ນໂມ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ

ສໍຍຸຕ຺ຕນິກາເຍ

ສຬາຍຕນວຄ຺ຄ-ອຏ຺ຐກຖາ

໑. ສຬາຍຕນສໍຍຸຕ຺ຕໍ

໑. ອນິຈ຺ຈວຄ຺ໂຄ

໑. ອຊ຺ຌຕ຺ຕານິຈ຺ຈສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑. ສຬາຍຕນວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐເມ ຈກ຺ຂຸນ຺ຕິ ທ຺ເວ ຈກ຺ຂູນິ – ຎາຓຈກ຺ຂຸ ເຈວ ມໍສຈກ຺ຂຸ ຈ. ຕຕ຺ຖ ຎາຓຈກ຺ຂຸ ປຎ຺ຈວິຘໍ – ພຸທ຺ຘຈກ຺ຂຸ, ຘມ຺ມຈກ຺ຂຸ, ສມນ຺ຕຈກ຺ຂຸ, ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ, ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂູຕິ. ເຕສຸ ພຸທ຺ຘຈກ຺ຂຸ ນາມ ອາສຍານຸສຍຎາຓຎ຺ເຈວ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປໂຣປຣິຍຕ຺ຕຎາຓຎ຺ຈ, ຍໍ – ‘‘ພຸທ຺ຘຈກ຺ຂຸນາ ໂລກໍ ໂວໂລເກນ຺ໂຕ’’ຕິ (ມຫາວ. ໙; ມ. ນິ. ໑.໒໘໓; ໒.໓໓໘) ອາຄຕໍ. ຘມ຺ມຈກ຺ຂຸ ນາມ ເຫຏ຺ຐິມາ ຕໂຍ ມຄ຺ຄາ ຕີຓິ ຈ ຜລານິ, ຍໍ – ‘‘ວິຣຊໍ ວີຕມລໍ ຘມ຺ມຈກ຺ຂຸໍ ອຸທປາທີ’’ຕິ (ມຫາວ. ໑໖; ມ. ນິ. ໒.໓໙໕) ອາຄຕໍ. ສມນ຺ຕຈກ຺ຂຸ ນາມ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ, ຍໍ – ‘‘ປາສາທມາຣຸຍ຺ຫ ສມນ຺ຕຈກ຺ຂູ’’ຕິ (ມຫາວ. ໘; ມ. ນິ. ໑.໒໘໒; ໒.໓໓໘) ອາຄຕໍ. ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ ນາມ ອາໂລກຜຣເຓນ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຎາຓໍ, ຍໍ – ‘‘ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນາ’’ຕິ (ປາຣາ. ໑໓; ມ. ນິ. ໒.໓໔໑) ອາຄຕໍ. ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸ ນາມ ຈຕຸສຈ຺ຈປຣິຈ຺ເຉທກຎາຓໍ, ຍໍ – ‘‘ຈກ຺ຂຸໍ ອຸທປາທີ’’ຕິ (ສ. ນິ. ໕.໑໐໘໑; ມຫາວ. ໑໕) ອາຄຕໍ.

ມໍສຈກ຺ຂຸປິ ທຸວິຘໍ – ສສມ຺ຠາຣຈກ຺ຂຸ, ປສາທຈກ຺ຂູຕິ. ເຕສຸ ຍ຺ວາຍໍ ອກ຺ຂິກູປເກ ອກ຺ຂິປຏເລຫິ ປຣິວາຣິໂຕ ມໍສປິຓ຺ໂຑ, ຍຕ຺ຖ ຈຕສ຺ໂສ ຘາຕຸໂຍ ວຓ຺ຓຄນ຺ຘຣໂສຊາ ສມ຺ຠໂວ ຊີວິຕໍ ຠາໂວ ຈກ຺ຂຸປສາໂທ ກາຍປສາໂທຕິ ສງ຺ເຂປໂຕ ເຕຣສ ສມ຺ຠາຣາ ໂຫນ຺ຕິ. ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປນ ຈຕສ຺ໂສ ຘາຕຸໂຍ ວຓ຺ຓຄນ຺ຘຣໂສຊາ ສມ຺ຠໂວຕິ ອິເມ ນວ ຈຕຸສມຸຏ຺ຐານວເສນ ຉຕ຺ຕິໍສ, ຊີວິຕໍ ຠາໂວ ຈກ຺ຂຸປສາໂທ ກາຍປສາໂທຕິ ອິເມ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານາ ຕາວ ຈຕ຺ຕາໂຣຕິ ຈຕ຺ຕາຣີສ ສມ຺ຠາຣາ ໂຫນ຺ຕິ. ອິທໍ ສສມ຺ຠາຣຈກ຺ຂຸ ນາມ. ຍໍ ປເນຕ຺ຖ ເສຕມຓ຺ຑລປຣິຈ຺ຉິນ຺ເນນ ກຓ຺ຫມຓ຺ຑເລນ ປຣິວາຣິເຕ ທິຏ຺ຐິມຓ຺ຑເລ ສນ຺ນິວິຏ຺ຐໍ ຣູປທສ຺ສນສມຕ຺ຖໍ ປສາທມຕ຺ຕໍ, ອິທໍ ປສາທຈກ຺ຂຸ ນາມ. ຕສ຺ສ ຕໂຕ ປເຣສຎ຺ຈ ໂສຕາທີນໍ ວິຕ຺ຖາຣກຖາ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ວຸຕ຺ຕາວ.

ຕຕ຺ຖ ຍທິທໍ ປສາທຈກ຺ຂຸ, ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຠຄວາ – ຈກ຺ຂຸໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນິຈ຺ຈນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ – ‘‘ຈຕູຫິ ກາຣເຓຫິ ອນິຈ຺ຈໍ ອຸທຍພ຺ພຍວນ຺ຕຕາຍາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ວິຕ຺ຖາຣກຖາ ເຫຏ຺ຐາ ປກາສິຕາເຍວ. ໂສຕມ຺ປິ ປສາທໂສຕເມວ ອຘິປ຺ເປຕໍ, ຕຖາ ຆານຊິວ຺ຫາກາຍາ. ມໂນຕິ ເຕຠູມກສມ຺ມສນຈາຣຈິຕ຺ຕໍ. ອິຕິ ອິທໍ ສຸຕ຺ຕໍ ຉສຸ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກາຍຕເນສຸ ຕີຓິ ລກ຺ຂຓານິ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ກຖິເຕ ພຸຊ຺ຌນການໍ ອຊ຺ຌາສເຍນ ວຸຕ຺ຕໍ.

໒-໓. ອຊ຺ຌຕ຺ຕທຸກ຺ຂສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໒-໓. ທຸຕິຍໍ ທ຺ເວ ລກ຺ຂຓານິ, ຕຕິຍໍ ເອກລກ຺ຂຓໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ກຖິເຕ ພຸຊ຺ຌນການໍ ອຊ຺ຌາສເຍນ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສສານິ ປນ ເຕຫິ ສລ຺ລກ຺ຂິຕານິ ວາ ເອຕ຺ຕເກເນວ ວາ ສລ຺ລກ຺ເຂສ຺ສນ຺ຕີຕິ.

໔-໖. ພາຫິຣານິຈ຺ຈສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໔-໖. ຈຕຸຕ຺ເຖ ຣູປຄນ຺ຘຣສໂຜຏ຺ຐພ຺ພາ ຈຕຸສມຸຏ຺ຐານາ, ສທ຺ໂທ ທ຺ວິສມຸຏ຺ຐາໂນ, ຘມ຺ມາຕິ ເຕຠູມກຘມ຺ມາຣມ຺ມຓໍ. ອິທມ຺ປິ ພາຫິເຣສຸ ຉສຸ ອາຍຕເນສຸ ຕິລກ຺ຂຓໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ກຖິເຕ ພຸຊ຺ຌນການໍ ວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຎ຺ຈເມ ຉຏ຺ເຐ ຈ ທຸຕິຍຕຕິເຍສຸ ວຸຕ຺ຕສທິໂສວ ນໂຍ.

໗-໑໒. ອຊ຺ຌຕ຺ຕານິຈ຺ຈາຕີຕານາຄຕສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໗-໑໒. ສຕ຺ຕມາທີນິ ອຕີຕານາຄເຕສຸ ຈກ຺ຂາທີສຸ ອນິຈ຺ຈລກ຺ຂຓາທີນິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ພລວຄາເຫນ ກິລມນ຺ຕານໍ ວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍເມວາຕິ.

ອນິຈ຺ຈວຄ຺ໂຄ ປຐໂມ.

໒. ຍມກວຄ຺ໂຄ

໑-໔. ປຐມປຸພ຺ເພສມ຺ໂພຘສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໑໓-໑໖. ຍມກວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐມທຸຕິເຍສຸ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການນ຺ຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຊ຺ຌຕ຺ຕວເສນ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການໍ. ໂສ ປນ ເນສໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກຠາໂວ ຉນ຺ທຣາຄສ຺ສ ອຘິມຕ຺ຕພລວຕາຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ມນຸສ຺ສານຎ຺ຫິ ອນ຺ໂຕຆຣໍ ວິຍ ຉ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກາຍຕນານິ, ຆຣູປຈາຣໍ ວິຍ ຉ ພາຫິຣາຍຕນານິ. ຍຖາ ເນສໍ ປຸຕ຺ຕທາຣຘນຘຎ຺ຎປຸຓ຺ເຓ ອນ຺ໂຕຆເຣ ຉນ຺ທຣາໂຄ ອຘິມຕ຺ຕພລວາ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ກສ຺ສຈິ ປວິສິຕຸໍ ນ ເທນ຺ຕິ, ອປ຺ປມຕ຺ເຕນ ຠາຊນສທ຺ທມຕ຺ເຕນາປິ ‘‘ກິໍ ເອຕ’’ນ຺ຕິ? ວຕ຺ຕາໂຣ ຠວນ຺ຕິ. ເອວເມວໍ ຉສຸ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິເກສຸ ອາຍຕເນສຸ ອຘິມຕ຺ຕພລວຉນ຺ທຣາໂຄຕິ. ອິຕິ ອິມາຍ ຉນ຺ທຣາຄພລວຕາຍ ຕານິ ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕານິ. ຆຣູປຈາເຣ ປນ ໂນ ຕຖາ ພລວາ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ຈຣນ຺ເຕ ມນຸສ຺ເສປິ ຈຕຸປ຺ປທານິປິ ນ ສຫສາ ນິວາເຣນ຺ຕິ. ກິຎ຺ຈາປິ ນ ນິວາເຣນ຺ຕິ, ອນິຈ຺ຉນ຺ຕາ ປນ ປສຸປຈ຺ຉິມຕ຺ຕມ຺ປິ ຄຫິຕຸໍ ນ ເທນ຺ຕິ. ອິຕິ ເນສໍ ຕຕ຺ຖ ນ ອຘິມຕ຺ຕພລວຉນ຺ທຣາໂຄ ໂຫຕິ. ຣູປາທີສຸປິ ຕເຖວ ນ ອຘິມຕ຺ຕພລວຉນ຺ທຣາໂຄ, ຕສ຺ມາ ຕານິ ‘‘ພາຫິຣານີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕານິ. ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປນ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກພາຫິຣກຖາ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ວຸຕ຺ຕາວ. ເສສໍ ທ຺ວີສຸປິ ສຸຕ຺ເຕສຸ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ຕຖາ ຕຕິຍຈຕຸຕ຺ເຖສຸ.

໕-໖. ປຐມໂນເຈອສ຺ສາທສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໑໗-໑໘. ປຎ຺ຈເມ ນິສ຺ສຏາຕິ ນິກ຺ຂນ຺ຕາ. ວິສຎ຺ຎຸຕ຺ຕາຕິ ໂນສໍຍຸຕ຺ຕາ. ວິປ຺ປມຸຕ຺ຕາຕິ ໂນ ອຘິມຸຕ຺ຕາ ວິມຣິຍາທີກເຕນ ເຈຕສາຕິ ນິມ຺ມຣິຍາທີກເຕນ ເຈຕສາ. ຍຎ຺ຫິ ກິເລສຊາຕໍ ວາ ວຏ຺ຏໍ ວາ ອປ຺ປຫີນໍ ໂຫຕິ, ເຕນ ເສຂານໍ ຈິຕ຺ຕໍ ສມຣິຍາທີກຕໍ ນາມ. ຍໍ ປຫີນໍ, ເຕນ ວິມຣິຍາທີກຕໍ. ອິຘ ປນ ສພ຺ພໂສ ກິເລສານຎ຺ເຈວ ວຏ຺ຏສ຺ສ ຈ ປຫີນຕ຺ຕາ ວິມຣິຍາທີກເຕນ ກິເລສວຏ຺ຏມຣິຍາທໍ ອຕິກ຺ກນ຺ເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ວິຫຣິໍສູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຉຏ຺ເຐປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຉສຸປິ ປເນເຕສຸ ສຸຕ຺ເຕສຸ ຈຕຸສຈ຺ຈເມວ ກຖິຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໗-໑໐. ປຐມາຠິນນ຺ທສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໑໙-໒໒. ສຕ຺ຕມາທີສຸ ຈຕູສຸ ວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏເມວ ກຖິຕໍ. ອນຸປຸພ຺ພກຖາ ປນ ເນສໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພາຕິ.

ຍມກວຄ຺ໂຄ ທຸຕິໂຍ.

໓. ສພ຺ພວຄ຺ໂຄ

໑. ສພ຺ພສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໓. ສພ຺ພວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐເມ ສພ຺ພໍ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວຕິ ສພ຺ພໍ ນາມ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ – ສພ຺ພສພ຺ພໍ, ອາຍຕນສພ຺ພໍ, ສກ຺ກາຍສພ຺ພໍ, ປເທສສພ຺ພນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ –

‘‘ນ ຕສ຺ສ ອທ຺ທິຏ຺ຐມິຘອຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈິ,

ອໂຖ ອວິຎ຺ຎາຕມຊານິຕພ຺ພໍ;

ສພ຺ພໍ ອຠິຎ຺ຎາສິ ຍທຕ຺ຖິ ເນຍ຺ຍໍ,

ຕຖາຄໂຕ ເຕນ ສມນ຺ຕຈກ຺ຂູ’’ຕິ. (ມຫານິ. ໑໕໖; ຈູຬນິ. ໂຘຕກມາຓວປຸຈ຺ຉານິທ຺ເທໂສ ໓໒; ປຏິ. ມ. ໑.໑໒໑) –

ອິທໍ ສພ຺ພສພ຺ພໍ ນາມ. ‘‘ສພ຺ພໍ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທເສສ຺ສາມິ, ຕໍ ສຸຓາຖາ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໔.໒໔) ອິທໍ ອາຍຕນສພ຺ພໍ ນາມ. ‘‘ສພ຺ພຘມ຺ມມູລປຣິຍາຍໍ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທເສສ຺ສາມີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໑) ອິທໍ ສກ຺ກາຍສພ຺ພໍ ນາມ. ‘‘ສພ຺ພຘມ຺ເມສຸ ວາ ປນ ປຐມສມນ຺ນາຫາໂຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ມໂນ ມານສໍ…ເປ… ຕຊ຺ຊາມໂນຘາຕູ’’ຕິ ອິທໍ ປເທສສພ຺ພໍ ນາມ. ອິຕິ ປຎ຺ຈາຣມ຺ມຓມຕ຺ຕໍ ປເທສສພ຺ພໍ. ເຕຠູມກຘມ຺ມາ ສກ຺ກາຍສພ຺ພໍ. ຈຕຸຠູມກຘມ຺ມາ ອາຍຕນສພ຺ພໍ. ຍໍກິຎ຺ຈິ ເນຍ຺ຍໍ ສພ຺ພສພ຺ພໍ. ປເທສສພ຺ພໍ ສກ຺ກາຍສພ຺ພໍ ນ ປາປຸຓາຕິ, ສກ຺ກາຍສພ຺ພໍ ອາຍຕນສພ຺ພໍ ນ ປາປຸຓາຕິ, ອາຍຕນສພ຺ພໍ ສພ຺ພສພ຺ພໍ ນ ປາປຸຓາຕິ. ກສ຺ມາ? ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອຍໍ ນາມ ຘມ຺ໂມ ອາຣມ຺ມຓໍ ນ ໂຫຕີຕິ ນຕ຺ຖິຕາຍ. ອິມສ຺ມິໍ ປນ ສຸຕ຺ເຕ ອາຍຕນສພ຺ພໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ.

ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍາຕິ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ. ວາຈາວຕ຺ຖຸກເມວສ຺ສາຕິ, ວາຈາຍ ວຕ຺ຕພ຺ພວຕ຺ຖຸມຕ຺ຕກເມວ ຠເວຍ຺ຍ. ອິມານິ ປນ ທ຺ວາທສາຍຕນານິ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ອຍໍ ນາມ ອຎ຺ໂຎ ສຠາວຘມ຺ໂມ ອຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ນ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍ. ປຸຏ຺ໂຐ ຈ ນ ສມ຺ປາເຍຍ຺ຍາຕິ, ‘‘ກຕມໍ ອຎ຺ຎໍ ສພ຺ພໍ ນາມາ’’ຕິ? ປຸຈ຺ຉິໂຕ, ‘‘ອິທໍ ນາມາ’’ຕິ ວຈເນນ ສມ຺ປາເທຕຸໍ ນ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍ. ວິຆາຕໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ທຸກ຺ຂໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ຍຖາ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອວິສຍສ຺ມິນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຕນ຺ຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ຍຖາຕິ ກາຣຓວຈນໍ, ຍສ຺ມາ ອວິສເຍ ປຸຏ຺ໂຐຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອວິສຍສ຺ມິຎ຺ຫິ ສຕ຺ຕານໍ ວິຆາໂຕວ ໂຫຕິ, ກູຏາຄາຣມຕ຺ຕໍ ສິລໍ ສີເສນ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຄມ຺ຠີເຣ ອຸທເກ ຕຣຓໍ ອວິສໂຍ, ຕຖາ ຈນ຺ທິມສູຣິຍານໍ ອາກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ປາຕນໍ, ຕສ຺ມິໍ ອວິສເຍ ວາຍມນ຺ໂຕ ວິຆາຕເມວ ອາປຊ຺ຊຕິ, ເອວໍ ອິມສ຺ມິມ຺ປິ ອວິສເຍ ວິຆາຕເມວ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໒. ປຫານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໔. ທຸຕິເຍ ສພ຺ພປ຺ປຫານາຍາຕິ ສພ຺ພສ຺ສ ປຫານາຍ. ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເວທຍິຕນ຺ຕິ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສໍ ມູລປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນສນ຺ຕີຣຓໂວຏ຺ຐພ຺ພນຊວນເວທນາ. ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາຍ ປນ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖິ. ໂສຕທ຺ວາຣາທິເວທນາປຈ຺ຈຍາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອຕ຺ຖ ປນ ມໂນຕິ ຠວງ຺ຄຈິຕ຺ຕໍ. ຘມ຺ມາຕິ ອາຣມ຺ມຓໍ. ມໂນວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ສຫາວຊ຺ຊນກຊວນໍ. ມໂນສມ຺ຜສ຺ໂສຕິ ຠວງ຺ຄສຫຊາໂຕ ສມ຺ຜສ຺ໂສ. ເວທຍິຕນ຺ຕິ ສຫາວຊ຺ຊນເວທນາຍ ຊວນເວທນາ. ຠວງ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາຍ ປນ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖິ. ອາວຊ຺ຊນໍ ຠວງ຺ຄໂຕ ອໂມເຈຕ຺ວາ ມໂນຕິ ສຫາວຊ຺ຊເນນ ຠວງ຺ຄໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຘມ຺ມາຕິ ອາຣມ຺ມຓໍ. ມໂນວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ຊວນວິຎ຺ຎາຓໍ. ມໂນສມ຺ຜສ຺ໂສຕິ ຠວງ຺ຄສຫຊາໂຕ ສມ຺ຜສ຺ໂສ. ເວທຍິຕນ຺ຕິ ຊວນສຫຊາຕາ ເວທນາ. ສຫາວຊ຺ຊເນນ ຠວງ຺ຄສຫຊາຕາປິ ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ຍາ ປເນຕ຺ຖ ເທສນາ ອນຸສິຏ຺ຐິອາຓາ, ອຍໍ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິ ນາມາຕິ.

໓. ອຠິຎ຺ຎາປຣິຎ຺ຎາປຫານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໕. ຕຕິເຍ ສພ຺ພໍ ອຠິຎ຺ຎາ ປຣິຎ຺ຎາ ປຫານາຍາຕິ ສພ຺ພໍ ອຠິຊານິຕ຺ວາ ປຣິຊານິຕ຺ວາ ປຊຫນຕ຺ຖາຍ. ອຠິຎ຺ຎາ ປຣິຎ຺ຎາ ປຫາຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຠິຊານິຕ຺ວາ ປຣິຊານິຕ຺ວາ ປຫາຕພ຺ພໍ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໔. ປຐມອປຣິຊານນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໖. ຈຕຸຕ຺ເຖ ອນຠິຊານໍ ອປຣິຊານໍ ອວິຣາຊຍໍ ອປ຺ປຊຫນ຺ຕິ ອນຠິຊານນ຺ໂຕ ອປຣິຊານນ຺ໂຕ ອວິຣາເຊນ຺ໂຕ ອປ຺ປຊຫນ຺ໂຕ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອວິຣາເຊນ຺ໂຕຕິ ອວິຄຈ຺ຉາເປນ຺ໂຕ. ອິຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ຕິສ຺ໂສປິ ປຣິຎ຺ຎາ ກຖິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ‘‘ອຠິຊານ’’ນ຺ຕິ ຫິ ວຈເນນ ຎາຕປຣິຎ຺ຎາ ກຖິຕາ, ‘‘ປຣິຊານ’’ນ຺ຕິ ວຈເນນ ຕີຣຓປຣິຎ຺ຎາ, ‘‘ວິຣາຊຍໍ ປຊຫ’’ນ຺ຕິ ທ຺ວີຫິ ປຫານປຣິຎ຺ຎາຕິ.

໕. ທຸຕິຍອປຣິຊານນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໗. ປຎ຺ຈເມ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓວິຎ຺ຎາຕພ຺ພາ ຘມ຺ມາຕິ ເຫຏ຺ຐາ ຄຫິຕຣູປເມວ ຄເຫຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕິ. ເຫຏ຺ຐາ ວາ ອາປາຖຄຕໍ ຄຫິຕໍ, ອິຘ ອນາປາຖຄຕໍ. ອິທໍ ປເນຕ຺ຖ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ – ເຫຏ຺ຐາ ອາປາຖຄຕມ຺ປິ ອນາປາຖຄຕມ຺ປິ ຄຫິຕເມວ, ອິຘ ປນ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຕໂຍ ຂນ຺ຘາ. ເຕ ຫິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາເຓນ ສຫ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓວິຎ຺ຎາຕພ຺ພາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ເສສປເທສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໖. ອາທິຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໘. ຉຏ຺ເຐ ຄຍາສີເສຕິ ຄຍາຄາມສ຺ສ ຫິ ອວິທູເຣ ຄຍາຕິ ເອກາ ໂປກ຺ຂຣຓີປິ ອຕ຺ຖິ ນທີປິ, ຄຍາສີສນາມໂກ ຫຕ຺ຖິກຸມ຺ຠສທິໂສ ປິຏ຺ຐິປາສາໂຓປິ, ຍຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂຸສຫສ຺ສສ຺ສປິ ໂອກາໂສ ປໂຫຕິ, ຠຄວາ ຕຕ຺ຖ ວິຫຣຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຄຍາສີເສ’’ຕິ. ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສີຕິ ເຕສໍ ສປ຺ປາຍຘມ຺ມເທສນໍ ວິຈິນິຕ຺ວາ ຕໍ ເທເສສ຺ສາມີຕິ ອາມນ຺ເຕສິ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ອນຸປຸພ຺ພິກຖາ – ອິໂຕ ກິຣ ທ຺ວານວຸຕິກປ຺ເປ ມຫິນ຺ໂທ ນາມ ຣາຊາ ອໂຫສິ. ຕສ຺ສ ເຊຏ຺ຐປຸຕ຺ໂຕ ຜຸສ຺ໂສ ນາມ. ໂສ ປູຣິຕປາຣມີ ປຈ຺ຉິມຠວິກສຕ຺ໂຕ, ປຣິປາກຄເຕ ຎາເຓ ໂພຘິມຓ຺ຑໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕໍ ປຏິວິຊ຺ຌິ. ຣຎ຺ໂຎ ກນິຏ຺ຐປຸຕ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ອຄ຺ຄສາວໂກ ອໂຫສິ, ປຸໂຣຫິຕປຸຕ຺ໂຕ ທຸຕິຍສາວໂກ. ຣາຊາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ມຍ຺ຫໍ ເຊຏ຺ຐປຸຕ຺ໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ພຸທ຺ໂຘ ຊາໂຕ, ກນິຏ຺ຐປຸຕ຺ໂຕ ອຄ຺ຄສາວໂກ, ປຸໂຣຫິຕປຸຕ຺ໂຕ ທຸຕິຍສາວໂກ’’ຕິ. ໂສ ‘‘ອມ຺ຫາກໍເຍວ ພຸທ຺ໂຘ, ອມ຺ຫາກໍ ຘມ຺ໂມ, ອມ຺ຫາກໍ ສງ຺ໂຆ’’ຕິ ວິຫາຣໍ ກາເຣຕ຺ວາ ວິຫາຣທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐກໂຕ ຍາວ ອຕ຺ຕໂນ ຆຣທ຺ວາຣາ ອຸຠໂຕ ເວຬຸຠິຕ຺ຕິກຸຏິກາຫິ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ມຕ຺ຖເກ ສຸວຓ຺ຓຕາຣກຂຈິຕສໂມສຣິຕຄນ຺ຘທາມມາລາທາມວິຕານໍ ພນ຺ຘາເປຕ຺ວາ ເຫຏ຺ຐາ ຣຊຕວຓ຺ຓໍ ວາລຸກໍ ສນ຺ຖຣິຕ຺ວາ ປຸປ຺ຜານິ ວິກິຣາເປຕ຺ວາ ເຕນ ມຄ຺ເຄນ ຠຄວໂຕ ອາຄມນໍ ກາເຣສິ.

ສຕ຺ຖາ ວິຫາຣສ຺ມິໍເຍວ ຐິໂຕ ຈີວຣໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕສາຓິຍາວ ສທ຺ຘິໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ຣາຊເຄຫໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ກຕຠຕ຺ຕກິຈ຺ໂຈ ອນ຺ໂຕສາຓິຍາວ ຄຈ຺ຉຕິ. ໂກຈິ ກຏຈ຺ຉຸຠິກ຺ຂາມຕ຺ຕມ຺ປິ ທາຕຸໍ ນ ລຠຕິ. ຕໂຕ ນາຄຣາ ອຸຊ຺ຌາຍິໍສຸ, ‘‘ພຸທ຺ໂຘ ໂລເກ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ນ ຈ ມຍໍ ປຸຎ຺ຎານິ ກາຕຸໍ ລຠາມ. ຍຖາ ຫິ ຈນ຺ທິມສູຣິຍາ ສພ຺ເພສໍ ອາໂລກໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ເອວໍ ພຸທ຺ຘາ ນາມ ສພ຺ເພສໍ ຫິຕຕ຺ຖາຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອຍໍ ປນ ຣາຊາ ສພ຺ເພສໍ ປຸຎ຺ຎເຈຕນໍ ອຕ຺ຕໂນເຍວ ອນ຺ໂຕ ປເວເສຕີ’’ຕິ.

ຕສ຺ສ ຈ ຣຎ຺ໂຎ ອຎ຺ເຎ ຕໂຍ ປຸຕ຺ຕາ ອຕ຺ຖິ. ນາຄຣາ ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ເອກໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ສມ຺ມນ຺ຕຍິໍສຸ, ‘‘ຣາຊກຸເລຫິ ສທ຺ຘິໍ ອຏ຺ໂຏ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ເອກໍ ອຸປາຍໍ ກໂຣມາ’’ຕິ. ເຕ ປຈ຺ຈນ຺ເຕ ໂຈເຣ ອຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ, ‘‘ກຕິປຍາ ຄາມາ ປຫຏາ’’ຕິ ສາສນໍ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣຈຍິໍສຸ. ຣາຊາ ປຸຕ຺ເຕ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ‘‘ຕາຕາ, ອຫໍ ມຫລ຺ລໂກ, ຄຈ຺ຉຖ ໂຈເຣ ວູປສເມຖາ’’ຕິ ເປເສສິ. ປຍຸຕ຺ຕໂຈຣາ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ອວິປ຺ປກິຣິຕ຺ວາ ເຕສໍ ສນ຺ຕິກເມວ ອາຄຈ຺ຉິໍສຸ. ເຕ ອນາວາເສ ຄາເມ ວາເສຕ຺ວາ ‘‘ວູປສມິຕາ ໂຈຣາ’’ຕິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຣາຊານໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐໍສຸ.

ຣາຊາ ຕຸຏ຺ໂຐ ‘‘ຕາຕາ, ວຣໍ ໂວ ເທມີ’’ຕິ ອາຫ. ເຕ ອຘິວາເສຕ຺ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນາຄເຣຫິ ສທ຺ຘິໍ ມນ຺ຕຍິໍສຸ, ‘‘ຣຎ຺ຎາ ອມ຺ຫາກໍ ວໂຣ ທິນ຺ໂນ. ກິໍ ຄຓ຺ຫາມາ’’ຕິ? ອຍ຺ຍປຸຕ຺ຕາ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສາທໂຍ ນ ທຸລ຺ລຠາ, ພຸທ຺ຘຣຕນໍ ປນ ທຸລ຺ລຠໍ, ນ ສພ຺ພກາລໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ເຊຏ຺ຐຠາຕິກສ຺ສ ຜຸສ຺ສພຸທ຺ຘສ຺ສ ປຏິຊຄ຺ຄນວຣໍ ຄຓ຺ຫຖາຕິ. ເຕ ‘‘ເອວໍ ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ນາຄຣານໍ ປຏິສ຺ສຸຓິຕ຺ວາ ກຕມສ຺ສຸກມ຺ມາ ສຸນ຺ຫາຕາ ສຸວິລິຕ຺ຕາ ຣຎ຺ໂຎ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ‘‘ເທວ, ໂນ ວຣໍ ເທຖາ’’ຕິ ຍາຈິໍສຸ. ກິໍ ຄຓ຺ຫິສ຺ສຖ ຕາຕາຕິ? ເທວ, ອມ຺ຫາກໍ ຫຕ຺ຖິອສ຺ສາທີຫິ ອຕ຺ໂຖ ນຕ຺ຖິ, ເຊຏ຺ຐຠາຕິກສ຺ສ ໂນ ຜຸສ຺ສພຸທ຺ຘສ຺ສ ປຏິຊຄ຺ຄນວຣໍ ເທຖາຕິ. ‘‘ອຍໍ ວໂຣ ນ ສກ຺ກາ ມຍາ ຊີວມາເນນ ທາຕຸ’’ນ຺ຕິ ທ຺ເວ ກຓ຺ເຓ ປິທຫິ. ‘‘ເທວ, ນ ຕຸມ຺ເຫ ອມ຺ເຫຫິ ພລກ຺ກາເຣນ ວຣໍ ທາປິຕາ, ຕຸມ຺ເຫຫິ ອຕ຺ຕໂນ ຣຸຈິຍາ ຕຸຏ຺ເຐຫິ ທິນ຺ໂນ. ກິໍ, ເທວ, ຣາຊກຸລສ຺ສ ທ຺ເວ ກຖາ ວຏ຺ຏນ຺ຕີ’’ຕິ? ສຈ຺ຈວາທິຕາຍ ຠຓິໍສຸ.

ຣາຊາ ວິນິວຕ຺ຕິຕຸໍ ອລຠນ຺ໂຕ – ‘‘ຕາຕາ, ສຕ຺ຕ ສໍວຈ຺ຉເຣ ສຕ຺ຕ ມາເສ ສຕ຺ຕ ຈ ທິວເສ ອຸປຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຕຸມ຺ຫາກໍ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ສຸນ຺ທຣໍ, ເທວ, ປາຏິໂຠຄໍ ເທຖາ’’ຕິ. ‘‘ກິສ຺ສ ປາຏິໂຠຄໍ ຕາຕາ’’ຕິ? ‘‘ເອຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ອມຣຓປາຏິໂຠຄໍ ເທວາ’’ຕິ. ‘‘ຕາຕາ, ອຍຸຕ຺ຕໍ ປາຏິໂຠຄໍ ທາເປຖ, ນ ສກ຺ກາ ເອວໍ ປາຏິໂຠຄໍ ທາຕຸໍ, ຕິຓຄ຺ເຄ ອຸສ຺ສາວພິນ຺ທຸສທິສໍ ສຕ຺ຕານໍ ຊີວິຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ໂນ ເຈ, ເທວ, ປາຏິໂຠຄໍ ເທຖ, ມຍໍ ອນ຺ຕຣາ ມຕາ ກິໍ ກຸສລໍ ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ? ‘‘ເຕນ ຫິ, ຕາຕາ, ຉ ສໍວຈ຺ຉຣານິ ເທຖາ’’ຕິ. ‘‘ນ ສກ຺ກາ, ເທວາ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ ປຎ຺ຈ, ຈຕ຺ຕາຣິ, ຕີຓິ, ທ຺ເວ, ເອກໍ ສໍວຈ຺ຉຣໍ ເທຖ’’. ‘‘ສຕ຺ຕ, ຉ ມາເສ ເທຖ…ເປ… ມາສຑ຺ຒມຕ຺ຕໍ ເທຖາ’’ຕິ. ‘‘ນ ສກ຺ກາ, ເທວາ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ ສຕ຺ຕທິວສມຕ຺ຕໍ ເທຖາ’’ຕິ. ‘‘ສາຘຸ, ເທວາຕິ ສຕ຺ຕ ທິວເສ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິໍສຸ’’. ຣາຊາ ສຕ຺ຕ ສໍວຈ຺ຉເຣ ສຕ຺ຕ ມາເສ ສຕ຺ຕ ທິວເສ ກຕ຺ຕພ຺ພສກ຺ກາຣໍ ສຕ຺ຕສຸເຍວ ທິວເສສຸ ອກາສິ.

ຕໂຕ ປຸຕ຺ຕານໍ ວສນຏ຺ຐານໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ເປເສຕຸໍ ອຏ຺ຐອຸສຠວິຕ຺ຖຕໍ ມຄ຺ຄໍ ອລງ຺ກາຣາເປສິ, ມຊ຺ຌຏ຺ຐາເນ ຈຕຸອຸສຠປ຺ປມາຓໍ ປເທສໍ ຫຕ຺ຖີຫິ ມທ຺ທາເປຕ຺ວາ ກສິຓມຓ຺ຑລສທິສໍ ກຕ຺ວາ ວາລຸກາຍ ສນ຺ຖຣາເປຕ຺ວາ ປຸປ຺ຜາຠິກິຓ຺ຓມກາສິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ກທລິໂຍ ຈ ປຸຓ຺ຓຆເຏ ຈ ຐປາເປຕ຺ວາ ຘຊປຏາກາ ອຸກ຺ຂິປາເປສິ. ອຸສເຠ ອຸສເຠ ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ຂຓາເປສິ, ອປຣຠາເຄ ທ຺ວີສຸ ປສ຺ເສສຸ ຄນ຺ຘມາລາປຸປ຺ຜາປເຓ ປສາຣາເປສິ. ມຊ຺ຌຏ຺ຐາເນ ຈຕຸອຸສຠວິຕ຺ຖາຣສ຺ສ ອລງ຺ກຕມຄ຺ຄສ຺ສ ອຸໂຠສຸ ປສ຺ເສສຸ ທ຺ເວ ທ຺ເວ ອຸສຠວິຕ຺ຖາເຣ ມຄ຺ເຄ ຂາຓຸກຓ຺ຏເກ ຫຣາເປຕ຺ວາ ທຓ຺ຑທີປິກາໂຍ ກາຣາເປສິ. ຣາຊປຸຕ຺ຕາປິ ອຕ຺ຕໂນ ອາຓາປວຕ຺ຕິຏ຺ຐາເນ ໂສຬສອຸສຠມຄ຺ຄໍ ຕເຖວ ອລງ຺ກາຣາເປສຸໍ.

ຣາຊາ ອຕ຺ຕໂນ ອາຓາປວຕ຺ຕິຏ຺ຐານສ຺ສ ເກທາຣສີມໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປຣິເທວມາໂນ, ‘‘ຕາຕາ, ມຍ຺ຫໍ ທກ຺ຂິຓກ຺ຂິໍ ອຸປ຺ປາເຏຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕາ ວິຍ ຄຈ຺ຉຖ, ເອວໍ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ຄຕາ ປນ ພຸທ຺ຘານໍ ອນຸຈ຺ຉວິກໍ ກເຣຍ຺ຍາຖ. ມາ ສຸຣາໂສຓ຺ຑາ ວິຍ ປມຕ຺ຕາ ວິຈຣິຕ຺ຖາ’’ຕິ ອາຫ. ເຕ ‘‘ຊານິສ຺ສາມ ມຍໍ, ເທວາ’’ຕິ ສຕ຺ຖາຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຕາ, ວິຫາຣໍ ກາເຣຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ນິຍ຺ຍາເຕຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ສຕ຺ຖາຣໍ ປຏິຊຄ຺ຄນ຺ຕາ ກາເລນ ເຖຣາສເນ, ກາເລນ ມຊ຺ຌິມາສເນ, ກາເລນ ສງ຺ຆນວກາສເນ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ທານໍ ອຸປປຣິກ຺ຂມານານໍ ຕິຓ຺ຓມ຺ປິ ຊນານໍ ເອກສທິສເມວ ອໂຫສິ. ເຕ ອຸປກຏ຺ຐາຍ ວສ຺ສູປນາຍິກາຍ ຈິນ຺ຕຍິໍສຸ – ‘‘ກຖໍ ນຸ ໂຂ ສຕ຺ຖຸ ອຊ຺ຌາສຍໍ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາມາ’’ຕິ? ອຖ ເນສໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ພຸທ຺ຘາ ນາມ ຘມ຺ມຄຣຸໂນ, ນ ອາມິສຄຣຸໂນ, ສີເລ ປຕິຏ຺ຐມານາ ມຍໍ ສຕ຺ຖຸ ອຊ຺ຌາສຍໍ ຄເຫຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສາມາ’’ຕິ ທານສໍວິຘາຍເກ ມນຸສ຺ເສ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ, ‘‘ຕາຕາ, ອິມິນາວ ນີຫາເຣນ ຍາຄຸຠຕ຺ຕຂາທນີຍາທີນິ ສມ຺ປາເທນ຺ຕາ ທານໍ ປວຕ຺ເຕຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ທານສໍວິທຫນປລິໂພຘໍ ຉິນ຺ທິໍສຸ.

ອຖ ເນສໍ ເຊຏ຺ຐຠາຕາ ປຎ຺ຈສເຕ ປຸຣິເສ ອາທາຍ ທສສຸ ສີເລສຸ ປຕິຏ຺ຐາຍ ທ຺ເວ ກາສາຍານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ກປ຺ປິຍໍ ອຸທກໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊມາໂນ ວາສໍ ກປ຺ເປສິ. ມຊ຺ຌິໂມ ຕີຫິ, ກນິຏ຺ໂຐ ທ຺ວີຫິ ປຸຣິສສເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ຕເຖວ ປຏິປຊ຺ຊິ. ເຕ ຍາວຊີວໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປຏ຺ຐຫິໍສຸ. ສຕ຺ຖາ ເຕສໍເຍວ ສນ຺ຕິເກ ປຣິນິພ຺ພາຍິ.

ເຕປິ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ທ຺ວານວຸຕິກປ຺ເປ ມນຸສ຺ສໂລກໂຕ ເທວໂລກໍ, ເທວໂລກໂຕ ຈ ມນຸສ຺ສໂລກໍ ສໍສຣນ຺ຕາ ອມ຺ຫາກໍ ສຕ຺ຖຸກາເລ ເທວໂລກາ ຈວິຕ຺ວາ ມນຸສ຺ສໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໍສຸ. ເຕສໍ ທານຄ຺ເຄ ພ຺ຍາວໂຏ ມຫາອມຈ຺ໂຈ ອງ຺ຄມຄຘານໍ ຣາຊາ ພິມ຺ພິສາໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ເຕ ຕສ຺ເສວ ຣຎ຺ໂຎ ຣຏ຺ເຐ ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາລກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໍສຸ. ເຊຏ຺ຐຠາຕາ ເຊຏ຺ໂຐວ ຊາໂຕ, ມຊ຺ຌິມກນິຏ຺ຐາ ມຊ຺ຌິມກນິຏ຺ຐາເຍວ. ເຍປິ ເຕສໍ ປຣິວາຣມນຸສ຺ສາ, ເຕ ປຣິວາຣມນຸສ຺ສາວ ຊາຕາ. ເຕ ວຸທ຺ຘິມນ຺ວາຍ ຕໂຍປິ ຊນາ ຕໍ ປຸຣິສສຫສ຺ສໍ ອາທາຍ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຕາປສາ ຫຸຕ຺ວາ ອຸຣຸເວລາຍໍ ນທີຕີເຣເຍວ ວສິໍສຸ. ອງ຺ຄມຄຘວາສິໂນ ມາເສ ມາເສ ເຕສໍ ມຫາສກ຺ກາຣໍ ອຠິຫຣນ຺ຕິ.

ອຖ ອມ຺ຫາກໍ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ກຕາຠິນິກ຺ຂມໂນ ອນຸປຸພ຺ເພນ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕິຕວຣຘມ຺ມຈກ຺ໂກ ຍສາທໂຍ ກຸລປຸຕ຺ເຕ ວິເນຕ຺ວາ ສຏ຺ຐິ ອຣຫນ຺ເຕ ຘມ຺ມເທສນຕ຺ຖາຍ ທິສາສຸ ອຸຍ຺ໂຍເຊຕ຺ວາ ສຍໍ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ – ‘‘ເຕ ຕໂຍ ຊຏິລຠາຕິເກ ທເມສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຸຣຸເວລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອເນເກຫິ ປາຏິຫາຣິຍສເຕຫິ ເຕສໍ ທິຏ຺ຐິໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ເຕ ປພ຺ພາເຊສິ. ໂສ ຕໍ ອິທ຺ຘິມຍປຕ຺ຕຈີວຣຘຣໍ ສມຓສຫສ຺ສໍ ອາທາຍ ຄຍາສີສໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເຕຫິ ປຣິວາຣິໂຕ ນິສີທິຕ຺ວາ, – ‘‘ກຕຣາ ນຸ ໂຂ ເອເຕສໍ ຘມ຺ມກຖາ ສປ຺ປາຍາ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕນ຺ໂຕ, ‘‘ອິເມ ສາຍໍປາຕໍ ອຄ຺ຄິໍ ປຣິຈຣນ຺ຕິ. ອິເມສໍ ທ຺ວາທສາຍຕນານິ ອາທິຕ຺ຕານິ ສມ຺ປຊ຺ຊລິຕານິ ວິຍ ກຕ຺ວາ ເທເສສ຺ສາມິ, ເອວໍ ອິເມ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ສນ຺ນິຏ຺ຐານມກາສິ. ອຖ ເນສໍ ຕຖາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕຸໍ ອິມໍ ອາທິຕ຺ຕປຣິຍາຍໍ ອຠາສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສີຕິ ເຕສໍ ສປ຺ປາຍຘມ຺ມເທສນໍ ວິຈິນິຕ຺ວາ ຕໍ ເທເສສ຺ສາມີຕິ ອາມນ຺ເຕສີ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອາທິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປທິຕ຺ຕໍ ສມ຺ປຊ຺ຊລິຕໍ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ອິຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ທຸກ຺ຂລກ຺ຂຓໍ ກຖິຕໍ.

໗. ອທ຺ຘຠູຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໙. ສຕ຺ຕເມ ອທ຺ຘຠູຕນ຺ຕິ ອຘິຠູຕໍ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຏໍ, ອຸປທ຺ທຸຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິມສ຺ມິມ຺ປິ ສຸຕ຺ເຕ ທຸກ຺ຂລກ຺ຂຓເມວ ກຖິຕໍ.

