໒-໑໐. ອຏ຺ຐສຕສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໒໗໐-໒໗໘. ທຸຕິເຍ ອຏ຺ຐສຕປຣິຍາຍນ຺ຕິ ອຏ຺ຐສຕສ຺ສ ກາຣຓຠູຕໍ. ຘມ຺ມປຣິຍາຍນ຺ຕິ ຘມ຺ມກາຣຓໍ. ກາຍິກາ ຈ ເຈຕສິກາ ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ກາຍິກາ ກາມາວຈເຣເຍວ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ເຈຕສິກາ ຈຕຸຠູມິກາປິ. ສຸຂາຕິອາທີສຸ ສຸຂາ ເວທນາ ອຣູປາວຈເຣ ນຕ຺ຖິ, ເສສາສຸ ຕີສຸ ຠູມີສຸ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ທຸກ຺ຂາ ກາມາວຈຣາວ, ອິຕຣາ ຈຕຸຠູມິກາ. ປຎ຺ຈເກ ສຸຂິນ຺ທ຺ຣິຍທຸກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍໂທມນສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ກາມາວຈຣາເນວ, ໂສມນສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ເຕຠູມກໍ, ອຸເປກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຈຕຸຠູມກໍ. ຉກ຺ເກ ປຎ຺ຈສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ເວທນາ ກາມາວຈຣາວ, ມໂນທ຺ວາເຣ ຈຕຸຠູມິກາ, ອຏ຺ຐາຣສເກ ຉສຸ ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມເຓສຸ ໂສມນສ຺ເສນ ສຫ ອຸປວິຈຣນ຺ຕີຕິ ໂສມນສ຺ສູປວິຈາຣາ. ເສສທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອິຕິ ອຍໍ ເທສນາ ວິຈາຣວເສນ ອາຄຕາ, ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ປນ ໂສມນສ຺ສາທີນໍ ວເສນ ອິຘ ອຏ຺ຐາຣສ ເວທນາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ຉ ເຄຫສິຕານິ ໂສມນສ຺ສານີຕິອາທີສຸ ‘‘ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍານໍ ຣູປານໍ ອິຏ຺ຐານໍ ກນ຺ຕານໍ ມນາປານໍ ມໂນຣມານໍ ໂລກາມິສປຏິສໍຍຸຕ຺ຕານໍ ປຏິລາຠໍ ວາ ປຏິລາຠໂຕ ສມນຸປສ຺ສໂຕ ປຸພ຺ເພ ວາ ປຏິລທ຺ຘປຸພ຺ພໍ ອຕີຕໍ ນິຣຸທ຺ຘໍ ວິປຣິຓຕໍ ສມນຸສ຺ສຣໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ໂສມນສ຺ສໍ. ຍໍ ເອວຣູປໍ ໂສມນສ຺ສໍ, ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ເຄຫສິຕໍ ໂສມນສ຺ສ’’ນ຺ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໓໐໖). ເອວໍ ຉສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ວຸຕ຺ຕກາມຄຸຓນິສ຺ສິຕານິ ໂສມນສ຺ສານິ ຉ ເຄຫສິຕໂສມນສ຺ສານິ ນາມ.

‘‘ຣູປານໍ ຕ຺ເວວ ອນິຈ຺ຈຕໍ ວິທິຕ຺ວາ ວິປຣິຓາມວິຣາຄນິໂຣຘໍ ‘ປຸພ຺ເພ ເຈວ ຣູປາ ເອຕຣຫິ ຈ, ສພ຺ເພ ເຕ ຣູປາ ອນິຈ຺ຈາ ທຸກ຺ຂາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ’ຕິ ເອວເມຕໍ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ໂສມນສ຺ສໍ. ຍໍ ເອວຣູປໍ ໂສມນສ຺ສໍ, ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ເນກ຺ຂມ຺ມສິຕໍ ໂສມນສ຺ສ’’ນ຺ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໓໐໖) ເອວໍ ຉສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມເຓ ອາປາຖຄເຕ ອນິຈ຺ຈຕາທິວເສນ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອຸສ຺ສຸກ຺ກາເປຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕສ຺ສ ‘‘ອຸສ຺ສຸກ຺ກິຕາ ເມ ວິປສ຺ສນາ’’ຕິ ໂສມນສ຺ສຊາຕສ຺ສ ອຸປ຺ປນ຺ນໂສມນສ຺ສານິ ຉ ເນກ຺ຂມ຺ມສິຕໂສມນສ຺ສານິ ນາມ.

‘‘ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍານໍ ຣູປານໍ ອິຏ຺ຐານໍ ກນ຺ຕານໍ ມນາປານໍ ມໂນຣມານໍ ໂລກາມິສປຏິສໍຍຸຕ຺ຕານໍ ອປ຺ປຏິລາຠໍ ວາ ອປ຺ປຏິລາຠໂຕ ສມນຸປສ຺ສໂຕ ປຸພ຺ເພ ວາ ປຏິລທ຺ຘປຸພ຺ພໍ ອຕີຕໍ ນິຣຸທ຺ຘໍ ວິປຣິຓຕໍ ສມນຸສ຺ສຣໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ໂທມນສ຺ສໍ. ຍໍ ເອວຣູປໍ ໂທມນສ຺ສໍ, ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ເຄຫສິຕໍ ໂທມນສ຺ສ’’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ຉສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ‘‘ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓໍ ນານຸຠວິສ຺ສາມິ ນານຸຠວາມີ’’ຕິ ວິຕກ຺ກຍໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ນານິ ກາມຄຸຓນິສ຺ສິຕໂທມນສ຺ສານິ ຉ ເຄຫສິຕໂທມນສ຺ສານິ ນາມ.

‘‘ຣູປານໍ ຕ຺ເວວ ອນິຈ຺ຈຕໍ ວິທິຕ຺ວາ ວິປຣິຓາມວິຣາຄນິໂຣຘໍ ‘ປຸພ຺ເພ ເຈວ ຣູປາ ເອຕຣຫິ ຈ, ສພ຺ເພ ເຕ ຣູປາ ອນິຈ຺ຈາ ທຸກ຺ຂາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ’ຕິ ເອວເມຕໍ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ທິສ຺ວາ ອນຸຕ຺ຕເຣສຸ ວິໂມກ຺ເຂສຸ ປິຫໍ ອຸປຏ຺ຐາເປຕິ ‘ກຸທາສ຺ສຸ ນາມາຫໍ ຕທາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສາມິ, ຍທຣິຍາ ເອຕຣຫິ ອາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ອິຕິ ອນຸຕ຺ຕເຣສຸ ວິໂມກ຺ເຂສຸ ປິຫໍ ອຸປຏ຺ຐາປຍໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ປິຫປຈ຺ຈຍາ ໂທມນສ຺ສໍ. ຍໍ ເອວຣູປໍ ໂທມນສ຺ສໍ, ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ເນກ຺ຂມ຺ມສິຕໍ ໂທມນສ຺ສນ຺ຕິ; ເອວໍ ຉສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມເຓ ອາປາຖຄເຕ ອນຸຕ຺ຕຣວິໂມກ຺ຂສງ຺ຂາຕອຣິຍຜລຘມ຺ເມສຸ ປິຫໍ ອຸປຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ຕທຘິຄມາຍ ອນິຈ຺ຈຕາທິວເສນ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອຸສ຺ສຸກ຺ກາເປຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕສ຺ສ ‘‘ອິມມ຺ປິ ປກ຺ຂໍ ອິມມ຺ປິ ມາສໍ ອິມມ຺ປິ ສໍວຈ຺ຉຣໍ ວິປສ຺ສນໍ ອຸສ຺ສຸກ຺ກາເປຕ຺ວາ ອຣິຍຠູມິໍ ປາປຸຓິຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ’’ນ຺ຕິ ອນຸໂສຈໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ນານິ ໂທມນສ຺ສານິ ຉ ເນກ຺ຂມ຺ມສິຕໂທມນສ຺ສານິ ນາມ.

‘‘ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຸເປກ຺ຂາ ພາລສ຺ສ ມູຬ຺ຫສ຺ສ ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ອໂນຘິຊິນສ຺ສ ອວິປາກຊິນສ຺ສ ອນາທີນວທສ຺ສາວິໂນ ອສ຺ສຸຕວໂຕ ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ. ຍາ ເອວຣູປາ ອຸເປກ຺ຂາ, ຣູປໍ ສາ ນາຕິວຕ຺ຕຕິ, ຕສ຺ມາ ສາ ອຸເປກ຺ຂາ ເຄຫສິຕາຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ; ເອວໍ ຉສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມເຓ ອາປາຖຄເຕ ຄຸຬປິຓ຺ຑເກ ນິລີນມກ຺ຂິກາ ວິຍ ຣູປາທີນິ ອນຕິວຕ຺ຕມານາ ຕຕ຺ເຖວ ລຄ຺ຄາ ລຄ຺ຄິຕາ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນກາມຄຸຓນິສ຺ສິຕາ ອຸເປກ຺ຂາ ຉ ເຄຫສິຕອຸເປກ຺ຂາ ນາມ.

‘‘ຣູປານໍ ຕ຺ເວວ ອນິຈ຺ຈຕໍ ວິທິຕ຺ວາ ວິປຣິຓາມວິຣາຄນິໂຣຘໍ ປຸພ຺ເພ ເຈວ ຣູປາ ເອຕຣຫິ ຈ, ‘ສພ຺ເພ ເຕ ຣູປາ ອນິຈ຺ຈາ ທຸກ຺ຂາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ’ຕິ ເອວເມຕໍ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຸເປກ຺ຂາ. ຍາ ເອວຣູປາ ອຸເປກ຺ຂາ, ຣູປໍ ສາ ອຕິວຕ຺ຕຕິ, ຕສ຺ມາ ສາ ອຸເປກ຺ຂາ ເນກ຺ຂມ຺ມສິຕາຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ; ເອວໍ ຉສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ອິຏ຺ຐາທິອາຣມ຺ມເຓ ອາປາຖຄເຕ ອິຏ຺ເຐ ອຣຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ອນິຏ຺ເຐ ອທຸສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ອສມເປກ຺ຂເນ ອມຸຍ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ວິປສ຺ສນາຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ອຸເປກ຺ຂາ ເນກ຺ຂມ຺ມສິຕອຸເປກ຺ຂາ ນາມ. ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ສພ຺ພສງ຺ຄາຫໂກ ຈຕຸຠູມກຘມ຺ມປຣິຈ຺ເຉໂທ ກຖິໂຕ. ຕຕິຍາທີນິ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາເນວ.