໓. ປຣມ຺ປຣໂຠຊນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໒໒໑. ຕຕິຍສິກ຺ຂາປເທ – ນ ໂຂ ອິທໍ ໂອຣກໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ຍຖຍິເມ ມນຸສ຺ສາ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ຠຕ຺ຕໍ ກໂຣນ຺ຕີຕິ, ເຍນ ນິຍາເມນ ອິເມ ມນຸສ຺ສາ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ຠຕ຺ຕໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ເຕນ ຎາຍຕິ – ‘‘ອິທໍ ສາສນໍ ອິທໍ ວາ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸເຂ ສງ຺ເຆ ທານໍ ນ ໂຂ ໂອຣກໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ປຣິຕ຺ຕໍ ລາມກໍ ເນວ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ກິຣປຕິໂກຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ກິໂຣ’’ຕິ ຕສ຺ສ ກຸລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ນາມໍ; ອຘິປຈ຺ຈຏ຺ເຐນ ປນ ‘‘ກິຣປຕິໂກ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ໂສ ກິຣ ອິສ຺ສໂຣ ອຘິປຕິ ມາສອຸຕຸສໍວຈ຺ຉຣນິຍາເມນ ເວຕນໍ ທຕ຺ວາ ກມ຺ມກາຣເກ ກມ຺ມໍ ກາເຣຕິ. ພທຣາ ປຏິຍຕ຺ຕາຕິ ອຸປຈາຣວເສນ ວທຕິ. ພທຣມິສ຺ເສນາຕິ ພທຣສາຬເວນ.

໒໒໒. ອຸສ຺ສູເຣ ອາຫຣິຍິຕ຺ຖາຕິ ອຕິທິວາ ອາຫຣິຍິຕ຺ຖ.

໒໒໖. ມຍ຺ຫໍ ຠຕ຺ຕປຈ຺ຈາສໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ທມ຺ມີຕິ ອຍໍ ຠຕ຺ຕວິກປ຺ປນາ ນາມ ສມ຺ມຸຂາປິ ປຣມ຺ມຸຂາປິ ວຏ຺ຏຕິ. ສມ຺ມຸຂາ ທິສ຺ວາ ‘‘ຕຸຍ຺ຫໍ ວິກປ຺ເປມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ອທິສ຺ວາ ປຎ຺ຈສຸ ສຫຘມ຺ມິເກສຸ ‘‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ວິກປ຺ເປມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ມຫາປຈ຺ຈຣິຍາທີສຸ ປນ ປຣມ຺ມຸຂາວິກປ຺ປນາວ ວຸຕ຺ຕາ. ສາ ຈາຍໍ ຍສ຺ມາ ວິນຍກມ຺ເມນ ສງ຺ຄຫິຕາ, ຕສ຺ມາ ຠຄວໂຕ ວິກປ຺ເປຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຠຄວຕິ ຫິ ຄນ຺ຘກຸຏິຍໍ ນິສິນ຺ເນປິ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ນິສິນ຺ເນປິ ສງ຺ເຆນ ຄຓປ຺ປໂຫນເກ ຠິກ຺ຂູ ຄເຫຕ຺ວາ ຕໍ ຕໍ ກມ຺ມໍ ກຕໍ ສຸກຕເມວ ໂຫຕິ, ຠຄວາ ເນວ ກມ຺ມໍ ໂກເປຕິ; ນ ສມ຺ປາເທຕິ. ນ ໂກເປຕິ ຘມ຺ມິສ຺ສຣຕ຺ຕາ, ນ ສມ຺ປາເທຕິ ອຄຓປູຣກຕ຺ຕາ.

໒໒໙. ທ຺ເວ ຕໂຍ ນິມນ຺ຕເນ ເອກໂຕ ຠຸຎ຺ຊຕີຕິ ທ຺ເວ ຕີຓິ ນິມນ຺ຕນານິ ເອກປຕ຺ເຕ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ມິສ຺ເສຕ຺ວາ ເອກໍ ກຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທ຺ເວ ຕີຓິ ກຸລານິ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ເອກສ຺ມິໍ ຐາເນ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕໍ ອາກິຣນ຺ຕິ, ສູປພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ອາກິຣນ຺ຕິ, ເອກມິສ຺ສກໍ ໂຫຕິ, ເອຕ຺ຖ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສເຈ ປນ ມູລນິມນ຺ຕນໍ ເຫຏ຺ຐາ ໂຫຕິ, ປຈ຺ຉິມໍ ປຈ຺ຉິມໍ ອຸປຣິ, ຕໍ ອຸປຣິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ. ຫຕ຺ຖໍ ປນ ອນ຺ໂຕ ປເວເສຕ຺ວາ ປຐມນິມນ຺ຕນໂຕ ເອກມ຺ປິ ກພຬໍ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ຠຸຕ຺ຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍຖາ ຕຖາ ວາ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ. ສເຈປິ ຕຕ຺ຖ ຂີຣໍ ວາ ຣສໍ ວາ ອາກິຣນ຺ຕິ, ເຍນ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຕໍ ຠຕ຺ຕໍ ເອກຣສໍ ໂຫຕິ, ໂກຏິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ຂີຣຠຕ຺ຕໍ ວາ ຣສຠຕ຺ຕໍ ວາ ລຠິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ຕຕ຺ເຖວ ອຎ຺ເຎປິ ຂີຣຠຕ຺ຕໍ ວາ ຣສຠຕ຺ຕໍ ວາ ອາກິຣນ຺ຕິ, ຂີຣໍ ວາ ຣສໍ ວາ ປິວໂຕ ອນາປຕ຺ຕິ. ຠຸຎ຺ຊນ຺ເຕນ ປນ ປຐມໍ ລທ຺ຘມໍສຂຓ຺ຑໍ ວາ ຠຕ຺ຕປິຓ຺ຑໍ ວາ ມຸເຂ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ໂກຏິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສປ຺ປິປາຍາເສປິ ເອເສວ ນໂຍ’’ຕິ.

