໑. ສຕ຺ຕຊຏິລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໒໒. ທຸຕິຍວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐເມ ປຸພ຺ພາຣາເມ ມິຄາຣມາຕຸປາສາເທຕິ ປຸພ຺ພາຣາມສງ຺ຂາເຕ ວິຫາເຣ ມິຄາຣມາຕຸຍາ ປາສາເທ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ອນຸປຸພ຺ພິກຖາ – ອຕີເຕ ສຕສຫສ຺ສກປ຺ປມຕ຺ຖເກ ເອກາ ອຸປາສິກາ ປທຸມຸຕ຺ຕຣໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ສຕສຫສ຺ສທານໍ ທຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ປາທມູເລ ນິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ – ‘‘ອນາຄເຕ ຕຸມ຺ຫາທິສສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອຄ຺ຄຸປຏ຺ຐາຍິກາ ໂຫມີ’’ຕິ ປຕ຺ຖນໍ ອກາສິ. ສາ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສໍ ເທເວສຸ ຈ ມນຸສ຺ເສສຸ ຈ ສໍສຣິຕ຺ວາ ອມ຺ຫາກໍ ຠຄວໂຕ ກາເລ ຠທ຺ທິຍນຄເຣ ເມຓ຺ຑກປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຘນຎ຺ຈຍເສຏ຺ຐິໂນ ເຄເຫ ສຸມນເທວິຍາ ກຸຈ຺ຉິສ຺ມິໍ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫິ. ຊາຕກາເລ ຈສ຺ສາ ວິສາຂາຕິ ນາມໍ ອກໍສຸ. ສາ ຍທາ ຠຄວາ ຠທ຺ທິຍນຄຣໍ ອຄມາສິ, ຕທາ ປຎ຺ຈຫິ ທາຣິກາສເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄມນໍ ຄຕາ ປຐມທສ຺ສນມ຺ຫິເຍວ ໂສຕາປນ຺ນາ ອໂຫສິ. ອປຣຠາເຄ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ມິຄາຣເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຸຓ຺ຓວຑ຺ຒນກຸມາຣສ຺ສ ເຄຫໍ ຄຕາ. ຕຕ຺ຖ ນໍ ມິຄາຣເສຏ຺ຐິ ມາຕິຏ຺ຐາເນ ຐເປສິ, ຕສ຺ມາ ມິຄາຣມາຕາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕາຍ ກາຣິເຕ ປາສາເທ.

ພຫິ ທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກຕິ ປາສາທທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐກສ຺ສ ພຫິ, ນ ວິຫາຣທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐກສ຺ສ. ໂສ ກິຣ ປາສາໂທ ໂລຫປາສາໂທ ວິຍ ສມນ຺ຕາ ຈຕຸທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐກຍຸຕ຺ເຕນ ປາກາເຣນ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ. ເຕສຸ ປາຈີນທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐກສ຺ສ ພຫິ ປາສາທຈ຺ຉາຍາຍໍ ປາຈີນໂລກຘາຕຸໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ວຣພຸທ຺ຘາສເນ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ.

