໒. ຄຓໂຠຊນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໒໐໙. ທຸຕິຍສິກ຺ຂາປເທ – ປຣິຫີນລາຠສກ຺ກາໂຣຕິ ໂສ ກິຣ ອຊາຕສຕ຺ຕຸນາ ຣາຊານໍ ມາຣາເປຕ຺ວາປິ ອຠິມາເຣ ໂຍເຊຕ຺ວາປິ ຣຸຫິຣຸປ຺ປາທໍ ກຕ຺ວາປິ ຄຸຬ຺ຫປຏິຈ຺ຉນ຺ໂນ ອໂຫສິ. ຍທາ ປນ ທິວາເຍວ ຘນປາລກໍ ປໂຍເຊສິ, ຕທາ ປາກໂຏ ຊາໂຕ. ‘‘ກຖໍ ເທວທຕ຺ໂຕ ຫຕ຺ຖິໍ ປໂຍເຊສີ’’ຕິ ປຣິກຖາຍ ອຸປ຺ປນ຺ນາຍ ‘‘ນ ເກວລໍ ຫຕ຺ຖິໍ ປໂຍເຊສິ, ຣາຊານມ຺ປິ ມາຣາເປສິ, ອຠິມາເຣປິ ເປເສສິ, ສິລມ຺ປິ ປວິຊ຺ຌິ, ປາໂປ ເທວທຕ຺ໂຕ’’ຕິ ປາກໂຏ ອໂຫສິ. ‘‘ເກນ ສທ຺ຘິໍ ອິທໍ ກມ຺ມມກາສີ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ຣຎ຺ຎາ ອຊາຕສຕ຺ຕຸນາ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ຕໂຕ ນາຄຣາ ‘‘ກຖຎ຺ຫິ ນາມ ຣາຊາ ເອວຣູປໍ ໂຈຣໍ ສາສນກຓ຺ຏກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວິຈຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອຸຏ຺ຐຫິໍສຸ. ຣາຊາ ນຄຣສງ຺ໂຂຠໍ ຎຕ຺ວາ ເທວທຕ຺ຕໍ ນີຫຣິ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຈສ຺ສ ປຎ຺ຈຖາລິປາກສຕານິ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ທິ, ອຸປຏ຺ຐານມ຺ປິສ຺ສ ນ ອຄມາສິ, ອຎ຺ເຎປິສ຺ສ ມນຸສ຺ສາ ນ ກິຎ຺ຈິ ທາຕພ຺ພໍ ວາ ກາຕພ຺ພໍ ວາ ມຎ຺ຎິໍສຸ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ປຣິຫີນລາຠສກ຺ກາໂຣ’’ຕິ. ກຸເລສຸ ວິຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊຕີຕິ ‘‘ມາ ເມ ຄໂຓ ຠິຊ຺ຊີ’’ຕິ ປຣິສໍ ໂປເສນ຺ໂຕ ‘‘ຕ຺ວໍ ເອກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠຕ຺ຕໍ ເທຫິ, ຕ຺ວໍ ທ຺ວິນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ວິຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ສປຣິໂສ ກຸເລສຸ ຠຸຎ຺ຊຕິ.

໒໑໑. ຈີວຣໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ຠຕ຺ຕໍ ອຄຓ຺ຫນ຺ຕານໍ ຈີວຣໍ ນ ເທນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ປຣິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

໒໑໒. ຈີວຣກາຣເກ ຠິກ຺ຂູ ຠຕ຺ເຕນ ນິມນ຺ເຕນ຺ຕີຕິ ຄາເມ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ຈິເຣນ ຈີວຣໍ ນິຏ຺ຐາເປນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ‘‘ເອວໍ ລຫຸໍ ນິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ຈີວຣໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ປຸຎ຺ຎກາມຕາຍ ນິມນ຺ເຕນ຺ຕິ.

໒໑໕. ນານາເວຣຊ຺ຊເກຕິ ນານາວິເຘຫິ ອຎ຺ຎຣຊ຺ເຊຫິ ອາຄເຕ. ‘‘ນານາວິຣຊ຺ຊເກ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ອຍເມວຕ຺ໂຖ.

໒໑໗-໘. ຄຓໂຠຊເນຕິ ຄຓສ຺ສ ໂຠຊເນ. ອິຘ ຈ ຄໂຓ ນາມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຠິກ຺ຂູ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ຕຕຸຕ຺ຕຣິໍ ຠິກ຺ຂູ ອຘິປ຺ເປຕາ, ເຕເນວ ສພ຺ພນ຺ຕິມໍ ປຣິຈ຺ເຉທໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຍຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຠິກ຺ຂູ…ເປ… ເອຕໍ ຄຓໂຠຊນໍ ນາມາ’’ຕິ. ຕໍ ປເນຕໍ ຄຓໂຠຊນໍ ທ຺ວີຫາກາເຣຫິ ປສວຕິ ນິມນ຺ຕນໂຕ ວາ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຕ ວາ. ກຖໍ ນິມນ຺ຕນໂຕ ປສວຕິ? ຈຕ຺ຕາໂຣ ຠິກ຺ຂູ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ‘‘ຕຸມ຺ເຫ, ຠນ຺ເຕ, ໂອທເນນ ນິມນ຺ເຕມິ, ໂອທນໍ ເມ ຄຓ຺ຫຖ ອາກງ຺ຂຖ ໂອໂລເກຖ ອຘິວາເສຖ ປຏິມາເນຖາ’’ຕິ ເອວໍ ເຍນ ເກນຈິ ເວວຈເນນ ວາ ຠາສນ຺ຕເຣນ ວາ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂຠຊນານໍ ນາມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ນິມນ຺ເຕຕິ. ເອວໍ ເອກໂຕ ນິມນ຺ຕິຕາ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນກາລວເສນ ອຊ຺ຊຕນາຍ ວາ ສ຺ວາຕນາຍ ວາ ເອກໂຕ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເອກໂຕ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ເອກໂຕ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ, ຄຓໂຠຊນໍ ໂຫຕິ, ສພ຺ເພສໍ ອາປຕ຺ຕິ. ເອກໂຕ ນິມນ຺ຕິຕາ ເອກໂຕ ວາ ນານໂຕ ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເອກໂຕ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ນານໂຕ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ, ອາປຕ຺ຕິເຍວ. ປຏິຄ຺ຄຫຓເມວ ຫິ ເອຕ຺ຖ ປມາຓໍ. ເອກໂຕ ນິມນ຺ຕິຕາ ເອກໂຕ ວາ ນານໂຕ ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ນານໂຕ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ເອກໂຕ ວາ ນານໂຕ ວາ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ, ອນາປຕ຺ຕິ. ຈຕ຺ຕາຣິ ປຣິເວຓານິ ວາ ວິຫາເຣ ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນານໂຕ ນິມນ຺ຕິຕາ ເອກຏ຺ຐາເນ ຐິເຕສຸເຍວ ວາ ເອໂກ ປຸຕ຺ເຕນ ເອໂກ ປິຕຣາຕິ ເອວມ຺ປິ ນານໂຕ ນິມນ຺ຕິຕາ ເອກໂຕ ວາ ນານໂຕ ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕຸ, ເອກໂຕ ວາ ນານໂຕ ວາ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕຸ, ສເຈ ເອກໂຕ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ຄຓໂຠຊນໍ ໂຫຕິ, ສພ຺ເພສໍ ອາປຕ຺ຕິ. ເອວໍ ຕາວ ນິມນ຺ຕນໂຕ ປສວຕິ.

ກຖໍ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຕ? ຈຕ຺ຕາໂຣ ຠິກ຺ຂູ ເອກໂຕ ຐິຕາ ວາ ນິສິນ຺ນາ ວາ ອຸປາສກໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ຠຕ຺ຕໍ ເທຫີ’’ຕິ ວາ ວິຎ຺ຎາເປຍ຺ຍຸໍ, ປາເຏກ຺ກໍ ວາ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ເທຫິ, ມຍ຺ຫໍ ເທຫີ’’ຕິ ເອວໍ ເອກໂຕ ວາ ນານໂຕ ວາ ວິຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ເອກໂຕ ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕຸ ນານໂຕ ວາ, ຠຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາປິ ເອກໂຕ ວາ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕຸ ນານໂຕ ວາ, ສເຈ ເອກໂຕ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ຄຓໂຠຊນໍ ໂຫຕິ, ສພ຺ເພສໍ ອາປຕ຺ຕິ. ເອວໍ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຕ ປສວຕິ.

