໑. ຘນຎ຺ຊານີສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໘໗. ພ຺ຣາຫ຺ມຓສໍຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຐເມ ຘນຎ຺ຊານີຕິ ຘນຎ຺ຊານິໂຄຕ຺ຕາ. ອຸກ຺ກຏ຺ຐໂຄຕ຺ຕາ ກິເຣສາ. ເສສພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ກິຣ ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ມຸຂໂຕ ຊາຕາ, ຘນຎ຺ຊານິໂຄຕ຺ຕາ ມຕ຺ຖກໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ນິກ຺ຂນ຺ຕາຕິ ເຕສໍ ລທ຺ຘິ. ອຸທານໍ ອຸທາເນສີຕິ ກສ຺ມາ ອຸທາເນສິ? ໂສ ກິຣ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ ‘‘ພຸທ຺ໂຘ ຘມ຺ໂມ ສງ຺ໂຆ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ກຓ຺ເຓ ປິທຫຕິ, ຖທ຺ໂຘ ຂທິຣຂາຓຸສທິໂສ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ ປນ ໂສຕາປນ຺ນາ ອຣິຍສາວິກາ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ທານໍ ເທນ຺ໂຕ ປຎ຺ຈສຕານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ອປ຺ໂປທກໍ ປາຍາສໍ ເທຕິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສ຺ສ ສງ຺ຆສ຺ສ ນານາຣສໂຠຊນໍ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ທານທິວເສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ ຕສ຺ສ ວສວຕ຺ຕິຕາຍ ປຫີນມຈ຺ເຉຣຕາຍ ຈ ສຫຕ຺ຖາ ປຣິວິສຕິ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ ປນ ທານທິວເສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປາໂຕວ ຆຣາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປລາຍຕິ. ອເຖກທິວສໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ ສທ຺ຘິໍ ອສມ຺ມນ຺ເຕຕ຺ວາ ປຎ຺ຈສເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓິໍ ອາຫ – ‘‘ສ຺ເວ ໂຠຕິ ອມ຺ຫາກໍ ຆເຣ ປຎ຺ຈສຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ມຍາ ກິໍ ກາຕພ຺ພໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາຕິ? ຕຍາ ອຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈິ ກາຕພ຺ພໍ ນຕ຺ຖິ, ສພ຺ພໍ ປຈນປຣິເວສນໍ ອຎ຺ເຎ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ. ຍໍ ປນ ຕ຺ວໍ ຐິຕາປິ ນິສິນ຺ນາປິ ຂິປິຕ຺ວາປິ ອຸກ຺ກາສິຕ຺ວາປິ ‘‘ນໂມ ພຸທ຺ຘສ຺ສາ’’ຕິ ຕສ຺ສ ມຸຓ຺ຑກສ຺ສ ສມຓກສ຺ສ ນມກ຺ກາຣໍ ກໂຣສິ, ຕໍ ສ຺ເວ ເອກທິວສມຕ຺ຕໍ ມາ ອກາສິ. ຕໍ ຫິ ສຸຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອນຕ຺ຕມນາ ໂຫນ຺ຕິ, ມາ ມໍ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓຫິ ຠິນ຺ທສີຕິ. ຕ຺ວໍ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓຫິ ວາ ຠິຊ຺ຊ ເທເວຫິ ວາ, ອຫໍ ປນ ສຕ຺ຖາຣໍ ອນຸສ຺ສຣິຕ຺ວາ ນ ສກ຺ໂກມິ ອນມສ຺ສມານາ ສຓ຺ຐາຕຸນ຺ຕິ. ໂຠຕິ ກຸລສຕິເກ ຄາເມ ຄາມທ຺ວາຣມ຺ປິ ຕາວ ປິທຫິຕຸໍ ວາຍມນ຺ຕິ, ຕ຺ວໍ ທ຺ວີຫງ຺ຄຸເລຫິ ປິທຫິຕພ຺ພໍ ມຸຂໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ໂຠຊນກາລມຕ຺ຕໍ ປິທຫິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກສີຕິ. ເອວໍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ກເຖຕ຺ວາປິ ໂສ ນິວາເຣຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ອຸສ຺ສີສເກ ຐປິຕໍ ມຓ຺ຑລຄ຺ຄຂຄ຺ຄໍ ຄເຫຕ຺ວາ – ‘‘ໂຠຕິ ສເຈ ສ຺ເວ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓສຸ ນິສິນ຺ເນສຸ ຕໍ ມຸຓ຺ຑສມຓກໍ ນມສ຺ສສິ, ອິມິນາ ຕໍ ຂຄ຺ເຄນ ປາທຕລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ເກສມຕ຺ຖກາ ກຬີຣໍ ວິຍ ໂກຏ຺ເຏຕ຺ວາ ຣາສິໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອິມໍ ຄາຖໍ ອຠາສິ –

‘‘ອິມິນາ ມຓ຺ຑລຄ຺ເຄນ, ປາທໂຕ ຍາວ ມຕ຺ຖກາ;

ກຬີຣມິວ ເຉຊ຺ຊາມິ, ຍທິ ມິຈ຺ຉໍ ນ ກາຫສິ.

‘‘ສເຈ ພຸທ຺ໂຘຕິ ຠຓສິ, ສເຈ ຘມ຺ໂມຕິ ຠາສສິ;

ສເຈ ສງ຺ໂຆຕິ ກິຕ຺ເຕສິ, ຊີວນ຺ຕີ ເມ ນິເວສເນ’’ຕິ.

ອຣິຍສາວິກາ ປນ ປຖວີ ວິຍ ທຸປ຺ປກມ຺ປາ, ສິເນຣຸ ວິຍ ທຸປ຺ປຣິວຕ຺ຕິຍາ. ສາ ເຕນ ນໍ ເອວມາຫ –

‘‘ສເຈ ເມ ອງ຺ຄມງ຺ຄານິ, ກາມໍ ເຉຊ຺ຊສິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ;

ເນວາຫໍ ວິຣມິສ຺ສາມິ, ພຸທ຺ຘເສຏ຺ຐສ຺ສ ສາສນາ.

‘‘ນາຫໍ ໂອກ຺ກາ ວຣຘຣາ, ສກ຺ກາ ໂຣຘຍິຕຸໍ ຊິນາ;

ຘີຕາຫໍ ພຸທ຺ຘເສຏ຺ຐສ຺ສ, ຉິນ຺ທ ວາ ມໍ ວຘສ຺ສຸ ວາ’’ຕິ.

ເອວໍ ຘນຎ຺ຊານິຄຊ຺ຊິຕໍ ນາມ ຄຊ຺ຊນ຺ຕີ ປຎ຺ຈ ຄາຖາສຕານິ ອຠາສິ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ພ຺ຣາຫ຺ມຓິໍ ປຣາມສິຕຸໍ ວາ ປຫຣິຕຸໍ ວາ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ‘‘ໂຠຕິ ຍໍ ເຕ ຣຸຈ຺ຈຕິ, ຕໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຂຄ຺ຄໍ ສຍເນ ຂິປິ. ປຸນທິວເສ ເຄຫໍ ຫຣິຕຸປລິຕ຺ຕໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ລາຊາປຸຓ຺ຓຆຏມາລາຄນ຺ຘາທີຫິ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອລງ຺ກາຣາເປຕ຺ວາ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສຕານໍ ນວສປ຺ປິສກ຺ຂຣມຘຸຍຸຕ຺ຕໍ ອປ຺ໂປທກປາຍາສໍ ປຏິຍາທາເປຕ຺ວາ ກາລໍ ອາໂຣຈາເປສິ.

ພ຺ຣາຫ຺ມຓີປິ ປາໂຕວ ຄນ຺ໂຘທເກນ ສຍໍ ນ຺ຫາຍິຕ຺ວາ ສຫສ຺ສຄ຺ຆນກໍ ອຫຕວຕ຺ຖໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຎ຺ຈສຕຄ຺ຆນກໍ ເອກໍສໍ ກຕ຺ວາ ສພ຺ພາລງ຺ກາຣປຏິມຓ຺ຑິຕາ ສຸວຓ຺ຓກຏຈ຺ຉຸໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕຄ຺ເຄ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ປຣິວິສມານາ ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ເອກປນ຺ຕິຍໍ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ຕສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຠຕ຺ຕໍ ອຸປສໍຫຣນ຺ຕີ ທຸນ຺ນິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ທາຣຸຠຓ຺ເຑ ປກ຺ຂລິ. ປກ຺ຂລນຆຏ຺ຏນາຍ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ທສພລໍ ສຣິ. ສຕິສມ຺ປນ຺ນຕາຍ ປນ ປາຍາສປາຕິໍ ອຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ສຓິກໍ ໂອຕາເຣຕ຺ວາ ຠູມິຍໍ ສຓ຺ຐເປຕ຺ວາ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສຕານໍ ມຊ຺ເຌ ສິຣສິ ອຎ຺ຊລິໍ ຐເປຕ຺ວາ ເຍນ ເວຬຸວນໍ, ເຕນຎ຺ຊລິໍ ປຓາເມຕ຺ວາ ອິມໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ.

ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ສມເຍ ເຕສຸ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓສຸ ເກຈິ ຠຸຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ເກຈິ ຠຸຎ຺ຊມານາ, ເກຈິ ຫຕ຺ເຖ ໂອຕາຣິຕມຕ຺ຕາ, ເກສຎ຺ຈິ ໂຠຊນໍ ປຸຣໂຕ ຐປິຕມຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເຕ ຕໍ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາວ ສິເນຣຸມຕ຺ເຕນ ມຸຄ຺ຄເຣນ ສີເສ ປຫຏາ ວິຍ ກຓ຺ເຓສຸ ສູເລນ ວິທ຺ຘາ ວິຍ ທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວທິຍມານາ ‘‘ອິມິນາ ອຎ຺ຎລທ຺ຘິເກນ ມຍໍ ຆຣໍ ປເວສິຕາ’’ຕິ ກຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຫຕ຺ເຖ ປິຓ຺ຑໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ມຸເຂນ ຄຫິຕໍ ນິຏ຺ຐຸຠິຕ຺ວາ ຘນຸໍ ທິສ຺ວາ ກາກາ ວິຍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ອກ຺ໂກສມານາ ທິສາວິທິສາ ປກ຺ກມິໍສຸ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເອວໍ ຠິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ທິສ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓິໍ ສີສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ, ‘‘ອິທເມວ ຠຍໍ ສມ຺ປສ຺ສມານາ ມຍໍ ຫິຍ຺ໂຍ ປຏ຺ຐາຍ ໂຠຕິໍ ຍາຈນ຺ຕາ ນ ລຠິມ຺ຫາ’’ຕິ ນານປ຺ປກາເຣຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓິໍ ອກ຺ໂກສິຕ຺ວາ, ເອຕໍ ‘‘ເອວເມວໍ ປນາ’’ຕິອາທິວຈນໍ ອໂວຈ.

ອຸປສງ຺ກມີຕິ ‘‘ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ຄາມນິຄມຣຏ຺ຐປູຊິໂຕ, ນ ສກ຺ກາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຍໍ ວາ ຕໍ ວາ ວຕ຺ວາ ສນ຺ຕຊ຺ເຊຕຸໍ, ເອກເມວ ນໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕວ ‘‘ກິໍສຸ ເຉຕ຺ວາ’’ຕິ ຄາຖໍ ອຠິສງ຺ຂຣິຕ຺ວາ – ‘‘ສເຈ ‘ອສຸກສ຺ສ ນາມ ວຘໍ ໂຣເຈມີ’ຕິ ວກ຺ຂຕິ, ອຖ ນໍ ‘ເຍ ຕຸຍ຺ຫໍ ນ ຣຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ເຕ ມາເຣຕຸກາໂມສິ, ໂລກວຘາຍ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ກິໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ສມຓຠາເວນາ’ຕິ? ນິຄ຺ຄເຫສ຺ສາມິ. ສເຈ ‘ນ ກສ຺ສຈິ ວຘໍ ໂຣເຈມີ’ຕິ ວກ຺ຂຕິ, ອຖ ນໍ ‘ຕ຺ວໍ ຣາຄາທີນມ຺ປິ ວຘໍ ນ ອິຈ຺ຉສິ. ກສ຺ມາ ສມໂຓ ຫຸຕ຺ວາ ອາຫິຓ຺ຑສີ’ຕິ? ນິຄ຺ຄເຫສ຺ສາມີ. ອິຕິ ອິມໍ ອຸຠໂຕໂກຏິກໍ ປຎ຺ຫໍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ເນວ ຄິລິຕຸໍ ນ ອຸຄ຺ຄິລິຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອຸປສງ຺ກມິ. ສມ຺ໂມທີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ປຓ຺ຑິຕຕາຍ ກຸທ຺ຘຠາວໍ ອທສ຺ເສຕ຺ວາ ມຘຸຣກຖໍ ກເຖນ຺ໂຕ ສມ຺ໂມທິ. ປຎ຺ໂຫ ເທວຕາສໍຍຸຕ຺ເຕ ກຖິໂຕ. ເສສມ຺ປິ ເຫຏ຺ຐາ ວິຕ຺ຖາຣິຕເມວາຕິ. ປຐມໍ.