ປຣູຬ຺ຫກຈ຺ຉນຂໂລມາຕິ ປຣູຬ຺ຫກຈ຺ຉາ ປຣູຬ຺ຫນຂາ ປຣູຬ຺ຫໂລມາ, ກຈ຺ຉາທີສຸ ທີຆໂລມາ ທີຆນຂາ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຂາຣິວິວິຘນ຺ຕິ ວິວິຘຂາຣິໍ ນານປ຺ປກາຣກໍ ປພ຺ພຊິຕປຣິກ຺ຂາຣຠຓ຺ຑກໍ. ອວິທູເຣ ອຕິກ຺ກມນ຺ຕີຕິ ອວິທູຣມຄ຺ເຄນ ນຄຣໍ ປວິສນ຺ຕິ. ຣາຊາຫໍ, ຠນ຺ເຕຕິ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ, ມຍ຺ຫໍ ນາມໍ ຕຸມ຺ເຫ ຊານາຖາຕິ. ກສ຺ມາ ປນ ຣາຊາ ໂລເກ ອຄ຺ຄປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ນິສິນ຺ໂນ ເອວຣູປານໍ ນຄ຺ຄໂຠຄ຺ຄນິສ຺ສິຣິການໍ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫາຕີຕິ. ສງ຺ຄຓ຺ຫນຕ຺ຖາຍ. ເອວໍ ຫິສ຺ສ ອໂຫສິ – ‘‘ສຈາຫໍ ເອຕ຺ຕກມ຺ປິ ເອເຕສໍ ນ ກຣິສ຺ສາມິ, ‘ມຍໍ ປຸຕ຺ຕທາຣໍ ປຫາຍ ເອຕສ຺ສຕ຺ຖາຍ ທຸພ຺ໂຠຊນທຸກ຺ຂເສຍ຺ຍາທີນິ ອນຸໂຠມ, ອຍໍ ອມ຺ຫາກໍ ອຎ຺ຊລິມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ກໂຣຕີ’ຕິ ອຕ຺ຕນາ ທິຏ຺ຐໍ ສຸຕໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ນ ກເຖຍ຺ຍຸໍ. ເອວໍ ກເຕ ປນ ອນິຄູຫິຕ຺ວາ ກເຖສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ຕສ຺ມາ ເອວມກາສິ. ອປິຈ ສຕ຺ຖຸ ອຊ຺ຌາສຍຊານນຕ຺ຖໍ ເອວມກາສິ.

ກາສິກຈນ຺ທນນ຺ຕິ ສຓ຺ຫຈນ຺ທນໍ. ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນນ຺ຕິ ວຓ຺ຓຄນ຺ຘຕ຺ຖາຍ ມາລໍ, ສຸຄນ຺ຘຠາວຕ຺ຖາຍ ຄນ຺ຘໍ, ວຓ຺ຓຄນ຺ຘຕ຺ຖາຍ ວິເລປນຎ຺ຈ ຘາເຣນ຺ເຕນ.

ສໍວາເສນາຕິ ສຫວາເສນ. ສີລໍ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຍໍ ສຸສີໂລ ວາ ທຸສ຺ສີໂລ ວາຕິ ສໍວສນ຺ເຕນ ອຸປສງ຺ກມນ຺ເຕນ ຊານິຕພ຺ໂພ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ທີເຆນ ອທ຺ຘຸນາ ນ ອິຕ຺ຕຣນ຺ຕິ ຕຎ຺ຈ ສີລໍ ທີເຆນ ກາເລນ ເວທິຕພ຺ພໍ, ນ ອິຕ຺ຕເຣນ. ທ຺ວີຫຕີຫຎ຺ຫິ ສໍຍຕາກາໂຣ ຈ ສໍວຸຕິນ຺ທ຺ຣິຍາກາໂຣ ຈ ນ ສກ຺ກາ ທສ຺ເສຕຸໍ. ມນສິກໂຣຕາຕິ ສີລມສ຺ສ ປຣິຄ຺ຄເຫສ຺ສາມີຕິ ມນສິກໂຣນ຺ເຕນ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ເຕເນວ ສກ຺ກາ ຊານິຕຸໍ, ນ ອິຕເຣນ. ປຎ຺ຎວຕາຕິ ຕມ຺ປິ ສປ຺ປຎ຺ເຎເນວ ປຓ຺ຑິເຕນ. ພາໂລ ຫິ ມນສິກໂຣນ຺ໂຕປິ ຊານິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ.

ສໍໂວຫາເຣນາຕິ ກຖເນນ.

‘‘ໂຍ ຫິ ໂກຈິ ມນຸສ຺ເສສຸ, ໂວຫາຣໍ ອຸປຊີວຕິ;

ເອວໍ ວາເສຏ຺ຐ ຊານາຫິ, ວາຓິໂຊ ໂສ ນ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ’’ຕິ. (ມ. ນິ. ໒.໔໕໗) –

ເອຕ຺ຖ ຫິ ພ຺ຍວຫາໂຣ ໂວຫາໂຣ ນາມ. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຣິຍໂວຫາຣາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອນຣິຍໂວຫາຣາ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໓.໓໑໓) ເອຕ຺ຖ ເຈຕນາ. ‘‘ສງ຺ຂາ ສມຎ຺ຎາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ໂວຫາໂຣ’’ຕິ (ຘ. ສ. ໑໓໑໓-໑໓໑໕) ເອຕ຺ຖ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ‘‘ໂວຫາຣມຕ຺ເຕນ ໂສ ໂວຫເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໑.໒໕) ເອຕ຺ຖ ກຖາ ໂວຫາໂຣ. ອິຘາປິ ເອໂສວ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ຫິ ສມ຺ມຸຂາ ກຖາ ປຣມ຺ມຸຂາຍ ກຖາຍ ນ ສເມຕິ, ປຣມ຺ມຸຂາ ກຖາ ຈ ສມ຺ມຸຂາຍ ກຖາຍ, ຕຖາ ປຸຣິມກຖາ ຈ ປຈ຺ຉິມກຖາຍ, ປຈ຺ຉິມກຖາ ຈ ປຸຣິມກຖາຍ. ໂສ ກເຖນ຺ເຕເນວ ສກ຺ກາ ຊານິຕຸໍ ‘‘ອສຸຈິ ເອໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ’’ຕິ. ສຸຈິສີລສ຺ສ ປນ ປຸຣິມໍ ປຈ຺ຉິເມນ, ປຈ຺ຉິມຎ຺ຈ ປຸຣິເມນ ສເມຕິ, ສມ຺ມຸຂາກຖິຕໍ ປຣມ຺ມຸຂາກຖິເຕນ, ປຣມ຺ມຸຂາກຖິຕຎ຺ຈ ສມ຺ມຸຂາກຖິເຕນ, ຕສ຺ມາ ກເຖນ຺ເຕນ ສກ຺ກາ ສຸຈິຠາໂວ ຊານິຕຸນ຺ຕິ ປກາເສນ຺ໂຕ ເອວມາຫ.

ຖາໂມຕິ ຎາຓຖາໂມ. ຍສ຺ສ ຫິ ຎາຓຖາໂມ ນຕ຺ຖິ, ໂສ ອຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ອຸປທ຺ທເວສຸ ຄເຫຕພ຺ພຄ຺ຄຫຓໍ ກຕພ຺ພກິຈ຺ຈໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ອທ຺ວາຣຆຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ ວິຍ ຈຣຕິ. ເຕນາຫ ອາປທາສຸ ໂຂ, ມຫາຣາຊ, ຖາໂມ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ. ສາກຈ຺ຉາຍາຕິ ສໍກຖາຍ. ທຸປ຺ປຎ຺ຎສ຺ສ ຫິ ກຖາ ອຸທເກ ເຄຓ຺ຑຸ ວິຍ ອຸປ຺ປລວຕິ, ປຎ຺ຎວໂຕ ກເຖນ຺ຕສ຺ສ ປຏິຠານໍ ອນນ຺ຕຣໍ ໂຫຕິ. ອຸທກວິປ຺ຜນ຺ທິເຕເນວ ຫິ ມຈ຺ໂຉ ຂຸທ຺ທໂກ ວາ ມຫນ຺ໂຕ ວາຕິ ຎາຍຕິ. ໂອຈຣກາຕິ ເຫຏ຺ຐາຈຣກາ. ຈຣາ ຫິ ປພ຺ພຕມຕ຺ຖເກນ ຈຣນ຺ຕາປິ ເຫຏ຺ຐາ – ຈຣກາວ ໂຫນ຺ຕິ. ໂອຈຣິຕ຺ວາຕິ ອວຈຣິຕ຺ວາ ວີມໍສິຕ຺ວາ, ຕໍ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ຎຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຣໂຊຊລ຺ລນ຺ຕິ ຣຊຎ຺ຈ ຊລ຺ລຎ຺ຈ. ວຓ຺ຓຣູເປນາຕິ ວຓ຺ຓສຓ຺ຐາເນນ. ອິຕ຺ຕຣທສ຺ສເນນາຕິ ລຫຸກທສ຺ສເນນ. ວິຍຎ຺ຊເນນາຕິ ປຣິກ຺ຂາຣຠຓ຺ຑເກນ. ປຕິຣູປໂກ ມຕ຺ຕິກາກຸຓ຺ຑໂລວາຕິ ສຸວຓ຺ຓກຸຓ຺ຑລປຕິຣູປໂກ ມຕ຺ຕິກາກຸຓ຺ຑໂລວ. ໂລຫຑ຺ຒມາໂສຕິ ໂລຫຑ຺ຒມາສໂກ. ປຐມໍ.