໔. ປຐມເສນາສນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

໑໐໘. ຈຕຸຕ຺ຖສິກ຺ຂາປເທ – ເຫມນ຺ຕິເກ ກາເລຕິ ເຫມນ຺ຕກາເລ ຫິມປາຕສມເຍ. ກາຍໍ ໂອຕາເປນ຺ຕາຕິ ມຎ຺ຈປີຐາທີສຸ ນິສິນ຺ນາ ພາລາຕເປນ ກາຍໍ ໂອຕາເປນ຺ຕາ. ກາເລ ອາໂຣຈິເຕຕິ ຍາຄຸຠຕ຺ຕາທີສຸ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ກາເລ ອາໂຣຈິເຕ. ໂອວຏ຺ຐໍ ໂຫຕີຕິ ຫິມວສ຺ເສນ ໂອວຏ຺ຐໍ ຕິນ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໑໑໐. ອວສ຺ສິກສງ຺ເກເຕຕິ ວສ຺ສິກວສ຺ສານມາສາຕິ ເອວໍ ອປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ເຫມນ຺ຕິເກ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈ ຄິມ຺ຫິເກ ອຏ຺ຐ ມາເສຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມຓ຺ຑເປ ວາຕິ ສາຂາມຓ຺ຑເປ ວາ ປທຣມຓ຺ຑເປ ວາ. ຣຸກ຺ຂມູເລ ວາຕິ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ. ຍຕ຺ຖ ກາກາ ວາ ກຸລລາ ວາ ນ ອູຫທນ຺ຕີຕິ ຍຕ຺ຖ ຘຸວນິວາເສນ ກຸລາວເກ ກຕ຺ວາ ວສມານາ ເອເຕ ກາກກຸລລາ ວາ ອຎ຺ເຎ ວາ ສກຸນ຺ຕາ ຕໍ ເສນາສນໍ ນ ອູຫທນ຺ຕິ, ຕາທິເສ ຣຸກ຺ຂມູເລ ນິກ຺ຂິປິຕຸໍ ອນຸຊານາມີຕິ. ຕສ຺ມາ ຍຕ຺ຖ ໂຄຈຣປ຺ປສຸຕາ ສກຸນ຺ຕາ ວິສ຺ສມິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ມູເລ ນິກ຺ຂິປິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຍສ຺ມິໍ ປນ ຘຸວນິວາເສນ ກຸລາວເກ ກຕ຺ວາ ວສນ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ມູເລ ນ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ. ‘‘ອຏ຺ຐ ມາເສ’’ຕິ ວຈນໂຕ ເຍສຸ ຊນປເທສຸ ວສ຺ສກາເລ ນ ວສ຺ສຕິ, ເຕສຸປິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມາເສ ນິກ຺ຂິປິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ‘‘ອວສ຺ສິກສງ຺ເກເຕ’’ຕິ ວຈນໂຕ ຍຕ຺ຖ ເຫມນ຺ເຕ ເທໂວ ວສ຺ສຕິ, ຕຕ຺ຖ ເຫມນ຺ເຕປິ ອຊ຺ໂຌກາເສ ນິກ຺ຂິປິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຄິມ຺ເຫ ປນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ວິຄຕວລາຫກໍ ວິສຸທ຺ຘໍ ນຠໍ ໂຫຕິ, ເອວຣູເປ ກາເລ ເກນຈິເທວ ກຣຓີເຍນ ອຊ຺ໂຌກາເສ ມຎ຺ຈປີຐໍ ນິກ຺ຂິປິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ອພ຺ໂຠກາສິເກນາປິ ວຕ຺ຕໍ ຊານິຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ສ ຫິ ສເຈ ປຸຄ຺ຄລິກມຎ຺ຈໂກ ອຕ຺ຖິ, ຕຕ຺ເຖວ ສຍິຕພ຺ພໍ. ສງ຺ຆິກໍ ຄຓ຺ຫນ຺ເຕນ ເວຕ຺ເຕນ ວາ ວາເກນ ວາ ວີຕມຎ຺ຈໂກ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ຕສ຺ມິໍ ອສຕິ ປຸຣາຓມຎ຺ຈໂກ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ຕສ຺ມິມ຺ປິ ອສຕິ ນວວາຍິໂມ ວາ ໂອນທ຺ຘໂກ ວາ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ຄເຫຕ຺ວາ ຈ ປນ ‘‘ອຫໍ ອຸກ຺ກຏ຺ຐຣຸກ຺ຂມູລິໂກ ອຸກ຺ກຏ຺ຐອພ຺ໂຠກາສິໂກ’’ຕິ ຈີວຣກຸຏິມ຺ປິ ອກຕ຺ວາ ອສມເຍ ອຊ຺ໂຌກາເສ ຣຸກ຺ຂມູເລ ວາ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ປນ ຈຕຸຄ຺ຄຸເຓນປິ ຈີວເຣນ ກຕກຸຏິ ອເຕເມນ຺ຕໍ ຣກ຺ຂິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ສຕ຺ຕາຫວທ຺ທລິກາທີນິ ຠວນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ກາຍານຸຄຕິກຕ຺ຕາ ວຏ຺ຏຕິ.