໘. ສມຸຄ຺ຆາຕສາຣຸປ຺ປສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໐. ອຏ຺ຐເມ ສພ຺ພມຎ຺ຎິຕສມຸຄ຺ຆາຕສາຣຸປ຺ປນ຺ຕິ ສພ຺ເພສໍ ຕຓ຺ຫາມານທິຏ຺ຐິມຎ຺ຎິຕານໍ ສມຸຄ຺ຆາຕາຍ ອນຸຈ຺ຉວິກໍ. ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສາສເນ. ຈກ຺ຂຸໍ ນ ມຎ຺ຎຕີຕິ ຈກ຺ຂຸໍ ອຫນ຺ຕິ ວາ ມມນ຺ຕິ ວາ ປໂຣຕິ ວາ ປຣສ຺ສາຕິ ວາ ນ ມຎ຺ຎຕິ. ຈກ຺ຂຸສ຺ມິໍ ນ ມຎ຺ຎຕີຕິ ອຫໍ ຈກ຺ຂຸສ຺ມິໍ, ມມ ກິຎ຺ຈນປລິໂພໂຘ ຈກ຺ຂຸສ຺ມິໍ ປໂຣ ຈກ຺ຂຸສ຺ມິໍ, ປຣສ຺ສ ກິຎ຺ຈນປລິໂພໂຘ ຈກ຺ຂຸສ຺ມິນ຺ຕິ ນ ມຎ຺ຎຕິ. ຈກ຺ຂຸໂຕ ນ ມຎ຺ຎຕີຕິ ອຫໍ ຈກ຺ຂຸໂຕ ນິຄ຺ຄໂຕ, ມມ ກິຎ຺ຈນປລິໂພໂຘ ຈກ຺ຂຸໂຕ ນິຄ຺ຄໂຕ, ປໂຣ ຈກ຺ຂຸໂຕ ນິຄ຺ຄໂຕ, ປຣສ຺ສ ກິຎ຺ຈນປລິໂພໂຘ ຈກ຺ຂຸໂຕ ນິຄ຺ຄໂຕຕິ ເອວມ຺ປິ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ຕຓ຺ຫາມານທິຏ຺ຐິມຎ຺ຎນານໍ ເອກມ຺ປິ ນ ອຸປ຺ປາເທຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຈກ຺ຂຸໍ ເມຕິ ນ ມຎ຺ຎຕີຕິ ມມ ຈກ຺ຂູຕິ ນ ມຎ຺ຎຕິ, ມມຕ຺ຕຠູຕໍ ຕຓ຺ຫາມຎ຺ຎນໍ ນ ອຸປ຺ປາເທຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ. ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ຈຕຸຈຕ຺ຕາລີສາຍ ຐາເນສຸ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາເປຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາ ກຖິຕາ.

໙. ປຐມສມຸຄ຺ຆາຕສປ຺ປາຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໑. ນວເມ ສມຸຄ຺ຆາຕສປ຺ປາຍາຕິ ສມຸຄ຺ຆາຕສ຺ສ ອຸປກາຣຠູຕາ. ຕໂຕ ຕໍ ໂຫຕິ ອຎ຺ຎຖາຕິ ຕໂຕ ຕໍ ອຎ຺ເຎນາກາເຣນ ໂຫຕິ. ອຎ຺ຎຖາຠາວີ ຠວສຕ຺ໂຕ ໂລໂກ ຠວເມວາຠິນນ຺ທຕີຕິ ອຎ຺ຎຖາຠາວໍ ວິປຣິຓາມໍ ອຸປຄມເນນ ອຎ຺ຎຖາຠາວີ ຫຸຕ຺ວາປິ ຠເວສຸ ສຕ຺ໂຕ ລຄ຺ໂຄ ລຄິໂຕ ປລິພຸທ຺ໂຘ ອຍໍ ໂລໂກ ຠວໍເຍວ ອຠິນນ຺ທຕິ. ຍາວຕາ, ຠິກ຺ຂເວ, ຂນ຺ຘຘາຕຸອາຍຕນນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍຕ຺ຕກໍ ອິທໍ ຂນ຺ຘາ ຈ ຘາຕຸໂຍ ຈ ອາຍຕນານິ ຈາຕິ ຂນ຺ຘຘາຕຸອາຍຕນໍ. ຕມ຺ປິ ນ ມຎ຺ຎຕີຕິ ສພ຺ພມ຺ປິ ນ ມຎ຺ຎຕີຕິ ເຫຏ຺ຐາ ຄຫິຕເມວ ສໍກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ປຸນ ທສ຺ເສຕິ. ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ອຏ຺ຐຈຕ຺ຕາລີສາຍ ຐາເນສຸ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາເປຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາ ກຖິຕາ.

໑໐. ທຸຕິຍສມຸຄ຺ຆາຕສປ຺ປາຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໒. ທສເມ ເອຕໍ ມມາຕິອາທີຫິ ຕີຫິ ຕີຫິ ປເທຫິ ຕຓ຺ຫາມານທິຏ຺ຐິຄາເຫ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຕິປຣິວຏ຺ຏນເຍນ ເທສນາ ກຕາ. ປຏິປາຏິຍາ ປນ ຕີສຸປິ ອິເມສຸ ສຸຕ຺ເຕສຸ ສຫ ວິປສ຺ສນາຍ ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ມຄ຺ຄາ ກຖິຕາຕິ.

ສພ຺ພວຄ຺ໂຄ ຕຕິໂຍ.

໔. ຊາຕິຘມ຺ມວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໓໓-໔໒. ຊາຕິຘມ຺ມວຄ຺ເຄ ຊາຕິຘມ຺ມນ຺ຕິ ຊາຍນຘມ຺ມໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕນສຠາວໍ. ຊຣາຘມ຺ມນ຺ຕິ ຊີຣຓສຠາວໍ. ພ຺ຍາຘິຘມ຺ມນ຺ຕິ ພ຺ຍາຘິໂນ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍຠາເວນ ພ຺ຍາຘິສຠາວໍ. ມຣຓຘມ຺ມນ຺ຕິ ມຣຓສຠາວໍ. ໂສກຘມ຺ມນ຺ຕິ ໂສກສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍຠາເວນ ໂສກສຠາວໍ. ສໍກິເລສິກຘມ຺ມນ຺ຕິ ສໍກິເລສິກສຠາວໍ. ຂຍຘມ຺ມນ຺ຕິ ຂຍຄມນສຠາວໍ. ວຍຘມ຺ມາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍຕິ.

ຊາຕິຘມ຺ມວຄ຺ໂຄ ຈຕຸຕ຺ໂຖ.

໕. ສພ຺ພອນິຈ຺ຈວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໔໓-໕໒. ອນິຈ຺ຈວຄ຺ເຄ ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ຍນ຺ຕິ ປເທ ຎາຕປຣິຎ຺ຎາ ອາຄຕາ, ອິຕຣາ ປນ ທ຺ເວ ຄຫິຕາເຍວາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ປຣິຎ຺ເຎຍ຺ຍປຫາຕພ຺ພປເທສຸປິ ຕີຣຓປຫານປຣິຎ຺ຎາວ ອາຄຕາ, ອິຕຣາປິ ປນ ທ຺ເວ ຄຫິຕາເຍວາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ສຈ຺ຉິກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ປຈ຺ຈກ຺ຂໍ ກາຕພ຺ພໍ. ອຠິຎ຺ຎາປຣິຎ຺ເຎຍ຺ຍນ຺ຕິ ອິຘາປິ ປຫານປຣິຎ຺ຎາ ອວຸຕ຺ຕາປິ ຄຫິຕາເຍວາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຸປທ຺ທຸຕນ຺ຕິ ອເນກຄ຺ຄຏ຺ເຐນ. ອຸປສ຺ສຏ຺ຐນ຺ຕິ ອຸປຫຕຏ຺ເຐນ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ສພ຺ພອນິຈ຺ຈວຄ຺ໂຄ ປຎ຺ຈໂມ.

ປຐໂມ ປຓ຺ຓາສໂກ.

໖. ອວິຊ຺ຊາວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໕໓-໖໒. ອວິຊ຺ຊາວຄ຺ເຄ ອວິຊ຺ຊາຕິ ຈຕູສຸ ສຈ຺ເຈສຸ ອຎ຺ຎາຓໍ. ວິຊ຺ຊາຕິ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄວິຊ຺ຊາ. ອນິຈ຺ຈໂຕ ຊານໂຕ ປສ຺ສໂຕຕິ ທຸກ຺ຂານຕ຺ຕວເສນາປິ ຊານໂຕ ປສ຺ສໂຕ ປຫີຍຕິເຍວ, ອິທໍ ປນ ອນິຈ຺ຈວເສນ ກຖິເຕ ພຸຊ຺ຌນກປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອຊ຺ຌາສເຍນ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອເສວ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ອປິ ເຈຕ຺ຖ ສໍໂຍຊນາຕິ ທສ ສໍໂຍຊນານິ. ອາສວາຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາສວາ. ອນຸສຍາຕິ ສຕ຺ຕ ອນຸສຍາ. ສພ຺ພຸປາທານປຣິຎ຺ຎາຍາຕິ ສພ຺ເພສໍ ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ອຸປາທານານໍ ຕີຫິ ປຣິຎ຺ຎາຫິ ປຣິຊານນຕ຺ຖາຍ. ປຣິຍາທານາຍາຕິ ເຂປນຕ຺ຖາຍ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ອວິຊ຺ຊາວຄ຺ໂຄ ຉຏ຺ໂຐ.

໗. ມິຄຊາລວຄ຺ໂຄ

໑. ປຐມມິຄຊາລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໖໓. ມິຄຊາລວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐເມ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາຕິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາເຓນ ປສ຺ສິຕພ຺ພາ. ໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອິຏ຺ຐາຕິ ປຣິຍິຏ຺ຐາ ວາ ໂຫນ຺ຕຸ ມາ ວາ, ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓຠູຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກນ຺ຕາຕິ ກມນີຍາ. ມນາປາຕິ ມນວຑ຺ຒນກາ. ປິຍຣູປາຕິ ປິຍຊາຕິກາ. ກາມູປສໍຫິຕາຕິ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາເນນ ກາເມນ ອຸປສໍຫິຕາ ຣຊນີຍາຕິ ຣຎ຺ຊນີຍາ, ຣາຄຸປ຺ປຕ຺ຕິກາຣຓຠູຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນນ຺ທີຕິ ຕຓ຺ຫານນ຺ທີ. ສໍໂຍໂຄຕິ ສໍໂຍຊນໍ. ນນ຺ທິສໍໂຍຊນສໍຍຸຕ຺ໂຕຕິ ນນ຺ທີພນ຺ຘເນນ ພທ຺ໂຘ. ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານີຕິ ອຣຎ຺ຎານິ ຈ ວນປຕ຺ຖານິ ຈ. ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ອຠິຘມ຺ເມ ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ‘‘ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ພຫິ ອິນ຺ທຂີລາ ສພ຺ພເມຕໍ ອຣຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ (ວິຠ. ໕໒໙) ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຖາປິ ຍໍ ຕໍ ‘‘ປຎ຺ຈຘນຸສຕິກໍ ປຈ຺ຉິມ’’ນ຺ຕິ (ປາຣາ. ໖໕໔) ອຣຎ຺ຎກງ຺ຄນິປ຺ຜາທກໍ ເສນາສນໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕເທວ ອຘິປ຺ເປຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ວນປຕ຺ຖນ຺ຕິ ຄາມນ຺ຕໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ມນຸສ຺ສານໍ ອນຸປຈາຣຏ຺ຐານໍ, ຍຕ຺ຖ ນ ກສີຍຕິ ນ ວປີຍຕິ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ –

‘‘ວນປຕ຺ຖນ຺ຕິ ທູຣານເມຕໍ ເສນາສນານໍ ອຘິວຈນໍ. ວນປຕ຺ຖນ຺ຕິ ວນສຓ຺ຑານເມຕໍ, ວນປຕ຺ຖນ຺ຕິ ຠິໍສນການເມຕໍ, ວນປຕ຺ຖນ຺ຕິ ສໂລມຫໍສານເມຕໍ, ວນປຕ຺ຖນ຺ຕິ ປຣິຍນ຺ຕານເມຕໍ, ວນປຕ຺ຖນ຺ຕິ ອມນຸສ຺ສູປຈາຣານໍ ເສນາສນານເມຕໍ ອຘິວຈນ’’ນ຺ຕິ (ວິຠ. ໕໓໑).

ເອຕ຺ຖ ຈ ປຣິຍນ຺ຕານນ຺ຕິ ອິມໍ ເອກໍ ປຣິຍາຍໍ ຐເປຕ຺ວາ ເສສປຣິຍາເຍຫິ ວນປຕ຺ຖານິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ປນ຺ຕານີຕິ ປຣິຍນ຺ຕານິ ອຕິທູຣານິ. ອປ຺ປສທ຺ທານີຕິ ອຸທຸກ຺ຂລມຸສລທາຣກສທ຺ທາທີນໍ ອຠາເວນ ອປ຺ປສທ຺ທານິ. ອປ຺ປນິຄ຺ໂຆສານີຕິ ເຕສໍ ເຕສໍ ນິນ຺ນາທມຫານິຄ຺ໂຆສສ຺ສ ອຠາເວນ ອປ຺ປນິຄ຺ໂຆສານິ. ວິຊນວາຕານີຕິ ສຎ຺ຈຣຓຊນສ຺ສ ສຣີຣວາຕວິຣຫິຕານິ. ມນຸສ຺ສຣາຫສ຺ເສຍ຺ຍການີຕິ ມນຸສ຺ສານໍ ຣໂຫກມ຺ມສ຺ສ ອນຸຈ຺ຉວິການິ. ປຏິສລ຺ລານສາຣຸປ຺ປານີຕິ ນິລີຍນສາຣຸປ຺ປານິ.

໒. ທຸຕິຍມິຄຊາລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໖໔. ທຸຕິເຍ ນນ຺ທິນິໂຣຘາ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘຕິ ຕຓ຺ຫານນ຺ທິຍາ ນິໂຣເຘນ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສ຺ສ ນິໂຣໂຘ.

໓-໕. ປຐມສມິທ຺ຘິມາຣປຎ຺ຫາສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໖໕-໖໗. ຕຕິເຍ ສມິທ຺ຘີຕິ ອຕ຺ຕຠາວສ຺ສ ສມິທ຺ຘຕາຍ ເອວໍ ລທ຺ຘນາໂມ. ຕສ຺ສ ກິຣ ເຖຣສ຺ສ ອຕ຺ຕຠາໂວ ອຠິຣູໂປ ອໂຫສິ ປາສາທິໂກ, ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕມາລາປຸໂຏ ວິຍ ອລງ຺ກຕມາລາຄພ຺ໂຠ ວິຍ ຈ ສພ຺ພາກາຣປາຣິປູຣິຍາ ສມິທ຺ໂຘ. ຕສ຺ມາ ສມິທ຺ຘິຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄໂຕ. ມາໂຣຕິ ມຣຓໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ມາຣປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ມາໂຣຕິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນາມໍ ນາມເຘຍ຺ຍໍ. ອຕ຺ຖິ ຕຕ຺ຖ ມາໂຣ ວາ ມາຣປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ວາຕິ ຕຕ຺ຖ ມຣຓໍ ວາ ມຣຓນ຺ຕິ ອິທໍ ນາມໍ ວາ ອຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ, ຕຖາ ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ສມິທ຺ຘິໂລກປຎ຺ຫາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໖໘. ຉຏ຺ເຐ ໂລໂກຕິ ລຸຊ຺ຊນປລຸຊ຺ຊນຏ຺ເຐນ ໂລໂກ. ອິຕິ ມິຄຊາລຕ຺ເຖຣສ຺ສ ອາຍາຈນສຸຕ຺ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຎ຺ຈສຸປິ ສຸຕ຺ເຕສຸ ວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏເມວ ກຖິຕໍ.

໗. ອຸປເສນອາສີວິສສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໖໙. ສຕ຺ຕເມ ສີຕວເນຕິ ເອວໍນາມເກ ສຸສານວເນ. ສປ຺ປໂສຓ຺ຑິກປພ຺ຠາເຣຕິ ສປ຺ປຜຓສທິສຕາຍ ເອວໍລທ຺ຘນາເມ ປພ຺ຠາເຣ. ອຸປເສນສ຺ສາຕິ ຘມ຺ມເສນາປຕິໂນ ກນິຏ຺ຐຠາຕິກອຸປເສນຕ຺ເຖຣສ຺ສ. ອາສີວິໂສ ປຕິໂຕ ໂຫຕີຕິ ເຖໂຣ ກິຣ ກຕຠຕ຺ຕກິຈ຺ໂຈ ມຫາຈີວຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເລຓຈ຺ຉາຍາຍ ມນ຺ທມນ຺ເທນ ວາຕປານວາເຕນ ພີຊິຍມາໂນ ນິສີທິຕ຺ວາ ທຸປຏ຺ຏນິວາສເນ ສູຈິກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ. ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ເລຓຈ຺ຉທເນ ທ຺ເວ ອາສີວິສໂປຕກາ ກີຬນ຺ຕິ. ເຕສຸ ເອໂກ ປຕິຕ຺ວາ ເຖຣສ຺ສ ອໍສກູເຏ ອວຕ຺ຖາສິ. ໂສ ຈ ຜຸຏ຺ຐວິໂສ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ປຕິຕຏ຺ຐານໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເຖຣສ຺ສ ກາເຍ ທີປສິຂາ ວິຍ ວຏ຺ຏິໍ ປຣິຍາທິຍມານເມວສ຺ສ ວິສໍ ໂອຕິຓ຺ຓໍ. ເຖໂຣ ວິສສ຺ສ ຕຖາຄມນໍ ທິສ຺ວາ ກິຎ຺ຈາປິ ຕໍ ປຕິຕມຕ຺ຕເມວ ຍຖາປຣິຈ຺ເຉເທນ ຄຕໍ, ອຕ຺ຕໂນ ປນ ອິທ຺ຘິພເລນ ‘‘ອຍໍ ອຕ຺ຕຠາໂວ ເລເຓ ມາ ວິນສ຺ສຕູ’’ຕິ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ. ປຸຣາຍໍ ກາໂຍ ອິເຘວ ວິກິຣຕີຕິ ຍາວ ນ ວິກິຣຕິ, ຕາວ ນໍ ພຫິທ຺ຘາ ນີຫຣຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຎ຺ຎຖາຠາວໍ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ວາ ວິປຣິຓາມນ຺ຕິ ຈກ຺ຂຸໂສຕາທີນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ປກຕິວິຊຫນຠາວໍ. ຕຕ຺ເຖວ ວິກິຣີຕິ ພຫິ ນີຫຣິຕ຺ວາ ຐປິຕຏ຺ຐາເນ ມຎ຺ຈກສ຺ມິໍເຍວ ວິກິຣິ.

໘. ອຸປວາຓສນ຺ທິຏ຺ຐິກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໗໐. ອຏ຺ຐເມ ຣູປປ຺ປຏິສໍເວທີຕິ ນີລປີຕາທິເຠທໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ວວຕ຺ຖາເປນ຺ໂຕ ຣູປໍ ປຏິສໍວິທິຕໍ ກໂຣຕິ, ຕສ຺ມາ ຣູປປ຺ປຏິສໍເວທີ ນາມ ໂຫຕິ. ຣູປຣາຄປ຺ປຏິສໍເວທີຕິ ກິເລສສ຺ສ ອຕ຺ຖິຠາເວເນວ ປນ ຣູປຣາຄໍ ປຏິສໍວິທິຕໍ ກໂຣຕິ ນາມ, ຕສ຺ມາ ຣູປຣາຄປ຺ປຏິສໍເວທີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສນ຺ທິຏ຺ຐິໂກຕິອາທີນິ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖາເນວ. ໂນ ຈ ຣູປຣາຄປ຺ປຏິສໍເວທີຕິ ກິເລສສ຺ສ ນຕ຺ຖິຠາເວເນວ ນ ຣູປຣາຄໍ ປຏິສໍວິທິຕໍ ກໂຣຕິ ນາມ, ຕສ຺ມາ ‘‘ໂນ ຈ ຣູປຣາຄປ຺ປຏິສໍເວທີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ເສຂາເສຂານໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາ ກຖິຕາ.

໙. ປຐມຉຜສ຺ສາຍຕນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໗໑. ນວເມ ຜສ຺ສາຍຕນານນ຺ຕິ ຜສ຺ສາກຣານໍ. ອວຸສິຕນ຺ຕິ ອວຸຏ຺ຐໍ. ອາຣກາຕິ ທູເຣ. ເອຕ຺ຖາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອນສ຺ສສນ຺ຕິ, ຠນ຺ເຕ, ອຫໍ ເອຕ຺ຖ ອນສ຺ສສິໍ, ນຏ຺ໂຐ ນາມ ອຫນ຺ຕິ ວທຕິ. ຠຄວາ – ‘‘ອຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ‘ອຫໍ ນາມ ອິມສ຺ມິໍ ສາສເນ ນຏ຺ໂຐ’ຕິ ວທຕິ, ກິນ຺ນຸ ຂ຺ວສ຺ສ ອຎ຺ເຎສຸ ຘາຕຸກມ຺ມຏ຺ຐານ-ກສິຓກມ຺ມຏ຺ຐານາທີສຸ ອຠິໂຍໂຄ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ, ຕມ຺ປິ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ – ‘‘ກຕຣໍ ນຸ ໂຂ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອິມສ຺ສ ສປ຺ປາຍໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕສິ. ຕໂຕ ‘‘ອາຍຕນກມ຺ມຏ຺ຐານເມວ ສປ຺ປາຍ’’ນ຺ຕິ ທິສ຺ວາ ຕໍ ກເຖນ຺ໂຕ ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ ຠິກ຺ຂູຕິອາທິມາຫ. ສາຘູຕິ ຕສ຺ສ ພ຺ຍາກຣເຓ ສມ຺ປຫໍສນໍ. ເອເສວນ຺ໂຕ ທຸກ຺ຂສ຺ສາຕິ ອຍເມວ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ໂຕ ປຣິຈ຺ເຉໂທ, ນິພ຺ພານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໐. ທຸຕິຍຉຜສ຺ສາຍຕນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໗໒. ທສເມ ອນສ຺ສສນ຺ຕິ ນສ຺ສສິໍ, ນຏ຺ໂຐ ນາມມ຺ຫິ ອິຈ຺ເຈວ ອຕ຺ໂຖ. ອາຍຕິໍ ອປຸນພ຺ຠວາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ອາຍຕິໍ ອປຸນພ຺ຠໂວ ນາມ ນິພ຺ພານໍ, ນິພ຺ພານຕ຺ຖາຍ ປຫີນໍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໑. ຕຕິຍຉຜສ຺ສາຍຕນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໗໓. ເອກາທສເມ ອນສ຺ສສນ຺ຕິ ນຏ຺ໂຐ, ປນສ຺ສສນ຺ຕິ ອຕິນຏ຺ໂຐ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ມິຄຊາລວຄ຺ໂຄ ສຕ຺ຕໂມ.

໘. ຄິລານວຄ຺ໂຄ

໑-໕. ປຐມຄິລານສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໗໔-໗໘. ຄິລານວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐເມ ອມຸກສ຺ມິນ຺ຕິ ອສຸກສ຺ມິໍ. ອຍເມວ ວາ ປາໂຐ. ອປ຺ປຎ຺ຎາໂຕຕິ ອຎ຺ຎາໂຕ ອປາກໂຏ. ນໂວປິ ຫິ ໂກຈິ ປຎ຺ຎາໂຕ ໂຫຕິ ຣາຫຸລຕ຺ເຖໂຣ ວິຍ ສຸມນສາມເຓໂຣ ວິຍ ຈ, ອຍໍ ປນ ນໂວ ເຈວ ອປຎ຺ຎາໂຕ ຈ. ເສສເມຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນຍເມວາຕິ. ຕຖາ ອິໂຕ ປເຣສຸ ຈຕູສຸ.

໖. ປຐມອວິຊ຺ຊາປຫານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໗໙. ຉຏ຺ເຐ ອນິຈ຺ຈໂຕ ຊານໂຕຕິ ທຸກ຺ຂານຕ຺ຕວເສນ ຊານໂຕປິ ປຫີຍຕິເຍວ, ອິທໍ ປນ ອນິຈ຺ຈລກ຺ຂຓໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ວຸຕ຺ເຕ ພຸຊ຺ຌນກສ຺ສ ອຊ຺ຌາສເຍນ ວຸຕ຺ຕໍ.

໗. ທຸຕິຍອວິຊ຺ຊາປຫານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໐. ສຕ຺ຕເມ ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາຕິ ສພ຺ເພ ເຕຠູມກຘມ຺ມາ. ນາລໍ ອຠິນິເວສາຍາຕິ ອຠິນິເວສປຣາມາສຄ຺ຄາເຫນ ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ນ ຍຸຕ຺ຕາ. ສພ຺ພນິມິຕ຺ຕານີຕິ ສພ຺ພານິ ສງ຺ຂາຣນິມິຕ຺ຕານິ. ອຎ຺ຎໂຕ ປສ຺ສຕີຕິ ຍຖາ ອປຣິຎ຺ຎາຕາຠິນິເວໂສ ຊໂນ ປສ຺ສຕິ, ຕໂຕ ອຎ຺ຎໂຕ ປສ຺ສຕິ. ອປຣິຎ຺ຎາຕາຠິນິເວໂສ ຫິ ຊໂນ ສພ຺ພນິມິຕ຺ຕານິປິ ອຕ຺ຕໂຕ ປສ຺ສຕິ. ປຣິຎ຺ຎາຕາຠິນິເວໂສ ປນ ອນຕ຺ຕໂຕ ປສ຺ສຕິ, ໂນ ອຕ຺ຕໂຕຕິ ເອວໍ ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ອນຕ຺ຕລກ຺ຂຓເມວ ກຖິຕໍ.

໘. ສມ຺ພຫຸລຠິກ຺ຂຸສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໑. ອຏ຺ຐເມ ອິຘ ໂນຕິ ເອຕ຺ຖ ໂນ-ກາໂຣ ນິປາຕມຕ຺ຕເມວ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ. ເກວລໍ ອິຘ ທຸກ຺ຂລກ຺ຂຓໍ ກຖິຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໙. ໂລກປຎ຺ຫາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໒. ນວເມ ລຸຊ຺ຊຕີຕິ ປລຸຊ຺ຊຕິ ຠິຊ຺ຊຕິ. ອິຘ ອນິຈ຺ຈລກ຺ຂຓໍ ກຖິຕໍ.

໑໐. ຜຄ຺ຄຸນປຎ຺ຫາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໓. ທສເມ ຉິນ຺ນປປຎ຺ເຈຕິ ຕຓ຺ຫາປປຎ຺ຈສ຺ສ ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ ຉິນ຺ນປປຎ຺ເຈ. ຉິນ຺ນວຏຸເມຕິ ຕຓ຺ຫາວຏຸມສ຺ເສວ ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ ຉິນ຺ນວຏຸເມ. ກິໍ ປຸຈ຺ຉາມີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ? ອຕິກ຺ກນ຺ຕພຸທ຺ເຘຫິ ປຣິຫຣິຕານິ ຈກ຺ຂຸໂສຕາທີນິ ປຸຈ຺ຉາມີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອຖ ວາ ສເຈ ມຄ຺ເຄ ຠາວິເຕປິ ອນາຄເຕ ຈກ຺ຂຸໂສຕາທິວຏ຺ຏໍ ວຑ຺ເຒຍ຺ຍ, ຕໍ ປຸຈ຺ຉາມີຕິ ປຸຈ຺ຉຕີຕິ.

ຄິລານວຄ຺ໂຄ ອຏ຺ຐໂມ.

໙. ຉນ຺ນວຄ຺ໂຄ

໑. ປໂລກຘມ຺ມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໔. ຉນ຺ນວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐເມ ປໂລກຘມ຺ມນ຺ຕິ ຠິຊ຺ຊນກສຠາວໍ. ເອວເມຕ຺ຖ ອນິຈ຺ຈລກ຺ຂຓເມວ ກຖິຕໍ.

໒. ສຸຎ຺ຎຕໂລກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໕. ທຸຕິເຍ ອຕ຺ຕນິເຍນາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕເກນ ປຣິກ຺ຂາເຣນ. ເອວເມຕ຺ຖ ອນຕ຺ຕລກ຺ຂຓເມວ ກຖິຕໍ.

໓. ສໍຂິຕ຺ຕຘມ຺ມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໖. ຕຕິຍໍ ຂນ຺ຘິຍວຄ຺ເຄ ອານນ຺ໂທວາເທ (ສໍ. ນິ. ໓.໘໓) ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໔. ຉນ຺ນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໗. ຈຕຸຕ຺ເຖ ຉນ຺ໂນຕິ ເອວໍນາມໂກ ເຖໂຣ, ນ ອຠິນິກ຺ຂມນໍ ນິກ຺ຂນ຺ຕເຖໂຣ. ປຏິສລ຺ລານາຕິ ຜລສມາປຕ຺ຕິໂຕ. ຄິລານປຸຈ຺ຉກາຕິ ຄິລານຸປຏ຺ຐາກາ. ຄິລານຸປຏ຺ຐານໍ ນາມ ພຸທ຺ຘປສຕ຺ຖໍ ພຸທ຺ຘວຓ຺ຓິຕໍ, ຕສ຺ມາ ເອວມາຫ. ສີສເວຐໍ ທເທຍ຺ຍາຕິ ສີເສ ເວຐນໍ ສີສເວຐໍ, ຕຎ຺ຈ ທເທຍ຺ຍ. ສຕ຺ຖນ຺ຕິ ຊີວິຕຫາຣກສຕ຺ຖໍ. ນາວກງ຺ຂາມີຕິ ນ ອິຈ຺ຉາມິ. ປຣິຈິຓ຺ໂຓຕິ ປຣິຈຣິໂຕ. ມນາເປນາຕິ ມນວຑ຺ຒນເກນ ກາຍກມ຺ມາທິນາ. ເອຕ຺ຖ ຈ ສຕ຺ຕ ເສຂາ ປຣິຈຣນ຺ຕິ ນາມ, ອຣຫາ ປຣິຈາຣີ ນາມ, ຠຄວາ ປຣິຈິຓ຺ໂຓ ນາມ.

ເອຕຎ຺ຫິ, ອາວຸໂສ, ສາວກສ຺ສ ປຕິຣູປນ຺ຕິ, ອາວຸໂສ, ສາວກສ຺ສ ນາມ ເອຕໍ ອນຸຈ຺ຉວິກໍ. ອນຸປວຊ຺ຊນ຺ຕິ ອປ຺ປວຕ຺ຕິກໍ ອປ຺ປຏິສນ຺ຘິກໍ. ປຸຈ຺ຉາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສຸຕ຺ວາ ເວທິສ຺ສາມາຕິ ອຍໍ ສາວກປວາຣຓາ ນາມ. ເອຕໍ ມມາຕິອາທີນິ ຕຓ຺ຫາມານທິຏ຺ຐິຄ຺ຄາຫວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ. ນິໂຣຘໍ ທິສ຺ວາຕິ ຂຍວຍໍ ຎຕ຺ວາ. ເນຕໍ ມມ, ເນໂສຫມສ຺ມິ, ນ ເມໂສ ອຕ຺ຕາຕິ ສມນຸປສ຺ສາມີຕິ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ອນຕ຺ຕາຕິ ສມນຸປສ຺ສາມິ. ເອຕ຺ຕເກສຸ ຐາເນສຸ ຉນ຺ນຕ຺ເຖໂຣ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖເຣນ ປຸຈ຺ຉິຕໍ ປຎ຺ຫໍ ອຣຫຕ຺ເຕ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ກເຖສິ. ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖໂຣ ປນ ຕສ຺ສ ປຸຖຸຊ຺ຊນຠາວໍ ຎຕ຺ວາປິ ຕໍ ‘‘ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ’’ຕິ ວາ ‘‘ຂີຓາສໂວ’’ຕິ ວາ ອວຕ຺ວາ ຕຸຓ຺ຫີເຍວ ອໂຫສິ. ຈຸນ຺ທຕ຺ເຖໂຣ ປນສ຺ສ ປຸຖຸຊ຺ຊນຠາວໍ ສຎ຺ຎາເປສ຺ສາມີຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ໂອວາທໍ ອທາສິ.

ຕຕ຺ຖ ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ມາຣຓນ຺ຕິກໍ ເວທນໍ ອຘິວາເສຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖໍ ອາຫຣາມີຕິ ວທຕິ, ຕສ຺ມາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ອາຍສ຺ມາ, ເຕນ ອິທມ຺ປິ ມນສິກໂຣຫີຕິ ທີເປຕິ. ຍສ຺ມາ ວາ ຉນ຺ນໍ ອາຍຕນານໍ ນິໂຣຘໍ ທິສ຺ວາ ຈກ຺ຂາທີນິ ຕິຓ຺ຓໍ ຄາຫານໍ ວເສນ ນ ສມນຸປສ຺ສາມີຕິ ວທສິ. ຕສ຺ມາ ອິທມ຺ປິ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສາສນໍ ອາຍສ຺ມຕາ ມນສິກາຕພ຺ພນ຺ຕິປິ ປຸຖຸຊ຺ຊນຠາວເມວ ທີເປນ຺ໂຕ ວທຕິ. ນິຈ຺ຈກປ຺ປນ຺ຕິ ນິຈ຺ຈກາລໍ. ນິສ຺ສິຕສ຺ສາຕິ ຕຓ຺ຫາມານທິຏ຺ຐີຫິ ນິສ຺ສິຕສ຺ສ. ຈລິຕນ຺ຕິ ວິປ຺ຜນ຺ທິຕໍ ໂຫຕິ. ຍຖຍິທໍ ອາຍສ຺ມໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ເວທນໍ ອຘິວາເສຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕສ຺ສ ‘‘ອຫໍ ເວທຍາມິ, ມມ ເວທນາ’’ຕິ ອປ຺ປຫີນຄ຺ຄາຫສ຺ສ ອິທານິ ວິປ຺ຜນ຺ທິຕໍ ໂຫຕິ, ອິມິນາປິ ນໍ ‘‘ປຸຖຸຊ຺ຊໂນວ ຕ຺ວ’’ນ຺ຕິ ວທຕິ.

ປສ຺ສທ຺ຘີຕິ ກາຍຈິຕ຺ຕປສ຺ສທ຺ຘິ, ກິເລສປສ຺ສທ຺ຘິ ນາມ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນຕິຍາຕິ ຕຓ຺ຫານຕິຍາ. ອສຕີຕິ ຠວຕ຺ຖາຍ ອາລຍນິກນ຺ຕິປຣິຍຸຏ຺ຐາເນ ອສຕິ. ອາຄຕິຄຕິ ນ ໂຫຕີຕິ ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ອາຄຕິ ນາມ, ຈຸຕິວເສນ ຄມນໍ ນາມ ນ ໂຫຕິ. ຈຸຕູປປາໂຕຕິ ຈວນວເສນ ຈຸຕິ, ອຸປປຊ຺ຊນວເສນ ອຸປປາໂຕ. ເນວິຘ ນ ຫຸຣໍ ນ ອຸຠຍມນ຺ຕເຣນາຕິ ນ ອິຘໂລເກ ນ ປຣໂລເກ ນ ອຸຠຍຕ຺ຖ ໂຫຕິ. ເອເສວນ຺ໂຕ ທຸກ຺ຂສ຺ສາຕິ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂກິເລສທຸກ຺ຂສ຺ສ ອຍເມວ ອນ຺ໂຕ ອຍໍ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ປຣິວຏຸມຠາໂວ ໂຫຕິ. ອຍເມວ ຫິ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ. ເຍ ປນ ‘‘ອຸຠຍມນ຺ຕເຣນາ’’ຕິ ວຈນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອນ຺ຕຣາຠວໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເຕສໍ ວຈນໍ ນິຣຕ຺ຖກໍ. ອນ຺ຕຣາຠວສ຺ສ ຫິ ຠາໂວ ອຠິຘມ຺ເມ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕເຍວ. ‘‘ອນ຺ຕເຣນາ’’ຕິ ວຈນໍ ປນ ວິກປ຺ປນ຺ຕຣທີປນໍ. ຕສ຺ມາ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ – ເນວ ອິຘ ນ ຫຸຣໍ, ອປໂຣ ວິກປ຺ໂປ ນ ອຸຠຍນ຺ຕິ.

ສຕ຺ຖໍ ອາຫເຣສີຕິ ຊີວິຕຫາຣກສຕ຺ຖໍ ອາຫຣິ, ອາຫຣິຕ຺ວາ ກຓ຺ຐນາຬໍ ຉິນ຺ທິ. ອຖສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ມຣຓຠຍໍ ໂອກ຺ກມິ, ຄຕິນິມິຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐາສິ. ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ປຸຖຸຊ຺ຊນຠາວໍ ຎຕ຺ວາ, ສໍວິຄ຺ຄຈິຕ຺ໂຕ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ, ສງ຺ຂາເຣ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ, ສມສີສີ ຫຸຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ. ສມ຺ມຸຂາເຍວ ອນຸປວຊ຺ຊຕາ ພ຺ຍາກຕາຕິ ກິຎ຺ຈາປິ ອິທໍ ເຖຣສ຺ສ ປຸຖຸຊ຺ຊນກາເລ ພ຺ຍາກຣຓໍ ໂຫຕິ; ເອເຕນ ປນ ພ຺ຍາກຣເຓນ ອນນ຺ຕຣາຍມສ຺ສ ປຣິນິພ຺ພານໍ ອໂຫສິ. ຕສ຺ມາ ຠຄວາ ຕເທວ ພ຺ຍາກຣຓໍ ຄເຫຕ຺ວາ ກເຖສິ.

ອຸປວຊ຺ຊກຸລານີຕິ ອຸປສງ຺ກມິຕພ຺ພກຸລານິ. ອິມິນາ ເຖໂຣ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ອຸປຏ຺ຐາເກສຸ ຈ ອຸປຏ຺ຐາຍິກາສຸ ຈ ວິຊ຺ຊມານາສຸ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຕຸມ຺ຫາກໍ ສາສເນ ປຣິນິພ຺ພາຍິສ຺ສຕີ’’ຕິ ປຸພ຺ພຠາຄປຏິປຕ຺ຕິຍໍ ກຸລສໍສຄ຺ຄໂທສໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ກຸເລສຸ ສໍສຄ຺ຄາຠາວໍ ທີເປນ຺ໂຕ ໂຫນ຺ຕິ ເຫເຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕາຕິອາທິມາຫ. ອິມສ຺ມິໍ ກິຣ ຐາເນ ເຖຣສ຺ສ ກຸເລສຸ ອສໍສຏ຺ຐຠາໂວ ປາກໂຏ ອໂຫສິ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

໕-໖. ປຸຓ຺ຓສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໘໘-໘໙. ປຎ຺ຈເມ ຕຎ຺ເຈຕິ ຕໍ ຈກ຺ຂຸຎ຺ເຈວ ຣູປຎ຺ຈ. ນນ຺ທິສມຸທຍາ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍຕິ ຕຓ຺ຫາຍ ສໂມຘາເນນ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘທຸກ຺ຂສ຺ສ ສໂມຘານໍ ໂຫຕິ. ອິຕິ ຉສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ‘‘ນນ຺ທິສມຸທຍາ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ’’ຕິ ອິມິນາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ສຈ຺ຈານໍ ວເສນ ວຏ຺ຏໍ ມຕ຺ຖກໍ ປາເປຕ຺ວາ ທສ຺ເສສິ. ທຸຕິຍນເຍ ນິໂຣໂຘ ມຄ຺ໂຄຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ສຈ຺ຈານໍ ວເສນ ວິວຏ຺ຏໍ ມຕ຺ຖກໍ ປາເປຕ຺ວາ ທສ຺ເສສິ. ອິມິນາ ຕ຺ວໍ ປຸຓ຺ຓາຕິ ປາຏິເຍກ຺ໂກ ອນຸສນ຺ຘິ. ເອວໍ ຕາວ ວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏວເສນ ເທສນໍ ອຣຫຕ຺ເຕ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອິທານິ ປຸຓ຺ຓຕ຺ເຖຣໍ ສຕ຺ຕສຸ ຐາເນສຸ ສີຫນາທໍ ນທາເປຕຸໍ ອິມິນາ ຕ຺ວນ຺ຕິອາທິມາຫ.

ຈຓ຺ຑາຕິ ທຸຏ຺ຐາ ກິພ຺ພິສາ. ຜຣຸສາຕິ ກກ຺ຂຬາ ອກ຺ໂກສິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ທສຫິ ອກ຺ໂກສວຕ຺ຖູຫິ ອກ຺ໂກສິສ຺ສນ຺ຕິ. ປຣິຠາສິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ‘‘ກິໍ ສມໂຓ ນາມ ຕ຺ວໍ, ອິທຎ຺ຈິທຎ຺ຈ ເຕ ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ຕຊ຺ເຊສ຺ສນ຺ຕິ. ເອວເມຕ຺ຖາຕິ ເອວໍ ມຍ຺ຫໍ ເອຕ຺ຖ ຠວິສ຺ສຕິ. ທຓ຺ເຑນາຕິ ຈຕຸຫຕ຺ຖທຓ຺ເຑນ ວາ ຂທິຣທຓ຺ເຑນ ວາ ຆຏິກມຸຄ຺ຄເຣນ ວາ. ສຕ຺ເຖນາຕິ ເອກໂຕຘາຣາທິນາ ສຕ຺ເຖນ. ສຕ຺ຖຫາຣກໍ ປຣິເຍສນ຺ຕີຕິ ຊີວິຕຫາຣກສຕ຺ຖໍ ປຣິເຍສນ຺ຕິ. ອິທໍ ເຖໂຣ ຕຕິຍປາຣາຊິກວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ອສຸຠກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ອຕ຺ຕຠາເວນ ຊິຄຸຈ຺ຉນ຺ຕານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ສຕ຺ຖຫາຣກປຣິເຍສນໍ ສນ຺ຘາຍາຫ. ທມູປສເມນາຕິ ເອຕ຺ຖ ທໂມຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣາທີນໍ ເອຕໍ ນາມໍ.

‘‘ສຈ຺ເຈນ ທນ຺ໂຕ ທມສາ ອຸເປໂຕ,

ເວທນ຺ຕຄູ ວຸສິຕພ຺ຣຫ຺ມຈຣິໂຍ’’ຕິ. (ສໍ. ນິ. ໑.໑໙໕; ສຸ. ນິ. ໔໖໗) –

ເອຕ຺ຖ ຫິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວໂຣ ທໂມຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ‘‘ຍທິ ສຈ຺ຈາ ທມາ ຈາຄາ, ຂນ຺ຕ຺ຍາ ຠິຍ຺ໂຍຘ ວິຊ຺ຊຕີ’’ຕິ (ສຸ. ນິ. ໑໙໑; ສໍ. ນິ. ໑.໒໔໖) ເອຕ຺ຖ ປຎ຺ຎາ ທໂມຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ‘‘ທາເນນ ທເມນ ສໍຍເມນ ສຈ຺ຈວຊ຺ເຊນາ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໑໖໕; ມ. ນິ. ໒.໒໒໖) ເອຕ຺ຖ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ທໂມຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິມສ຺ມິໍ ປນ ສຸຕ຺ເຕ ຂນ຺ຕິ ທໂມຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຸປສໂມຕິ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ປຸຓ຺ໂຓຕິ ໂກ ປເນສ ປຸຓ຺ໂຓ, ກສ຺ມາ ຈ ປເນຕ຺ຖ ຄນ຺ຕຸກາໂມ ອໂຫສີຕິ? ສຸນາປຣນ຺ຕວາສິໂກ ເອວ ເອສ, ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປນ ອສປ຺ປາຍວິຫາຣໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕຸກາໂມ ອໂຫສິ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ອນຸປ຺ປຸພ຺ພິກຖາ – ສຸນາປຣນ຺ຕຣຏ຺ເຐ ກິຣ ເອກສ຺ມິໍ ວາຓິຊຄາເມ ເອເຕ ທ຺ເວ ຠາຕໂຣ. ເຕສຸ ກທາຈິ ເຊຏ຺ໂຐ ປຎ຺ຈ ສກຏສຕານິ ຄເຫຕ຺ວາ ຊນປທໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠຓ຺ຑໍ ອາຫຣຕິ, ກທາຈິ ກນິຏ຺ໂຐ. ອິມສ຺ມິໍ ປນ ສມເຍ ກນິຏ຺ຐໍ ຆເຣ ຐເປຕ຺ວາ, ເຊຏ຺ຐຠາຕິໂກ ປຎ຺ຈ ສກຏສຕານິ ຄເຫຕ຺ວາ, ຊນປທຈາຣິກໍ ຈຣນ຺ໂຕ ອນຸປຸພ຺ເພນ ສາວຕ຺ຖິໍ ປຕ຺ວາ, ເຊຕວນສ຺ສ ນາຕິທູເຣ ສກຏສຕ຺ຖໍ ນິເວເສຕ຺ວາ ຠຸຕ຺ຕປາຕຣາໂສ ປຣິຊນປຣິວຸໂຕ ຜາສຸກຏ຺ຐາເນ ນິສີທິ.

ເຕນ ຈ ສມເຍນ ສາວຕ຺ຖິວາສິໂນ ຠຸຕ຺ຕປາຕຣາສາ ອຸໂປສຖງ຺ຄານິ ອຘິຏ຺ຐາຍ ສຸທ຺ຘຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄາ ຄນ຺ຘປຸປ຺ຜາທິຫຕ຺ຖາ ເຍນ ພຸທ຺ໂຘ, ເຍນ ຘມ຺ໂມ, ເຍນ ສງ຺ໂຆ, ຕນ຺ນິນ຺ນາ ຕປ຺ໂປຓາ ຕປ຺ປພ຺ຠາຣາ ຫຸຕ຺ວາ, ທກ຺ຂິຓທ຺ວາເຣນ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ເຊຕວນໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ໂສ ເຕ ທິສ຺ວາ ‘‘ກຫໍ ອິເມ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິ ເອກໍ ມນຸສ຺ສໍ ປຸຈ຺ຉິ. ກິໍ ຕ຺ວໍ, ອຍ຺ໂຍ, ນ ຊານາສິ? ໂລເກ ພຸທ຺ຘຘມ຺ມສງ຺ຆຣຕນານິ ນາມ ອຸປ຺ປນ຺ນານິ, ອິຈ຺ເຈໂສ ມຫາຊໂນ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ຘມ຺ມກຖໍ ໂສຕຸໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ. ຕສ຺ສ ‘‘ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ ວຈນໍ ຉວິຈມ຺ມາທີນິ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐິມິຎ຺ຊໍ ອາຫຈ຺ຈ ອຏ຺ຐາສິ. ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິຊນປຣິວຸໂຕ ຕາຍ ປຣິສາຍ ສທ຺ຘິໍ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ສຕ຺ຖຸ ມຘຸຣສ຺ສເຣນ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕສ຺ສ ປຣິສປຣິຍນ຺ເຕ ຐິໂຕ, ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາເທສິ. ອຖ ຕຖາຄເຕນ ກາລໍ ວິທິຕ຺ວາ ປຣິສາຍ ອຸຍ຺ໂຍຊິຕາຍ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ, ວນ຺ທິຕ຺ວາ, ສ຺ວາຕນາຍ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ, ທຸຕິຍທິວເສ ມຓ຺ຑປໍ ກາເຣຕ຺ວາ, ອາສນານິ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ, ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສ຺ສ ສງ຺ຆສ຺ສ ມຫາທານໍ ທຕ຺ວາ, ຠຸຕ຺ຕປາຕຣາໂສ ອຸໂປສຖງ຺ຄານິ ອຘິຏ຺ຐາຍ ຠຓ຺ຑາຄາຣິກໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ, ‘‘ເອຕ຺ຕກໍ ຘນໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕໍ, ເອຕ຺ຕກໍ ຘນໍ ນ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕ’’ນ຺ຕິ ສພ຺ພໍ ອາຈິກ຺ຂິຕ຺ວາ, ‘‘ອິມໍ ສາປເຕຍ຺ຍໍ ມຍ຺ຫໍ ກນິຏ຺ຐສ຺ສ ເທຫີ’’ຕິ ສພ຺ພໍ ນິຍ຺ຍາເຕຕ຺ວາ, ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ, ກມ຺ມຏ຺ຐານປຣາຍໂຓ ອໂຫສິ.

ອຖສ຺ສ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ມນສິກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ນ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ຕໂຕ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຍໍ ຊນປໂທ ມຍ຺ຫໍ ອສປ຺ປາໂຍ, ຍໍນູນາຫໍ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສກຣຏ຺ຐເມວ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມເຍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ, ສາຍນ຺ເຫ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ, ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ, ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ກຖາເປຕ຺ວາ, ສຕ຺ຕ ສີຫນາເທ ນທິຕ຺ວາ, ປກ຺ກາມິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ, ‘‘ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ປຸຓ຺ໂຓ…ເປ… ວິຫຣຕີ’’ຕິ.

ກຕ຺ຖ ປນາຍໍ ວິຫາສີຕິ? ຈຕູສຸ ຐາເນສຸ ວິຫາສິ. ສຸນາປຣນ຺ຕຣຏ຺ຐໍ ຕາວ ປວິສິຕ຺ວາ ຈ ອພ຺ພຸຫຕ຺ຖປພ຺ພຕໍ ນາມ ປຕ຺ວາ ວາຓິຊຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ. ອຖ ນໍ ກນິຏ຺ຐຠາຕາ ສຎ຺ຊານິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂໍ ທຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ອຄນ຺ຕ຺ວາ ອິເຘວ ວສຖາ’’ຕິ ປຏິຎ຺ຎໍ ກາເຣຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ວສາເປສິ.

ຕໂຕ ສມຸທ຺ທຄິຣິວິຫາຣໍ ນາມ ອຄມາສິ. ຕຕ຺ຖ ອຍກນ຺ຕປາສາເຓຫິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ກຕຈງ຺ກໂມ ອຕ຺ຖິ, ໂກຈິ ຕໍ ຈງ຺ກມິຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຕຕ຺ຖ ສມຸທ຺ທວີຈິໂຍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອຍກນ຺ຕປາສາເຓສຸ ປຫຣິຕ຺ວາ ມຫາສທ຺ທໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ເຖໂຣ ‘‘ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ມນສິກໂຣນ຺ຕານໍ ຜາສຸວິຫາໂຣ ໂຫຕູ’’ຕິ ສມຸທ຺ທໍ ນິສ຺ສທ຺ທໍ ກຕ຺ວາ ອຘິຏ຺ຐາສິ.

ຕໂຕ ມາຕຸລຄິຣິໍ ນາມ ອຄມາສິ. ຕຕ຺ຖປິ ສກຸຓສງ຺ໂຆ ອຸສ຺ສນ຺ໂນ ຣຕ຺ຕິຎ຺ຈ ທິວາ ຈ ສທ຺ໂທ ເອກາພທ຺ໂຘວ ອໂຫສິ. ເຖໂຣ ‘‘ອິທໍ ຐານໍ ນ ຜາສຸກ’’ນ຺ຕິ ຕໂຕ ມກຸລກາຣາມວິຫາຣໍ ນາມ ຄໂຕ. ໂສ ວາຓິຊຄາມສ຺ສ ນາຕິທູໂຣ ນຈ຺ຈາສນ຺ໂນ ຄມນາຄມນສມ຺ປນ຺ໂນ ວິວິຕ຺ໂຕ ອປ຺ປສທ຺ໂທ. ເຖໂຣ ‘‘ອິມໍ ຐານໍ ຜາສຸກ’’ນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ຣຕ຺ຕິຏ຺ຐານທິວາຏ຺ຐານຈງ຺ກມນາທີນິ ກາເຣຕ຺ວາ ວສ຺ສໍ ອຸປຄຈ຺ຉິ. ເອວໍ ຈຕູສຸ ຐາເນສຸ ວິຫາສິ.

ອເຖກທິວສໍ ຕສ຺ມິໍເຍວ ອນ຺ໂຕວສ຺ເສ ປຎ຺ຈ ວາຓິຊສຕານິ ‘‘ປຣສມຸທ຺ທໍ ຄຈ຺ຉາມາ’’ຕິ ນາວາຍ ຠຓ຺ຑໍ ປກ຺ຂິປິໍສຸ. ນາວາໂຣຫນທິວເສ ເຖຣສ຺ສ ກນິຏ຺ຐຠາຕາ ເຖຣໍ ໂຠເຊຕ຺ວາ, ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ສິກ຺ຂາປທານິ ຄເຫຕ຺ວາ, ວນ຺ທິຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ສມຸທ຺ໂທ ນາມ ອສທ຺ເຘຍ຺ໂຍ ອເນກນ຺ຕຣາໂຍ, ອມ຺ເຫ ອາວຊ຺ເຊຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ນາວໍ ອາຣຸຫິ. ນາວາ ອຸຕ຺ຕມຊເວນ ຄຈ຺ຉມານາ ອຎ຺ຎຕຣໍ ທີປກໍ ປາປຸຓິ. ມນຸສ຺ສາ ‘‘ປາຕຣາສໍ ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ທີປເກ ອຸຕ຺ຕິຓ຺ຓາ. ຕສ຺ມິໍ ປນ ທີປເກ ອຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈິ ນຕ຺ຖິ, ຈນ຺ທນວນເມວ ອໂຫສິ.

ອເຖໂກ ວາສິຍາ ຣຸກ຺ຂໍ ອາໂກເຏຕ຺ວາ ໂລຫິຕຈນ຺ທນຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ໂຠ, ມຍໍ ລາຠຕ຺ຖາຍ ປຣສມຸທ຺ທໍ ຄຈ຺ຉາມ, ອິໂຕ ຈ ອຸຕ຺ຕຣິ ລາໂຠ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຈຕຸຣງ຺ຄຸລມຕ຺ຕາ ຆຏິກາ ສຕສຫສ຺ສໍ ອຄ຺ຆຕິ. ຫາເຣຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກໍ ຠຓ຺ຑໍ ຫາເຣຕ຺ວາ ຈນ຺ທນສ຺ສ ປູເຣສ຺ສາມາ’’ຕິ ເຕ ຕຖາ ກຣິໍສຸ. ຈນ຺ທນວເນ ອຘິວຕ຺ຖາ ອມນຸສ຺ສາ ກຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ, ‘‘ອິເມຫິ ອມ຺ຫາກໍ ຈນ຺ທນວນໍ ນາສິຕໍ ຆາເຕສ຺ສາມ ເນ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ – ‘‘ອິເຘວ ຆາຕິເຕສຸ ສພ຺ພໍ ເອກກຸຓປໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ສມຸທ຺ທມຊ຺ເຌ ເນສໍ ນາວໍ ໂອສີເທສ຺ສາມາ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ອຖ ເນສໍ ນາວໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ຄຕກາເລເຍວ ອຸປ຺ປາຕິກໍ ອຸຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ສຍມ຺ປິ ເຕ ອມນຸສ຺ສາ ຠຍານການິ ຣູປານິ ທສ຺ສຍິໍສຸ. ຠີຕາ ມນຸສ຺ສາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ເທວຕານໍ ນມສ຺ສນ຺ຕິ. ເຖຣສ຺ສ ກນິຏ຺ໂຐ ຈູຬປຸຓ຺ຓກຸຏຸມ຺ພິໂກ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ຠາຕາ ອວສ຺ສໂຍ ໂຫຕູ’’ຕິ ເຖຣສ຺ສ ນມສ຺ສມາໂນ ອຏ຺ຐາສິ.

ເຖໂຣປິ ກິຣ ຕສ຺ມິໍເຍວ ຂເຓ ອາວຊ຺ເຊຕ຺ວາ, ເຕສໍ ພ຺ຍສນຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ຎຕ຺ວາ, ເວຫາສໍ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ, ອຠິມຸໂຂ ອຏ຺ຐາສິ. ອມນຸສ຺ສາ ເຖຣໍ ທິສ຺ວາວ ‘‘ອຍ຺ໂຍ ປຸຓ຺ຓຕ຺ເຖໂຣ ເອຕີ’’ຕິ ອປກ຺ກມິໍສຸ, ອຸປ຺ປາຕິກໍ ສນ຺ນິສີທິ. ເຖໂຣ ‘‘ມາ ຠາຍຖາ’’ຕິ ເຕ ອສ຺ສາເສຕ຺ວາ ‘‘ກຫໍ ຄນ຺ຕຸກາມຕ຺ຖາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ຠນ຺ເຕ, ອມ຺ຫາກໍ ສກຏ຺ຐານເມວ ຄຈ຺ຉາມາຕິ. ເຖໂຣ ນາວງ຺ຄເຓ ອກ຺ກມິຕ຺ວາ ‘‘ເອເຕສໍ ອິຈ຺ຉິຕຏ຺ຐານໍ ຄຈ຺ຉຕູ’’ຕິ ອຘິຏ຺ຐາສິ. ວາຓິຊາ ສກຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ປຸຕ຺ຕທາຣສ຺ສ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ, ‘‘ເອຖ ເຖຣໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉາມາ’’ຕິ ປຎ຺ຈສຕາປິ ອຕ຺ຕໂນ ປຎ຺ຈຫິ ມາຕຸຄາມສເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ຕີສຸ ສຣເຓສຸ ປຕິຏ຺ຐາຍ ອຸປາສກຕ຺ຕໍ ປຏິເວເທສຸໍ. ຕໂຕ ນາວາຍ ຠຓ຺ຑໍ ໂອຕາເຣຕ຺ວາ ເຖຣສ຺ສ ເອກໍ ໂກຏ຺ຐາສໍ ກຕ຺ວາ, ‘‘ອຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ໂກຏ຺ຐາໂສ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ເຖໂຣ ມຍ຺ຫໍ ວິສຸໍ ໂກຏ຺ຐາສກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ. ສຕ຺ຖາ ປນ ຕຸມ຺ເຫຫິ ທິຏ຺ຐປຸພ຺ໂພຕິ. ນ ທິຏ຺ຐປຸພ຺ໂພ, ຠນ຺ເຕຕິ. ເຕນ ຫິ ອິມິນາ ສຕ຺ຖຸ ມຓ຺ຑລມາຬໍ ກໂຣຖ. ເອວໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ປສ຺ສິສ຺ສຖາຕິ. ເຕ ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕຕິ. ເຕນ ຈ ໂກຏ຺ຐາເສນ ອຕ຺ຕໂນ ຈ ໂກຏ຺ຐາເສຫິ ມຓ຺ຑລມາຬໍ ກາຕຸໍ ອາຣຠິໍສຸ.

ສຕ຺ຖາປິ ກິຣ ຕໍ ອາຣທ຺ຘກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຣິໂຠຄໍ ອກາສິ. ອາຣກ຺ຂມນຸສ຺ສາ ຣຕ຺ຕິໍ ໂອຠາສໍ ທິສ຺ວາ, ‘‘ມເຫສກ຺ຂາ ເທວຕາ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ສຎ຺ຎໍ ກຣິໍສຸ. ອຸປາສກາ ມຓ຺ຑລມາຬຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ຈ ເສນາສນານິ ນິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ທານສມ຺ຠາຣໍ ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ, ‘‘ກຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ອມ຺ເຫຫິ ອຕ຺ຕໂນ ກິຈ຺ຈໍ, ສຕ຺ຖາຣໍ ປກ຺ໂກສຖາ’’ຕິ ເຖຣສ຺ສ ອາໂຣເຈສຸໍ. ເຖໂຣ ສາຍນ຺ຫສມເຍ ອິທ຺ຘິຍາ ສາວຕ຺ຖິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ວາຓິຊຄາມວາສິໂນ ຕຸມ຺ເຫ ທຏ຺ຐຸກາມາ, ເຕສໍ ອນຸກມ຺ປໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ຍາຈິ. ຠຄວາ ອຘິວາເສສິ. ເຖໂຣ ສກຏ຺ຐານເມວ ປຈ຺ຈາຄໂຕ.

ຠຄວາປິ ອານນ຺ທຕ຺ເຖຣໍ ອາມນ຺ເຕສິ, ‘‘ອານນ຺ທ, ສ຺ເວ ສຸນາປຣນ຺ເຕ ວາຓິຊຄາເມ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິສ຺ສາມ, ຕ຺ວໍ ເອກູນປຎ຺ຈສຕານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ສລາກໍ ເທຫີ’’ຕິ. ເຖໂຣ ‘‘ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ, ‘‘ອາກາສຈາຣີ ຠິກ຺ຂູ ສລາກໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕູ’’ຕິ ອາຫ. ຕໍທິວສໍ ກຸຓ຺ຑຘານຕ຺ເຖໂຣ ປຐມໍ ສລາກໍ ອຄ຺ຄເຫສິ. ວາຓິຊຄາມວາສິໂນປິ ‘‘ສ຺ເວ ກິຣ ສຕ຺ຖາ ອາຄມິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຄາມມຊ຺ເຌ ມຓ຺ຑປໍ ກຕ຺ວາ ທານຄ຺ຄໍ ສຊ຺ຊຍິໍສຸ. ຠຄວາ ປາໂຕວ ສຣີຣປຏິຊຄ຺ຄນໍ ກຕ຺ວາ, ຄນ຺ຘກຸຏິໍ ປວິສິຕ຺ວາ, ຜລສມາປຕ຺ຕິໍ ອປ຺ເປຕ຺ວາ, ນິສີທິ. ສກ຺ກສ຺ສ ປຓ຺ຑຸກມ຺ພລສິລາສນໍ ອຸຓ຺ຫໍ ອໂຫສິ. ໂສ ‘‘ກິໍ ອິທ’’ນ຺ຕິ ອາວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ສຸນາປຣນ຺ຕຄມນໍ ທິສ຺ວາ, ວິສ຺ສກມ຺ມໍ ອາມນ຺ເຕສິ, ‘‘ຕາຕ, ອຊ຺ຊ ຠຄວາ ຕິໍສມຕ຺ຕານິ ໂຍຊນສຕານິ ປິຓ຺ຑຈາຣໍ ຄມິສ຺ສຕິ. ປຎ຺ຈ ກູຏາຄາຣສຕານິ ມາເປຕ຺ວາ ເຊຕວນທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐກມຕ຺ຖເກ ຄມນສຊ຺ຊານິ ກຕ຺ວາ ຐເປຫີ’’ຕິ. ໂສ ຕຖາ ອກາສິ. ຠຄວໂຕ ກູຏາຄາຣໍ ຈຕຸມຸຂໍ ອໂຫສິ, ທ຺ວິນ຺ນໍ ອຄ຺ຄສາວການໍ ທ຺ວິມຸຂານິ, ເສສານິ ເອກມຸຂານິ, ສຕ຺ຖາ ຄນ຺ຘກຸຏິໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປຏິປາຏິຍາ ຐປິຕກູຏາຄາເຣສຸ ຘຸຣກູຏາຄາຣໍ ປາວິສິ. ທ຺ເວ ອຄ຺ຄສາວເກ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ເອກູນປຎ຺ຈຠິກ຺ຂຸສຕານິປິ ກູຏາຄາຣຄຕານິ ອເຫສຸໍ. ເອກໍ ຕຸຈ຺ຉໍ ກູຏາຄາຣໍ ອໂຫສິ, ປຎ຺ຈປິ ກູຏາຄາຣສຕານິ ອາກາເສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໍສຸ.

ສຕ຺ຖາ ສຈ຺ຈພນ຺ຘປພ຺ພຕໍ ນາມ ປຕ຺ວາ ກູຏາຄາຣໍ ອາກາເສ ຐເປສິ. ຕສ຺ມິໍ ປພ຺ພເຕ ສຈ຺ຈພນ຺ໂຘ ນາມ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກຕາປໂສ ມຫາຊນໍ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາເປນ຺ໂຕ ລາຠຄ຺ຄຍສຄ຺ຄປ຺ປຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ວສຕິ, ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ຈສ຺ສ ອນ຺ໂຕຈາຏິຍໍ ປທີໂປ ວິຍ ອຣຫຕ຺ຕຜລສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ຊລຕິ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ຘມ຺ມມສ຺ສ ກເຖສ຺ສາມີ’’ຕິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ຕາປໂສ ເທສນາປຣິໂຍສາເນ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ມຄ຺ເຄເນວສ຺ສ ອຠິຎ຺ຎາ ອາຄຕາ. ໂສ ເອຫິຠິກ຺ຂຸ ຫຸຕ຺ວາ ອິທ຺ຘິມຍປຕ຺ຕຈີວຣຘໂຣ ຕຸຈ຺ຉກູຏາຄາຣໍ ປາວິສິ.

ຠຄວາ ກູຏາຄາຣຄເຕຫິ ປຎ຺ຈຫິ ຠິກ຺ຂຸສເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ວາຓິຊຄາມໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ກູຏາຄາຣານິ ອທິສ຺ສມານການິ ກຕ຺ວາ, ວາຓິຊຄາມໍ ປາວິສິ. ວາຓິຊາ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສ຺ສ ສງ຺ຆສ຺ສ ມຫາທານໍ ທຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ມກຸລກາຣາມໍ ນຍິໍສຸ. ສຕ຺ຖາ ມຓ຺ຑລມາຬໍ ປາວິສິ. ມຫາຊໂນ ຍາວ ສຕ຺ຖາ ຠຕ຺ຕທຣຖໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕິ, ຕາວ ປາຕຣາສໍ ກຕ຺ວາ ອຸໂປສຖງ຺ຄານິ ສມາທາຍ ພຫຸໍ ຄນ຺ຘຎ຺ຈ ປຸປ຺ຜຎ຺ຈ ອາທາຍ ຘມ຺ມສ຺ສວນຕ຺ຖາຍ ອາຣາມໍ ປຈ຺ຈາຄມາສິ. ສຕ຺ຖາ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ມຫາຊນສ຺ສ ພນ຺ຘນໂມກ຺ໂຂ ຊາໂຕ, ມຫນ຺ຕໍ ພຸທ຺ຘໂກລາຫລໍ ອໂຫສິ.

ສຕ຺ຖາ ມຫາຊນສ຺ສ ສງ຺ຄຫຕ຺ຖາຍ ສຕ຺ຕາຫໍ ຕຕ຺ເຖວ ວສິ, ອຣຸຓໍ ປນ ມຫາຄນ຺ຘກຸຏິຍໍເຍວ ອຸຏ຺ຐເປສິ. ສຕ຺ຕາຫມ຺ປິ ຘມ຺ມເທສນາປຣິໂຍສາເນ ຈຕຸຣາສີຕິຍາ ປາຓສຫສ຺ສານໍ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ອໂຫສິ. ຕຕ຺ຖ ສຕ຺ຕາຫໍ ວສິຕ຺ວາ, ວາຓິຊຄາເມ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ, ‘‘ຕ຺ວໍ ອິເຘວ ວສາຫີ’’ຕິ ປຸຓ຺ຓຕ຺ເຖຣໍ ນິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອນ຺ຕເຣ ນມ຺ມທານທີ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ສາ ຕີຣໍ ອຄມາສິ. ນມ຺ມທາ ນາຄຣາຊາ ສຕ຺ຖຸ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄມນໍ ກຕ຺ວາ, ນາຄຠວນໍ ປເວເສຕ຺ວາ, ຕິຓ຺ຓໍ ຣຕນານໍ ສກ຺ກາຣໍ ອກາສິ. ສຕ຺ຖາ ຕສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ກເຖຕ຺ວາ ນາຄຠວນາ ນິກ຺ຂມິ. ໂສ ‘‘ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຣິຈຣິຕພ຺ພໍ ເທຖາ’’ຕິ ຍາຈິ. ຠຄວາ ນມ຺ມທານທີຕີເຣ ປທເຈຕິຍໍ ທສ຺ເສສິ. ຕໍ ວີຈີສຸ ອາຄຕາສຸ ປິຘີຍຕິ, ຄຕາສຸ ວິວຣີຍຕິ. ມຫາສກ຺ກາຣປຕ຺ຕໍ ອໂຫສິ. ສຕ຺ຖາ ຕໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ສຈ຺ຈພນ຺ຘປພ຺ພຕໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຈ຺ຈພນ຺ຘໍ ອາຫ – ‘‘ຕຍາ ມຫາຊໂນ ອປາຍມຄ຺ເຄ ໂອຕາຣິໂຕ. ຕ຺ວໍ ອິເຘວ ວສິຕ຺ວາ, ເອເຕສໍ ລທ຺ຘິໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊາເປຕ຺ວາ, ນິພ຺ພານມຄ຺ເຄ ປຕິຏ຺ຐາເປຫີ’’ຕິ. ໂສປິ ປຣິຈຣິຕພ຺ພໍ ຍາຈິ. ສຕ຺ຖາ ຆນປິຏ຺ຐິປາສາເຓ ອລ຺ລມຕ຺ຕິກປິຓ຺ຑມ຺ຫິ ລຎ຺ຉນໍ ວິຍ ປທເຈຕິຍໍ ທສ຺ເສສິ. ຕໂຕ ເຊຕວນເມວ ຄໂຕ. ເອຕມຕ຺ຖໍ ສນ຺ຘາຍ ເຕເນວ ອນ຺ຕຣວສ຺ເສນາຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ປຣິນິພ຺ພາຍີຕິ ອນຸປາທິເສສາຍ ນິພ຺ພານຘາຕຸຍາ ປຣິນິພ຺ພາຍິ. ມຫາຊໂນ ເຖຣສ຺ສ ສຕ຺ຕ ທິວສານິ ສຣີຣປູຊໍ ກຕ຺ວາ, ພຫູນິ ຄນ຺ຘກຏ຺ຐານິ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ, ສຣີຣໍ ຌາເປຕ຺ວາ ຘາຕຸໂຍ ອາທາຍ ເຈຕິຍໍ ອກາສິ. ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູຕິ ເຖຣສ຺ສ ອາຬາຫນຏ຺ຐາເນ ຐິຕຠິກ຺ຂູ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວ. ຉຏ຺ຐໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

໗-໘. ປຐມເອຊາສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໙໐-໙໑. ສຕ຺ຕເມ ເອຊາຕິ ຕຓ຺ຫາ. ສາ ຫິ ຈລນຏ຺ເຐນ ເອຊາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສາວ ອາພາຘນຏ຺ເຐນ ໂຣໂຄ, ອນ຺ໂຕ ທຸສ຺ສນຏ຺ເຐນ ຄຓ຺ໂຑ, ນິກນ຺ຕນຏ຺ເຐນ ສລ຺ລໍ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ເອຊາ ໂຣໂຄ ເຈວ ຄຓ຺ໂຑ ຈ ສລ຺ລຎ຺ຈ, ຕສ຺ມາ. ຈກ຺ຂຸໍ ນ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍາຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ, ອິຘາປິ ສພ຺ພໍ ເຫຏ຺ຐາ ຄຫິຕເມວ ສໍກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕໍ. ອຏ຺ຐມໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

໙-໑໐. ປຐມທ຺ວຍສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໙໒-໙໓. ນວເມ ທ຺ວຍນ຺ຕິ ທ຺ເວ ທ຺ເວ ໂກຏ຺ຐາເສ. ທສເມ ອິຕ຺ເຖຕໍ ທ຺ວຍນ຺ຕິ ເອວເມຕໍ ທ຺ວຍໍ. ຈລຎ຺ເຈວ ພ຺ຍຖຎ຺ຈາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສຠາເວນ ອສຓ຺ຐຫນໂຕ ຈລຕິ ເຈວ ພ຺ຍຖຕິ ຈ. ໂຍປິ ເຫຕຸ ໂຍປິ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ວຕ຺ຖາຣມ຺ມຓໍ ເຫຕຸ ເຈວ ປຈ຺ຈໂຍ ຈ. ກຸໂຕ ນິຈ຺ຈໍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ເກນ ກາຣເຓນ ນິຈ຺ຈໍ ຠວິສ຺ສຕິ. ຍຖາ ປນ ທາສສ຺ສ ທາສິຍາ ກຸຈ຺ຉິສ຺ມິໍ ຊາໂຕ ປຸຕ຺ໂຕ ປໂຣວ ທາໂສ ໂຫຕິ, ເອວໍ ອນິຈ຺ຈເມວ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສງ຺ຄຕີຕິ ສຫຄຕິ. ສນ຺ນິປາໂຕຕິ ເອກໂຕ ສນ຺ນິປຕນໍ. ສມວາໂຍຕິ ເອກໂຕ ສມາຄໂມ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ໂສຕິ ອິມິນາ ສງ຺ຄຕິສນ຺ນິປາຕສມວາຍສງ຺ຂາເຕນ ປຈ຺ຈເຍນ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ປຈ຺ຈຍນາເມເນວ ສງ຺ຄຕິ ສນ຺ນິປາໂຕ ສມວາໂຍຕິ ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ໂສ.

ໂສປິ ເຫຕູຕິ ຜສ຺ສສ຺ສ ວຕ຺ຖຸ ອາຣມ຺ມຓໍ ສຫຊາຕາ ຕໂຍ ຂນ຺ຘາຕິ ອຍໍ ເຫຕຸ. ຜຸຏ຺ໂຐຕິ ອຸປໂຍຄຕ຺ເຖ ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ, ຜສ຺ເສນ ຜຸຏ຺ຐເມວ ໂຄຈຣໍ ເວທນາ ເວເທຕິ, ເຈຕນາ ເຈເຕຕິ, ສຎ຺ຎາ ສຎ຺ຊານາຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຜຸຏ຺ໂຐຕິ ວາ ຜສ຺ສສມງ຺ຄີປຸຄ຺ຄໂລ, ຜສ຺ເສນ ຜຸຏ຺ຐາຣມ຺ມຓເມວ ເວທນາທີຫິ ເວເທຕິ ເຈເຕຕິ ສຎ຺ຊານາຕີຕິປິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອິຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ສມຕິໍສກ຺ຂນ຺ຘາ ກຖິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ກຖໍ? ຈກ຺ຂຸທ຺ວາເຣ ຕາວ ວຕ຺ຖຸ ເຈວ ອາຣມ຺ມຓຎ຺ຈ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ, ຜຸຏ຺ໂຐ ເວເທຕີຕິ ເວທນາກ຺ຂນ຺ໂຘ, ເຈເຕຕີຕິ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ໂຘ, ສຎ຺ຊານາຕີຕິ ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ໂຘ, ວິຊານາຕີຕິ ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ໂຘຕິ. ເສສທ຺ວາເຣສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ມໂນທ຺ວາເຣປິ ຫິ ວຕ຺ຖຸຣູປໍ ເອກນ຺ຕໂຕ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ, ຣູເປ ປນ ອາຣມ຺ມເຓ ສຕິ ອາຣມ຺ມຓມ຺ປິ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘຕິ ຉ ປຎ຺ຈກາຕິໍສ ໂຫນ຺ຕິ. ສງ຺ເຂເປນ ປເນເຕ ຉສຸປິ ທ຺ວາເຣສຸ ປຎ຺ເຈວ ຂນ຺ຘາຕິ ສປຈ຺ຈເຍ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ເຘ ອນິຈ຺ຈາຕິ ວິຕ຺ຖາເຣຕ຺ວາ ວຸຈ຺ຈມາເນ ພຸຊ຺ຌນການໍ ອຊ຺ຌາສເຍນ ອິທໍ ສຸຕ຺ຕໍ ເທສິຕນ຺ຕິ.

ຉນ຺ນວຄ຺ໂຄ ນວໂມ.