ປາທາປິ ຜລິຕາຕິ ຍຖາ ມຫາຈມ຺ມສ຺ສ ປຣໂຕ ມໍສໍ ທິສ຺ສຕິ; ເອວໍ ຜາລິຕາ, ວາລິກາຍ ວາ ສກ຺ຂຣາຍ ວາ ປຫຏມຕ຺ເຕ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕິ, ນ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ ອນ຺ໂຕຄາເມ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕຸໍ. ອີທິເສ ເຄລຎ຺ເຎ ຄິລານສມໂຍຕິ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ນ ເລສກປ຺ປິຍໍ ກາຕພ຺ພໍ.

ຈີວເຣ ກຍິຣມາເນຕິ ຍທາ ສາຏກຎ຺ຈ ສຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ລຠິຕ຺ວາ ຈີວຣໍ ກໂຣນ຺ຕິ ຕທາ; ວິສຸຎ຺ຫິ ຈີວຣກາຣສມໂຍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຕສ຺ມາ ໂຍ ຕຕ຺ຖ ຈີວເຣ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ຍໍກິຎ຺ຈິ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ມຫາປຈ຺ຈຣິຍຎ຺ຫິ ‘‘ອນ຺ຕມໂສ ສູຈິເວຘນໂກ’’ຕິປິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເຕນ ຈີວຣກາຣສມໂຍຕິ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ປນ ວິຕ຺ຖາເຣເນວ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂຍ ຈີວຣໍ ວິຈາເຣຕິ, ຉິນ຺ທຕິ, ໂມຆສຸຕ຺ຕໍ ຐເປຕິ, ອາຄນ຺ຕຸກປຏ຺ຏໍ ຐເປຕິ, ປຈ຺ຈາຄຕໍ ສິພ຺ພຕິ, ອາຄນ຺ຕຸກປຏ຺ຏໍ ພນ຺ຘຕິ, ອນຸວາຕໍ ຉິນ຺ທຕິ ຆຏ຺ເຏຕິ ອາໂຣເປຕິ, ຕຕ຺ຖ ປຈ຺ຈາຄຕໍ ສິພ຺ພຕິ, ສຸຕ຺ຕໍ ກໂຣຕິ ວເລຕິ, ປິປ຺ຜລິກໍ ນິເສຕິ, ປຣິວຕ຺ຕນໍ ກໂຣຕິ, ສພ຺ໂພປິ ຈີວຣໍ ກໂຣຕິເຍວາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ໂຍ ປນ ສມີເປ ນິສິນ຺ໂນ ຊາຕກໍ ວາ ຘມ຺ມປທໍ ວາ ກເຖຕິ, ອຍໍ ນ ຈີວຣກາຣໂກ. ເອຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ເສສານໍ ຄຓໂຠຊເນ ອນາປຕ຺ຕີຕິ.

ອທ຺ຘໂຍຊນນ຺ຕິ ເອຕ຺ຕກມ຺ປິ ອທ຺ຘານໍ ຄນ຺ຕຸກາເມນ. ໂຍ ປນ ທູຣໍ ຄນ຺ຕຸກາໂມ, ຕຕ຺ຖ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖິ. ຄຈ຺ຉນ຺ເຕນາຕິ ອທ຺ຘານໍ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕນ, ອທ຺ຘໂຍຊນພ຺ຠນ຺ຕເຣ ຄາວຸເຕປິ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຄເຕນ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຄເຕນ ເອກທິວສໍ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ນາວາຠິຣຸຫເນປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ – ອຠິຣຸຬ຺ເຫນ ອິຈ຺ຉິຕຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາປິ ຍາວ ນ ໂອໂຣຫຕິ ຕາວ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພນ຺ຕິ ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຈຕຸຕ຺ເຖ ອາຄເຕຕິ ອຍໍ ອນ຺ຕິມປຣິຈ຺ເຉໂທ, ຈຕຸຕ຺ເຖປິ ອາຄເຕ ຍຕ຺ຖ ນ ຍາເປນ຺ຕິ; ໂສ ມຫາສມໂຍ. ຍຕ຺ຖ ປນ ສຕໍ ວາ ສຫສ຺ສໍ ວາ ສນ຺ນິປຕນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖິ. ຕສ຺ມາ ຕາທິເສ ກາເລ ‘‘ມຫາສມໂຍ’’ຕິ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ໂຍ ໂກຈິ ປຣິພ຺ພາຊກສມາປນ຺ໂນຕິ ສຫຘມ຺ມິເກສຸ ວາ ຕິຕ຺ຖິເຍສຸ ວາ ອຎ຺ຎຕໂຣ, ເອເຕສຎ຺ຫິ ເຍນ ເກນຈິ ກເຕ ຠຕ຺ເຕ ‘‘ສມຓຠຕ຺ຕສມໂຍ’’ຕິ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ.

໒໒໐. ອນາປຕ຺ຕິ ສມເຍຕິ ສຕ຺ຕສຸ ສມເຍສຸ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ອນາປຕ຺ຕິ. ທ຺ເວ ຕໂຍ ເອກໂຕຕິ ເຍປິ ອກປ຺ປິຍນິມນ຺ຕນໍ ສາທິຍິຕ຺ວາ ທ຺ເວ ວາ ຕໂຍ ວາ ເອກໂຕ ຄເຫຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ, ເຕສມ຺ປິ ອນາປຕ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອນິມນ຺ຕິຕຈຕຸຕ຺ຖໍ, ປິຓ຺ຑປາຕິກຈຕຸຕ຺ຖໍ, ອນຸປສມ຺ປນ຺ນຈຕຸຕ຺ຖໍ, ປຕ຺ຕຈຕຸຕ຺ຖໍ, ຄິລານຈຕຸຕ຺ຖນ຺ຕິ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຈຕຸກ຺ການໍ ວເສນ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ກຖໍ? ອິເຘກຈ຺ໂຈ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຠິກ຺ຂູ ‘‘ຠຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ນິມນ຺ເຕຕິ. ເຕສຸ ຕໂຍ ຄຕາ, ເອໂກ ນ ຄໂຕ. ອຸປາສໂກ ‘‘ເອໂກ ຠນ຺ເຕ ເຖໂຣ ກຸຫິ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ນາຄໂຕ ອຸປາສກາຕິ. ໂສ ອຎ຺ຎໍ ຕງ຺ຂຓປ຺ປຕ຺ຕໍ ກຎ຺ຈິ ‘‘ເອຫິ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ປເວເສຕ຺ວາ ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ຠຕ຺ຕໍ ເທຕິ, ສພ຺ເພສໍ ອນາປຕ຺ຕິ. ກສ຺ມາ? ຄຓປູຣກສ຺ສ ອນິມນ຺ຕິຕຕ຺ຕາ. ຕໂຍ ເອວ ຫິ ຕຕ຺ຖ ນິມນ຺ຕິຕາ ຄຓ຺ຫິໍສຸ, ເຕຫິ ຄໂຓ ນ ປູຣຕິ, ຄຓປູຣໂກ ຈ ອນິມນ຺ຕິໂຕ, ເຕນ ຄໂຓ ຠິຊ຺ຊຕີຕິ ອິທໍ ອນິມນ຺ຕິຕຈຕຸຕ຺ຖໍ.

ປິຓ຺ຑປາຕິກຈຕຸຕ຺ເຖ – ນິມນ຺ຕນກາເລ ເອໂກ ປິຓ຺ຑປາຕິໂກ ໂຫຕິ, ໂສ ນາຘິວາເສຕິ. ຄມນເວລາຍ ປນ ‘‘ເອຫິ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ອນຘິວາສິຕຕ຺ຕາ ອນາຄຈ຺ຉນ຺ຕມ຺ປິ ‘‘ເອຖ ຠິກ຺ຂໍ ລຈ຺ຉຖາ’’ຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ໂສ ຕໍ ຄຓໍ ຠິນ຺ທຕິ. ຕສ຺ມາ ສພ຺ເພສໍ ອນາປຕ຺ຕິ.

ອນຸປສມ຺ປນ຺ນຈຕຸຕ຺ເຖ – ສາມເຓເຣນ ສທ຺ຘິໍ ນິມນ຺ຕິຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ໂສປິ ຄຓໍ ຠິນ຺ທຕິ.

ປຕ຺ຕຈຕຸຕ຺ເຖ – ເອໂກ ສຍໍ ອຄນ຺ຕ຺ວາ ປຕ຺ຕໍ ເປເສຕິ; ເອວມ຺ປິ ຄໂຓ ຠິຊ຺ຊຕິ. ຕສ຺ມາ ສພ຺ເພສໍ ອນາປຕ຺ຕິ.

ຄິລານຈຕຸຕ຺ເຖ – ຄິລາເນນ ສທ຺ຘິໍ ນິມນ຺ຕິຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ຄິລານສ຺ເສວ ອນາປຕ຺ຕິ, ອິຕເຣສໍ ປນ ຄຓປູຣໂກ ໂຫຕິ. ນ ຫິ ຄິລາເນນ ຄໂຓ ຠິຊ຺ຊຕິ. ຕສ຺ມາ ເຕສໍ ອາປຕ຺ຕິເຍວ. ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ປນ ອວິເສເສນ ວຸຕ຺ຕໍ.

ສມຍລທ຺ຘໂກ ສຍເມວ ມຸຈ຺ຈຕິ, ເສສານໍ ຄຓປູຣກຕ຺ຕາ ອາປຕ຺ຕິກໂຣ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ຈີວຣທານສມຍລທ຺ຘກາທີນມ຺ປິ ວເສນ ຈຕຸກ຺ການິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ສເຈ ປນ ອຘິວາເສຕ຺ວາ ຄເຕສຸປິ ຈຕູສຸ ຊເນສຸ ເອໂກ ປຓ຺ຑິໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ‘‘ອຫໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ຄຓໍ ຠິນ຺ທິສ຺ສາມິ, ນິມນ຺ຕນໍ ສາທິຍຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຍາຄຸຂຊ຺ຊກາວສາເນ ຠຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ ປຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕານໍ ອທຕ຺ວາ ‘‘ອິເມ ຕາວ ຠິກ຺ຂູ ໂຠເຊຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຖ, ອຫໍ ປຈ຺ຉາ ອນຸໂມທນໍ ກຕ຺ວາ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ນິສິນ຺ໂນ. ເຕສຸ ຠຸຕ຺ວາ ຄເຕສຸ ‘‘ເທຖ ຠນ຺ເຕ ປຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອຸປາສເກນ ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຠຕ຺ເຕ ທິນ຺ເນ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ອນຸໂມທນໍ ກຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ສພ຺ເພສໍ ອນາປຕ຺ຕິ. ປຎ຺ຈນ຺ນຎ຺ຫິ ໂຠຊນານໍເຍວ ວເສນ ຄຓໂຠຊເນ ວິສງ຺ເກຕໍ ນຕ຺ຖິ. ໂອທເນນ ນິມນ຺ຕິຕາ ກຸມ຺ມາສໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕາປິ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຕານິ ຈ ເຕຫິ ເອກໂຕ ນ ຄຫິຕານິ. ຍາຄຸອາທີສຸ ປນ ວິສງ຺ເກຕໍ ໂຫຕິ, ຕານິ ເຕຫິ ເອກໂຕ ຄຫິຕານີຕິ. ເອວໍ ເອໂກ ປຓ຺ຑິໂຕ ອຎ຺ເຎສມ຺ປິ ອນາປຕ຺ຕິໍ ກໂຣຕິ.