ອຣຎ຺ເຎ ປຓ຺ຓກຸຏີສຸ ວສນ຺ຕານໍ ສີລສມ຺ປທາຍ ປສນ຺ນຈິຕ຺ຕາ ມນຸສ຺ສາ ນວໍ ມຎ຺ຈປີຐໍ ເທນ຺ຕິ ‘‘ສງ຺ຆິກປຣິໂຠເຄນ ປຣິຠຸຎ຺ຊຖາ’’ຕິ ວສິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕຫິ ສາມນ຺ຕວິຫາເຣ ສຠາຄຠິກ຺ຂູນໍ ເປເສຕ຺ວາ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ, ສຠາຄານໍ ອຠາເວ ອໂນວສ຺ສເກ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ, ອໂນວສ຺ສເກ ອສຕິ ຣຸກ຺ເຂ ລຄ຺ເຄຕ຺ວາ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ເຈຕິຍງ຺ຄເຓ ສມ຺ມຊ຺ຊນິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ໂຠຊນສາລງ຺ຄຓໍ ວາ ອຸໂປສຖາຄາຣງ຺ຄຓໍ ວາ ປຣິເວຓທິວາຏ຺ຐານອຄ຺ຄິສາລາທີສຸ ວາ ອຎ຺ຎຕຣໍ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ໂຘວິຕ຺ວາ ປຸນ ສມ຺ມຊ຺ຊນີມາຬເກເຍວ ຐເປຕພ຺ພາ. ອຸໂປສຖາຄາຣາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອວເສສານິ ສມ຺ມຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສາປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂາຈາຣມຄ຺ຄໍ ສມ຺ມຊ຺ຊນ຺ໂຕວ ຄນ຺ຕຸກາໂມ ໂຫຕິ, ເຕນ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ສເຈ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ສາລາ ອຕ຺ຖິ, ຕຕ຺ຖ ຐເປຕພ຺ພາ. ສເຈ ນຕ຺ຖິ, ວລາຫການໍ ອນຸຏ຺ຐິຕຠາວໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ‘‘ຍາວາຫໍ ຄາມໂຕ ນິກ຺ຂມາມິ, ຕາວ ນ ວສ຺ສິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຊານນ຺ເຕນ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຸນ ປຈ຺ຈາຄຈ຺ຉນ຺ເຕນ ປາກຕິກຏ຺ຐາເນ ຐເປຕພ຺ພາ. ສເຈ ວສ຺ສິສ຺ສຕີຕິ ຊານນ຺ໂຕ ອຊ຺ໂຌກາເສ ຐເປຕິ, ທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສເຈ ປນ ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ເຣວ ສມ຺ມຊ຺ຊນຕ຺ຖາຍ ສມ຺ມຊ຺ຊນີ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕາ ໂຫຕິ, ຕໍ ຕໍ ຐານໍ ສມ຺ມຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ເຣວ ນິກ຺ຂິປິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອາສນສາລໍ ສມ຺ມຊ຺ຊນ຺ເຕນ ວຕ຺ຕໍ ຊານິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຣິທໍ ວຕ຺ຕໍ – ມຊ຺ຌໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປາທຏ຺ຐານາຠິມຸຂາ ວາລິກາ ຫຣິຕພ຺ພາ. ກຈວຣໍ ຫຕ຺ເຖຫິ ຄເຫຕ຺ວາ ພຫິ ຉຑ຺ເຑຕພ຺ພໍ.

