ຺ທມຊ຺ຌຄໂຕປິ ປາສາທກຸຏິເລຓຄຸຫາປພ຺ຠາຣທຣິພິລຄິຣິ ວິວຣປພ຺ພຕນ຺ຕຣຄໂຕປິ ນ ມຸຈ຺ຈຕິ ມຈ຺ຈຸປາສາ, ເຕນ ຫິ ປຣິຕ຺ຕກມ຺ມໍ ມິຈ຺ຉາ. ຍທິ ປຣິຕ຺ຕກຣເຓນ ມຈ຺ຈຸປາສາ ປຣິມຸຕ຺ຕິ ຠວຕິ, ເຕນ ຫິ ‘ນ ອນ຺ຕລິກ຺ເຂ…ເປ… ມຈ຺ຈຸປາສາ’ຕິ ຕມ຺ປິ ວຈນໍ ມິຈ຺ຉາ. ອຍມ຺ປິ ອຸຠໂຕ ໂກຏິໂກ ປຎ຺ໂຫ ຄຓ຺ຐິໂຕປິ ຄຓ຺ຐິຕໂຣ ຕວານຸປ຺ປຕ຺ໂຕ, ໂສ ຕຍາ ນິພ຺ພາຫິຕພ຺ໂພ’’ຕິ.

‘‘ຠາສິຕມ຺ເປຕໍ, ມຫາຣາຊ, ຠຄວຕາ ‘ນ ອນ຺ຕລິກ຺ເຂ…ເປ… ມຈ຺ຈຸປາສາ’ຕິ, ປຣິຕ຺ຕາ ຈ ຠຄວຕາ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐາ, ຕຎ຺ຈ ປນ ສາວເສສາຍຸກສ຺ສ ວຍສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອເປຕກມ຺ມາວຣຓສ຺ສ, ນຕ຺ຖິ, ມຫາຣາຊ, ຂີຓາຍຸກສ຺ສ ຐິຕິຍາ ກິຣິຍາ ວາ ອຸປກ຺ກໂມ ວາ.

‘‘ຍຖາ ມຫາຣາຊ ມຕສ຺ສ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ສຸກ຺ຂສ຺ສ ໂກຬາປສ຺ສ ນິສ຺ເນຫສ຺ສ ອຸປຣຸທ຺ຘຊີວິຕສ຺ສ ຄຕາຍຸສງ຺ຂາຣສ຺ສ ກຸມ຺ຠສຫສ຺ເສນປິ ອຸທເກ ອາກິຣນ຺ເຕ ອລ຺ລຕ຺ຕໍ ວາ ປລ຺ລວິຕຫຣິຕຠາໂວ ວາ ນ ຠເວຍ຺ຍ. ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ເຠສຊ຺ຊປຣິຕ຺ຕກມ຺ເມນ ນຕ຺ຖິ ຂີຓາຍຸກສ຺ສ ຐິຕິຍາ ກິຣິຍາ ວາ ອຸປກ຺ກໂມ ວາ, ຍານິ ຕານິ, ມຫາຣາຊ, ມຫິຍາ ໂອສຘານິ ເຠສຊ຺ຊານິ, ຕານິປິ ຂີຓາຍຸກສ຺ສ ອກິຈ຺ຈກຣານິ ຠວນ຺ຕິ. ສາວເສສາຍຸກໍ, ມຫາຣາຊ, ວຍສມ຺ປນ຺ນໍ ອເປຕກມ຺ມາວຣຓໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ຣກ຺ຂຕິ ໂຄເປຕິ, ຕສ຺ສຕ຺ຖາຍ ຠຄວຕາ ປຣິຕ຺ຕາ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐາ.

‘‘ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ກສ຺ສໂກ ປຣິປກ຺ເກ ຘຎ຺ເຎ ມເຕ ສສ຺ສນາເຬ ອຸທກປ຺ປເວສນໍ ວາເຣຍ຺ຍ, ຍໍ ປນ ສສ຺ສໍ ຕຣຸຓໍ ເມຆສນ຺ນິຠໍ ວຍສມ຺ປນ຺ນໍ, ຕໍ ອຸທກວຑ຺ຒິຍາ ວຑ຺ຒຕິ. ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຂີຓາຍຸກສ຺ສ ເຠສຊ຺ຊປຣິຕ຺ຕກິຣິຍາ ຐປິຕາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາ, ເຍ ປນ ເຕ ມນຸສ຺ສາ ສາວເສສາຍຸກາ ວຍສມ຺ປນ຺ນາ, ເຕສໍ ອຕ຺ຖາຍ ປຣິຕ຺ຕເຠສຊ຺ຊານິ ຠຓິຕານິ, ເຕ ປຣິຕ຺ຕເຠສຊ຺ເຊຫິ ວຑ຺ຒນ຺ຕີ’’ຕິ.

