໒. ສງ຺ຆາທິເສສກຓ຺ຑໍ (ຠິກ຺ຂຸນີວິຠງ຺ຄວຓ຺ຓນາ)

໑. ປຐມສງ຺ຆາທິເສສສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ປາຣາຊິການນ຺ຕຣສ຺ສ, ອຍໍ ທານິ ຠວິສ຺ສຕິ;

ສງ຺ຆາທິເສສກຓ຺ຑສ຺ສ, ອນຸຕ຺ຕານຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ.

໖໗໘. ອຸໂທສິຕນ຺ຕິ ຠຓ຺ຑສາລາ. ມາຍ຺ໂຍ ເອວໍ ອວຈາຕິ ອຍ຺ໂຍ ມາ ເອວໍ ອວຈ. ອປິນາຍ຺ຍາຕິ ອປິນຸ ອຍ຺ຍາ. ອຈ຺ຈາວທຖາຕິ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ວທຖ; ອກ຺ໂກສຖາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໖໗໙. ອຸສ຺ສຍວາທິກາຕິ ມານຸສ຺ສຍວເສນ ໂກຘຸສ຺ສຍວເສນ ວິວທມານາ. ຍສ຺ມາ ປນ ສາ ອຕ຺ຖໂຕ ອຏ຺ຏກາຣິກາ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອຸສ຺ສຍວາທິກາ ນາມ ອຑ຺ຑກາຣິກາ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ປທຠາຊເນ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອຑ຺ໂຑຕິ ໂວຫາຣິກວິນິຈ຺ຉໂຍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຍໍ ປພ຺ພຊິຕາ ‘‘ອຘິກຣຓ’’ນ຺ຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ທຸຕິຍໍ ວາ ປຣິເຍສຕີຕິ ສກ຺ຂິໍ ວາ ສຫາຍໍ ວາ ປຣິເຍສຕິ, ທຸກ຺ກຏໍ. ຄຈ຺ຉຕິ ວາຕິ ອຸປສ຺ສໂຍ ວາ ໂຫຕຸ ຠິກ຺ຂາຈາຣມຄ຺ໂຄ ວາ, ຍຕ຺ຖ ຐິຕາຍ ‘‘ອຑ຺ຑໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕໂຕ ໂວຫາຣິການໍ ສນ຺ຕິກໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິຍາ ປທວາເຣ ປທວາເຣ ທຸກ຺ກຏໍ. ເອກສ຺ສ ອາໂຣເຈຕີຕິ ທ຺ວີສຸ ຊເນສຸ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ເອກສ຺ສ ກຖໍ ໂຍ ໂກຈິ ໂວຫາຣິການໍ ອາໂຣເຈຕິ. ທຸຕິຍສ຺ສ ອາໂຣເຈຕີຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ອສມ຺ໂມຫຕ຺ຖາຍ ວິຕ຺ຖາຣກຖາ – ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ອນ຺ຕມໂສ ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສຍໍ ອາຄເຕປິ ໂວຫາຣິເກ ທິສ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸນີ ອຕ຺ຕໂນ ກຖໍ ອາໂຣເຈຕິ, ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ທຸກ຺ກຏໍ. ອຸປາສໂກ ອຕ຺ຕໂນ ກຖໍ ອາໂຣເຈຕິ, ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ປຐມໍ ອຸປາສໂກ ອຕ຺ຕໂນ ກຖໍ ອາໂຣເຈຕິ, ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ທຸກ຺ກຏໍ. ອຖ ສາ ອຕ຺ຕໂນ ກຖໍ ອາໂຣເຈຕິ, ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ຠິກ຺ຂຸນີ ອຸປາສກໍ ວທຕິ – ‘‘ມມ ຈ ຕວ ຈ ກຖໍ ຕ຺ວໍເຍວ ອາໂຣເຈຫີ’’ຕິ, ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ວາ ກຖໍ ປຐມໍ ອາໂຣເຈຕຸ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ວາ, ປຐມາໂຣຈເນ ທຸກ຺ກຏໍ, ທຸຕິຍາໂຣຈເນ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ອຸປາສໂກ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ວທຕິ – ‘‘ມມ ຈ ຕວ ຈ ກຖໍ ຕ຺ວໍເຍວ ອາໂຣເຈຫີ’’ຕິ, ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ຠິກ຺ຂຸນີ ກປ຺ປິຍກາຣເກນ ກຖາເປຕິ, ຕຕ຺ຖ ກປ຺ປິຍກາຣໂກ ວາ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ກຖໍ ປຐມໍ ອາໂຣເຈຕຸ, ອິຕໂຣ ວາ ອຕ຺ຕໂນ ກຖໍ, ກປ຺ປິຍກາຣໂກ ວາ ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ກຖໍ, ອິຕໂຣ ວາ ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ກຖໍ ອາໂຣເຈຕຸ, ຍຖາ ວາ ຕຖາ ວາ ອາໂຣຈິຍມາເນ ປຐເມ ອາໂຣຈເນ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ທຸກ຺ກຏໍ, ທຸຕິເຍ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ຍຖາ ວາ ຕຖາ ວາ ອາໂຣຈິຕໍ ປນ ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ໂວຫາຣິເກຫິ ວິນິຈ຺ຉເຍ ກເຕ ອຑ຺ຑປຣິໂຍສານໍ ນາມ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມິໍ ອຑ຺ຑປຣິໂຍສາເນ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຊເຍປິ ປຣາຊເຍປິ ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ສເຈ ປນ ຄຕິຄຕໍ ອຘິກຣຓໍ ໂຫຕິ, ສຸຕປຸພ຺ພໍ ໂວຫາຣິເກຫິ. ອຖ ເຕ ຠິກ຺ຂຸນິຎ຺ຈ ອຑ຺ຑກາຣກຎ຺ຈ ທິສ຺ວາວ ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ກຖນກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ, ຊານາມ ມຍໍ ເອຕ຺ຖ ປວຕ຺ຕິ’’ນ຺ຕິ ສຍເມວ ວິນິຈ຺ຉິນິຕ຺ວາ ເທນ຺ຕິ, ເອວຣູເປ ອຑ຺ຑປຣິໂຍສາເນປິ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ອນາປຕ຺ຕິ.

