໑. ປາຣາຊິກກຓ຺ຑໍ (ຠິກ຺ຂຸນີວິຠງ຺ຄວຓ຺ຓນາ)

ໂຍ ຠິກ຺ຂູນໍ ວິຠງ຺ຄສ຺ສ, ສງ຺ຄຫິໂຕ ອນນ຺ຕຣໍ;

ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ວິຠງ຺ຄສ຺ສ, ຕສ຺ສ ສໍວຓ຺ຓນາກ຺ກໂມ.

ປຕ຺ໂຕ ຍໂຕ ຕໂຕ ຕສ຺ສ, ອປຸພ຺ພປທວຓ຺ຓນໍ;

ກາຕຸໍ ປາຣາຊິເກ ຕາວ, ໂຫຕິ ສໍວຓ຺ຓນາ ອຍໍ.

໑. ປຐມປາຣາຊິກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໖໕໖. ເຕນ ສມເຍນ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ…ເປ… ສາຬ຺ໂຫ ມິຄາຣນຕ຺ຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ສາຬ຺ໂຫຕິ ຕສ຺ສ ນາມໍ; ມິຄາຣມາຕຸຍາ ປນ ນຕ຺ຕາ ໂຫຕິ, ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ມິຄາຣນຕ຺ຕາ’’ຕິ. ນວກມ຺ມິກນ຺ຕິ ນວກມ຺ມາຘິຏ຺ຐາຍິກໍ. ປຓ຺ຑິຕາຕິ ປຓ຺ຑິຈ຺ເຈນ ສມນ຺ນາຄຕາ. ພ຺ຍຕ຺ຕາຕິ ເວຍ຺ຍຕ຺ຕິເກນ ສມນ຺ນາຄຕາ. ເມຘາວິນີຕິ ປາຬິຄ຺ຄຫເຓ ສຕິປຸພ຺ພງ຺ຄມາຍ ປຎ຺ຎາຍ ອຕ຺ຖຄ຺ຄຫເຓ ປຎ຺ຎາປຸພ຺ພງ຺ຄມາຍ ສຕິຍາ ສມນ຺ນາຄຕາ. ທກ຺ຂາຕິ ເຉກາ; ອວິຣຊ຺ຌິຕ຺ວາ ສີຆໍ ກຕ຺ຕພ຺ພກາຣິນີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນລສາຕິ ອາລສິຍວິຣຫິຕາ. ຕຕ຺ຣຸປາຍາຍາຕິ ເຕສຸ ເຕສຸ ກມ຺ເມສຸ ອຸປາຍຠູຕາຍ. ວີມໍສາຍາຕິ ກຕ຺ຕພ຺ພກມ຺ມຸປປຣິກ຺ຂາຍ. ສມນ຺ນາຄຕາຕິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ. ອລໍ ກາຕຸນ຺ຕິ ສມຕ຺ຖາ ຕໍ ຕໍ ກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ. ອລໍ ສໍວິຘາຕຸນ຺ຕິ ເອວຎ຺ຈ ເອວຎ຺ຈ ອິທໍ ໂຫຕູຕິ ເອວໍ ສໍວິທຫິຕຸມ຺ປິ ສມຕ຺ຖາ. ກຕາກຕໍ ຊານິຕຸນ຺ຕິ ກຕຎ຺ຈ ອກຕຎ຺ຈ ຊານິຕຸໍ. ເຕຕິ ເຕ ອຸໂຠ; ສາ ຈ ສຸນ຺ທຣີນນ຺ທາ ໂສ ຈ ສາຬ຺ໂຫຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຠຕ຺ຕຄ຺ເຄຕິ ປຣິເວສນຏ຺ຐາເນ. ນິກູເຏຕິ ໂກຓສທິສໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ສິເຕ ຄມ຺ຠີເຣ. ວິສ຺ສໂຣ ເມ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ວິຣູໂປ ເມ ສໂຣ ຠວິສ຺ສຕິ; ວິປ຺ປກາຣສທ຺ໂທ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຕິມາເນນ຺ຕີຕິ ອເປກ຺ຂມານາ. ກ຺ຍາຫນ຺ຕິ ກິໍ ອຫໍ. ຊຣາທຸພ຺ພລາຕິ ຊຣາຍ ທຸພ຺ພລາ. ຈຣຓຄິລານາຕິ ປາທໂຣເຄນ ສມນ຺ນາຄຕາ.

໖໕໗-໘. ອວສ຺ສຸຕາຕິ ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາເຄນ ອວສ຺ສຸຕາ; ຕິນ຺ຕາ ກິລິນ຺ນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປທຠາຊເນ ປນສ຺ສ ຕເມວ ຣາຄໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ສາຣຕ຺ຕາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ສາຣຕ຺ຕາຕິ ວຕ຺ຖໍ ວິຍ ຣງ຺ຄຊາເຕນ ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາເຄນ ສຸຏ຺ຐຸ ຣຕ຺ຕາ. ອເປກ຺ຂວຕີຕິ ຕສ຺ເສວ ຣາຄສ຺ສ ວເສນ ຕສ຺ມິໍ ປຸຣິເສ ປວຕ຺ຕາຍ ອເປກ຺ຂາຍ ສມນ຺ນາຄຕາ. ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ຕາຕິ ເຕນ ຣາເຄນ ຕສ຺ມິໍ ປຸຣິເສ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຐປິຕຈິຕ຺ຕາ ວິຍ. ເອສ ນໂຍ ທຸຕິຍປທວິຠງ຺ເຄປິ. ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລສ຺ສາຕິ ປຸຣິສສງ຺ຂາຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ. ອຘກ຺ຂກນ຺ຕິ ອກ຺ຂການໍ ອໂຘ. ອຸພ຺ຠຊາຓຸມຓ຺ຑລນ຺ຕິ ຊາຓຸມຓ຺ຑລານໍ ອຸປຣິ. ປທຠາຊເນ ປນ ປທປຏິປາຏິຍາ ເອວ ‘‘ເຫຏ຺ຐກ຺ຂກໍ ອຸປຣິຊາຓຸມຓ຺ຑລ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອຸພ຺ຠກປ຺ປຣມ຺ປິ ອຸພ຺ຠຊາຓຸມຓ຺ຑເລເນວ ສງ຺ຄຫິຕໍ. ເສສໍ ມຫາວິຠງ຺ເຄ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ປຸຣິມາໂຍ ອຸປາທາຍາຕິ ສາຘາຣຓປາຣາຊິເກຫິ ປາຣາຊິກາໂຍ ຈຕສ຺ໂສ ອຸປາທາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸພ຺ຠຊາຓຸມຓ຺ຑລິກາຕິ ອິທໍ ປນ ອິມິສ຺ສາ ປາຣາຊິກາຍ ນາມມຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ປທຠາຊເນ ນ ວິຈາຣິຕໍ.

໖໕໙. ເອວໍ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສິກ຺ຂາປທໍ ປທານຸກ຺ກເມນ ວິຠຊິຕ຺ວາ ອິທານິ ອວສ຺ສຸຕາທິເຠເທນ ອາປຕ຺ຕິເຠທໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຸຠໂຕອວສ຺ສຸເຕ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຸຠໂຕອວສ຺ສຸເຕຕິ ອຸຠໂຕອວສ຺ສເວ; ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ເຈວ ປຸຣິສສ຺ສ ຈ ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາເຄນ ອວສ຺ສຸຕຠາເວ ສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກາເຍນ ກາຍໍ ອາມສຕີຕິ ຠິກ຺ຂຸນີ ຍຖາປຣິຈ຺ຉິນ຺ເນນ ກາເຍນ ປຸຣິສສ຺ສ ຍໍກິຎ຺ຈິ ກາຍໍ ປຸຣິໂສ ວາ ເຍນ ເກນຈິ ກາເຍນ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຍຖາປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ ກາຍໍ ອາມສຕິ, ອຸຠຍຖາປິ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ປາຣາຊິກໍ. ກາເຍນ ກາຍປຏິພທ຺ຘນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣເນວ ອຕ຺ຕໂນ ກາເຍນ ປຸຣິສສ຺ສ ກາຍປຏິພທ຺ຘໍ. ອາມສຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ສຍໍ ວາ ອາມສຕຸ, ຕສ຺ສ ວາ ອາມສນໍ ສາທິຍຕຸ, ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍເມວ. ກາຍປຏິພທ຺ເຘນ ກາຍນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣກາຍປຏິພທ຺ເຘນ ປຸຣິສສ຺ສ ກາຍໍ. ອາມສຕີຕິ ອິຘາປິ ສຍໍ ວາ ອາມສຕຸ, ຕສ຺ສ ວາ ອາມສນໍ ສາທິຍຕຸ, ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍເມວ. ອວເສສປເທສຸປິ ອິມິນາວ ນເຍນ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ສເຈ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ເຈວ ຠິກ຺ຂຸນີ ຈ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຣ ເຈ ຠິກ຺ຂຸນີ ອາມສຕິ, ຠິກ຺ຂຸ ນິຈ຺ຈໂລ ຫຸຕ຺ວາ ຈິຕ຺ເຕນ ສາທິຍຕິ, ຠິກ຺ຂຸ ອາປຕ຺ຕິຍາ ນ ກາເຣຕພ຺ໂພ. ສເຈ ຠິກ຺ຂຸ ອາມສຕິ, ຠິກ຺ຂຸນີ ນິຈ຺ຈລາ ຫຸຕ຺ວາ ຈິຕ຺ເຕເນວ ອຘິວາເສຕິ, ກາຍງ຺ຄໍ ອໂຈປຍມານາປິ ປາຣາຊິກກ຺ເຂຕ຺ເຕ ປາຣາຊິເກນ, ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍກ຺ເຂຕ຺ເຕ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈເຍນ, ທຸກ຺ກຏກ຺ເຂຕ຺ເຕ ທຸກ຺ກເຏນ ກາເຣຕພ຺ພາ. ກສ຺ມາ? ‘‘ກາຍສໍສຄ຺ຄໍ ສາທິເຍຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ອຍໍ ອຏ຺ຐກຖາສຸ ວິນິຈ຺ຉໂຍ. ເອວໍ ປນ ສຕິ ກິຣິຍາສມຸຏ຺ຐານຕາ ນ ທິສ຺ສຕິ, ຕສ຺ມາ ຕພ຺ພຫຸລນເຍນ ສາ ວຸຕ຺ຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

໖໖໐. ອຸພ຺ຠກ຺ຂກນ຺ຕິ ອກ຺ຂການໍ ອຸປຣິ. ອໂຘຊາຓຸມຓ຺ຑລນ຺ຕິ ຊາຓຸມຓ຺ຑລານໍ ເຫຏ຺ຐາ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອໂຘກປ຺ປຣມ຺ປິ ອໂຘຊາຓຸມຓ຺ຑເລເນວ ສງ຺ຄຫິຕໍ.

໖໖໒. ເອກໂຕອວສ຺ສຸເຕຕິ ເອຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ເອກໂຕຕິ ອວິເສເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຖາປິ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ເອວ ອວສ຺ສຸເຕ ສຕິ ອຍໍ ອາປຕ຺ຕິເຠໂທ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ – ຠິກ຺ຂຸນີ ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາເຄນ ອວສ຺ສຸຕາ, ປຸຣິໂສປິ ຕເຖວ. ອຘກ຺ຂເກ ອຸພ຺ຠຊາຓຸມຓ຺ຑເລ ກາຍປ຺ປເທເສ ກາຍສໍສຄ຺ຄສາທິຍເນ ສຕິ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ປາຣາຊິກໍ. ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາໂຄ, ປຸຣິສສ຺ສ ເມຖຸນຣາໂຄ ວາ ເຄຫສ຺ສິຕເປມໍ ວາ ສຸທ຺ຘຈິຕ຺ຕໍ ວາ ໂຫຕຸ, ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍເມວ. ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ເມຖຸນຣາໂຄ, ປຸຣິສສ຺ສ ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາໂຄ ວາ ເມຖຸນຣາໂຄ ວາ ຄເຫສ຺ສິຕເປມໍ ວາ ສຸທ຺ຘຈິຕ຺ຕໍ ວາ ໂຫຕຸ, ທຸກ຺ກຏໍ. ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ເຄຫສ຺ສິຕເປມໍ, ປຸຣິສສ຺ສ ວຸຕ຺ເຕສຸ ຈຕູສຸ ຍໍ ວາ ຕໍ ວາ ໂຫຕຸ, ທຸກ຺ກຏເມວ. ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ສຸທ຺ຘຈິຕ຺ຕໍ, ປຸຣິສສ຺ສ ວຸຕ຺ເຕສຸ ຈຕູສຸ ຍໍ ວາ ຕໍ ວາ ໂຫຕຸ, ອນາປຕ຺ຕິ.

ສເຈ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ເຈວ ໂຫຕິ ຠິກ຺ຂຸນີ ຈ ອຸຠິນ຺ນໍ ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາໂຄ, ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ສງ຺ຆາທິເສໂສ, ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ປາຣາຊິກໍ. ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາໂຄ, ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ເມຖຸນຣາໂຄ ວາ ເຄຫສ຺ສິຕເປມໍ ວາ, ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ທຸກ຺ກຏໍ. ອຸຠິນ຺ນໍ ເມຖຸນຣາໂຄ ວາ ເຄຫສ຺ສິຕເປມໍ ວາ, ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ທຸກ຺ກຏເມວ. ຍສ຺ສ ຍຕ຺ຖ ສຸທ຺ຘຈິຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ສ ຕຕ຺ຖ ອນາປຕ຺ຕິ. ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ສຸທ຺ຘຈິຕ຺ຕໍ, ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ອນາປຕ຺ຕິ.

໖໖໓. ອນາປຕ຺ຕິ ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈາຕິອາທີສຸ ວິຣຊ຺ຌິຕ຺ວາ ວາ ອາມສນ຺ຕິຍາ ອຎ຺ຎວິຫິຕາຍ ວາ ‘‘ອຍໍ ປຸຣິໂສ ວາ ອິຕ຺ຖີ ວາ’’ຕິ ອຊານນ຺ຕິຍາ ວາ ເຕນ ຜຸຏ຺ຐາຍປິ ຕໍ ຜສ຺ສໍ ອສາທິຍນ຺ຕິຍາ ວາ ອາມສເນປິ ສຕິ ອນາປຕ຺ຕິ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

ປຐມປາຣາຊິກສມຸຏ຺ຐານໍ – ກິຣິຍໍ, ສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂໍ, ສຈິຕ຺ຕກໍ, ໂລກວຊ຺ຊໍ, ກາຍກມ຺ມໍ, ອກຸສລຈິຕ຺ຕໍ, ທ຺ວິເວທນນ຺ຕິ.

ປຐມປາຣາຊິກໍ.

໒. ທຸຕິຍປາຣາຊິກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໖໖໔. ທຸຕິເຍ ປາຣາຊິເກ – ກຈ຺ຈິ ໂນ ສາຕິ ກຈ຺ຈິ ນຸ ສາ. ອວຓ຺ໂຓຕິ ອຄຸໂຓ. ອກິຕ຺ຕີຕິ ນິນ຺ທາ. ອຍໂສຕິ ປຣິວາຣວິປຕ຺ຕິ; ປຣມ຺ມຸຂຄຣຫາ ວາ.