ຕສ຺ມາ ສເຈ ໂກຈິ ສງ຺ຆຠຕ຺ຕໍ ກຕ຺ຕຸກາເມນ ນິມນ຺ຕນຕ຺ຖາຍ ເປສິໂຕ ວິຫາຣໍ ອາຄມ຺ມ ‘‘ຠນ຺ເຕ, ສ຺ເວ ອມ຺ຫາກໍ ຆເຣ ຠິກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ‘‘ຠຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ວາ ‘‘ສງ຺ຆຠຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ວາ ‘‘ສງ຺ໂຆ ຠຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫາຕູ’’ຕິ ວາ ວທຕິ, ຠຕ຺ຕຸທ຺ເທສເກນ ປຓ຺ຑິເຕນ ຠວິຕພ຺ພໍ, ເນມນ຺ຕນິກາ ຄຓໂຠຊນໂຕ ປິຓ຺ຑປາຕິກາ ຈ ຘຸຕງ຺ຄເຠທໂຕ ໂມເຈຕພ຺ພາ. ກຖໍ? ເອວໍ ຕາວ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ – ‘‘ສ຺ເວ ນ ສກ຺ກາ ອຸປາສກາ’’ຕິ. ‘‘ປຸນທິວເສ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ‘‘ປຸນທິວເສປິ ນ ສກ຺ກາ’’ຕິ. ເອວໍ ຍາວ ອທ຺ຘມາສມ຺ປິ ຫຣິຕ຺ວາ ປຸນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ – ‘‘ຕ຺ວໍ ກິໍ ອວຈາ’’ຕິ? ສເຈ ປຸນປິ ‘‘ສງ຺ຆຠຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ວທຕິ, ຕໂຕ ‘‘ອິມໍ ຕາວ ອຸປາສກ ປຸປ຺ຜໍ ກປ຺ປິຍໍ ກໂຣຫິ, ອິມໍ ຕິຓ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ວິກ຺ເຂປໍ ກຕ຺ວາ ປຸນ ‘‘ກິໍ ກຖຍິຕ຺ຖາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ. ສເຈ ປຸນປິ ຕເຖວ ວທຕິ, ‘‘ອາວຸໂສ, ຕ຺ວໍ ປິຓ຺ຑປາຕິເກ ວາ ມຫາເຖເຣ ວາ ນ ລຈ຺ຉສິ, ສາມເຓເຣ ລຈ຺ຉສີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ‘‘ນນຸ, ຠນ຺ເຕ ອສຸກສ຺ມິຎ຺ຈ ອສຸກສ຺ມິຎ຺ຈ ຄາເມ ຠທນ຺ເຕ ໂຠເຊສຸໍ, ອຫໍ ກສ຺ມາ ນ ລຠາມີ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ເຕ ນິມນ຺ເຕຕຸໍ ຊານນ຺ຕິ, ຕ຺ວໍ ນ ຊານາສີ’’ຕິ. ເຕ ກຖໍ ນິມນ຺ເຕສຸໍ ຠນ຺ເຕຕິ? ເຕ ເອວມາຫໍສຸ – ‘‘ອມ຺ຫາກໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ. ສເຈ ໂສປິ ຕເຖວ ວທຕິ, ວຏ຺ຏຕິ. ອຖ ປຸນປິ ‘‘ຠຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ວທຕິ, ‘‘ນ ທານິ ຕ຺ວໍ, ອາວຸໂສ, ພຫູ ຠິກ຺ຂູ ລຈ຺ຉສິ, ຕໂຍ ເອວ ລຈ຺ຉສີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ‘‘ນນຸ, ຠນ຺ເຕ, ອສຸກສ຺ມິຎ຺ຈ ອສຸກສ຺ມິຎ຺ຈ ຄາເມ ສກລໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ໂຠເຊສຸໍ, ອຫໍ ກສ຺ມາ ນ ລຠາມີ’’ຕິ? ‘‘ຕ຺ວໍ ນິມນ຺ເຕຕຸໍ ນ ຊານາສີ’’ຕິ. ‘‘ເຕ ກຖໍ ນິມນ຺ເຕສຸ’’ນ຺ຕິ? ເຕ ‘‘ຠິກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ອາຫໍສູຕິ. ສເຈ ໂສປິ ‘‘ຠິກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ວທຕິ, ວຏ຺ຏຕິ. ອຖ ປຸນປິ ‘‘ຠຕ຺ຕເມວາ’’ຕິ ວທຕິ, ຕໂຕ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ – ‘‘ຄຈ຺ຉ ຕ຺ວໍ, ນຕ຺ຖມ຺ຫາກໍ ຕວ ຠຕ຺ເຕນຕ຺ໂຖ, ນິພທ຺ຘໂຄຈໂຣ ເອສ ອມ຺ຫາກໍ, ມຍເມຕ຺ຖ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ຕໍ ‘‘ຈຣຖ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອາຄຕໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ – ‘‘ກິໍ ໂຠ ລທ຺ຘາ ຠິກ຺ຂູ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ເອເຕນ ພຫຸ ເອຕ຺ຖ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ‘ເຖຣາ ສ຺ເວ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິສ຺ສາມາ’ຕິ ອາຫໍສຸ. ມາ ທານິ ຕຸມ຺ເຫ ປມຊ຺ຊິຕ຺ຖາ’’ຕິ. ທຸຕິຍທິວເສ ເຈຕິຍວຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ຐິຕາ ຠິກ຺ຂູ ສງ຺ຆຕ຺ເຖເຣນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ – ‘‘ອາວຸໂສ, ຘຸຣຄາເມ ສງ຺ຆຠຕ຺ຕໍ ອປຓ຺ຑິຕມນຸສ຺ໂສ ປນ ອຄມາສິ, ຄຈ຺ຉາມ ຘຸຣຄາເມ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ຠິກ຺ຂູຫິ ເຖຣສ຺ສ ວຈນໍ ກາຕພ຺ພໍ, ນ ທຸພ຺ພເຈຫິ ຠວິຕພ຺ພໍ, ຄາມທ຺ວາເຣ ອຏ຺ຐຕ຺ວາວ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕພ຺ພໍ. ເຕສຸ ປຕ຺ຕານິ ຄເຫຕ຺ວາ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ໂຠເຊນ຺ເຕສຸ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ອາສນສາລາຍ ຠຕ຺ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ຣຖິກາສຸ ອາຫິຓ຺ຑນ຺ຕາ ອາໂຣເຈນ຺ຕິ – ‘‘ອາສນສາລາຍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ນ ວຏ຺ຏຕິ.