‘‘ຍທິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ຂີຓາຍຸໂກ ມຣຕິ, ສາວເສສາຍຸໂກ ຊີວຕິ, ເຕນ ຫິ ປຣິຕ຺ຕເຠສຊ຺ຊານິ ນິຣຕ຺ຖການິ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ທິຏ຺ຐປຸພ຺ໂພ ປນ ຕຍາ, ມຫາຣາຊ, ໂກຈິ ໂຣໂຄ ເຠສຊ຺ເຊຫິ ປຏິນິວຕ຺ຕິໂຕ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ, ອເນກສຕານິ ທິຏ຺ຐານີ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ມຫາຣາຊ, ‘ປຣິຕ຺ຕເຠສຊ຺ຊກິຣິຍາ ນິຣຕ຺ຖກາ’ຕິ ຍໍ ວຈນໍ, ຕໍ ມິຈ຺ຉາ ຠວຕີ’’ຕິ.

‘‘ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ເວຊ຺ຊານໍ ອຸປກ຺ກມາ ເຠສຊ຺ຊປານານຸເລປາ, ເຕນ ເຕສໍ ອຸປກ຺ກເມນ ໂຣໂຄ ປຏິນິວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ. ‘‘ປຣິຕ຺ຕານມ຺ປິ, ມຫາຣາຊ, ປວຕ຺ຕີຍມານານໍ ສທ຺ໂທ ສຸຍ຺ຍຕິ, ຊິວ຺ຫາ ສຸກ຺ຂຕິ, ຫທຍໍ ພ຺ຍາວຏ຺ຏຕິ, ກຓ຺ໂຐ ອາຕຸຣຕິ. ເຕນ ເຕສໍ ປວຕ຺ເຕນ ສພ຺ເພ ພ຺ຍາຘໂຍ ວູປສມນ຺ຕິ, ສພ຺ພາ ອີຕິໂຍ ອປຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ.

‘‘ທິຏ຺ຐປຸພ຺ໂພ ປນ ຕຍາ, ມຫາຣາຊ, ໂກຈິ ອຫິນາ ທຏ຺ໂຐ ມນ຺ຕປເທນ ວິສໍ ປາຕີຍມາໂນ ວິສໍ ຈິກ຺ຂສ຺ສນ຺ໂຕ ອຸທ຺ຘມໂຘ ອາຈມຍມາໂນ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ, ອຊ຺ເຊຕຣຫິປິ ຕໍ ໂລເກ ວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ມຫາຣາຊ, ‘ປຣິຕ຺ຕເຠສຊ຺ຊກິຣິຍາ ນິຣຕ຺ຖກາ’ຕິ ຍໍ ວຈນໍ, ຕໍ ມິຈ຺ຉາ ຠວຕິ. ກຕປຣິຕ຺ຕຎ຺ຫິ, ມຫາຣາຊ, ປຸຣິສໍ ຑໍສິຕຸກາໂມ ອຫິ ນ ຑໍສຕິ, ວິວຏໍ ມຸຂໍ ປິທຫຕິ, ໂຈຣານໍ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕລຄຸຬມ຺ປິ ນ ສມ຺ຠວຕິ, ເຕ ລຄຸຬໍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ເປມໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ກຸປິໂຕປິ ຫຕ຺ຖິນາໂຄ ສມາຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸປຣມຕິ, ປຊ຺ຊລິຕມຫາອຄ຺ຄິກ຺ຂນ຺ໂຘປິ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ນິພ຺ພາຍຕິ, ວິສໍ ຫລາຫລມ຺ປິ ຂາຍິຕໍ ອຄທໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອາຫາຣຕ຺ຖໍ ວາ ຜຣຕິ, ວຘກາ ຫນ຺ຕຸກາມາ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ທາສຠູຕາ ສມ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອກ຺ກນ຺ໂຕປິ ປາໂສ ນ ສໍວຣຕິ [ນ ສໍຈຣຕິ (ສີ.)].

‘‘ສຸຕປຸພ຺ພໍ ປນ ຕຍາ, ມຫາຣາຊ, ‘ໂມຣສ຺ສ ກຕປຣິຕ຺ຕສ຺ສ ສຕ຺ຕວສ຺ສສຕານິ ລຸທ຺ທໂກ ນາສກ຺ຂິ ປາສໍ ອຸປເນຕຸໍ, ອກຕປຣິຕ຺ຕສ຺ສ ຕໍ ເຍວ ທິວສໍ ປາສໍ ອຸປເນສີ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ, ສຸຍ຺ຍຕິ, ອພ຺ຠຸຄ຺ຄໂຕ ໂສ ສທ຺ໂທ ສເທວເກ ໂລເກ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ມຫາຣາຊ ‘ປຣິຕ຺ຕເຠສຊ຺ຊກິຣິຍາ ນິຣຕ຺ຖກາ’ຕິ ຍໍ ວຈນໍ, ຕໍ ມິຈ຺ຉາ ຠວຕິ.

‘‘ສຸຕປຸພ຺ພໍ ປນ ຕຍາ, ມຫາຣາຊ, ‘ທານໂວ ຠຣິຍໍ ປຣິຣກ຺ຂນ຺ໂຕ ສມຸຄ຺ເຄ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຄິລິຕ຺ວາ ກຸຈ຺ຉິນາ ປຣິຫຣຕິ, ອເຖໂກ ວິຊ຺ຊາຘໂຣ ຕສ຺ສ ທານວສ຺ສ ມຸເຂນ ປວິສິຕ຺ວາ ຕາຍ ສທ຺ຘິໍ ອຠິຣມຕິ, ຍທາ ໂສ ທານໂວ ອຎ຺ຎາສິ, ອຖ ສມຸຄ຺ຄໍ ວມິຕ຺ວາ ວິວຣິ, ສຫ ສມຸຄ຺ເຄ ວິວເຏ ວິຊ຺ຊາຘໂຣ ຍຖາກາມໍ [ເຍນ ກາມໍ (ກ.)] ປກ຺ກາມີ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ, ສຸຍ຺ຍຕິ, ອພ຺ຠຸຄ຺ຄໂຕ ໂສປິ ສທ຺ໂທ ສເທວເກ ໂລເກ’’ຕິ. ‘‘ນນຸ ໂສ, ມຫາຣາຊ, ວິຊ຺ຊາຘໂຣ ປຣິຕ຺ຕພເລນ [ມນ຺ຕພເລນ (?)] ຄຫຓາ ມຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ‘‘ອາມ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ມຫາຣາຊ, ອຕ຺ຖິ ປຣິຕ຺ຕພລໍ.

‘‘ສຸຕປຸພ຺ພໍ ປນ ຕຍາ, ມຫາຣາຊ, ‘ອປໂຣປິ ວິຊ຺ຊາຘໂຣ ພາຣາຓສິຣຎ຺ໂຎ ອນ຺ເຕປຸເຣ ມເຫສິຍາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ປທຸຏ຺ໂຐ [ສໍສຏ຺ໂຐ (ສີ.)] ຄຫຓປ຺ປຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ຂເຓນ ອທສ຺ສນໍ ຄໂຕ ມນ຺ຕພເລນາ’’ຕິ. ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ, ສຸຍ຺ຍຕີ’’ຕິ. ‘‘ນນຸ ໂສ, ມຫາຣາຊ, ວິຊ຺ຊາຘໂຣ ປຣິຕ຺ຕພເລນ ຄຫຓາ ມຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ? ‘‘ອາມ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ມຫາຣາຊ, ອຕ຺ຖິ ປຣິຕ຺ຕພລ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ‘ກິໍ ສພ຺ເພ ເຍວ ປຣິຕ຺ຕໍ ຣກ຺ຂຕີ’ຕິ? ‘‘ເອກຈ຺ເຈ, ມຫາຣາຊ, ຣກ຺ຂຕິ, ເອກຈ຺ເຈ ນ ຣກ຺ຂຕີ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ປຣິຕ຺ຕໍ ນ ສພ຺ພຕ຺ຖິກ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອປິ ນຸ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ໂຠຊນໍ ສພ຺ເພສໍ ຊີວິຕໍ ຣກ຺ຂຕີ’’ຕິ? ‘‘ເອກຈ຺ເຈ, ຠນ຺ເຕ, ຣກ຺ຂຕິ, ເອກຈ຺ເຈ ນ ຣກ຺ຂຕີ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ກາຣຓາ’’ຕິ. ‘‘ຍໂຕ, ຠນ຺ເຕ, ເອກຈ຺ເຈ ຕໍ ເຍວ ໂຠຊນໍ ອຕິຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ວິສູຈິກາຍ ມຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ມຫາຣາຊ, ໂຠຊນໍ ນ ສພ຺ເພສໍ ຊີວິຕໍ ຣກ຺ຂຕີ’’ຕິ? ‘‘ທ຺ວີຫິ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ກາຣເຓຫິ ໂຠຊນໍ ຊີວິຕໍ ຫຣຕິ ອຕິຠຸຕ຺ເຕນ ວາ ອຸສ຺ມາທຸພ຺ພລຕາຍ ວາ, ອາຍຸທທໍ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ໂຠຊນໍ ທຸຣຸປຈາເຣນ ຊີວິຕໍ ຫຣຕີ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ປຣິຕ຺ຕໍ ເອກຈ຺ເຈ ຣກ຺ຂຕິ, ເອກຈ຺ເຈ ນ ຣກ຺ຂຕິ.