໖໖໕. ວຊ຺ຊປຏິຈ຺ຉາທິກາຕິ ອິທມ຺ປິ ອິມິສ຺ສາ ປາຣາຊິກາຍ ນາມມຕ຺ຕເມວ, ຕສ຺ມາ ປທຠາຊເນ ນ ວິຈາຣິຕໍ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

໖໖໖. ສາ ວາ ອາໂຣເຈຕີຕິ ຍາ ປາຣາຊິກໍ ອາປນ຺ນາ, ສາ ສຍໍ ອາໂຣເຈຕິ. ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ປາຣາຊິການໍ ອຎ຺ຎຕຣນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສາຘາຣຓານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ອສາຘາຣຓານຎ຺ຈ ຈຕຸນ຺ນເມວ ອຎ຺ຎຕຣໍ. ອິທຎ຺ຈ ປາຣາຊິກໍ ປຈ຺ຉາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອຏ຺ຐນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ວິຠງ຺ເຄ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຸຣິເມນ ປນ ສທ຺ຘິໍ ຍຸຄຬຕ຺ຕາ ອິມສ຺ມິໍ ໂອກາເສ ຐປິຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຘຸຣໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕມຕ຺ເຕຕິ ຘຸເຣ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕມຕ຺ເຕ. ວິຕ຺ຖາຣກຖາ ປເນຕ຺ຖ ສປ຺ປາຓກວຄ຺ຄມ຺ຫິ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລສິກ຺ຂາປເທ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕຕ຺ຣ ຫິ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອິຘ ປາຣາຊິກນ຺ຕິ ອຍເມວ ວິເສໂສ. ເສສໍ ຕາທິສເມວ. ວຊ຺ຊປຏິຈ຺ຉາທິກາຕິ ອິທມ຺ປິອິມິສ຺ສາ ປາຣາຊິກາຍ ນາມມຕ຺ຖາເມວ, ຕສ຺ມາ ປທຠາຊເນ ນ ວິຈາຣິຕໍ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

ຘຸຣນິກ຺ເຂປສມຸຏ຺ຐານໍ – ກາຍວາຈາຈິຕ຺ຕໂຕ ສມຸຏ຺ຐາຕິ, ອກິຣິຍໍ, ສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂໍ, ສຈິຕ຺ຕກໍ, ໂລກວຊ຺ຊໍ, ກາຍກມ຺ມໍ, ວຈີກມ຺ມໍ, ອກຸສລຈິຕ຺ຕໍ, ທຸກ຺ຂເວທນນ຺ຕິ.

ທຸຕິຍປາຣາຊິກໍ.

໓. ຕຕິຍປາຣາຊິກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໖໖໙. ຕຕິເຍ – ຘມ຺ເມນາຕິ ຠູເຕນ ວຕ຺ຖຸນາ. ວິນເຍນາຕິ ໂຈເທຕ຺ວາ ສາເຣຕ຺ວາ. ປທຠາຊນໍ ປນສ຺ສ ‘‘ເຍນ ຘມ຺ເມນ ເຍນ ວິນເຍນ ອຸກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ສຸອຸກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິ ອິມໍອຘິປ຺ປາຍມຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຕ຺ຖຸສາສເນນາຕິ ຎຕ຺ຕິສມ຺ປທາຍ ເຈວ ອນຸສາວນສມ຺ປທາຍ ຈ. ປທຠາຊເນ ປນສ຺ສ ‘‘ຊິນສາສເນນ ພຸທ຺ຘສາສເນນາ’’ຕິ ເວວຈນມຕ຺ຕເມວ ວຸຕ຺ຕໍ. ສງ຺ຆໍ ວາ ຄຓໍ ວາຕິອາທີສຸ ເຍນ ສງ຺ເຆນ ກມ຺ມໍ ກຕໍ, ຕໍ ສງ຺ຆໍ ວາ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ພຫຸລປຸຄ຺ຄລສງ຺ຂາຕໍ ຄຓໍ ວາ, ເອກປຸຄ຺ຄລໍ ວາ ຕໍ ກມ຺ມໍ ວາ ນ ອາທິຍຕິ, ນ ອນຸວຕ຺ຕຕິ, ນ ຕຕ຺ຖ ອາທຣໍ ຊເນຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມານສໍວາສກາ ຠິກ຺ຂູ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ສຫາຍາ, ໂສ ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ນຕ຺ຖີຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ເອກກມ຺ມໍ ເອກຸທ຺ເທໂສ ສມສິກ຺ຂຕາ’’ຕິ ອຍໍ ຕາວ ສໍວາໂສ; ສມາໂນ ສໍວາໂສ ເອເຕສນ຺ຕິ ສມານສໍວາສກາ.ເອວຣູປາ ຠິກ຺ຂູ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສໍວາເສ ສຫ ອຍນຠາເວນ ສຫາຍາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ອິທານິ ເຍນ ສໍວາເສນ ເຕ ສມານສໍວາສກາຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ໂສ ສໍວາໂສ ຕສ຺ສ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕກສ຺ສ ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ນຕ຺ຖິ. ເຍຫິ ຈ ສທ຺ຘິໍ ຕສ຺ສ ໂສ ສໍວາໂສ ນຕ຺ຖິ, ນ ເຕນ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອຕ຺ຕໂນ ສຫາຍາ ກຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສມານສໍວາສກາ ຠິກ຺ຂູ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ສຫາຍາ, ໂສ ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ນຕ຺ຖິ, ເຕນ ວຸຈ຺ຈຕິ ອກຕສຫາໂຍ’’ຕິ. ເສສໍ ສງ຺ຆເຠທສິກ຺ຂາປທາທີສຸ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ.

ສມນຸຠາສນສມຸຏ຺ຐານໍ – ກາຍວາຈາຈິຕ຺ຕໂຕ ສມຸຏ຺ຐາຕິ, ອກິຣິຍໍ, ສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂໍ, ສຈິຕ຺ຕກໍ, ໂລກວຊ຺ຊໍ, ກາຍກມ຺ມໍ, ວຈີກມ຺ມໍ, ອກຸສລຈິຕ຺ຕໍ, ທຸກ຺ຂເວທນນ຺ຕິ.

ຕຕິຍປາຣາຊິກໍ.

໔. ຈຕຸຕ຺ຖປາຣາຊິກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໖໗໕. ຈຕຸຕ຺ເຖ – ອວສ຺ສຸຕາຕິ ໂລກສ຺ສາທມິຕ຺ຕສນ຺ຖວວເສນ ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາເຄນ ອວສ຺ສຸຕາ. ທຸຕິຍປເທປິ ເອເສວ ນໂຍ. ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຫຕ຺ຖຄ຺ຄຫຓໍ ວາຕິອາທີສຸ ປນ ຍໍ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄເລນ ຫຕ຺ເຖ ຄຫຓໍ ກຕໍ, ຕໍ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຫຕ຺ຖຄ຺ຄຫຓນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອເສວ ນໂຍ ສງ຺ຆາຏິກຓ຺ຓຄ຺ຄຫເຓປິ. ຫຕ຺ຖຄ຺ຄຫຓນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຈ ຫຕ຺ຖຄ຺ຄຫຓຎ຺ຈ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ອປາຣາຊິກກ຺ເຂຕ຺ເຕ ຄຫຓຎ຺ຈ ເອກຊ຺ຌໍ ກຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖຄ຺ຄຫຓນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເຕເນວສ຺ສ ປທຠາຊເນ ‘‘ຫຕ຺ຖຄ຺ຄຫຓໍ ວາ ສາທິເຍຍ຺ຍາຕິ ຫຕ຺ໂຖ ນາມ ກປ຺ປຣໍ ອຸປາທາຍ ຍາວ ອຄ຺ຄນຂາ, ເອຕສ຺ສ ອສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ປຏິເສວນຕ຺ຖາຍ ອຸພ຺ຠກ຺ຂກໍ ອໂຘຊາຓຸມຓ຺ຑລໍ ຄຫຓໍ ສາທິຍຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍສ຺ສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອສທ຺ຘມ຺ໂມຕິ ກາຍສໍສຄ຺ໂຄ ເວທິຕພ຺ໂພ, ນ ເມຖຸນຘມ຺ໂມ. ນ ຫິ ເມຖຸນສ຺ສ ສາມນ຺ຕາ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ ໂຫຕິ. ‘‘ວິຎ຺ຎູ ປຏິພໂລ ກາຍສໍສຄ຺ຄໍ ສມາປຊ຺ຊິຕຸນ຺ຕິ ວຈນມ຺ປິ ເຈຕ຺ຖ ສາຘກໍ.

‘‘ຕິສ຺ສິຕ຺ຖິໂຍ ເມຖຸນໍ ຕໍ ນ ເສເວ,

ຕໂຍ ປຸຣິເສ ຕໂຍ ຈ ອນຣິຍປຓ຺ຑເກ;

ນ ຈາຈເຣ ເມຖຸນໍ ພ຺ຍຎ຺ຊນສ຺ມິໍ,

ເຉຊ຺ຊາ ສິຍາ ເມຖຸນຘມ຺ມປຈ຺ຈຍາ;

ປຎ຺ຫາ ເມສາ ກຸສເລຫິ ຈິນ຺ຕິຕາ’’ຕິ. (ປຣິ. ໔໘໑);

ອິມາຍ ປຣິວາເຣ ວຸຕ຺ຕາຍ ເສທໂມຈກຄາຖາຍ ວິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ ເຈ? ນ; ເມຖຸນຘມ຺ມສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາຄຕ຺ຕາ. ປຣິວາເຣເຍວ ຫິ ‘‘ເມຖຸນຘມ຺ມສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາໂຄ ຊານິຕພ຺ໂພ’’ຕິ ‘‘ວຓ຺ຓາວຓ຺ໂຓ ກາຍສໍສຄ຺ໂຄ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລວາຈາ ອຕ຺ຕກາມປາຣິຈຣິຍາຄມນຸປ຺ປາທນ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິອາທີນິ ປຎ຺ຈ ສິກ຺ຂາປທານິ ເມຖຸນຘມ຺ມສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາໂຄຕິ ວຸຕ຺ຕານິ. ຕສ຺ມາ ກາຍສໍສຄ຺ໂຄ ເມຖຸນຘມ຺ມສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາຄຕ຺ຕາ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ອິຕິ ເຉຊ຺ຊາ ສິຍາ ເມຖຸນຘມ຺ມປຈ຺ຈຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ອິມິນາ ປຣິຍາເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອເຕນຸປາເຍນ ສພ຺ພປເທສຸ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອປິຈ ‘‘ສງ຺ເກຕໍ ວາ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາ’’ຕິ ເອຕສ຺ສ ປທຠາຊເນ ‘‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ອາຄຈ຺ຉາ’’ຕິ. ເອວໍນາມກໍ ຐານໍ ອາຄຈ຺ຉາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໖໗໖. ອຏ຺ຐມໍ ວຕ຺ຖຸໍ ປຣິປູເຣນ຺ຕີ ອສ຺ສມຓີ ໂຫຕີຕິ ອນຸໂລມໂຕ ວາ ປຏິໂລມໂຕ ວາ ເອກນ຺ຕຣິກາຍ ວາ ເຍນ ເຕນ ນເຍນ ອຏ຺ຐມໍ ວຕ຺ຖຸໍ ປຣິປູເຣນ຺ຕີເຍວ ອສ຺ສມຓີ ໂຫຕິ. ຍາ ປນ ເອກໍ ວາ ວຕ຺ຖຸໍ ສຕ຺ຕ ວາ ວຕ຺ຖູນິ ສຕກ຺ຂຕ຺ຕຸມ຺ປິ ປູເຣຕິ, ເນວ ອສ຺ສມຓີ ໂຫຕິ. ອາປນ຺ນາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ເທເສຕ຺ວາ ມຸຈ຺ຈຕິ. ອປິເຈຕ຺ຖ ຄຓນູປິກາ ອາປຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ‘‘ອຕ຺ຖາປຕ຺ຕິ ເທສິຕາ ຄຓນູປິກາ, ອຕ຺ຖາປຕ຺ຕິ ເທສິຕາ ນ ຄຓນູປິກາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ – ອິທານິ ນາປຊ຺ຊິສ຺ສາມີຕິ ຘຸຣນິກ຺ເຂປໍ ກຕ຺ວາ ເທສິຕາ ຄຓນູປິກາ ເທສິຕຄຓນໍ ອຸເປຕິ ປາຣາຊິກສ຺ສ ອງ຺ຄໍ ນ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ຍາ ເອກໍ ອາປນ຺ນາ ຘຸຣນິກ຺ເຂປໍ ກຕ຺ວາ ເທເສຕ຺ວາ ປຸນ ກິເລສວເສນ ອາປຊ຺ຊຕິ, ປຸນ ເທເສຕິ, ເອວໍ ອຏ຺ຐ ວຕ຺ຖູນິ ປູເຣນ຺ຕີປິ ປາຣາຊິກາ ນ ໂຫຕິ. ຍາ ປນ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຸນປິ ອຎ຺ຎໍ ວຕ຺ຖຸໍ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສາມີຕິ ສອຸສ຺ສາຫາວ ເທເສຕິ, ຕສ຺ສາ ສາ ອາປຕ຺ຕິ ນຄຓນູປິກາ, ເທສິຕາປິ ອເທສິຕາ ໂຫຕິ, ເທສິຕຄຓນໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ, ປາຣາຊິກສ຺ເສວ ອງ຺ຄໍ ໂຫຕິ. ອຏ຺ຐເມ ວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ປຣິປຸຓ຺ຓມຕ຺ເຕ ປາຣາຊິກາ ໂຫຕິ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ຘຸຣນິກ຺ເຂປສມຸຏ຺ຐານໍ – ກາຍວາຈາຈິຕ຺ຕໂຕ ສມຸຏ຺ຐາຕິ, ກິຣິຍໍ, ສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂໍ, ສຈິຕ຺ຕກໍ, ໂລກວຊ຺ຊໍ, ກາຍກມ຺ມໍ, ວຈີກມ຺ມໍ, ອກຸສລຈິຕ຺ຕໍ, ທ຺ວິເວທນນ຺ຕິ.

ຈຕຸຕ຺ຖປາຣາຊິກໍ.

ອຸທ຺ທິຏ຺ຐາ ໂຂ ອຍ຺ຍາໂຍ ອຏ຺ຐ ປາຣາຊິກາ ຘມ຺ມາຕິ ຠິກ຺ຂູ ອາຣພ຺ຠ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາ ສາຘາຣຓາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິເມ ຈ ຈຕ຺ຕາໂຣຕິ ເອວໍ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສມຄ຺ເຄນ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐາ ໂຂ ອຍ຺ຍາໂຍ ອຏ຺ຐ ປາຣາຊິກາ ຘມ຺ມາຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເສສໍ ມຫາວິຠງ຺ເຄ ວຸຕ຺ຕນຍເມວາຕິ.

ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍ ວິນຍສໍວຓ຺ຓນາຍ ຠິກ຺ຂຸນີວິຠງ຺ເຄ

ປາຣາຊິກກຓ຺ຑວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປາຣາຊິກກຓ຺ຑໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.