໓. ອຸທານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໕໕. ຕຕິເຍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສີຕິ ພລວໂສມນສ຺ສສມຸຏ຺ຐານໍ ອຸທານໍ ອຸທາຫຣິ. ກິໍ ນິສ຺ສາຍ ປເນສ ຠຄວໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ໂນຕິ. ສາສນສ຺ສ ນິຍ຺ຍານິກຠາວໍ. ກຖໍ? ເອວໍ ກິຣສ຺ສ ອໂຫສິ, ‘‘ຕໂຍເມ ອຸປນິສ຺ສຍາ – ທານູປນິສ຺ສໂຍ ສີລູປນິສ຺ສໂຍ ຠາວນູປນິສ຺ສໂຍ ຈາ’’ຕິ. ເຕສຸ ທານສີລູປນິສ຺ສຍາ ທຸພ຺ພລາ, ຠາວນູປນິສ຺ສໂຍ ພລວາ. ທານສີລູປນິສ຺ສຍາ ຫິ ຕໂຍ ມຄ຺ເຄ ຈ ຜລານິ ຈ ປາເປນ຺ຕິ, ຠາວນູປນິສ຺ສໂຍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາເປຕິ. ອິຕິ ທຸພ຺ພລູປນິສ຺ສເຍ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ຆເຏນ຺ໂຕ ວາຍມນ຺ໂຕ ປຎ຺ໂຈຣມ຺ຠາຄິຍານິ ພນ຺ຘນານິ ເຉຕ຺ວາ ຕີຓິ ມຄ຺ຄຜລານິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕິ, ‘‘ອໂຫ ສາສນໍ ນິຍ຺ຍານິກ’’ນ຺ຕິ ອາວຊ຺ເຊນ຺ຕສ຺ສ ອຍໍ ອຸທປາທິ.

ຕຕ຺ຖ ‘‘ທຸພ຺ພລູປນິສ຺ສເຍ ຐຕ຺ວາ ຆຏມາໂນ ຕີຓິ ມຄ຺ຄຜລານິ ປາປຸຓາຕີ’’ຕິ ອິມສ຺ສຕ຺ຖສ຺ສາວິຠາວນຕ຺ຖໍ ມິລກຕ຺ເຖຣສ຺ສ ວຕ຺ຖຸ ເວທິຕພ຺ພໍ – ໂສ ກິຣ ຄິຫິກາເລ ປາຓາຕິປາຕກມ຺ເມນ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປນ຺ໂຕ ອຣຎ຺ເຎ ປາສສຕຎ຺ເຈວ ອທູຫລສຕຎ຺ຈ ໂຍເຊສິ. ອເຖກທິວສໍ ອງ຺ຄາຣປກ຺ກມໍສໍ ຂາທິຕ຺ວາ ປາສຏ຺ຐາເນສຸ ວິຈຣນ຺ໂຕ ປິປາສາຠິຠູໂຕ ເອກສ຺ສ ອຣຎ຺ຎວາສິຕ຺ເຖຣສ຺ສ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເຖຣສ຺ສ ຈງ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ອວິທູເຣ ຐິຕໍ ປານີຍຆຏໍ ວິວຣິ, ຫຕ຺ຖເຕມນມຕ຺ຕມ຺ປິ ອຸທກໍ ນາທ຺ທສ. ໂສ ກຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ຠິກ຺ຂຸ, ຠິກ຺ຂຸ ຕຸມ຺ເຫ ຄຫປຕິເກຫິ ທິນ຺ນໍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ສຸປຖ, ປານີຍຆເຏ ອຎ຺ຊລິມຕ຺ຕມ຺ປິ ອຸທກໍ ນ ຐເປຖ, ນ ຍຸຕ຺ຕເມຕ’’ນ຺ຕິ. ເຖໂຣ ‘‘ມຍາ ປານີຍຆໂຏ ປູເຣຕ຺ວາ ຐປິໂຕ, ກິໍ ນຸ ໂຂ ເອຕ’’ນ຺ຕິ? ຄນ຺ຕ຺ວາ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ປຣິປຸຓ຺ຓຆຏໍ ທິສ຺ວາ ປານີຍສງ຺ຂໍ ປູເຣຕ຺ວາ ອທາສິ. ໂສ ທ຺ວຕ຺ຕິສງ຺ຂປູຣໍ ປິວິຕ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ເອວໍ ປູຣິຕຆໂຏ ນາມ ມມ ກມ຺ມໍ ອາຄມ຺ມ ຕຕ຺ຕກປາໂລ ວິຍ ຊາໂຕ. ກິໍ ນຸ ໂຂ ອນາຄເຕ ອຕ຺ຕຠາເວ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ? ສໍວິຄ຺ຄຈິຕ຺ໂຕ ຘນຸໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ, ‘‘ປພ຺ພາເຊຖ ມໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ອາຫ. ເຖໂຣ ຕຈປຎ຺ຈກກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອາຈິກ຺ຂິຕ຺ວາ ຕໍ ປພ຺ພາເຊສິ.

