໗. ສມຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໗. ສຕ຺ຕເມ ສກ຺ເກສູຕິ ‘‘ສກ຺ຍາ ວຕ, ໂຠ ກຸມາຣາ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໒໖໗) ອຸທານໍ ປຏິຈ຺ຈ ສກ຺ກາຕິ ລທ຺ຘນາມານໍ ຣາຊກຸມາຣານໍ ນິວາໂສ ເອໂກປິ ຊນປໂທ ຣູຬ຺ຫີສທ຺ເທນ ສກ຺ກາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕສ຺ມິໍ ສກ຺ເກສຸ ຊນປເທ. ມຫາວເນຕິ ສຍໍຊາເຕ ອໂຣປິເມ ຫິມວນ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ເອກາພທ຺ເຘ ມຫຕິ ວເນ. ສພ຺ເພເຫວ ອຣຫນ຺ເຕຫີຕິ ອິມໍ ສຸຕ຺ຕໍ ກຖິຕທິວເສເຍວ ປຕ຺ຕອຣຫນ຺ເຕຫິ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ອນຸປຸພ຺ພິກຖາ – ສາກິຍໂກລິຍາ ຫິ ກິຣ ກປິລວຕ຺ຖຸນຄຣສ຺ສ ຈ ໂກລິຍນຄຣສ຺ສ ຈ ອນ຺ຕເຣ ໂຣຫິຓິໍ ນາມ ນທິໍ ເອເກເນວ ອາວຣເຓນ ພນ຺ຘາເປຕ຺ວາ ສສ຺ສານິ ກາເຣນ຺ຕິ. ອຖ ເຊຏ຺ຐມູລມາເສ ສສ຺ເສສຸ ມິລາຍນ຺ເຕສຸ ອຸຠຍນຄຣວາສີນມ຺ປິ ກມ຺ມກາຣາ ສນ຺ນິປຕິໍສຸ. ຕຕ຺ຖ ໂກລິຍນຄຣວາສິໂນ ອາຫໍສຸ – ‘‘ອິທໍ ອຸທກໍ ອຸຠຍໂຕ ອາຫຣິຍມານໍ ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ, ນ ອມ຺ຫາກໍ ປໂຫສ຺ສຕິ, ອມ຺ຫາກໍ ປນ ສສ຺ສໍ ເອເກນ ອຸທເກເນວ ນິປ຺ຜຊ຺ຊິສ຺ສຕິ, ອິທໍ ອຸທກໍ ອມ຺ຫາກໍ ເທຖາ’’ຕິ. ກປິລວຕ຺ຖຸວາສິໂນ ອາຫໍສຸ – ‘‘ຕຸມ຺ເຫສຸ ໂກຏ຺ເຐ ປູເຣຕ຺ວາ ຐິເຕສຸ ມຍໍ ຣຕ຺ຕສຸວຓ຺ຓນີລມຓິກາຬກຫາປເຓ ຈ ຄເຫຕ຺ວາ ປຈ຺ຉິປສິພ຺ພກາທິຫຕ຺ຖາ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສາມ ຕຸມ຺ຫາກໍ ຆຣທ຺ວາເຣ ວິຈຣິຕຸໍ, ອມ຺ຫາກມ຺ປິ ສສ຺ສໍ ເອເກເນວ ອຸທເກນ ນິປ຺ຜຊ຺ຊິສ຺ສຕິ, ອິທໍ ອຸທກໍ ອມ຺ຫາກໍ ເທຖາ’’ຕິ. ‘‘ນ ມຍໍ ທສ຺ສາມາ’’ຕິ. ‘‘ມຍມ຺ປິ ນ ທສ຺ສາມາ’’ຕິ. ເອວໍ ກຖໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ເອໂກ ອຸຏ຺ຐາຍ ເອກສ຺ສ ປຫາຣໍ ອທາສິ, ໂສປິ ອຎ຺ຎສ຺ສາຕິ ເອວໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປຫຣິຕ຺ວາ ຣາຊກຸລານໍ ຊາຕິໍ ຆຏ຺ເຏຕ຺ວາ ກລຫໍ ວຑ຺ຒຍິໍສຸ.