ມຫາອຸປາສໂກ ຠິກ຺ຂຸໍ ນິມນ຺ເຕຕິ, ຕສ຺ສ ກຸລໍ ອຸປຄຕສ຺ສ ອຸປາສໂກປິ ຕສ຺ສ ປຸຕ຺ຕທາຣຠາຕິກຠຄິນິອາທໂຍປິ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ໂກຏ຺ຐາສໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ປຕ຺ເຕ ປກ຺ຂິປນ຺ຕິ, ອຸປາສເກນ ປຐມໍ ທິນ຺ນໍ ອຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ລທ຺ຘໍ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ‘‘ອນາປຕ຺ຕີ’’ຕິ ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກຸຣຸນ຺ທຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ‘‘ສເຈ ປາເຏກ຺ກໍ ປຈນ຺ຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ປກ຺ກຠຕ຺ຕໂຕ ອາຫຣິຕ຺ວາ ເທນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ປຈ຺ຉາ ອາຫຏໍ ປຐມໍ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ຍທິ ປນ ສພ຺ເພສໍ ເອໂກວ ປາໂກ ໂຫຕິ, ປຣມ຺ປຣໂຠຊນໍ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ມຫາອຸປາສໂກ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ນິສີທາເປຕິ, ອຎ຺ໂຎ ມນຸສ຺ໂສ ປຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ນ ທາຕພ຺ພໍ. ກິໍ ຠນ຺ເຕ ນ ເທຖາຕິ? ນນຸ ອຸປາສກ ຕຍາ ນິມນ຺ຕິຕມ຺ຫາຕິ! ໂຫຕຸ ຠນ຺ເຕ, ລທ຺ຘໍ ລທ຺ຘໍ ຠຸຎ຺ຊຖາຕິ ວທຕິ, ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອຎ຺ເຎນ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຠຕ຺ເຕ ທິນ຺ເນ ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາປິ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອນຸໂມທນໍ ກຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ໂສຕຸກາມາ ‘‘ສ຺ເວປິ ຠນ຺ເຕ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ ສພ຺ເພ ນິມນ຺ເຕນ຺ຕິ, ປຸນທິວເສ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ລທ຺ຘໍ ລທ຺ຘໍ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ກສ຺ມາ? ສພ຺ເພຫິ ນິມນ຺ຕິຕຕ຺ຕາ. ເອໂກ ຠິກ຺ຂຸ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ໂຕ ຠຕ຺ຕໍ ລຠຕິ, ຕມຎ຺ໂຎ ອຸປາສໂກ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ຆເຣ ນິສີທາເປຕິ, ນ ຈ ຕາວ ຠຕ຺ຕໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ. ສເຈ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ລທ຺ຘຠຕ຺ຕໍ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ອາປຕ຺ຕິ. ອຠຸຕ຺ວາ ນິສິນ຺ເນ ‘‘ກິໍ ຠນ຺ເຕ ນ ຠຸຎ຺ຊສີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ຕຍາ ນິມນ຺ຕິຕຕ຺ຕາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ລທ຺ຘໍ ລທ຺ຘໍ ຠຸຎ຺ຊຖ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ວຏ຺ຏຕິ.

ສກເລນ ຄາເມນາຕິ ສກເລນ ຄາເມນ ເອກໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ນິມນ຺ຕິຕສ຺ເສວ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ຠຸຎ຺ຊໂຕ ອນາປຕ຺ຕິ. ປູເຄປິ ເອເສວ ນໂຍ. ນິມນ຺ຕິຍມາໂນ ຠິກ຺ຂໍ ຄເຫສ຺ສາມີຕິ ຠຓຕີຕິ ‘‘ຠຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫາ’’ຕິ ນິມນ຺ຕິຍມາໂນ ‘‘ນ ມຍ຺ຫໍ ຕວ ຠຕ຺ເຕນຕ຺ໂຖ, ຠິກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວທຕິ. ເອຕ຺ຖ ປນ ມຫາປທຸມຕ຺ເຖໂຣ ອາຫ – ‘‘ເອວໍ ວທນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ສິກ຺ຂາປເທ ອນິມນ຺ຕນໍ ກາຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ຠຸຎ຺ຊນຕ຺ຖາຍ ປນ ໂອກາໂສ ກໂຕ ໂຫຕີຕິ ເນວ ຄຓໂຠຊນໂຕ ນ ຈາຣິຕ຺ຕໂຕ ມຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. ມຫາສຸມຕ຺ເຖໂຣ ອາຫ – ‘‘ຍທຄ຺ເຄນ ອນິມນ຺ຕນໍ ກາຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ຕທຄ຺ເຄນ ເນວ ຄຓໂຠຊນໍ ນ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

ກຖິນສມຸຏ຺ຐານໍ – ກາຍວາຈໂຕ ກາຍວາຈາຈິຕ຺ຕໂຕ ຈ ສມຸຏ຺ຐາຕິ, ກິຣິຍາກິຣິຍໍ ເອຕ຺ຖ ຫິ ໂຠຊນໍ ກິຣິຍາ, ອວິກປ຺ປນໍ ອກິຣິຍາ, ໂນສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂໍ, ອຈິຕ຺ຕກໍ, ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊໍ, ກາຍກມ຺ມໍ, ວຈີກມ຺ມໍ, ຕິຈິຕ຺ຕໍ, ຕິເວທນນ຺ຕິ.

ປຣມ຺ປຣໂຠຊນສິກ຺ຂາປທໍ ຕຕິຍໍ.