ປຐມໍ ອາປຕ຺ຕິ ເອຕສ຺ສາຕິ ປຐມາປຕ຺ຕິໂກ; ວີຕິກ຺ກມກ຺ຂເຓເຍວ ອາປຊ຺ຊິຕພ຺ໂພຕິ ອຕ຺ໂຖ, ຕໍ ປຐມາປຕ຺ຕິກໍ. ປທຠາຊເນ ປນ ອຘິປ຺ປາຍມຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສຫ ວຕ຺ຖຸຊ຺ຌາຈາຣາ ອາປຊ຺ຊຕິ ອສມນຸຠາສນາຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ – ສຫ ວຕ຺ຖຸຊ຺ຌາຈາຣາ ຍໍ ຠິກ຺ຂຸນີ ອາປຊ຺ຊຕິ, ນ ຕຕິຍາຍ ສມນຸຠາສນາຍ, ອຍໍ ປຐມເມວ ສຫ ວຕ຺ຖຸຊ຺ຌາຈາເຣນ ອາປຊ຺ຊິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ປຐມາປຕ຺ຕິໂກຕິ. ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ຆໂຕ ນິສ຺ສາເຣຕີຕິ ນິສ຺ສາຣຓີໂຍ; ຕໍ ນິສ຺ສາຣຓີຍໍ. ປທຠາຊເນ ປນ ອຘິປ຺ປາຍມຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສງ຺ຆມ຺ຫາ ນິສ຺ສາຣີຍຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ອາປນ຺ນາ ຠິກ຺ຂຸນີ ສງ຺ຆໂຕ ນິສ຺ສາຣີຍຕິ, ໂສ ນິສ຺ສາຣຓີໂຍຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ນ ຫິ ໂສ ເອວ ຘມ຺ໂມ ສງ຺ຆມ຺ຫາ ເກນຈິ ນິສ຺ສາຣີຍຕິ. ເຕນ ປນ ຘມ຺ເມນ ຠິກ຺ຂຸນີ ນິສ຺ສາຣີຍຕິ, ຕສ຺ມາ ໂສ ນິສ຺ສາເຣຕີຕິ ນິສ຺ສາຣຓີໂຍ.

ອາກຑ຺ຒິຍມານາ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອຑ຺ຑກາຣກມນຸສ຺ເສຫິ ສຍໍ ວາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ທູຕໍ ວາ ເປເສຕ຺ວາ ເອຫີຕິ ວຸຈ຺ຈມານາ ໂວຫາຣິການໍ ສນ຺ຕິກໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕໂຕ ອຑ຺ຑກາຣໂກ ອຕ຺ຕໂນ ວາ ກຖໍ ປຐມໍ ອາໂຣເຈຕຸ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ວາ, ເນວ ປຐມາໂຣຈເນ ທຸກ຺ກຏໍ, ນ ທຸຕິຍາໂຣຈເນ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ. ອມຈ຺ເຈຫິ ວິນິຈ຺ຉິນິຕ຺ວາ ກເຕ ອຑ຺ຑປຣິໂຍສາເນປິ ອນາປຕ຺ຕິເຍວ. ສເຈປິ ອຑ຺ຑກາຣໂກ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ວທຕິ ‘‘ມມ ຈ ຕວ ຈ ກຖໍ ຕ຺ວເມວ ກເຖຫີ’’ຕິ; ກເຖນ຺ຕິຍາປິ ກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ກເຕ ອຑ຺ຑປຣິໂຍສາເນປິ ອນາປຕ຺ຕິເຍວ.

ຣກ຺ຂໍ ຍາຈຕີຕິ ຘມ຺ມິກໍ ຣກ຺ຂໍ ຍາຈຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ອິທານິ ຍຖາຍາຈິຕາ ຣກ຺ຂາ ຘມ຺ມິກາ ໂຫຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ອໂນທິສ຺ສ ອາຈິກ຺ຂຕີຕິ ອາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຕີຕໍ ອາຣພ຺ຠ ອຕ຺ຖິ ໂອທິສ຺ສອາຈິກ຺ຂນາ, ອຕ຺ຖິ ອໂນທິສ຺ສອາຈິກ຺ຂນາ, ອນາຄຕໍ ອາຣພ຺ຠາປິ ອຕ຺ຖິ ໂອທິສ຺ສອາຈິກ຺ຂນາ, ອຕ຺ຖິ ອໂນທິສ຺ສອາຈິກ຺ຂນາ.