ອຖ ປນ ຠຕ຺ຕໍ ອາທາຍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ຠຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ປຏິກຈ຺ເຈວ ວາ ວິຫາຣໍ ອຠິຫຣິຕ຺ວາ ປຕິຣູເປ ຐາເນ ຐເປຕ຺ວາ ອາຄຕາຄຕານໍ ເທນ຺ຕິ, ອຍໍ ອຠິຫຏຠິກ຺ຂາ ນາມ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ປນ ຠຕ຺ຕສາລາຍ ທານໍ ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຕໍ ຕໍ ປຣິເວຓໍ ປຫິຓນ຺ຕິ ‘‘ຠຕ຺ຕສາລາຍ ຠຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ, ນ ວຏ຺ຏຕິ. ເຍ ປນ ມນຸສ຺ສາ ປິຓ຺ຑຈາຣິເກ ຠິກ຺ຂູ ທິສ຺ວາ ອາສນສາລໍ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ໂຠເຊນ຺ຕິ, ນ ເຕ ປຏິກ຺ຂິປິຕພ຺ພາ. ເຍ ປນ ຄາເມ ຠິກ຺ຂໍ ອລຠິຕ຺ວາ ຄາມໂຕ ນິກ຺ຂມນ຺ເຕ ຠິກ຺ຂູ ທິສ຺ວາ ‘‘ຠນ຺ເຕ ຠຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ເຕ ປຏິກ຺ຂິປິຕພ຺ພາ, ນ ວາ ນິວຕ຺ຕິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ‘‘ນິວຕ຺ຕຖ, ຠນ຺ເຕ, ຠຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ‘‘ນິວຕ຺ຕຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕປເທ ນິວຕ຺ຕິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ‘‘ນິວຕ຺ຕຖ ຠນ຺ເຕ, ຆເຣ ຠຕ຺ຕໍ ກຕໍ, ຄາເມ ຠຕ຺ຕໍ ກຕ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ, ເຄເຫ ຈ ຄາເມ ຈ ຠຕ຺ຕໍ ນາມ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ໂຫຕີຕິ ນິວຕ຺ຕິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ‘‘ນິວຕ຺ຕຖ, ຠຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ສມ຺ພນ຺ຘໍ ກຕ຺ວາ ວທນ຺ຕິ, ນິວຕ຺ຕິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ອາສນສາລໂຕ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕຸໍ ນິກ຺ຂມນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ‘‘ນິສີທຖ ຠນ຺ເຕ ຠຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ເອເສວ ນໂຍ. ນິຈ຺ຈຠຕ຺ຕນ຺ຕິ ຘຸວຠຕ຺ຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ‘‘ນິຈ຺ຈຠຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ພຫູນມ຺ປິ ເອກໂຕ ຄເຫຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສລາກຠຕ຺ຕາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

ເອຬກໂລມສມຸຏ຺ຐານໍ – ກິຣິຍໍ, ໂນສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂໍ, ອຈິຕ຺ຕກໍ, ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊໍ, ກາຍກມ຺ມໍ, ຕິຈິຕ຺ຕໍ, ຕິເວທນນ຺ຕິ.

ຄຓໂຠຊນສິກ຺ຂາປທໍ ທຸຕິຍໍ.