໑໑໑. ມສາຣໂກຕິ ມຎ຺ຈປາເທ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ອຏນິໂຍ ປເວເສຕ຺ວາ ກໂຕ. ພຸນ຺ທິກາພທ຺ໂຘຕິ ອຏນີຫິ ມຎ຺ຈປາເທ ຑໍສາເປຕ຺ວາ ປລ຺ລງ຺ກສງ຺ເຂເປນ ກໂຕ. ກຸຬີຣປາທໂກຕິ ອສ຺ສເມຓ຺ຑກາທີນໍ ປາທສທິເສຫິ ປາເທຫິ ກໂຕ. ໂຍ ວາ ປນ ໂກຈິ ວງ຺ກປາທໂກ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ກຸຬີຣປາທໂກ. ອາຫຈ຺ຈປາທໂກຕິ ອຍໍ ປນ ‘‘ອາຫຈ຺ຈປາທໂກ ນາມ ມຎ຺ໂຈ ອງ຺ເຄ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ກໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິ ເອວໍ ປຣໂຕ ປາຬິຍໍເຍວ ວຸຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ມາ ອຏນິໂຍ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ປາທສິຂໍ ປເວເສຕ຺ວາ ອຸປຣິ ອາຓິໍ ທຕ຺ວາ ກຕມຎ຺ໂຈ ‘‘ອາຫຈ຺ຈປາທໂກ’’ຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປີເຐປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອນ຺ໂຕ ສໍເວເຐຕ຺ວາ ພທ຺ຘໍ ໂຫຕີຕິ ເຫຏ຺ຐາ ຈ ອຸປຣິ ຈ ວິຕ຺ຖຕໍ ມຊ຺ເຌ ສງ຺ຂິຕ຺ຕໍ ປຓວສຓ຺ຐານໍ ກຕ຺ວາ ພທ຺ຘໍ ໂຫຕິ, ຕໍ ກິຣ ມຊ຺ເຌ ສີຫພ຺ຍຄ຺ຆຈມ຺ມປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕມ຺ປິ ກໂຣນ຺ຕິ. ອກປ຺ປິຍຈມ຺ມໍ ນາເມຕ຺ຖ ນຕ຺ຖິ. ເສນາສນຎ຺ຫິ ໂສວຓ຺ຓມຍມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ມຫຄ຺ຆໍ ໂຫຕິ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ນໍ ສນ຺ຖຣາເປຕິ ຕສ຺ສ ປລິໂພໂຘຕິ ເຍນ ສນ຺ຖຣາປິຕໍ, ຕສ຺ສ ປລິໂພໂຘ. ເລຑ຺ຑຸປາຕໍ ອຕິກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍສ຺ສາຕິ ຖາມມຊ຺ຌິມສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ເລຑ຺ຑຸປາຕໍ ອຕິກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ.

ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ວິນິຈ຺ຉໂຍ – ເຖໂຣ ໂຠຊນສາລາຍໍ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ທຫຣໍ ອາຓາເປຕິ ‘‘ຄຈ຺ຉ ທິວາຏ຺ຐາເນ ມຎ຺ຈປີຐໍ ປຎ຺ຎເປຫີ’’ຕິ. ໂສ ຕຖາ ກຕ຺ວາ ນິສິນ຺ໂນ. ເຖໂຣ ຍຖາຣຸຈິໍ ວິຈຣິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຖວິກໍ ວາ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ວາ ຐເປຕິ, ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເຖຣສ຺ສ ປລິໂພໂຘ. ນິສີທິຕ຺ວາ ສຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ເນວ ອຸທ຺ຘຣຕິ, ນ ອຸທ຺ຘຣາເປຕິ, ເລຑ຺ຑຸປາຕາຕິກ຺ກເມ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ສເຈ ປນ ເຖໂຣ ຕຕ຺ຖ ຖວິກໍ ວາ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ວາ ອຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ຈງ຺ກມນ຺ໂຕວ ທຫຣໍ ‘‘ຄຈ຺ຉ ຕ຺ວ’’ນ຺ຕິ ຠຓຕິ, ເຕນ ‘‘ອິທໍ ຠນ຺ເຕ ມຎ຺ຈປີຐ’’ນ຺ຕິ ອາຈິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ເຖໂຣ ວຕ຺ຕໍ ຊານາຕິ ‘‘ຕ຺ວໍ ຄຈ຺ຉ, ອຫໍ ປາກຕິກໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ສເຈ ພາໂລ ໂຫຕິ ອນຸຄ຺ຄຫິຕວຕ຺ໂຕ ‘‘ຄຈ຺ຉ, ມາ ອິຘ ຕິຏ຺ຐ, ເນວ ນິສີທິຕຸໍ ນ ນິປຊ຺ຊິຕຸໍ ເທມີ’’ຕິ ທຫຣໍ ຕຊ຺ເຊຕິເຍວ. ທຫເຣນ ‘‘ຠນ຺ເຕ ສຸຂໍ ສຍຖາ’’ຕິ ກປ຺ປໍ ລຠິຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ຕສ຺ມິໍ ຄເຕ ເຖຣສ຺ເສວ ປລິໂພໂຘ. ປຸຣິມນເຍເນວ ຈສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ອຖ ປນ ອາຓຕ຺ຕິກ຺ຂເຓເຍວ ທຫໂຣ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ຠນ຺ເຕ ຠຓ຺ຑກໂຘວນາທິ ກິຎ຺ຈິ ກຣຓີຍໍ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ວທຕິ, ເຖໂຣ ຈ ນໍ ‘‘ຕ຺ວໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉາຫີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ໂຠຊນສາລໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຄຈ຺ຉຕິ, ປາທຸທ຺ຘາເຣນ ກາເຣຕພ຺ໂພ. ສເຈ ຕຕ຺ເຖວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນິສີທຕິ ປຸຣິມນເຍເນວ ຈສ຺ສ ເລຑ຺ຑຸປາຕາຕິກ຺ກເມ ອາປຕ຺ຕິ. ສເຈ ປນ ເຖໂຣ ສາມເຓຣໍ ອາຓາເປຕິ, ສາມເຓເຣ ຕຕ຺ຖ ມຎ຺ຈປີຐໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ນິສິນ຺ເນປິ ໂຠຊນສາລໂຕ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປາທຸທ຺ຘາເຣນ ກາເຣຕພ຺ໂພ. ຄນ຺ຕ຺ວາ ນິສິນ຺ໂນ ປຸນ ຄມນກາເລ ເລຑ຺ຑຸປາຕາຕິກ຺ກເມ ອາປຕ຺ຕິຍາ ກາເຣຕພ຺ໂພ. ສເຈ ປນ ອາຓາເປນ຺ໂຕ ມຎ຺ຈປີຐໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ນິສີທາຕິ ອາຓາເປຕິ, ຍຕ຺ຣິຈ຺ຉຕິ ຕຕ຺ຣ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອາຄນ຺ຕຸໍ ລຠຕິ. ສຍໍ ປນ ປາກຕິກໍ ອກຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ເລຑ຺ຑຸປາຕາຕິກ຺ກເມ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ອນ຺ຕຣສນ຺ນິປາເຕ ມຎ຺ຈປີຐານິ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ນິສິນ຺ເນຫິ ຄມນກາເລ ອາຣາມິການໍ ອິມໍ ປຏິສາເມຖາຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ອວຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕານໍ ເລຑ຺ຑຸປາຕາຕິກ຺ກເມ ອາປຕ຺ຕິ.

ມຫາຘມ຺ມສວນໍ ນາມ ໂຫຕິ ຕຕ຺ຖ ອຸໂປສຖາຄາຣໂຕປິ ໂຠຊນສາລໂຕປິ ອາຫຣິຕ຺ວາ ມຎ຺ຈປີຐານິ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ. ອາວາສິການໍເຍວ ປລິໂພໂຘ. ສເຈ ອາຄນ຺ຕຸກາ ‘‘ອິທໍ ອມ຺ຫາກໍ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ອິທໍ ອາຈຣິຍສ຺ສາ’’ຕິ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເຕສໍເຍວ ປລິໂພໂຘ. ຄມນກາເລ ປາກຕິກໍ ອກຕ຺ວາ ເລຑ຺ຑຸປາຕໍ ອຕິກ຺ກມນ຺ຕານໍ ອາປຕ຺ຕິ. ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ປຸນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ຍາວ ອຎ຺ເຎ ນ ນິສີທນ຺ຕິ, ຕາວ ເຍຫິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ເຕສໍ ຠາໂຣ. ອຎ຺ເຎສຸ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ນິສິນ຺ເນສຸ ນິສິນ຺ນການໍ ຠາໂຣ. ສເຈ ເຕ ອນຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ວາ ອນຸທ຺ຘຣາເປຕ຺ວາ ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ທຸກ຺ກຏໍ. ກສ຺ມາ? ອນາຓຕ຺ຕິຍາ ປຎ຺ຎປິຕຕ຺ຕາ’’ຕິ. ຘມ຺ມາສເນ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ຍາວ ອຸສ຺ສາຣໂກ ວາ ຘມ຺ມກຖິໂກ ວາ ນາຄຈ຺ຉຕິ, ຕາວ ປຎ຺ຎາປການໍ ປລິໂພໂຘ, ຕສ຺ມິໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ນິສິນ຺ເນ ຕສ຺ສ ປລິໂພໂຘ. ສກລໍ ອໂຫຣຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມສວນໍ ໂຫຕິ, ອຎ຺ໂຎ ອຸສ຺ສາຣໂກ ວາ ຘມ຺ມກຖິໂກ ວາ ອຸຏ຺ຐຫຕິ, ອຎ຺ໂຎ ນິສີທຕິ, ໂຍ ໂຍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ນິສີທຕິ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ຠາໂຣ. ອຸຏ຺ຐຫນ຺ເຕນ ປນ ‘‘ອິທມາສນໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ຠາໂຣ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ສເຈປິ ອິຕຣສ຺ມິໍ ອນາຄເຕເຍວ ປຐມໍ ນິສິນ຺ໂນ ອຸຏ຺ຐາຍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ອນ຺ໂຕອຸປຈາຣຏ຺ເຐເຍວ ອິຕໂຣ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ນິສີທຕິ, ອຸຏ຺ຐາຍ ຄໂຕ ອາປຕ຺ຕິຍາ ນ ກາເຣຕພ຺ໂພ. ສເຈ ປນ ອິຕຣສ຺ມິໍ ອນາຄເຕເຍວ ປຐມໍ ນິສິນ຺ໂນ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ເລຑ຺ຑຸປາຕໍ ອຕິກ຺ກມຕິ, ອາປຕ຺ຕິຍາ ກາເຣຕພ຺ໂພ. ສພ຺ພຕ຺ຖ ຈ ‘‘ເລຑ຺ຑຸປາຕາຕິກ຺ກເມ ປຐມປາເທ ທຸກ຺ກຏໍ, ທຸຕິເຍ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ ອຍໍ ນໂຍ ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ວຸຕ຺ໂຕ.

໑໑໒. ຈິມິລິກໍ ວາຕິອາທີສຸ ຈິມິລິກາ ນາມ ສຸຘາທິປຣິກມ຺ມກຕາຍ ຠູມິຍາ ວຓ຺ຓານຸຣກ຺ຂຓຕ຺ຖໍ ກຕາ ໂຫຕິ, ຕໍ ເຫຏ຺ຐາ ປຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ອຸປຣິ ກຏສາຣກໍ ປຕ຺ຖຣນ຺ຕິ. ອຸຕ຺ຕຣຕ຺ຖຣຓໍ ນາມ ມຎ຺ຈປີຐານໍ ອຸປຣິ ອຕ຺ຖຣິຕພ຺ພກໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓໍ. ຠູມຕ຺ຖຣຓໍ ນາມ ຠູມິຍໍ ອຕ຺ຖຣິຕພ຺ພາ ກຏສາຣກາທິວິກຕິ. ຕຏ຺ຏິກໍ ນາມ ຕາລປຓ຺ເຓຫິ ວາ ວາເກຫິ ວາ ກຕຕຏ຺ຏິກາ. ຈມ຺ມຂຓ຺ໂຑ ນາມ ສີຫພ຺ຍຄ຺ຆທີປິຕຣຈ຺ຉຈມ຺ມາທີສຸປິ ຍໍກິຎ຺ຈິ ຈມ຺ມໍ. ອຏ຺ຐກຖາສຸ ຫິ ເສນາສນປຣິໂຠເຄ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕຈມ຺ມໍ ນາມ ນ ທິສ຺ສຕິ, ຕສ຺ມາ ສີຫຈມ຺ມາທີນໍ ປຣິຫຣເຓເຍວ ປຏິກ຺ເຂໂປ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປາທປຸຎ຺ຉນີ ນາມ ຣຊ຺ຊຸເກຫິ ວາ ປິໂລຕິກາຫິ ວາ ປາທປຸຎ຺ຉນຕ຺ຖໍ ກຕາ. ຜລກປີຐໍ ນາມ ຜລກມຍໍ ປີຐໍ. ອຖ ວາ ຜລກຎ຺ເຈວ ທາຣຸມຍປີຐຎ຺ຈ; ເອເຕນ ສພ຺ພມ຺ປິ ທາຣຸຠຓ຺ຑາທິ ສງ຺ຄຫິຕໍ. ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ປນ ວິຕ຺ຖາເຣເນວ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອາຘາຣກໍ ປຕ຺ຕປິຘານໍ ປາທກຖລິກໍ ຕາລວຓ຺ຏໍ ພີຊນີປຕ຺ຕກໍ ຍໍກິຎ຺ຈິ ທາຣຸຠຓ຺ຑໍ ອນ຺ຕມໂສ ປານີຍອຸຬຸງ຺ກໍ ປານີຍສງ຺ຂໍ ອຊ຺ໂຌກາເສ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ກຏ’’ນ຺ຕິ. ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ເອສ ນໂຍ ທຸຕິຍສິກ຺ຂາປເທ ທສ຺ສິໂຕ. ອຊ຺ໂຌກາເສ ຣຊນໍ ປຈິຕ຺ວາ ຣຊນຠາຊນໍ ຣຊນອຸຬຸງ຺ໂກ ຣຊນໂທຓິກາຕິ ສພ຺ພໍ ອຄ຺ຄິສາລາຍ ປຏິສາເມຕພ຺ພໍ. ສເຈ ອຄ຺ຄິສາລາ ນຕ຺ຖິ, ອໂນວສ຺ສເກ ປພ຺ຠາເຣ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ. ຕສ຺ມິມ຺ປິ ອສຕິ ຍຕ຺ຖ ໂອໂລເກນ຺ຕາ ຠິກ຺ຂູ ປສ຺ສນ຺ຕິ, ຕາທິເສ ຐາເນ ຐເປຕ຺ວາປິ ຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ອຎ຺ຎສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລິເກຕິ ຍສ຺ມິໍ ວິສ຺ສາສຄ຺ຄາໂຫ ນ ຣຸຫຕິ, ຕສ຺ສ ສນ຺ຕເກ ທຸກ຺ກຏໍ. ຍສ຺ມິໍ ປນ ວິສ຺ສາໂສ ຣຸຫຕິ, ຕສ຺ສ ສນ຺ຕກໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຸຄ຺ຄລິກມິວ ໂຫຕີຕິ ມຫາປຈ຺ຈຣິຍາທີສຸ ວຸຕ຺ຕໍ.

໑໑໓. ອາປຸຈ຺ຉໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ວາ ສາມເຓໂຣ ວາ ອາຣາມິໂກ ວາ ລຊ຺ຊີ ໂຫຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ປລິໂພຘໍ ວິຍ ມຎ຺ຎຕິ, ໂຍ ຕຖາຣູປໍ ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ. ໂອຕາເປນ຺ໂຕ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອາຕເປ ໂອຕາເປນ຺ໂຕ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸທ຺ຘຣິສ຺ສາມີຕິ ຄຈ຺ຉຕິ; ເອວໍ ຄຈ຺ຉໂຕ ອນາປຕ຺ຕິ. ເກນຈິ ປລິພຸທ຺ຘໍ ໂຫຕີຕິ ເສນາສນໍ ເກນຈິ ອຸປທ຺ທຸຕໍ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສເຈປິ ຫິ ວຸຑ຺ຒຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ອຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫາຕິ, ສເຈປິ ຍກ຺ໂຂ ວາ ເປໂຕ ວາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ນິສີທຕິ, ໂກຈິ ວາ ອິສ຺ສໂຣ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫາຕິ, ເສນາສນໍ ປລິພຸທ຺ຘໍ ໂຫຕິ, ສີຫພ຺ຍຄ຺ຆາທີສຸ ວາ ປນ ຕໍ ປເທສໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຐິເຕສຸປິ ເສນາສນໍ ປລິພຸທ຺ຘໍ ໂຫຕິເຍວ. ເອວໍ ເກນຈິ ປລິພຸທ຺ເຘ ອນຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາປິ ຄຈ຺ຉໂຕ ອນາປຕ຺ຕິ. ອາປທາສູຕິ ຊີວິຕພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕຣາເຍສຸ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ກຖິນສມຸຏ຺ຐານໍ – ກາຍວາຈໂຕ ກາຍວາຈາຈິຕ຺ຕໂຕ ຈ ສມຸຏ຺ຐາຕິ, ກິຣິຍາກິຣິຍໍ, ໂນສຎ຺ຎາວິໂມກ຺ຂໍ, ອຈິຕ຺ຕກໍ, ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊໍ, ກາຍກມ຺ມໍ, ວຈີກມ຺ມໍ, ຕິຈິຕ຺ຕໍ, ຕິເວທນນ຺ຕິ.

ປຐມເສນາສນສິກ຺ຂາປທໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ.