໒. ເວທນາສໍຍຸຕ຺ຕໍ

໑. ສຄາຖາວຄ຺ໂຄ

໑. ສມາຘິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໔໙. ເວທນາສໍຍຸຕ຺ເຕ ສຄາຖາວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐເມ ສມາຫິໂຕຕິ ອຸປຈາເຣນ ວາ ອປ຺ປນາຍ ວາ ສມາຫິໂຕ. ເວທນາ ຈ ປຊານາຕີຕິ ເວທນາ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈວເສນ ປຊານາຕິ. ເວທນານຎ຺ຈ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ຕາສໍເຍວ ສມ຺ຠວໍ ສມຸທຍສຈ຺ຈວເສນ ປຊານາຕິ. ຍຕ຺ຖ ເຈຕາຕິ ຍຕ຺ເຖຕາ ເວທນາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ຕໍ ນິພ຺ພານໍ ນິໂຣຘສຈ຺ຈວເສນ ປຊານາຕິ. ຂຍຄາມິນນ຺ຕິ ຕາສໍເຍວ ເວທນານໍ ຂຍຄາມິນໍ ມຄ຺ຄໍ ມຄ຺ຄສຈ຺ຈວເສນ ປຊານາຕິ. ນິຈ຺ຉາໂຕ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕຕິ ນິຕ຺ຕຓ຺ໂຫ ຫຸຕ຺ວາ ກິເລສປຣິນິພ຺ພາເນນ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ. ເອວເມຕ຺ຖ ສຸຕ຺ເຕ ສມ຺ມສນຈາຣເວທນາ ກຖິຕາ. ຄາຖາສຸ ທ຺ວີຫິ ປເທຫິ ສມຖວິປສ຺ສນາ ກຖິຕາ, ເສເສຫິ ຈຕຸສຈ຺ຈໍ ກຖິຕໍ. ເອວເມຕ຺ຖ ສພ຺ພສງ຺ຄາຫິໂກ ຈຕຸຠູມກຘມ຺ມປຣິຈ຺ເຉໂທ ວຸຕ຺ໂຕ.

໒. ສຸຂສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໕໐. ທຸຕິເຍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ສຫາຕິ ອທຸກ຺ຂມສຸຂຎ຺ຈ ສຸຂທຸກ຺ເຂຫິ ສຫ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕຎ຺ຈ ພຫິທ຺ຘາ ຈາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຈ ປຣສ຺ສ ຈ. ໂມສຘມ຺ມນ຺ຕິ ນສ຺ສນສຠາວໍ. ປໂລກິນນ຺ຕິ ປລຸຊ຺ຊນກໍ ຠິຊ຺ຊນສຠາວໍ. ຜຸສ຺ສ ຜຸສ຺ສ ວຍໍ ປສ຺ສນ຺ຕິ ຎາເຓນ ຜຸສິຕ຺ວາ ຜຸສິຕ຺ວາ ວຍໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ. ເອວໍ ຕຕ຺ຖ ວິຣຊ຺ຊຕີຕິ ເອວໍ ຕາສຸ ເວທນາສຸ ວິຣຊ຺ຊຕິ. ອິຘາປິ ສຸຕ຺ເຕ ສມ຺ມສນຈາຣເວທນາ ກຖິຕາ, ຄາຖາສຸ ຎາຓຜຸສນໍ.

໓. ປຫານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໕໑. ຕຕິເຍ ອຈ຺ເຉຈ຺ຉິ ຕຓ຺ຫນ຺ຕິ ສພ຺ພມ຺ປິ ຕຓ຺ຫໍ ຉິນ຺ທິ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທິ. ວິວຕ຺ຕຍິ ສໍໂຍຊນນ຺ຕິ ທສວິຘມ຺ປິ ສໍໂຍຊນໍ ປຣິວຕ຺ຕຍິ ນິມ຺ມູລກມກາສິ. ສມ຺ມາຕິ ເຫຕຸນາ ກາຣເຓນ. ມານາຠິສມຍາຕິ ມານສ຺ສ ທສ຺ສນາຠິສມຍາ, ປຫານາຠິສມຍາ ຈ. ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ ຫິ ກິຈ຺ຈວເສນ ມານໍ ສມ຺ປສ຺ສຕິ, ອຍມສ຺ສ ທສ຺ສນາຠິສມໂຍ. ເຕນ ທິຏ຺ໂຐ ປນ ໂສ ຕາວເທວ ປຫີຍຕິ, ທິຏ຺ຐວິເສນ ທິຏ຺ຐສຕ຺ຕານໍ ຊີວິຕໍ ວິຍ. ອຍມສ຺ສ ປຫານາຠິສມໂຍ.

ອນ຺ຕມກາສິ ທຸກ຺ຂສ຺ສາຕິ ເອວໍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄນ ມານສ຺ສ ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ຈ ປຫີນຕ຺ຕາ ຈ ເຍ ອິເມ ‘‘ກາຍພນ຺ຘນສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ຊີຣຕິ (ຈູຬວ. ໒໗໘) ຫຣິຕນ຺ຕໍ ວາ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໓໐໔) ເອວໍ ວຸຕ຺ຕອນ຺ຕິມມຣິຍາທນ຺ໂຕ ຈ, ‘‘ອນ຺ຕມິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊີວິການ’’ນ຺ຕິ (ອິຕິວຸ. ໙໑; ສໍ. ນິ. ໓.໘໐) ເອວໍ ວຸຕ຺ຕລາມກນ຺ໂຕ ຈ, ‘‘ສກ຺ກາໂຍ ເອໂກ ອນ຺ໂຕ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໖.໖໑; ຈູຬນິ. ຕິສ຺ສເມຕ຺ເຕຍ຺ຍມາຓວປຸຈ຺ຉານິທ຺ເທສ ໑໑) ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໂກຏ຺ຐາສນ຺ໂຕ ຈ, ‘‘ເອເສວນ຺ໂຕ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ສພ຺ພປຈ຺ຈຍສງ຺ຂຍາ’’ຕິ (ສໍ ນິ. ໒.໕໑; ໒.໔.໗໑; ອຸທາ. ໗໑) ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໂກຏນ຺ໂຕ ຈາຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອນ຺ຕາ, ເຕສຸ ສພ຺ພສ຺ເສວ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສ຺ສ ອທຸໍ ຈຕຸຕ຺ຖໂກຏິສງ຺ຂາຕໍ ອນ຺ຕມກາສິ, ປຣິຈ຺ເຉທໍ ປຣິວຏຸມໍ ອກາສິ, ອນ຺ຕິມສມຸສ຺ສຍມຕ຺ຕາວເສສໍ ທຸກ຺ຂມກາສີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ນ ຣິຎ຺ຈຕີຕິ ສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ນ ຊຫຕິ. ສງ຺ຂ຺ຍໍ ໂນເປຕີຕິ ຣຕ຺ໂຕ ທຸຏ຺ໂຐ ມູຬ຺ໂຫຕິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ນ ອຸເປຕິ, ຕໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ປຫາຍ ຂີຓາສໂວ ນາມ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ອາຣມ຺ມຓານຸສໂຍ ກຖິໂຕ.

໔. ປາຕາລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໕໒. ຈຕຸຕ຺ເຖ ປາຕາໂລຕິ ປາຕສ຺ສ ອລໍ ປຣິຍຕ຺ໂຕ, ນຕ຺ຖິ ເອຕ຺ຖ ປຕິຏ຺ຐາຕິ ປາຕາໂລ. ອສນ຺ຕໍ ອວິຊ຺ຊມານນ຺ຕິ ອສມ຺ຠູຕຕ຺ຕໍ ອປຎ຺ຎາຍມານຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ວາຈໍ ຠາສຕີຕິ ອຕ຺ຖິ ມຫາສມຸທ຺ເທ ປາຕາໂລຕິ ເອວໍ ວາຈໍ. ໂສ ຫິ ຍໍ ຕໍ ພລວາມຸຂໍ ມຫາສມຸທ຺ທສ຺ສ ອຸທກໍ ເວເຄນ ປກ຺ຂນ຺ທິຕ຺ວາ ຈກ຺ກວາຬໍ ວາ ສິເນຣຸໍ ວາ ອາຫຈ຺ຈ ໂຍຊນທ຺ວິໂຍຊນທສໂຍຊນປ຺ປມາຓມ຺ປິ ອຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຸນ ມຫາສມຸທ຺ເທ ປຕຕິ, ຍສ຺ສ ປຕິຕຏ຺ຐາເນ ມຫານຣກປປາໂຕ ວິຍ ໂຫຕິ, ຍໍ ໂລເກ ພລວາມຸຂນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ເອວໍ ວທຕິ.

ຍສ຺ມາ ປນ ຕຕ຺ຖ ຕຖາຣູປານໍ ມຈ຺ຉກຈ຺ຉປເທວທານວານໍ ປຕິຏ຺ຐາປິ ໂຫຕິ ສຸຂນິວາໂສປິ, ຕສ຺ມາ ອສນ຺ຕໍ ອສໍວິຊ຺ຊມານໍ ຕໍ ຕໍ ວາຈໍ ຠາສຕິ ນາມ. ຍສ຺ມາ ປນ ສພ຺ພປຸຖຸຊ຺ຊນາ ສາຣີຣິກາຍ ທຸກ຺ຂເວທນາຍ ປຕິຏ຺ຐາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ປາຕສ຺ສ ອລນ຺ຕິ ອຕ຺ເຖນ ອຍເມວ ປາຕາໂລຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ສາຣີຣິການໍ ໂຂ ເອຕໍ ຠິກ຺ຂເວຕິອາທິມາຫ.

ປາຕາເລ ນ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐາສີຕິ ປາຕາລສ຺ມິໍ ນ ປຕິຏ຺ຐາສິ. ຄາຘນ຺ຕິ ປຕິຏ຺ຐໍ. ອກ຺ກນ຺ທຕີຕິ ອນິພທ຺ຘໍ ວິປ຺ປລາປໍ ວິລປນ຺ໂຕ ກນ຺ທຕິ. ທຸພ຺ພໂລຕິ ທຸພ຺ພລຎາໂຓ. ອປ຺ປຖາມໂກຕິ ຎາຓຖາມສ຺ສ ປຣິຕ຺ຕຕາຍ ປຣິຕ຺ຕຖາມໂກ. ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ອຣິຍສາວໂກຕິ ໂສຕາປນ຺ໂນ. ໂສຕາປນ຺ໂນ ຫິ ເອຕ຺ຖ ຘຸຣໍ, ພລວວິປສ຺ສໂກ ນ ຕິກ຺ຂພຸທ຺ຘິ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ເວທນໍ ອນນຸວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ປຕິຏ຺ຐາຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ໂຍຄາວຈໂຣປິ ວຏ຺ຏຕິ.

໕. ທຏ຺ຐພ຺ພສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໕໓. ປຎ຺ຈເມ ທຸກ຺ຂໂຕ ທຏ຺ຐພ຺ພາຕິ ວິປຣິຓາມນວເສນ ທຸກ຺ຂໂຕ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ສລ຺ລໂຕຕິ ທຸກ຺ຂາປນວິນິວິຊ຺ຌນຏ຺ເຐນ ສລ຺ລາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ອນິຈ຺ຈໂຕຕິ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ຫຸຕ຺ວາ ອຠາວາກາເຣນ ອນິຈ຺ຈໂຕ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ອທ຺ທາຕິ ອທ຺ທສ. ສນ຺ຕນ຺ຕິ ສນ຺ຕສຠາວໍ.

໖. ສລ຺ລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໕໔. ຉຏ຺ເຐ ຕຕ຺ຣາຕິ ເຕສຸ ທ຺ວີສຸ ຊເນສຸ. ອນຸເວຘໍ ວິຊ຺ເຌຍ຺ຍາຕິ ຕສ຺ເສວ ວຓມຸຂສ຺ສ ອງ຺ຄຸລນ຺ຕເຣ ວາ ທ຺ວງ຺ຄຸລນ຺ຕເຣ ວາ ອາສນ຺ນປເທເສ ອນຸຄຕເວຘໍ. ເອວໍ ວິທ຺ຘສ຺ສ ຫິ ສາ ອນຸເວຘາ ເວທນາ ປຐມເວທນາຍ ພລວຕຣາ ໂຫຕິ, ປຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ໂທມນສ຺ສເວທນາປິ ເອວເມວ ປຸຣິມເວທນາຍ ພລວຕຣາ ໂຫຕິ. ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ນິສ຺ສຣຓນ຺ຕິ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ຫິ ສມາຘິມຄ຺ຄຜລານິ ນິສ຺ສຣຓໍ, ຕໍ ໂສ ນ ຊານາຕິ, ກາມສຸຂເມວ ນິສ຺ສຣຓນ຺ຕິ ຊານາຕິ. ຕາສໍ ເວທນານນ຺ຕິ ຕາສໍ ສຸຂທຸກ຺ຂເວທນານໍ. ສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ນໍ ເວທຍຕີຕິ ກິເລເສຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕວ ຫຸຕ຺ວາ ຕໍ ເວທນໍ ເວທຍຕິ, ນ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ. ສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ ທຸກ຺ຂສ຺ມາຕິ ກຣຓຕ຺ເຖ ນິສ຺ສກ຺ກໍ, ທຸກ຺ເຂນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສງ຺ຂາຕຘມ຺ມສ຺ສາຕິ ວິທິຕຘມ຺ມສ຺ສ ຕຸລິຕຘມ຺ມສ຺ສ. ພຫຸສ຺ສຸຕສ຺ສາຕິ ປຣິຍຕ຺ຕິພຫຸສ຺ສຸຕສ຺ສ ປຏິເວຘພຫຸສ຺ສຸຕສ຺ສ ຈ. ສມ຺ມາ ປຊານາຕິ ຠວສ຺ສ ປາຣຄູຕິ ຠວສ຺ສ ປາຣໍ ນິພ຺ພານໍ ຄໂຕ, ຕເທວ ນິພ຺ພານໍ ສມ຺ມາ ປຊານາຕິ. ອິມສ຺ມິມ຺ປິ ສຸຕ຺ເຕ ອາຣມ຺ມຓານຸສໂຍວ ກຖິໂຕ. ອຣິຍສາວເກສຸ ຈ ຂີຓາສໂວ ເອຕ຺ຖ ຘຸຣໍ, ອນາຄາມີປິ ວຏ຺ຏຕີຕິ ວທນ຺ຕິ.

໗. ປຐມເຄລຎ຺ຎສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໕໕. ສຕ຺ຕເມ ເຍນ ຄິລານສາລາ ເຕນຸປສງ຺ກມີຕິ ‘‘ສເທວເກ ໂລເກ ອຄ຺ຄປຸຄ຺ຄໂລ ຕຖາຄໂຕປິ ຄິລານຸປຏ຺ຐານໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ອຸປຏ຺ຐາຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກາ ນາມ ຄິລານາຕິ ຠິກ຺ຂູ ສທ຺ທຫິຕ຺ວາ ໂອກປ຺ເປຕ຺ວາ ຄິລາເນ ອຸປຏ຺ຐາຕພ຺ເພ ມຎ຺ຎິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ຈ ‘‘ເຍ ຕຕ຺ຖ ກມ຺ມຏ຺ຐານສປ຺ປາຍາ, ເຕສໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ກເຖສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອຸປສງ຺ກມິ. ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີຕິອາທີສຸ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ປຣໂຕ ວກ຺ຂາມ. ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສີຕິ ອນິຈ຺ຈຕໍ ອນຸປສ຺ສນ຺ໂຕ. ວຍານຸປສ຺ສີຕິ ວຍໍ ອນຸປສ຺ສນ຺ໂຕ. ວິຣາຄານຸປສ຺ສີຕິ ວິຣາຄໍ ອນຸປສ຺ສນ຺ໂຕ. ນິໂຣຘານຸປສ຺ສີຕິ ນິໂຣຘໍ ອນຸປສ຺ສນ຺ໂຕ. ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສີຕິ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄໍ ອນຸປສ຺ສນ຺ໂຕ.

ເອຕ຺ຕາວຕາ ກິໍ ທສ຺ສິຕໍ ໂຫຕິ? ອິມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຄມນີຍປຏິປທາ, ສຕິປຏ຺ຐານາປິ ຫິ ປຸພ຺ພຠາຄາເຍວ, ສມ຺ປຊຎ຺ເຎປິ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາ ວຍານຸປສ຺ສນາ ວິຣາຄານຸປສ຺ສນາຕິ ຈ ອິມາປິ ຕິສ຺ໂສ ອນຸປສ຺ສນາ ປຸພ຺ພຠາຄາເຍວ, ນິໂຣຘານຸປສ຺ສນາປິ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສນາປິ ອິມາ ທ຺ເວ ມິສ຺ສກາ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ອິມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠາວນາກາໂລ ທສ຺ສິໂຕຕິ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

໘-໙. ທຸຕິຍເຄລຎ຺ຎສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໒໕໖-໒໕໗. ອຏ຺ຐເມ ອິມເມວ ຜສ຺ສໍ ປຏິຈ຺ຈາຕິ ວຸຕ຺ເຕ ພຸຊ຺ຌນການໍ ອຊ຺ຌາສເຍນ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຕ຺ຖໂຕ ປເນຕໍ ນິນ຺ນານາກຣຓໍ. ກາໂຍວ ຫິ ເອຕ຺ຖ ຜສ຺ໂສຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ນວມໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

໑໐. ຜສ຺ສມູລກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໕໘. ທສເມ ສຸຂເວທນິຍນ຺ຕິ ສຸຂເວທນາຍ ປຈ຺ຈຍຠູຕໍ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອນຸປທວຓ຺ຓນາ ປເນຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐາ ວິຕ຺ຖາຣິຕາວ. ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ຕທ຺ວເຍ ສມ຺ມສນຈາຣເວທນາ ກຖິຕາ.