ໂກລິຍກມ຺ມກາຣາ ວທນ຺ຕິ – ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ກປິລວຕ຺ຖຸວາສິເກ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຊ຺ຊຖ, ເຍ ໂສຓສິງ຺ຄາລາທໂຍ ວິຍ ອຕ຺ຕໂນ ຠຄິນີຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໍວສິໍສຸ, ເອເຕສໍ ຫຕ຺ຖິໂນ ຈ ອສ຺ສາ ຈ ຜລກາວຸຘານິ ຈ ອມ຺ຫາກໍ ກິໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ? ສາກິຍກມ຺ມກາຣາ ວທນ຺ຕິ – ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ທານິ ກຸຏ຺ຐິໂນ ທາຣເກ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຊ຺ຊຖ, ເຍ ອນາຖາ ນິຄ຺ຄຕິກາ ຕິຣຈ຺ຉານາ ວິຍ ໂກລຣຸກ຺ເຂ ວສິໍສຸ, ເອເຕສໍ ຫຕ຺ຖິໂນ ຈ ອສ຺ສາ ຈ ຜລກາວຸຘານິ ຈ ອມ຺ຫາກໍ ກິໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ? ເຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ກມ຺ເມ ນິຍຸຕ຺ຕອມຈ຺ຈານໍ ກເຖສຸໍ, ອມຈ຺ຈາ ຣາຊກຸລານໍ ກເຖສຸໍ. ຕໂຕ ສາກິຍາ – ‘‘ຠຄິນີຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໍວສິຕການໍ ຖາມຎ຺ຈ ພລຎ຺ຈ ທສ຺ເສສ຺ສາມາ’’ຕິ ຍຸທ຺ຘສຊ຺ຊາ ນິກ຺ຂມິໍສຸ. ໂກລິຍາປິ – ‘‘ໂກລຣຸກ຺ຂວາສີນໍ ຖາມຎ຺ຈ ພລຎ຺ຈ ທສ຺ເສສ຺ສາມາ’’ຕິ ຍຸທ຺ຘສຊ຺ຊາ ນິກ຺ຂມິໍສຸ.

ຠຄວາປິ ຣຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຈູສສມເຍວ ມຫາກຣຸຓາສມາປຕ຺ຕິໂຕ ອຸຏ຺ຐາຍ ໂລກໍ ໂວໂລເກນ຺ໂຕ ອິເມ ເອວໍ ຍຸທ຺ຘສຊ຺ເຊ ນິກ຺ຂມນ຺ເຕ ອທ຺ທສ. ທິສ຺ວາ – ‘‘ມຍິ ຄເຕ ອຍໍ ກລໂຫ ວູປສມ຺ມິສ຺ສຕິ ນຸ ໂຂ ອຸທາຫຸ ໂນ’’ຕິ ອຸປຘາເຣນ຺ໂຕ – ‘‘ອຫເມຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ກລຫວູປສມນຕ຺ຖໍ ຕີຓິ ຊາຕການິ ກເຖສ຺ສາມິ, ຕໂຕ ກລໂຫ ວູປສມ຺ມິສ຺ສຕິ. ອຖ ສາມຄ຺ຄິທີປນຕ຺ຖາຍ ທ຺ເວ ຊາຕການິ ກເຖຕ຺ວາ ອຕ຺ຕທຓ຺ຑສຸຕ຺ຕໍ ເທເສສ຺ສາມິ. ເທສນໍ ສຸຕ຺ວາ ອຸຠຍນຄຣວາສິໂນປິ ອຑ຺ຒຕິຍານິ ອຑ຺ຒຕິຍານິ ກຸມາຣສຕານິ ທສ຺ສນ຺ຕິ, ອຫໍ ເຕ ປພ຺ພາເຊສ຺ສາມິ, ຕທາ ມຫາສມາຄໂມ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ອກາສິ. ຕສ຺ມາ ອິເມສຸ ຍຸທ຺ຘສຊ຺ເຊສຸ ນິກ຺ຂມນ຺ເຕສຸ ກສ຺ສຈິ ອນາໂຣເຈຕ຺ວາ ສຍເມວ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ເສນານໍ ອນ຺ຕເຣ ອາກາເສ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ຉພ຺ພຓ຺ຓຣສ຺ມິໂຍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ນິສີທິ.

ກປິລວຕ຺ຖຸວາສິໂນ ຠຄວນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາວ, ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ຎາຕິເສຏ຺ໂຐ ສຕ຺ຖາ ອາຄໂຕ. ທິຏ຺ໂຐ ນຸ ໂຂ ເຕນ ອມ຺ຫາກໍ ກລຫກຣຓຠາໂວ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ, ‘‘ນ ໂຂ ປນ ສກ຺ກາ ຠຄວຕິ ອາຄເຕ ອມ຺ເຫຫິ ປຣສ຺ສ ສຣີເຣ ສຕ຺ຖໍ ປາເຕຕຸໍ. ໂກລິຍນຄຣວາສິໂນ ອມ຺ເຫ ຫນນ຺ຕຸ ວາ ພຊ຺ຌນ຺ຕຸ ວາ’’ຕິ. ອາວຸຘານິ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ, ຠຄວນ຺ຕໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ, ນິສີທິໍສຸ. ໂກລິຍນຄຣວາສິໂນປິ ຕເຖວ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອາວຸຘານິ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ, ຠຄວນ຺ຕໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ, ນິສີທິໍສຸ.