ຕສ຺ສ ສມຓຘມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ພຫູນໍ ມິຄສູກຣານໍ ມາຣິຕຏ຺ຐານໍ ປາສອທູຫລານຎ຺ຈ ໂຍຊິຕຏ຺ຐານໍ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ຕໍ ອນຸສ຺ສຣໂຕ ສຣີເຣ ທາໂຫ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ກູຏໂຄໂຓ ວິຍ ກມ຺ມຏ຺ຐານມ຺ປິ ວີຖິໍ ນ ປຏິປຊ຺ຊຕິ. ໂສ ‘‘ກິໍ ກຣິສ຺ສາມິ ຠິກ຺ຂຸຠາເວນາ’’ຕິ? ອນຠິຣຕິຍາ ປີຬິໂຕ ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ນ ສກ຺ໂກມິ, ຠນ຺ເຕ, ສມຓຘມ຺ມໍ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ນໍ ເຖໂຣ ‘‘ຫຕ຺ຖກມ຺ມໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ‘‘ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຸທຸມ຺ພຣາທໂຍ ອລ຺ລຣຸກ຺ເຂ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ມຫນ຺ຕໍ ຣາສິໍ ກຕ຺ວາ, ‘‘ອິທານິ ກິໍ ກໂຣມີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ? ຌາເປຫິ ນນ຺ຕິ. ໂສ ຈຕູສຸ ທິສາສຸ ອຄ຺ຄິໍ ທຕ຺ວາ ຌາເປຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ນ ສກ຺ໂກມີ’’ຕິ ອາຫ. ເຖໂຣ ‘‘ເຕນ ຫິ ອເປຫີ’’ຕິ ປຖວິໍ ທ຺ວິຘາ ກຕ຺ວາ ອວີຈິໂຕ ຂຊ຺ໂຊປນກມຕ຺ຕໍ ອຄ຺ຄິໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ປກ຺ຂິປິ. ໂສ ຕາວ ມຫນ຺ຕໍ ຣາສິໍ ສຸກ຺ຂປຓ຺ຓໍ ວິຍ ຂເຓນ ຌາເປສິ. ອຖສ຺ສ ເຖໂຣ ອວີຈິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ, ‘‘ສເຈ ວິພ຺ຠມິສ຺ສສິ, ເອຕ຺ຖ ປຈ຺ຈິສ຺ສສີ’’ຕິ ສໍເວຄໍ ຊເນສິ. ໂສ ອວີຈິທສ຺ສນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປເວຘມາໂນ ‘‘ນິຍ຺ຍານິກໍ, ຠນ຺ເຕ, ພຸທ຺ຘສາສນ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິ, ອາມາວຸໂສຕິ. ຠນ຺ເຕ, ພຸທ຺ຘສາສນສ຺ສ ນິຍ຺ຍານິກຕ຺ເຕ ສຕິ ມິລໂກ ອຕ຺ຕໂມກ຺ຂໍ ກຣິສ຺ສຕິ, ມາ ຈິນ຺ຕຍິຕ຺ຖາຕິ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສມຓຘມ຺ມໍ ກໂຣຕິ ຆເຏຕິ, ຕສ຺ສ ວຕ຺ຕປຏິວຕ຺ຕໍ ປູເຣຕິ, ນິທ຺ທາຍ ພາຘຍມານາຍ ຕິນ຺ຕໍ ປລາລໍ ສີເສ ຐເປຕ຺ວາ ປາເທ ໂສຓ຺ຑິຍໍ ໂອຕາເຣຕ຺ວາ ນິສີທຕິ. ໂສ ເອກທິວສໍ ປານີຍໍ ປຣິສ຺ສາເວຕ຺ວາ ຆຏໍ ອູຣຸມ຺ຫິ ຐເປຕ຺ວາ ອຸທກມຓິການໍ ປຈ຺ເຉທໍ ອາຄມຍມາໂນ ອຏ຺ຐາສິ. ອຖ ໂຂ ເຖໂຣ ສາມເຓຣສ຺ສ ອິມໍ ອຸທ຺ເທສໍ ເທຕິ –

‘‘ອຸຏ຺ຐານວໂຕ ສຕີມໂຕ,

ສຸຈິກມ຺ມສ຺ສ ນິສມ຺ມກາຣິໂນ;

ສຎ຺ຎຕສ຺ສ ຘມ຺ມຊີວິໂນ,

ອປ຺ປມຕ຺ຕສ຺ສ ຍໂສຠິວຑ຺ຒຕີ’’ຕິ. (ຘ. ປ. ໒໔);

ໂສ ຈຕຸປ຺ປທິກມ຺ປິ ຕໍ ຄາຖໍ ອຕ຺ຕນິເຍວ ອຸປເນສິ – ‘‘ອຸຏ຺ຐານວຕາ ນາມ ມາທິເສນ ຠວິຕພ຺ພໍ. ສຕິມຕາປິ ມາທິເສເນວ…ເປ… ອປ຺ປມຕ຺ເຕນປິ ມາທິເສເນວ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ຕໍ ຄາຖໍ ອຕ຺ຕນິ ອຸປເນຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍເຍວ ປທວາເຣ ຐິໂຕ ປຎ຺ໂຈຣມ຺ຠາຄິຍານິ ສໍໂຍຊນານິ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອນາຄາມິຜເລ ປຕິຏ຺ຐາຍ ຫຏ຺ຐຕຸຏ຺ໂຐ –

‘‘ອລ຺ລໍ ປລາລປຸຎ຺ຊາຫໍ, ສີເສນາທາຍ ຈງ຺ກມິໍ;

ປຕ຺ໂຕສ຺ມິ ຕຕິຍໍ ຐານໍ, ເອຕ຺ຖ ເມ ນຕ຺ຖິ ສໍສໂຍ’’ຕິ. –

ອິມໍ ອຸທານຄາຖໍ ອາຫ. ເອວໍ ທຸພ຺ພລູປນິສ຺ສເຍ ຐິໂຕ ຆເຏນ຺ໂຕ ວາຍມນ຺ໂຕ ປຎ຺ໂຈຣມ຺ຠາຄິຍານິ ສໍໂຍຊນານິ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຕີຓິ ມຄ຺ຄຜລານິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕິ. ເຕນາຫ ຠຄວາ – ‘‘ໂນ ຈສ຺ສໍ, ໂນ ຈ ເມ ສິຍາ, ນາຠວິສ຺ສ, ນ ເມ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ເອວໍ ອຘິມຸຈ຺ຈມາໂນ ຠິກ຺ຂຸ ຉິນ຺ເທຍ຺ຍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານິ ສໍໂຍຊນານີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ໂນ ຈສ຺ສໍ, ໂນ ຈ ເມ ສິຍາຕິ ສເຈ ອຫໍ ນ ຠເວຍ຺ຍໍ, ມມ ປຣິກ຺ຂາໂຣປິ ນ ຠເວຍ຺ຍ. ສເຈ ວາ ປນ ເມ ອຕີເຕ ກມ຺ມາຠິສງ຺ຂາໂຣ ນາຠວິສ຺ສ, ອິທໍ ເມ ເອຕຣຫິ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ ນ ຠເວຍ຺ຍ. ນາຠວິສ຺ສ, ນ ເມ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ອິທານິ ປນ ຕຖາ ປຣກ຺ກມິສ຺ສາມິ, ຍຖາ ເມ ອາຍຕິໍ ຂນ຺ຘາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕໂກ ກມ຺ມສງ຺ຂາໂຣ ນ ຠວິສ຺ສຕິ, ຕສ຺ມິໍ ອສຕິ ອາຍຕິໍ ປຏິສນ຺ຘິ ນາມ ນ ເມ ຠວິສ຺ສຕິ. ເອວໍ ອຘິມຸຈ຺ຈມາໂນຕິ ເອວໍ ອຘິມຸຈ຺ຈນ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ທຸພ຺ພລູປນິສ຺ສເຍ ຐິໂຕ ປຎ຺ໂຈຣມ຺ຠາຄິຍານິ ສໍໂຍຊນານິ ຉິນ຺ເທຍ຺ຍ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕຕິ ເອວໍ ສາສນສ຺ສ ນິຍ຺ຍານິກຠາວໍ ອາວຊ຺ເຊນ຺ເຕນ ຠຄວຕາ ອິມສ຺ມິໍ ອຸທາເນ ວຸຕ຺ເຕ. ຣູປໍ ວິຠວິສ຺ສຕີຕິ ຣູປໍ ຠິຊ຺ຊິສ຺ສຕິ. ຣູປສ຺ສ ວິຠວາຕິ ວິຠວທສ຺ສເນນ ສຫວິປສ຺ສເນນ. ສຫວິປສ຺ສນກາ ຫິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຄ຺ຄາ ຣູປາທີນໍ ວິຠວທສ຺ສນໍ ນາມ. ຕໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ອຘິມຸຈ຺ຈມາໂນ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ ຉິນ຺ເທຍ຺ຍາຕິ, ຠນ຺ເຕ, ເອວໍ ອຘິມຸຈ຺ຈມາໂນ ຠິກ຺ຂຸ ຉິນ຺ເທຍ຺ເຍວ ປຎ຺ໂຈຣມ຺ຠາຄິຍານິ ສໍໂຍຊນານິ. ກສ຺ມາ ນ ຉິນ຺ທິສ຺ສຕີຕິ?

ອິທານິ ອຸປຣິ ມຄ຺ຄຜລໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ກຖໍ ປນ, ຠນ຺ເຕຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອນນ຺ຕຣາຕິ ທ຺ເວ ອນນ຺ຕຣານິ ອາສນ຺ນານນ຺ຕຣຎ຺ຈ ທູຣານນ຺ຕຣຎ຺ຈ. ວິປສ຺ສນາ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອາສນ຺ນານນ຺ຕຣໍ ນາມ, ຜລສ຺ສ ທູຣານນ຺ຕຣໍ ນາມ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ກຖໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ຊານໂຕ ກຖໍ ປສ຺ສໂຕ ວິປສ຺ສນານນ຺ຕຣາ ‘ອາສວານໍ ຂໂຍ’ຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຕໍ ອຣຫຕ຺ຕຜລໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອຕສິຕາເຍຕິ ອຕສິຕພ຺ເພ ອຠາຍິຕພ຺ເພ ຐານມ຺ຫິ. ຕາສໍ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ຠຍໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ຕາໂສ ເຫໂສຕິ ຍາ ເອສາ ‘‘ໂນ ຈສ຺ສໍ, ໂນ ຈ ເມ ສິຍາ’’ຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ຕາ ທຸພ຺ພລວິປສ຺ສນາ, ສາ ຍສ຺ມາ ອຕ຺ຕສິເນຫໍ ປຣິຍາທາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ຕສ຺ມາ ອສ຺ສຸຕວໂຕ ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ຕາໂສ ນາມ ໂຫຕິ. ໂສ ຫິ ‘‘ອິທານາຫໍ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊິສ຺ສາມິ, ນ ທານິ ກິຎ຺ຈິ ຠວິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຕ຺ຕານໍ ປປາເຕ ປຕນ຺ຕໍ ວິຍ ປສ຺ສຕິ ອຎ຺ຎຕໂຣ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວິຍ. ໂລຫປາສາທສ຺ສ ກິຣ ເຫຏ຺ຐາ ຕິປິຏກຈູຬນາຄຕ຺ເຖໂຣ ຕິລກ຺ຂຓາຫຕໍ ຘມ຺ມໍ ປຣິວຕ຺ເຕຕິ. ອຖ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ເອກມນ຺ເຕ ຐຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ສຸຓນ຺ຕສ຺ສ ສງ຺ຂາຣາ ສຸຎ຺ຎໂຕ ອຸປຏ຺ຐຫິໍສຸ. ໂສ ປປາເຕ ປຕນ຺ໂຕ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ວິວຏທ຺ວາເຣນ ຕໂຕ ປລາຍິຕ຺ວາ ເຄຫໍ ປວິສິຕ຺ວາ, ປຸຕ຺ຕໍ ອຸເຣ ສຍາເປຕ຺ວາ, ‘‘ຕາຕ, ສກ຺ຍສມຍໍ ອາວຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ມນມ຺ຫິ ນຏ຺ໂຐ’’ຕິ ອາຫ. ນ ເຫໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຕາໂສຕິ ເອສາ ເອວໍ ປວຕ຺ຕາ ພລວວິປສ຺ສນາ ສຸຕວໂຕ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ນ ຕາໂສ ນາມ ໂຫຕິ. ນ ຫິ ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ ‘‘ອຫໍ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວາ ‘‘ວິນສ຺ສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວາຕິ. ເອວໍ ປນ ໂຫຕິ ‘‘ສງ຺ຂາຣາວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ສງ຺ຂາຣາວ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕີ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.