ກຖໍ ອຕີຕໍ ອາຣພ຺ຠ ໂອທິສ຺ສອາຈິກ຺ຂນາ ໂຫຕິ? ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສເຍ ຄາມທາຣກາ ຘຸຕ຺ຕາທໂຍ ວາ ເຍ ເກຈິ ອນາຈາຣໍ ວາ ອາຈຣນ຺ຕິ, ຣຸກ຺ຂໍ ວາ ຉິນ຺ທນ຺ຕິ, ຜລາຜລໍ ວາ ຫຣນ຺ຕິ, ປຣິກ຺ຂາເຣ ວາ ອຈ຺ຉິນ຺ທນ຺ຕິ. ຠິກ຺ຂຸນີ ໂວຫາຣິເກ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ອຸປສ຺ສເຍ ອິທໍ ນາມ ກຕ’’ນ຺ຕິ ວທຕິ. ‘‘ເກນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ອສຸເກນ ຈ ອສຸເກນ ຈາ’’ຕິ ອາຈິກ຺ຂຕິ. ເອວໍ ອຕີຕໍ ອາຣພ຺ຠ ໂອທິສ຺ສອາຈິກ຺ຂນາ ໂຫຕິ, ສາ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຕຎ຺ເຈ ສຸຕ຺ວາ ເຕ ໂວຫາຣິກາ ເຕສໍ ທຓ຺ຑໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ສພ຺ພໍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຄີວາ ໂຫຕິ. ທຓ຺ຑໍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອຘິປ຺ປາເຍປິ ສຕິ ຄີວາເຍວ ໂຫຕິ. ສເຈ ປນ ຕສ຺ສ ທຓ຺ຑໍ ຄຓ຺ຫຖາຕິ ວທຕິ, ປຎ຺ຈມາສກມຕ຺ເຕ ຄຫິເຕ ປາຣາຊິກໍ ໂຫຕິ.

‘‘ເກນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປນ ‘‘ອສຸເກນາຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ອມ຺ຫາກໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ຕຸມ຺ເຫເຍວ ຊານິສ຺ສຖ. ເກວລຎ຺ຫິ ມຍໍ ຣກ຺ຂໍ ຍາຈາມ, ຕໍ ໂນ ເທຖ, ອວຫຏຠຓ຺ຑຎ຺ຈ ອາຫຣາເປຖາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ອໂນທິສ຺ສ ອາຈິກ຺ຂນາ ໂຫຕິ, ສາ ວຏ຺ຏຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ສເຈປິ ເຕ ໂວຫາຣິກາ ກາຣເກ ຄເວສິຕ຺ວາ ເຕສໍ ທຓ຺ຑໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ສພ຺ພໍ ສາປເຕຍ຺ຍມ຺ປິ ຄຫິຕໍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ, ເນວ ຄີວາ ນ ອາປຕ຺ຕິ.

ປຣິກ຺ຂາຣໍ ຫຣນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ເຕສໍ ອນຕ຺ຖກາມຕາຍ ໂຈໂຣ ໂຈໂຣຕິ ວຕ຺ຕຸມ຺ປິ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕປິ ຫິ ຍໍ ເຕສໍ ທຓ຺ຑໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ສພ຺ພມ຺ປິ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຄີວາ ໂຫຕິ. ອຕ຺ຕໂນ ວຈນກຣໍ ປນ ‘‘ອິມິນາ ເມ ປຣິກ຺ຂາໂຣ ຄຫິໂຕ, ຕໍ ອາຫຣາເປຫິ, ມາ ຈສ຺ສ ທຓ຺ຑໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ທາສທາສີວາປິອາທີນໍ ອຕ຺ຖາຍ ອຑ຺ຑໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ອຍໍ ອກປ຺ປິຍອຑ຺ໂຑ ນາມ, ນ ວຏ຺ຏຕິ.

ກຖໍ ອນາຄຕໍ ອາຣພ຺ຠ ໂອທິສ຺ສອາຈິກ຺ຂນາ ໂຫຕິ? ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ປເຣຫິ ອນາຈາຣາທີສຸ ກເຕສຸ ຠິກ຺ຂຸນີ ໂວຫາຣິເກ ເອວໍ ວທຕິ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ອຸປສ຺ສເຍ ອິທຎ຺ຈິທຎ຺ຈ ກໂຣນ຺ຕິ, ຣກ຺ຂໍ ໂນ ເທຖ ອາຍຕິໍ ອກຣຓຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ. ‘‘ເກນ ເອວໍ ກຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ຈ ‘‘ອສຸເກນ ອສຸເກນ ຈາ’’ຕິ ອາຈິກ຺ຂຕິ. ເອວໍ ອນາຄຕໍ ອາຣພ຺ຠ ໂອທິສ຺ສອາຈິກ຺ຂນາ ໂຫຕິ, ສາປິ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ເຕສຎ຺ຫິ ທຓ຺ເຑ ກເຕ ປຸຣິມນເຍເນວ ສພ຺ພໍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຄີວາ. ເສສໍ ປຸຣິມສທິສເມວ.

ສເຈ ປນ ໂວຫາຣິກາ ‘‘ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສເຍ ເອວຣູປໍ ອນາຈາຣໍ ກໂຣນ຺ຕານໍ ອິມໍ ນາມ ທຓ຺ຑໍ ກໂຣມາ’’ຕິ ເຠຣິໍ ຈຣາເປຕ຺ວາ ອາຓາຍ ອຕິຏ຺ຐມາເນ ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ທຓ຺ຑໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ເນວ ຄີວາ ນ ອາປຕ຺ຕິ.