ສຄາຖາວຄ຺ໂຄ ປຐໂມ.

໒. ຣໂຫຄຕວຄ຺ໂຄ

໑. ຣໂຫຄຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໕໙. ຣໂຫຄຕວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐເມ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ເວທຍິຕໍ, ຕໍ ທຸກ຺ຂສ຺ມິນ຺ຕິ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ເວທຍິຕໍ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສງ຺ຂາຣານໍເຍວ ອນິຈ຺ຈຕນ຺ຕິອາທີສຸ ຍາ ເອສາ ສງ຺ຂາຣານໍ ອນິຈ຺ຈຕາ ຂຍຘມ຺ມຕາ ວຍຘມ຺ມຕາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມຕາ, ເອຕໍ ສນ຺ຘາຍ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ເວທຍິຕໍ, ຕໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ມຍາ ຠາສິຕນ຺ຕິ ທີເປຕິ. ຍາ ຫິ ສງ຺ຂາຣານໍ ອນິຈ຺ຈຕາ, ເວທນານມ຺ປິ ສາ ອນິຈ຺ຈຕາ ເອວ. ອນິຈ຺ຈຕາ ຈ ນາເມສາ ມຣຓໍ, ມຣຓໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ ທຸກ຺ຂໍ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ອິມິນາ ອຘິປ຺ປາເຍນ ສພ຺ພາ ເວທນາ ທຸກ຺ຂາຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ອຖ ໂຂ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ມຍາຕິ ອິທໍ ນ ເກວລໍ ອຫໍ ເວທນານໍເຍວ ນິໂຣຘໍ ປຎ຺ຎາເປມິ, ອິເມສມ຺ປິ ຘມ຺ມານໍ ນິໂຣຘໍ ປຎ຺ຎາເປມີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອາຣທ຺ຘໍ. ວູປສໂມ ຈ ປສ຺ສທ຺ຘິໂຍ ຈ ເອວຣູປາຍ ເທສນາຍ ພຸຊ຺ຌນການໍ ອຊ຺ຌາສເຍນ ວຸຕ຺ຕາ. ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘຄ຺ຄຫເຓນ ເຈຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາຣຸປ຺ປາ ຄຫິຕາວ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

໒-໓. ປຐມອາກາສສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໒໖໐-໒໖໑. ທຸຕິເຍ ປຸຖູ ວາຍນ຺ຕິ ມາລຸຕາຕິ ພຫູ ວາຕາ ວາຍນ຺ຕິ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ. ຕຕິຍໍ ວິນາ ຄາຖາຫິ ພຸຊ຺ຌນ຺ຕານໍ ອຊ຺ຌາສເຍນ ວຸຕ຺ຕໍ.

໔. ອຄາຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໖໒. ຈຕຸຕ຺ເຖ ປຸຣຕ຺ຖິມາຕິ ປຸຣຕ຺ຖິມາຍ. ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ສາມິສາປິ ສຸຂາ ເວທນາຕິອາທີສຸ ສາມິສາ ສຸຂາ ນາມ ກາມາມິສປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາ ເວທນາ. ນິຣາມິສາ ສຸຂາ ນາມ ປຐມຊ຺ຌານາທິວເສນ ວິປສ຺ສນາວເສນ ອນຸສ຺ສຕິວເສນ ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ເວທນາ. ສາມິສາ ທຸກ຺ຂາ ນາມ ກາມາມິເສເນວ ສາມິສາ ເວທນາ, ນິຣາມິສາ ທຸກ຺ຂາ ນາມ ອນຸຕ຺ຕເຣສຸ ວິໂມກ຺ເຂສຸ ປິຫໍ ອຸປຏ຺ຐາປຍໂຕ ປິຫປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປນ຺ນໂທມນສ຺ສເວທນາ. ສາມິສາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ນາມ ກາມາມິເສເນວ ສາມິສາ ເວທນາ. ນິຣາມິສາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ນາມ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານວເສນ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ.

໕-໘. ປຐມອານນ຺ທສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໒໖໓-໒໖໖. ປຎ຺ຈມາທີນິ ຈຕ຺ຕາຣິ ເຫຏ຺ຐາ ກຖິຕນຍາເນວ. ປຸຣິມານິ ປເນຕ຺ຖ ທ຺ເວ ປຣິປຸຓ຺ຓປສ຺ສທ຺ຘິການິ, ປຈ຺ຉິມານິ ອຸປຑ຺ຒປສ຺ສທ຺ຘິການິ. ເທສນາຍ ພຸຊ຺ຌນການໍ ອຊ຺ຌາສເຍນ ວຸຕ຺ຕານິ.

໙-໑໐. ປຎ຺ຈກງ຺ຄສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໒໖໗-໒໖໘. ນວເມ ປຎ຺ຈກງ຺ໂຄ ຖປຕີຕິ ປຎ຺ຈກງ຺ໂຄຕິ ຕສ຺ສ ນາມໍ, ວາສິຜຣສຸນິຂາທນທຓ຺ຑມຸຄ຺ຄຣກາຬສຸຕ຺ຕນາຬິສງ຺ຂາເຕຫິ ວາ ປຎ຺ຈຫິ ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ໂສ ປຎ຺ຈກງ຺ໂຄຕິ ປຎ຺ຎາໂຕ. ຖປຕີຕິ ວຑ຺ຒກີເຊຏ຺ຐໂກ. ອຸທາຍີຕິ ປຓ຺ຑິຕອຸທາຍິຕ຺ເຖໂຣ. ປຣິຍາຍນ຺ຕິ ກາຣຓໍ. ທ຺ເວປານນ຺ທາຕິ ທ຺ເວປິ, ອານນ຺ທ, ປຣິຍາເຍນາຕິ ກາຣເຓນ. ເອຕ຺ຖ ຈ ກາຍິກເຈຕສິກວເສນ ທ຺ເວ ເວທິຕພ຺ພາ, ສຸຂາທິວເສນ ຕິສ຺ໂສປິ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍວເສນ ສຸຂິນ຺ທ຺ຣິຍາທິກາ ປຎ຺ຈ, ທ຺ວາຣວເສນ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສຊາທິກາ ຉ, ອຸປວິຈາຣວເສນ ‘‘ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ໂສມນສ຺ສຐານິຍໍ ຣູປໍ ອຸປວິຈຣຕີ’’ຕິອາທິກາ ອຏ຺ຐາຣສ, ຉ ເຄຫສິຕານິ ໂສມນສ຺ສານິ, ຉ ເນກ຺ຂມ຺ມສິຕານິ, ຉ ເຄຫສິຕານິ ໂທມນສ຺ສານິ, ຉ ເນກ຺ຂມ຺ມສິຕານິ, ຉ ເຄຫສິຕາ ອຸເປກ຺ຂາ, ຉ ເນກ຺ຂມ຺ມສິຕາຕິ ເອວໍ ຉຕ຺ຕິໍສ. ຕາ ອຕີເຕ ຉຕ຺ຕິໍສ, ອນາຄເຕ ຉຕ຺ຕິໍສ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ຉຕ຺ຕິໍສາຕິ ເອວໍ ອຏ຺ຐສຕໍ ເວທນາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ປຎ຺ຈິເມ ອານນ຺ທ ກາມຄຸຓາຕິ ອຍໍ ປາຏິເຍກ຺ໂກ ອນຸສນ຺ຘິ. ນ ເກວລຎ຺ຫິ ທ຺ເວ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ເວທນາ ຠຄວຕາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາ, ປຣິຍາເຍນ ເອກາປິ ເວທນາ ກຖິຕາ, ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ປຎ຺ຈກງ຺ຄສ຺ສ ຖປຕິໂນ ວາທໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ເຠຕຸໍ ອິມໍ ເທສນໍ ອາຣຠິ. ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣນ຺ຕິ ສຸນ຺ທຣຕຣໍ. ປຓີຕຕຣນ຺ຕິ ອຕປ຺ປກຕຣໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ເວທນາ, ສາປິ ສນ຺ຕຏ຺ເຐນ ປຓີຕຏ຺ເຐນ ຈ ສຸຂນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ນິໂຣໂຘ ອເວທຍິຕສຸຂວເສນ ສຸຂໍ ນາມ ຊາໂຕ. ປຎ຺ຈກາມຄຸຓວເສນ ຫິ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິວເສນ ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ເວທຍິຕໍ ສຸຂໍ ນາມ, ນິໂຣໂຘ ອເວທຍິຕສຸຂໍ ນາມ. ອິຕິ ເວທຍິຕສຸຂໍ ວາ ໂຫຕຸ ອເວທຍິຕສຸຂໍ ວາ, ນິທ຺ທຸກ຺ຂຠາວສງ຺ຂາເຕນ ສຸຂຏ຺ເຐນ ເອກນ຺ຕສຸຂເມວ ຊາຕໍ.

ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖາຕິ ຍສ຺ມິໍ ຍສ຺ມິໍ ຐາເນ. ສຸຂໍ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ ເວທຍິຕໍ ສຸຂໍ ວາ ອເວທຍິຕໍ ສຸຂໍ ວາ ອຸປລພ຺ຠຕິ. ຕໍ ຕໍ ຕຖາຄໂຕ ສຸຂສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎເປຕິ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ຕຖາຄໂຕ ນິທ຺ທຸກ຺ຂຠາວໍ ສຸຂສ຺ມິໍເຍວ ປຎ຺ຎເປຕີຕິ ອິຘ ຠຄວາ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິໍ ສີສໍ ກຕ຺ວາ ເນຍ຺ຍປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວເສນ ອຣຫຕ຺ຕນິກູເຏເນວ ເທສນໍ ນິຏ຺ຐາເປສິ. ທສມໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ຣໂຫຄຕວຄ຺ໂຄ ທຸຕິໂຍ.

໓. ອຏ຺ຐສຕປຣິຍາຍວຄ຺ໂຄ

໑. ສີວກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໖໙. ຕຕິຍວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐເມ ໂມຬິຍສີວໂກຕິ ສີວໂກຕິ ຕສ຺ສ ນາມໍ. ຈູຬາ ປນສ຺ສ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ໂມຬິຍສີວໂກຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປຣິພ຺ພາຊໂກຕິ ຉນ຺ນປຣິພ຺ພາຊໂກ. ປິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານີຕິ ປິຕ຺ຕປຈ຺ຈຍານິ. ເວທຍິຕານີຕິ ເວທນາ. ຕຕ຺ຖ ປິຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາ ຕິສ຺ໂສ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ກຖໍ? ເອກຈ຺ໂຈ ຫິ ‘‘ປິຕ຺ຕໍ ເມ ກຸປິຕໍ ທຸຊ຺ຊານໍ ໂຂ ປນ ຊີວິຕ’’ນ຺ຕິ ທານໍ ເທຕິ, ສີລໍ ສມາທິຍຕິ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ເອວມສ຺ສ ກຸສລເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ເອກຈ຺ໂຈ ‘‘ປິຕ຺ຕເຠສຊ຺ຊໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປາຓໍ ຫນຕິ, ອທິນ຺ນໍ ອາທິຍຕິ, ມຸສາ ຠຓຕິ, ທສ ທຸສ຺ສີລ຺ຍກມ຺ມານິ ກໂຣຕິ, ເອວມສ຺ສ ອກຸສລເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ເອກຈ຺ໂຈ ‘‘ເອຕ຺ຕເກນປິ ເມ ເຠສຊ຺ຊກຣເຓນ ປິຕ຺ຕໍ ນ ວູປສມ຺ມຕິ, ອລໍ ຍໍ ໂຫຕິ. ຕໍ ໂຫຕູ’’ຕິ ມຊ຺ຌຕ຺ໂຕ ກາຍິກເວທນໍ ອຘິວາເສນ຺ໂຕ ນິປຊ຺ຊຕິ, ເອວໍ ອສ຺ສ ອພ຺ຍາກຕເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

ສາມມ຺ປິ ໂຂ ເອຕນ຺ຕິ ຕໍ ຕໍ ປິຕ຺ຕວິກາຣໍ ທິສ຺ວາ ອຕ຺ຕນາປິ ເອຕໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ສຈ຺ຈສມ຺ມຕນ຺ຕິ ຠູຕສມ຺ມຕໍ. ໂລໂກປິ ຫິສ຺ສ ສຣີເຣ ສພລວຓ຺ຓຕາທິປິຕ຺ຕວິກາຣໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ປິຕ຺ຕມສ຺ສ ກຸປິຕ’’ນ຺ຕິ ຊານາຕິ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ສາມຎ຺ຈ ວິທິຕໍ ໂລກສ຺ສ ຈ ສຈ຺ຈສມ຺ມຕໍ ອຕິຘາວນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ. ເສມ຺ຫສມຸຏ຺ຐານາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອຕ຺ຖ ປນ ສນ຺ນິປາຕິການີຕິ ຕິຓ຺ຓມ຺ປິ ປິຕ຺ຕາທີນໍ ໂກເປນ ສມຸຏ຺ຐິຕານິ. ອຸຕຸປຣິຓາມຊານີຕິ ວິສຠາຄອຸຕຸໂຕ ຊາຕານິ. ຊງ຺ຄລເທສວາສີນຎ຺ຫິ ອນຸປເທເສ ວສນ຺ຕານໍ ວິສຠາໂຄ ອຸຕຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອນຸປເທສວາສີນຎ຺ຈ ຊງ຺ຄລເທເສຕິ ເອວໍ ມລຍສມຸທ຺ທຕີຣາທິວເສນາປິ ອຸຕຸວິສຠາຄຕາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິເຍວ. ຕໂຕ ຊາຕາຕິ ອຸຕຸປຣິຓາມຊາຕານິ ນາມ.

ວິສມປຣິຫາຣຊານີຕິ ມຫາຠາຣວຫນສຸຘາໂກຏ຺ຏນາທິໂຕ ວາ ອເວລາຍ ຈຣນ຺ຕສ຺ສ ສປ຺ປຑໍສກູປປາຕາທິໂຕ ວາ ວິສມປຣິຫາຣໂຕ ຊາຕານິ. ໂອປກ຺ກມິການີຕິ ‘‘ອຍໍ ໂຈໂຣ ວາ ປາຣທາຣິໂກ ວາ’’ຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ຊຓ຺ຓຸກກປ຺ປຣມຸຄ຺ຄຣາທີຫິ ນິປ຺ໂປຖນອຸປກ຺ກມໍ ປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນານິ. ເອຕໍ ພຫິ ອຸປກ຺ກມໍ ລຠິຕ຺ວາ ໂກຈິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ກຸສລໍ ກໂຣຕິ, ໂກຈິ ອກຸສລໍ, ໂກຈິ ອຘິວາເສນ຺ໂຕ ນິປຊ຺ຊຕິ. ກມ຺ມວິປາກຊານີຕິ ເກວລໍ ກມ຺ມວິປາກໂຕ, ຊາຕານິ. ເຕສຸປິ ຫິ ອຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ໂກຈິ ກຸສລໍ ກໂຣຕິ, ໂກຈິ ອກຸສລໍ, ໂກຈິ ອຘິວາເສນ຺ໂຕ ນິປຊ຺ຊຕິ. ເອວໍ ສພ຺ພວາເຣສຸ ຕິວິຘາວ ເວທນາ ໂຫນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ປຸຣິເມຫິ ສຕ຺ຕຫິ ກາຣເຓຫິ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ສາຣີຣິກາ ເວທນາ ສກ຺ກາ ປຏິພາຫິຕຸໍ, ກມ຺ມວິປາກຊານໍ ປນ ສພ຺ພເຠສຊ຺ຊານິປິ ສພ຺ພປຣິຕ຺ຕານິປິ ນາລໍ ປຏິຆາຕາຍ. ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ໂລກໂວຫາໂຣ ນາມ ກຖິໂຕຕິ.

໒-໑໐. ອຏ຺ຐສຕສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໒໗໐-໒໗໘. ທຸຕິເຍ ອຏ຺ຐສຕປຣິຍາຍນ຺ຕິ ອຏ຺ຐສຕສ຺ສ ກາຣຓຠູຕໍ. ຘມ຺ມປຣິຍາຍນ຺ຕິ ຘມ຺ມກາຣຓໍ. ກາຍິກາ ຈ ເຈຕສິກາ ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ກາຍິກາ ກາມາວຈເຣເຍວ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ເຈຕສິກາ ຈຕຸຠູມິກາປິ. ສຸຂາຕິອາທີສຸ ສຸຂາ ເວທນາ ອຣູປາວຈເຣ ນຕ຺ຖິ, ເສສາສຸ ຕີສຸ ຠູມີສຸ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ທຸກ຺ຂາ ກາມາວຈຣາວ, ອິຕຣາ ຈຕຸຠູມິກາ. ປຎ຺ຈເກ ສຸຂິນ຺ທ຺ຣິຍທຸກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍໂທມນສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ກາມາວຈຣາເນວ, ໂສມນສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ເຕຠູມກໍ, ອຸເປກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຈຕຸຠູມກໍ. ຉກ຺ເກ ປຎ຺ຈສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ເວທນາ ກາມາວຈຣາວ, ມໂນທ຺ວາເຣ ຈຕຸຠູມິກາ, ອຏ຺ຐາຣສເກ ຉສຸ ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມເຓສຸ ໂສມນສ຺ເສນ ສຫ ອຸປວິຈຣນ຺ຕີຕິ ໂສມນສ຺ສູປວິຈາຣາ. ເສສທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອິຕິ ອຍໍ ເທສນາ ວິຈາຣວເສນ ອາຄຕາ, ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ປນ ໂສມນສ຺ສາທີນໍ ວເສນ ອິຘ ອຏ຺ຐາຣສ ເວທນາ ເວທິຕພ຺ພາ.

ຉ ເຄຫສິຕານິ ໂສມນສ຺ສານີຕິອາທີສຸ ‘‘ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍານໍ ຣູປານໍ ອິຏ຺ຐານໍ ກນ຺ຕານໍ ມນາປານໍ ມໂນຣມານໍ ໂລກາມິສປຏິສໍຍຸຕ຺ຕານໍ ປຏິລາຠໍ ວາ ປຏິລາຠໂຕ ສມນຸປສ຺ສໂຕ ປຸພ຺ເພ ວາ ປຏິລທ຺ຘປຸພ຺ພໍ ອຕີຕໍ ນິຣຸທ຺ຘໍ ວິປຣິຓຕໍ ສມນຸສ຺ສຣໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ໂສມນສ຺ສໍ. ຍໍ ເອວຣູປໍ ໂສມນສ຺ສໍ, ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ເຄຫສິຕໍ ໂສມນສ຺ສ’’ນ຺ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໓໐໖). ເອວໍ ຉສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ວຸຕ຺ຕກາມຄຸຓນິສ຺ສິຕານິ ໂສມນສ຺ສານິ ຉ ເຄຫສິຕໂສມນສ຺ສານິ ນາມ.

‘‘ຣູປານໍ ຕ຺ເວວ ອນິຈ຺ຈຕໍ ວິທິຕ຺ວາ ວິປຣິຓາມວິຣາຄນິໂຣຘໍ ‘ປຸພ຺ເພ ເຈວ ຣູປາ ເອຕຣຫິ ຈ, ສພ຺ເພ ເຕ ຣູປາ ອນິຈ຺ຈາ ທຸກ຺ຂາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ’ຕິ ເອວເມຕໍ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ໂສມນສ຺ສໍ. ຍໍ ເອວຣູປໍ ໂສມນສ຺ສໍ, ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ເນກ຺ຂມ຺ມສິຕໍ ໂສມນສ຺ສ’’ນ຺ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໓໐໖) ເອວໍ ຉສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມເຓ ອາປາຖຄເຕ ອນິຈ຺ຈຕາທິວເສນ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອຸສ຺ສຸກ຺ກາເປຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕສ຺ສ ‘‘ອຸສ຺ສຸກ຺ກິຕາ ເມ ວິປສ຺ສນາ’’ຕິ ໂສມນສ຺ສຊາຕສ຺ສ ອຸປ຺ປນ຺ນໂສມນສ຺ສານິ ຉ ເນກ຺ຂມ຺ມສິຕໂສມນສ຺ສານິ ນາມ.

‘‘ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍານໍ ຣູປານໍ ອິຏ຺ຐານໍ ກນ຺ຕານໍ ມນາປານໍ ມໂນຣມານໍ ໂລກາມິສປຏິສໍຍຸຕ຺ຕານໍ ອປ຺ປຏິລາຠໍ ວາ ອປ຺ປຏິລາຠໂຕ ສມນຸປສ຺ສໂຕ ປຸພ຺ເພ ວາ ປຏິລທ຺ຘປຸພ຺ພໍ ອຕີຕໍ ນິຣຸທ຺ຘໍ ວິປຣິຓຕໍ ສມນຸສ຺ສຣໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ໂທມນສ຺ສໍ. ຍໍ ເອວຣູປໍ ໂທມນສ຺ສໍ, ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ເຄຫສິຕໍ ໂທມນສ຺ສ’’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ຉສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ‘‘ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓໍ ນານຸຠວິສ຺ສາມິ ນານຸຠວາມີ’’ຕິ ວິຕກ຺ກຍໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ນານິ ກາມຄຸຓນິສ຺ສິຕໂທມນສ຺ສານິ ຉ ເຄຫສິຕໂທມນສ຺ສານິ ນາມ.

‘‘ຣູປານໍ ຕ຺ເວວ ອນິຈ຺ຈຕໍ ວິທິຕ຺ວາ ວິປຣິຓາມວິຣາຄນິໂຣຘໍ ‘ປຸພ຺ເພ ເຈວ ຣູປາ ເອຕຣຫິ ຈ, ສພ຺ເພ ເຕ ຣູປາ ອນິຈ຺ຈາ ທຸກ຺ຂາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ’ຕິ ເອວເມຕໍ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ທິສ຺ວາ ອນຸຕ຺ຕເຣສຸ ວິໂມກ຺ເຂສຸ ປິຫໍ ອຸປຏ຺ຐາເປຕິ ‘ກຸທາສ຺ສຸ ນາມາຫໍ ຕທາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສາມິ, ຍທຣິຍາ ເອຕຣຫິ ອາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ອິຕິ ອນຸຕ຺ຕເຣສຸ ວິໂມກ຺ເຂສຸ ປິຫໍ ອຸປຏ຺ຐາປຍໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ປິຫປຈ຺ຈຍາ ໂທມນສ຺ສໍ. ຍໍ ເອວຣູປໍ ໂທມນສ຺ສໍ, ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ເນກ຺ຂມ຺ມສິຕໍ ໂທມນສ຺ສນ຺ຕິ; ເອວໍ ຉສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມເຓ ອາປາຖຄເຕ ອນຸຕ຺ຕຣວິໂມກ຺ຂສງ຺ຂາຕອຣິຍຜລຘມ຺ເມສຸ ປິຫໍ ອຸປຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ຕທຘິຄມາຍ ອນິຈ຺ຈຕາທິວເສນ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອຸສ຺ສຸກ຺ກາເປຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕສ຺ສ ‘‘ອິມມ຺ປິ ປກ຺ຂໍ ອິມມ຺ປິ ມາສໍ ອິມມ຺ປິ ສໍວຈ຺ຉຣໍ ວິປສ຺ສນໍ ອຸສ຺ສຸກ຺ກາເປຕ຺ວາ ອຣິຍຠູມິໍ ປາປຸຓິຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ’’ນ຺ຕິ ອນຸໂສຈໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ນານິ ໂທມນສ຺ສານິ ຉ ເນກ຺ຂມ຺ມສິຕໂທມນສ຺ສານິ ນາມ.

‘‘ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຸເປກ຺ຂາ ພາລສ຺ສ ມູຬ຺ຫສ຺ສ ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ອໂນຘິຊິນສ຺ສ ອວິປາກຊິນສ຺ສ ອນາທີນວທສ຺ສາວິໂນ ອສ຺ສຸຕວໂຕ ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ. ຍາ ເອວຣູປາ ອຸເປກ຺ຂາ, ຣູປໍ ສາ ນາຕິວຕ຺ຕຕິ, ຕສ຺ມາ ສາ ອຸເປກ຺ຂາ ເຄຫສິຕາຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ; ເອວໍ ຉສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມເຓ ອາປາຖຄເຕ ຄຸຬປິຓ຺ຑເກ ນິລີນມກ຺ຂິກາ ວິຍ ຣູປາທີນິ ອນຕິວຕ຺ຕມານາ ຕຕ຺ເຖວ ລຄ຺ຄາ ລຄ຺ຄິຕາ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນກາມຄຸຓນິສ຺ສິຕາ ອຸເປກ຺ຂາ ຉ ເຄຫສິຕອຸເປກ຺ຂາ ນາມ.

‘‘ຣູປານໍ ຕ຺ເວວ ອນິຈ຺ຈຕໍ ວິທິຕ຺ວາ ວິປຣິຓາມວິຣາຄນິໂຣຘໍ ປຸພ຺ເພ ເຈວ ຣູປາ ເອຕຣຫິ ຈ, ‘ສພ຺ເພ ເຕ ຣູປາ ອນິຈ຺ຈາ ທຸກ຺ຂາ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາ’ຕິ ເອວເມຕໍ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຸເປກ຺ຂາ. ຍາ ເອວຣູປາ ອຸເປກ຺ຂາ, ຣູປໍ ສາ ອຕິວຕ຺ຕຕິ, ຕສ຺ມາ ສາ ອຸເປກ຺ຂາ ເນກ຺ຂມ຺ມສິຕາຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ; ເອວໍ ຉສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ອິຏ຺ຐາທິອາຣມ຺ມເຓ ອາປາຖຄເຕ ອິຏ຺ເຐ ອຣຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ອນິຏ຺ເຐ ອທຸສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ອສມເປກ຺ຂເນ ອມຸຍ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ວິປສ຺ສນາຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ອຸເປກ຺ຂາ ເນກ຺ຂມ຺ມສິຕອຸເປກ຺ຂາ ນາມ. ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ສພ຺ພສງ຺ຄາຫໂກ ຈຕຸຠູມກຘມ຺ມປຣິຈ຺ເຉໂທ ກຖິໂຕ. ຕຕິຍາທີນິ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາເນວ.

໑໑. ນິຣາມິສສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໗໙. ເອກາທສເມ ສາມິສາຕິ ກິເລສາມິເສນ ສາມິສາ. ນິຣາມິສຕຣາຕິ ນິຣາມິສາຍປິ ຌານປີຕິຍາ ນິຣາມິສຕຣາວ. ນນຸ ຈ ທ຺ວີສຸ ຌາເນສຸ ປີຕິ ມຫຄ຺ຄຕາປິ ໂຫຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣາປິ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓປີຕິ ໂລກິຍາວ, ສາ ກສ຺ມາ ນິຣາມິສຕຣາ ຊາຕາຕິ? ສນ຺ຕປຓີຕຘມ຺ມປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓວເສນ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ. ຍຖາ ຫິ ຣາຊວລ຺ລໂຠ ຈູຬຸປຏ຺ຐາໂກ ອປ຺ປຏິຫາຣິກໍ ຍຖາສຸຂໍ ຣາຊກຸລໍ ປວິສນ຺ໂຕ ເສຏ຺ຐິເສນາປຕິອາທໂຍ ປາເທນ ປຫຣນ຺ໂຕປິ ນ ຄເຓຕິ. ກສ຺ມາ? ຣຎ຺ໂຎ ອາສນ຺ນປຣິຈາຣກຕ຺ຕາ. ອິຕິ ໂສ ເຕຫິ ອຸຕ຺ຕຣິຕໂຣ ໂຫຕິ, ເອວມຍມ຺ປິ ສນ຺ຕປຓີຕຘມ຺ມປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓວເສນ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ໂລກຸຕ຺ຕຣປີຕິໂຕປິ ອຸຕ຺ຕຣິຕຣາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ເສສວາເຣສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ວິໂມກ຺ຂວາເຣ ປນ ຣູປປຏິສໍຍຸຕ຺ໂຕ ວິໂມກ຺ໂຂ ອຕ຺ຕໂນ ອາຣມ຺ມຓຠູເຕນ ຣູປາມິສວເສເນວ ສາມິໂສ ນາມ, ອຣູປປຏິສໍຍຸຕ຺ໂຕ ຣູປາມິສາຠາເວນ ນິຣາມິໂສ ນາມາຕິ.

ເວທນາສໍຍຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.