‘‘ຕີຫິ, ມຫາຣາຊ, ກາຣເຓຫິ ປຣິຕ຺ຕໍ ນ ຣກ຺ຂຕິ ກມ຺ມາວຣເຓນ, ກິເລສາວຣເຓນ, ອສທ຺ທຫນຕາຍ. ສຕ຺ຕານຸຣກ຺ຂຓໍ, ມຫາຣາຊ, ປຣິຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕນາ ກເຕນ ອາຣກ຺ຂໍ ຊຫຕິ, ຍຖາ, ມຫາຣາຊ, ມາຕາ ປຸຕ຺ຕໍ ກຸຈ຺ຉິຄຕໍ ໂປເສຕິ, ຫິເຕນ ອຸປຈາເຣນ ຊເນຕິ, ຊນຍິຕ຺ວາ ອສຸຈິມລສິງ຺ຆາຓິກມປເນຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕມວຣສຸຄນ຺ຘໍ ອຸປລິມ຺ປຕິ, ໂສ ອປເຣນ ສມເຍນ ປເຣສໍ ປຸຕ຺ເຕ ອກ຺ໂກສນ຺ເຕ ວາ ປຫຣນ຺ເຕ ວາ ປຫາຣໍ ເທຕິ. ເຕ ຕສ຺ສ ກຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ປຣິສາຍ ອາກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສາມິໂນ ອຸປເນນ຺ຕິ, ຍທິ ປນ ຕສ຺ສາ ປຸຕ຺ໂຕ ອປຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ ເວລາຕິວຕ຺ໂຕ. ອຖ ນໍ ສາມິໂນ ມນຸສ຺ສາ ອາກຑ຺ຒຍມານາ ທຓ຺ຑມຸຄ຺ຄຣຊາຓຸມຸຏ຺ຐີຫິ ຕາເຬນ຺ຕິ ໂປເຖນ຺ຕິ, ອປິ ນຸ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຕສ຺ສ ມາຕາ ລຠຕິ ອາກຑ຺ຒນປຣິກຑ຺ຒນໍ ຄາຫໍ ສາມິໂນ ອຸປນຍນໍ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ນ ຫິ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ເກນ ກາຣເຓນ, ມຫາຣາຊາ’’ຕິ. ‘‘ອຕ຺ຕໂນ, ຠນ຺ເຕ, ອປຣາເຘນາ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ສຕ຺ຕານໍ ອາຣກ຺ຂໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ອປຣາເຘນ ວຎ຺ຌໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ [ກາເຣຕີຕິ (ສີ.)]. ‘‘ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ ນາຄເສນ, ສຸວິນິຈ຺ຉິໂຕ ປຎ຺ໂຫ, ຄຫນໍ ອຄຫນໍ ກຕໍ, ອນ຺ຘກາໂຣ ອາໂລໂກ ກໂຕ, ວິນິເວຐິຕໍ ທິຏ຺ຐິຊາລໍ, ຕ຺ວໍ ຄຓິວຣປວຣມາສຊ຺ຊາ’’ຕິ.

ມຈ຺ຈຸປາສມຸຕ຺ຕິປຎ຺ໂຫ ຈຕຸຕ຺ໂຖ.