ໂຍ ຈາຍໍ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ວຸຕ຺ໂຕ, ຠິກ຺ຂູນມ຺ປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຠິກ຺ຂຸໂນປິ ຫິ ໂອທິສ຺ສອາຈິກ຺ຂນາ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຍໍ ຕຖາ ອາຈິກ຺ຂິເຕ ທຓ຺ຑໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ສພ຺ພໍ ຄີວາ ໂຫຕິ. ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ທຓ຺ຑໍ ຄຓ຺ຫາເປນ຺ຕສ຺ສ ປາຣາຊິກໍ. ໂຍ ປນ ‘‘ທຓ຺ຑໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ຊານນ຺ໂຕປິ ອໂນທິສ຺ສ ກເຖຕິ, ເຕ ຈ ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ທຓ຺ຑໍ ກໂຣນ຺ຕິເຍວ, ນ ໂທໂສ. ວິຫາຣສີມາຍ ຣຸກ຺ຂາທີນິ ຉິນ຺ທນ຺ຕານໍ ວາສິຜຣສຸອາທີນິ ຄເຫຕ຺ວາ ປາສາເຓຫິ ໂກຏ຺ເຏນ຺ຕິ, ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ຘາຣາ ຠິຊ຺ຊຕິ, ກາຣາເປຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພາ. ອຸປຘາວິຕ຺ວາ ເຕສໍ ປຣິກ຺ຂາເຣ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ຕມ຺ປິ ນ ກາຕພ຺ພໍ, ລຫຸປຣິວຕ຺ຕຎ຺ຫິ ຈິຕ຺ຕໍ, ເຖຍ຺ຍເຈຕນາຍ ອຸປ຺ປນ຺ນາຍ ມູລຈ຺ເຉຊ຺ຊມ຺ປິ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

ກຖິນສມຸຏ຺ຐານໍ – ກິຣິຍໍ, ໂນສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂໍ, ອຈິຕ຺ຕກໍ, ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊໍ, ກາຍກມ຺ມໍ, ວຈີກມ຺ມໍ, ຕິຈິຕ຺ຕໍ, ຕິເວທນນ຺ຕິ.

ສຕ຺ຕຣສເກ ປຐມສິກ຺ຂາປທໍ.

໒. ທຸຕິຍສງ຺ຆາທິເສສສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໖໘໒. ທຸຕິເຍ – ວຣຠຓ຺ຑນ຺ຕິ ມຸຕ຺ຕາມຓິເວຬຸຣິຍາທິ ມຫຄ຺ຆຠຓ຺ຑໍ.

໖໘໓. ອນປໂລເກຕ຺ວາຕິ ອນາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ. ຄຓໍ ວາຕິ ມລ຺ລຄຓຠຏິປຸຕ຺ຕຄຓາທິກໍ. ປູຄນ຺ຕິ ຘມ຺ມຄຓໍ. ເສຓິນ຺ຕິ ຄນ຺ຘິກເສຓິທຸສ຺ສິກເສຓິອາທິກໍ. ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ຫິ ຣາຊາໂນ ຄຓາທີນໍ ຄາມນິຄເມ ນິຍ຺ຍາເຕນ຺ຕິ ‘‘ຕຸມ຺ເຫວ ເອຕ຺ຖ ອນຸສາສຖາ’’ຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ເຕ ເອວ ອິສ຺ສຣາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ເຕ ສນ຺ຘາຍ ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຣາຊານໍ ວາ ຄຓາທິເກ ວາ ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາປິ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ໂຆ ອາປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພວ. ຐເປຕ຺ວາ ກປ຺ປນ຺ຕິ ຕິຕ຺ຖິເຍສຸ ວາ ອຎ຺ຎຠິກ຺ຂຸນີສຸ ວາ ປພ຺ພຊິຕປຸພ຺ພໍ ກປ຺ປຄຕິກໍ ຐເປຕ຺ວາຕິ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

ໂຈຣີວຸຏ຺ຐາປນສມຸຏ຺ຐານໍ – ເກນຈິ ກຣຓີເຍນ ປກ຺ກນ຺ຕາສຸ ຠິກ຺ຂຸນີສຸ ອຄນ຺ຕ຺ວາ ຂຓ຺ຑສີມໍ ຍຖານິສິນ຺ນຏ຺ຐາເນເຍວ ອຕ຺ຕໂນ ນິສ຺ສິຕກປຣິສາຍ ສທ຺ຘິໍ ວຸຏ຺ຐາເປນ຺ຕິຍາ ວາຈາຈິຕ຺ຕໂຕ ສມຸຏ຺ຐາຕິ, ຂຓ຺ຑສີມໍ ວາ ນທິໍ ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາເປນ຺ຕິຍາ ກາຍວາຈາຈິຕ຺ຕໂຕ ສມຸຏ຺ຐາຕິ, ອນາປຸຈ຺ຉາ ວຸຏ຺ຐາປນວເສນ ກິຣິຍາກິຣິຍໍ, ສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂໍ, ສຈິຕ຺ຕກໍ, ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊໍ, ກາຍກມ຺ມໍ, ວຈີກມ຺ມໍ, ຕິຈິຕ຺ຕໍ, ຕິເວທນນ຺ຕິ.

ທຸຕິຍສິກ຺ຂາປທໍ.

໓. ຕຕິຍສງ຺ຆາທິເສສສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໖໙໒. ຕຕິເຍ – ປຣິກ຺ເຂປໍ ອຕິກ຺ກາເມນ຺ຕິຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ເອກໍ ປາທໍ ອຕິກ຺ກາເມນ຺ຕິຍາ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ທຸຕິເຍນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມຕ຺ເຕ ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ຄາມສ຺ສ ອຸປຈາຣນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປຣິກ຺ເຂປາຣຫຏ຺ຐານໍ ເອເກນ ປາເທນ ອຕິກ຺ກມຕິ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ທຸຕິເຍນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມຕ຺ເຕ ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ອປິເຈຕ຺ຖ ສກຄາມໂຕ ນິກ຺ຂມນ຺ຕິຍາ ຄາມນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍາ ອນາປຕ຺ຕິ, ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປນ ຄາມນ຺ຕຣໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິຍາ ປທວາເຣ ປທວາເຣ ທຸກ຺ກຏໍ, ເອເກນ ປາເທນ ອິຕຣສ຺ສ ຄາມສ຺ສ ປຣິກ຺ເຂເປ ວາ ອຸປຈາເຣ ວາ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມຕ຺ເຕ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ທຸຕິເຍນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມຕ຺ເຕ ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ຕໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປຸນ ສກຄາມໍ ປວິສນ຺ຕິຍາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສເຈ ປນ ຂຓ຺ຑປາກາເຣນ ວາ ວຕິຉິທ຺ເທນ ວາ ຠິກ຺ຂຸນິວິຫາຣຠູມິເຍວ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ ປວິສິຕຸໍ, ເອວໍ ປວິສມານາຍ ກປ຺ປິຍຠູມິໍ ນາມ ປວິຏ຺ຐາ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈປິ ຫຕ຺ຖິປິຏ຺ຐິອາທີຫິ ວາ ອິທ຺ຘິຍາ ວາ ປວິສຕິ, ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ປທສາ ຄມນເມວ ຫິ ອິຘາຘິປ຺ເປຕໍ. ເຕເນວ ‘‘ປຐມໍ ປາທໍ ອຕິກ຺ກາເມນ຺ຕິຍາ’’ຕິອາທິມາຫ.

ທ຺ເວ ຄາມາ ຠິກ຺ຂຸນິວິຫາເຣນ ສມ຺ພທ຺ຘວຕິກາ ໂຫນ຺ຕິ, ຍສ຺ມິໍ ຄາເມ ຠິກ຺ຂຸນິວິຫາໂຣ, ຕຕ຺ຖ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປຸນ ວິຫາຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ສເຈ ວິຫາຣມຊ຺ເຌນ ອິຕຣສ຺ສ ຄາມສ຺ສ ມຄ຺ໂຄ ອຕ຺ຖິ, ຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຕໂຕ ປນ ຄາມໂຕ ເຕເນວ ມຄ຺ເຄນ ປຈ຺ຈາຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ສເຈ ຄາມທ຺ວາເຣນ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ປຸຣິມນເຍເນວ ອາປຕ຺ຕິເຠໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສກຄາມໂຕ ເກນຈິ ກຣຓີເຍນ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ສທ຺ຘິໍ ນິກ຺ຂນ຺ຕາຍ ປຸນ ປວິສນກາເລ ຫຕ຺ຖິ ວາ ມຸຈ຺ຈຕິ, ອຸສ຺ສາຣຓາ ວາ ໂຫຕິ, ອິຕຣາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ສຫສາ ຄາມໍ ປວິສນ຺ຕິ, ຍາວ ອຎ຺ຎາ ຠິກ຺ຂຸນີ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ຕາວ ພຫິຄາມທ຺ວາເຣ ຐາຕພ຺ພໍ. ສເຈ ນ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ທຸຕິຍິກາ ຠິກ຺ຂຸນີ ປກ຺ກນ຺ຕາ ນາມ ໂຫຕິ, ປວິສິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ປຸພ຺ເພ ມຫາຄາໂມ ໂຫຕິ, ມຊ຺ເຌ ຠິກ຺ຂຸນິວິຫາໂຣ. ປຈ຺ຉາ ຕໍ ຄາມໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຊນາ ລຠິຕ຺ວາ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ວຕິປຣິກ຺ເຂປໍ ກຕ຺ວາ ວິຠຊິຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ, ວິຫາຣໂຕ ເອກໍ ຄາມໍ ຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຕໂຕ ອປຣໍ ຄາມໍ ທ຺ວາເຣນ ວາ ວຕິຉິທ຺ເທນ ວາ ປວິສິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ປຸນ ວິຫາຣເມວ ປຈ຺ຈາຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ກສ຺ມາ? ວິຫາຣສ຺ສ ຈຕຸຄາມສາຘາຣຓຕ຺ຕາ.

ອນ຺ຕຣວາສໂກ ເຕມິຍຕີຕິ ຍຕ຺ຖ ຍຖາ ຕິມຓ຺ຑລປຏິຈ຺ຉາທນໍ ໂຫຕິ; ເອວໍ ນິວຕ຺ຖາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ວສ຺ສກາເລ ຕິຕ຺ເຖນ ວາ ອຕິຕ຺ເຖນ ວາ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ອຸຕ຺ຕຣນ຺ຕິຍາ ເອກທ຺ວງ຺ຄຸລມຕ຺ຕມ຺ປິ ອນ຺ຕຣວາສໂກ ເຕມິຍຕິ. ເສສໍ ນທີລກ຺ຂຓໍ ນທີນິມິຕ຺ຕກຖາຍ ອາວິ ຠວິສ຺ສຕິ. ເອວຣູປໍ ນທິໍ ຕິຕ຺ເຖນ ວາ ອຕິຕ຺ເຖນ ວາ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣຓກາເລ ປຐມໍ ປາທໍ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ຕີເຣ ຐເປນ຺ຕິຍາ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ທຸຕິຍປາທຸທ຺ຘາເຣ ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ເສຕຸນາ ຄຈ຺ຉຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ປທສາ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣຓກາເລ ເສຕຸໍ ອາໂຣຫິຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣນ຺ຕິຍາປິ ອນາປຕ຺ຕິ. ເສຕຸນາ ປນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣຓກາເລ ປທສາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິຍາ ອາປຕ຺ຕິເຍວ. ຍານນາວາອາກາສຄມນາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ໂອຣິມຕີຣໂຕ ປນ ປຣຕີຣເມວ ອກ຺ກມນ຺ຕິຍາ ອນາປຕ຺ຕິ. ຣຊນກມ຺ມຕ຺ຖໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ທາຣຸສງ຺ກຑ຺ຒນາທິກິຈ຺ເຈນ ທ຺ເວ ຕິສ຺ໂສ ອຸຠຍຕີເຣສຸ ວິຈຣນ຺ຕິ, ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ປເນຕ຺ຖ ກາຈິ ກລຫໍ ກຕ຺ວາ ອິຕຣໍ ຕີຣໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ອາປຕ຺ຕິ. ທ຺ເວ ເອກໂຕ ອຸຕ຺ຕຣນ຺ຕິ, ເອກາ ມຊ຺ເຌ ນທິຍາ ກລຫໍ ກຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ໂອຣິມຕີຣເມວ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ອາປຕ຺ຕິ. ອິຕຣິສ຺ສາ ປນ ອຍໍ ປກ຺ກນ຺ຕຏ຺ຐາເນ ຐິຕາ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ປຣຕີຣໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິຍາປິ ອນາປຕ຺ຕິ. ນ຺ຫາຍິຕຸໍ ວາ ປາຕຸໍ ວາ ໂອຕິຓ຺ຓາ ຕເມວ ຕີຣໍ ປຈ຺ຈຸຕ຺ຕຣຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ.

ສຫ ອຣຸຓຸຄ຺ຄມນາຕິ ເອຕ຺ຖ ສເຈ ສຊ຺ຌາຍໍ ວາ ປຘານໍ ວາ ອຎ຺ຎໍ ວາ ກິຎ຺ຈິ ກມ຺ມໍ ກຸຣຸມານາ ປຸເຣອຣຸເຓເຍວ ທຸຕິຍິກາຍ ສນ຺ຕິກໍ ຄມິສ຺ສາມີຕິ ອາໂຠຄໍ ກໂຣຕິ, ອຊານນ຺ຕິຍາ ເອວ ຈສ຺ສາ ອຣຸໂຓ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ອຖ ປນ ‘‘ຍາວ ອຣຸຓຸຄ຺ຄມນາ ອິເຘວ ຠວິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວາ ອນາໂຠເຄນ ວາ ວິຫາຣສ຺ສ ເອກເທເສ ອຈ຺ຉຕິ, ທຸຕິຍິກາຍ ຫຕ຺ຖປາສໍ ນ ໂອຕຣຕິ, ອຣຸຓຸຄ຺ຄມເນ ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ຫຕ຺ຖປາໂສເຍວ ຫິ ອິຘ ປມາຓໍ, ຫຕ຺ຖປາສາຕິກ຺ກເມ ເອກຄພ຺ໂຠປິ ນ ຣກ຺ຂຕິ.

ອຄາມເກ ອຣຎ຺ເຎຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ພຫິ ອິນ຺ທຂີລາ ສພ຺ພເມຕໍ ອຣຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓເມວ ອຣຎ຺ຎໍ. ຕໍ ປເນຕໍ ເກວລໍ ຄາມາຠາເວນ ‘‘ອຄາມກ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ວິຎ຺ຌາຏວິສທິສຕາຍ. ຕາທິເສ ອຣຎ຺ເຎ ໂອກ຺ກນ຺ເຕ ທສ຺ສນູປຈາເຣ ວິຊຫິເຕ ສເຈປິ ສວນູປຈາໂຣ ອຕ຺ຖິ, ອາປຕ຺ຕິ. ເຕເນວ ວຸຕ຺ຕໍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ສເຈ ຠິກ຺ຂຸນີສຸ ມຫາໂພຘິອງ຺ຄຓໍ ປວິສນ຺ຕີສຸ ເອກາ ພຫິ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຕສ຺ສາປິ ອາປຕ຺ຕິ. ໂລຫປາສາທໍ ປວິສນ຺ຕີສຸປິ ປຣິເວຓໍ ປວິສນ຺ຕີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ມຫາເຈຕິຍໍ ວນ຺ທມານາສຸ ເອກາ ອຸຕ຺ຕຣທ຺ວາເຣນ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ສາປິ ອາປຕ຺ຕິ. ຖູປາຣາມໍ ປວິສນ຺ຕີສຸ ເອກາ ພຫິ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຕສ຺ສາປິ ອາປຕ຺ຕີ’’ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ທສ຺ສນູປຈາໂຣ ນາມ ຍຕ຺ຖ ຐິຕໍ ທຸຕິຍິກາ ປສ຺ສຕິ. ສເຈ ປນ ສາຓິປາກາຣນ຺ຕຣິກາປິ ໂຫຕິ, ທສ຺ສນູປຈາຣໍ ວິຊຫຕິ ນາມ. ສວນູປຈາໂຣ ນາມ ຍຕ຺ຖ ຐິຕາ ມຄ຺ຄມູຬ຺ຫສທ຺ເທນ ວິຍ ຘມ຺ມສວນາໂຣຈນສທ຺ເທນ ວິຍ ຈ ‘‘ອຍ຺ເຍ’’ຕິ ສທ຺ທາຍນ຺ຕິຍາ ສທ຺ທໍ ສຸຓາຕິ. ອຊ຺ໂຌກາເສ ທູເຣປິ ທສ຺ສນູປຈາໂຣ ນາມ ໂຫຕິ. ໂສ ເອວຣູເປ ສວນູປຈາເຣ ວິຊຫິເຕ ນ ຣກ຺ຂຕິ, ວິຊຫິຕມຕ຺ເຕວ ອາປຕ຺ຕິ ສງ຺ຆາທິເສສສ຺ສ.

ເອກາ ມຄ຺ຄໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ ໂອຫີຍຕິ. ສອຸສ຺ສາຫາ ເຈ ຫຸຕ຺ວາ ອິທານິ ປາປຸຓິສ຺ສາມີຕິ ອນຸພນ຺ຘຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ສເຈ ປຸຣິມາໂຍ ອຎ຺ເຎນ ມຄ຺ເຄນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ປກ຺ກນ຺ຕາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ, ອນາປຕ຺ຕິເຍວ. ທ຺ວິນ຺ນໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີນໍ ເອກາ ອນຸພນ຺ຘິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕີ ‘‘ຄຈ຺ຉຕຸ ອຍ’’ນ຺ຕິ ໂອຫີຍຕິ, ອິຕຣາປິ ‘‘ໂອຫີຍຕຸ ອຍ’’ນ຺ຕິ, ຄຈ຺ຉຕິ, ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ອາປຕ຺ຕິ. ສເຈ ປນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີສຸ ປຸຣິມາປິ ອຎ຺ຎໍ ມຄ຺ຄໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ປຈ຺ຉິມາປິ ອຎ຺ຎໍ, ເອກາ ເອກິສ຺ສາ ປກ຺ກນ຺ຕຏ຺ຐາເນ ຕິຏ຺ຐຕິ, ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ອນາປຕ຺ຕິ.

໖໙໓. ປກ຺ຂສງ຺ກນ຺ຕາ ວາຕິ ຕິຕ຺ຖາຍຕນໍ ສງ຺ກນ຺ຕາ, ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ. ປຐມປາຣາຊິກສມຸຏ຺ຐານໍ – ກິຣິຍໍ, ສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂໍ, ສຈິຕ຺ຕກໍ, ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊໍ, ກາຍກມ຺ມໍ, ຕິຈິຕ຺ຕໍ, ຕິເວທນນ຺ຕິ.

ຕຕິຍສິກ຺ຂາປທໍ.

໔. ຈຕຸຕ຺ຖສງ຺ຆາທິເສສສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໖໙໔-໘. ຈຕຸຕ຺ເຖ – ປາທປີຐໍ ນາມ ໂຘຕປາທຏ຺ຐປນກໍ. ປາທກຐລິກາ ນາມ ອໂຘຕປາທຏ຺ຐປນກໍ. ອນຎ຺ຎາຍ ຄຓສ຺ສ ຉນ຺ທນ຺ຕິ ຕສ຺ເສວ ກາຣກຄຓສ຺ສ ຉນ຺ທໍ ອຊານິຕ຺ວາ. ວຕ຺ເຕ ວຕ຺ຕນ຺ຕິນ຺ຕິ ເຕຈຕ຺ຕາລີສປ຺ປເຠເທ ເນຕ຺ຖາຣວຕ຺ເຕ ວຕ຺ຕມານໍ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

ຘຸຣນິກ຺ເຂປສມຸຏ຺ຐານໍ – ກາຍວາຈາຈິຕ຺ຕໂຕ ສມຸຏ຺ຐາຕິ, ກິຣິຍາກິຣິຍໍ, ສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂໍ, ສຈິຕ຺ຕກໍ, ໂລກວຊ຺ຊໍ, ກາຍກມ຺ມໍ, ວຈີກມ຺ມໍ, ອກຸສລຈິຕ຺ຕໍ, ທຸກ຺ຂເວທນນ຺ຕິ.

ຈຕຸຕ຺ຖສິກ຺ຂາປທໍ.

໕. ປຎ຺ຈມສງ຺ຆາທິເສສສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໗໐໑. ປຎ຺ຈເມ – ເອກໂຕ ອວສ຺ສຸເຕຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ອວສ຺ສຸຕຠາໂວ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ’’ຕິ ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປເນຕໍ ນ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ປາຬິຍາ ສເມຕິ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

ປຐມປາຣາຊິກສມຸຏ຺ຐານໍ – ກິຣິຍໍ, ສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂໍ, ສຈິຕ຺ຕກໍ, ໂລກວຊ຺ຊໍ, ກາຍກມ຺ມໍ, ອກຸສລຈິຕ຺ຕໍ, ທ຺ວິເວທນນ຺ຕິ.

ປຎ຺ຈມສິກ຺ຂາປທໍ.

໖. ຉຏ຺ຐສງ຺ຆາທິເສສສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໗໐໕-໖. ຉຏ຺ເຐ – ຍໂຕ ຕ຺ວນ຺ຕິ ຍສ຺ມາ ຕ຺ວໍ. ອຸຍ຺ໂຍເຊຕິ ອາປຕ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏສ຺ສາຕິອາທິກາ ສງ຺ຆາທິເສສປຣິໂຍສານາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ກສ຺ສາ ໂຫນ຺ຕີຕິ? ອຸຍ຺ໂຍຊິກາຍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຈຕໍ ປຣິວາເຣປິ –

‘‘ນ ເທຕິ ນ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ປຏິຄ຺ຄໂຫ ເຕນ ນ ວິຊ຺ຊຕິ;

ອາປຊ຺ຊຕິ ຄຣຸກໍ ນ ລຫຸກໍ, ຕຎ຺ຈ ປຣິໂຠຄປຈ຺ຈຍາ;

ປຎ຺ຫາ ເມສາ ກຸສເລຫິ ຈິນ຺ຕິຕາ’’ຕິ. (ປຣິ. ໔໘໑);

ອຍຎ຺ຫິ ຄາຖາ ອິມໍ ອຸຍ຺ໂຍຊິກໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕາ. ອິຕຣິສ຺ສາ ປນ ອາປຕ຺ຕິເຠໂທ ປຐມສິກ຺ຂາປເທ ວິຠຕ຺ໂຕຕິ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

ຕິສມຸຏ຺ຐານໍ – ກິຣິຍໍ, ສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂໍ, ສຈິຕ຺ຕກໍ, ໂລກວຊ຺ຊໍ, ກາຍກມ຺ມໍ, ວຈີກມ຺ມໍ, ອກຸສລຈິຕ຺ຕໍ, ຕິເວທນນ຺ຕິ.

ຉຏ຺ຐສິກ຺ຂາປທໍ.

໗. ສຕ຺ຕມສງ຺ຆາທິເສສສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໗໐໙. ສຕ຺ຕເມ – ຍາວຕຕິຍກປທຕ຺ໂຖ ມຫາວິຠງ຺ເຄ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ສມນຸຠາສນສມຸຏ຺ຐານໍ – ກິຣິຍໍ, ສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂໍ, ສຈິຕ຺ຕກໍ, ໂລກວຊ຺ຊໍ, ກາຍກມ຺ມໍ, ວຈີກມ຺ມໍ, ອກຸສລຈິຕ຺ຕໍ, ທຸກ຺ຂເວທນນ຺ຕິ.

ສຕ຺ຕມສິກ຺ຂາປທໍ.

໘. ອຏ຺ຐມສງ຺ຆາທິເສສສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໗໑໕. ອຏ຺ຐເມ – ກິສ຺ມິຎ຺ຈິເທວ ອຘິກຣເຓຕິ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ. ປທຠາຊເນ ປນ ເກວລໍ ອຘິກຣຓວິຠາຄໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຘິກຣຓໍ ນາມ ຈຕ຺ຕາຣິ ອຘິກຣຓານີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ ສທ຺ຘິໍ ສມຸຏ຺ຐານາທີຫີຕິ.

ອຏ຺ຐມສິກ຺ຂາປທໍ.

໙. ນວມສງ຺ຆາທິເສສສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໗໒໓. ນວເມ – ສໍສຏ຺ຐາຕິ ມິສ຺ສີຠູຕາ. ອນນຸໂລມິເກນາຕິ ປພ຺ພຊິຕານໍ ອນນຸໂລເມນ ກາຍິກວາຈສິເກນ. ສໍສຏ຺ຐາຕິ ຄິຫີນໍ ໂກຏ຺ຏນປຈນຄນ຺ຘປິສນມາລາຄນ຺ຖນາທິນາ ກາຍິເກນ ສາສນປຏິສາສນາຫຣຓສຎ຺ຈຣິຕ຺ຕາທິນາ ວາຈສິເກນ ຈ ສໍສຏ຺ຐາ. ປາໂປ ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທ ເອຕາສນ຺ຕິ ປາປສທ຺ທາ. ປາໂປ ອາຊີວສງ຺ຂາໂຕ ສິໂລໂກ ເອຕາສນ຺ຕິ ປາປສິໂລກາ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ ສທ຺ຘິໍ ສມຸຏ຺ຐານາທີຫີຕິ.

ນວມສິກ຺ຂາປທໍ.

໑໐. ທສມສງ຺ຆາທິເສສສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໗໒໗. ທສເມ – ເອວາຈາຣາຕິ ເອວໍອາຈາຣາ. ຍາທິໂສ ຕຸມ຺ຫາກໍ ອາຈາໂຣ, ຕາທິສາ ອາຈາຣາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ອຸຎ຺ຎາຍາຕິ ອວຎ຺ຎາຍ ນີຈໍ ກຕ຺ວາ ຊານນາຍ. ປຣິຠເວນາຕິ ກິໍ ອິມາ ກຣິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ເອວໍ ປຣິຠວິຕ຺ວາ ຊານເນນ. ອກ຺ຂນ຺ຕິຍາຕິ ອສຫນຕາຍ; ໂກເຘນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເວຠສ຺ສິຍາຕິ ພລວຠສ຺ສຠາເວນ; ອຕ຺ຕໂນ ພລປ຺ປກາສເນນ ສມຸຕ຺ຣາສເນນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທຸພ຺ພລ຺ຍາຕິ ຕຸມ຺ຫາກໍ ທຸພ຺ພລຠາເວນ. ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຎ຺ຎາຍ ຈ ປຣິຠເວນ ຈາຕິ ເອວໍ ສມຸຈ຺ຈຍຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ວິວິຈ຺ຈຖາຕິ ວິນາ ໂຫຖ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ ສທ຺ຘິໍ ສມຸຏ຺ຐານາທີຫີຕິ.

ທສມສິກ຺ຂາປທໍ.

ອຸທ຺ທິຏ຺ຐາ ໂຂ ອຍ຺ຍາໂຍ ສຕ຺ຕຣສ ສງ຺ຆາທິເສສາຕິ ເອຕ຺ຖ ຉນ຺ນໍ ປຐມາປຕ຺ຕິການໍ ອນນ຺ຕຣາ ສຎ຺ຈຣິຕ຺ຕໍ, ທ຺ເວ ທຸຏ຺ຐໂທສາຕິ ອິມານິ ຕີຓິ ສິກ຺ຂາປທານິ ມຫາວິຠງ຺ຄໂຕ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ນວ ປຐມາປຕ຺ຕິກາ, ຈຕຸນ຺ນໍ ຍາວຕຕິຍການໍ ອນນ຺ຕຣາ ມຫາວິຠງ຺ຄໂຕປິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຍາວຕຕິຍເກ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐ ຍາວຕຕິຍກາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເອວໍ ສພ຺ເພປິ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສມຄ຺ເຄນ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐາ ໂຂ ອຍ຺ຍາໂຍ ສຕ຺ຕຣສ ສງ຺ຆາທິເສສາ ຘມ຺ມາຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປກ຺ຂມານຕ຺ຕາ. ຕໍ ປນ ຂນ຺ຘເກ ວິຕ຺ຖາເຣນ ວຓ຺ຓຍິສ຺ສາມາຕິ.

ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍ ວິນຍສໍວຓ຺ຓນາຍ ຠິກ຺ຂຸນີວິຠງ຺ເຄ

ສຕ຺ຕຣສກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສງ຺ຆາທິເສສກຓ຺ຑໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.