ຠຄວາ ຊານນ຺ໂຕວ, ‘‘ກສ຺ມາ ອາຄຕຕ຺ຖ, ມຫາຣາຊາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ? ‘‘ນ, ຠຄວາ, ຕິຕ຺ຖກີຬາຍ ນ ປພ຺ພຕກີຬາຍ, ນ ນທີກີຬາຍ, ນ ຄິຣິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ, ອິມສ຺ມິໍ ປນ ຐາເນ ສງ຺ຄາມໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອາຄຕມ຺ຫາ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ນິສ຺ສາຍ ໂວ ກລໂຫ, ມຫາຣາຊາຕິ? ອຸທກໍ, ຠນ຺ເຕຕິ. ອຸທກໍ ກິໍ ອຄ຺ຆຕິ, ມຫາຣາຊາຕິ? ອປ຺ປໍ, ຠນ຺ເຕຕິ. ປຖວີ ນາມ ກິໍ ອຄ຺ຆຕິ, ມຫາຣາຊາຕິ? ອນຄ຺ຆາ, ຠນ຺ເຕຕິ. ຂຕ຺ຕິຍາ ກິໍ ອຄ຺ຆນ຺ຕີຕິ? ຂຕ຺ຕິຍາ ນາມ ອນຄ຺ຆາ, ຠນ຺ເຕຕິ. ອປ຺ປມູລໍ ອຸທກໍ ນິສ຺ສາຍ ກິມຕ຺ຖໍ ອນຄ຺ເຆ ຂຕ຺ຕິເຍ ນາເສຖ, ມຫາຣາຊ, ກລເຫ ອສ຺ສາໂທ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ກລຫວເສນ, ມຫາຣາຊ, ອຏ຺ຐາເນ ເວຣໍ ກຕ຺ວາ ເອກາຍ ຣຸກ຺ຂເທວຕາຍ ກາຬສີເຫນ ສທ຺ຘິໍ ພທ຺ຘາຆາໂຕ ສກລມ຺ປິ ອິມໍ ກປ຺ປໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕເຍວາຕິ ວຕ຺ວາ ຜນ຺ທນຊາຕກໍ (ຊາ. ໑.໑໓.໑໔ ອາທໂຍ) ກເຖສິ’’. ຕໂຕ ‘‘ປຣປຕ຺ຕິເຍນ ນາມ, ມຫາຣາຊ, ນ ຠວິຕພ຺ພໍ. ປຣປຕ຺ຕິຍາ ຫຸຕ຺ວາ ຫິ ເອກສ຺ສ ສສກສ຺ສ ກຖາຍ ຕິໂຍຊນສຫສ຺ສວິຕ຺ຖເຕ ຫິມວນ຺ເຕ ຈຕຸປ຺ປທຄຓາ ມຫາສມຸທ຺ທໍ ປກ຺ຂນ຺ທິໂນ ອເຫສຸໍ. ຕສ຺ມາ ປຣປຕ຺ຕິເຍນ ນ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ, ປຖວີອຸນ຺ທ຺ຣິຍຊາຕກໍ ກເຖສິ. ຕໂຕ ‘‘ກທາຈິ, ມຫາຣາຊ, ທຸພ຺ພໂລປິ ມຫາພລສ຺ສ ຣນ຺ຘໍ ວິວຣໍ ປສ຺ສຕິ, ກທາຈິ ມຫາພໂລ ທຸພ຺ພລສ຺ສ. ລຏຸກິກາປິ ຫິ ສກຸຓິກາ ຫຕ຺ຖິນາຄໍ ຆາເຕສີ’’ຕິ ລຏຸກິກຊາຕກໍ (ຊາ. ໑.໕.໓໙ ອາທໂຍ) ກເຖສິ. ເອວໍ ກລຫວູປສມນຕ຺ຖາຍ ຕີຓິ ຊາຕການິ ກເຖຕ຺ວາ ສາມຄ຺ຄິປຣິທີປນຕ຺ຖາຍ ທ຺ເວ ຊາຕການິ ກເຖສິ. ກຖໍ? ‘‘ສມຄ຺ຄານຎ຺ຫິ, ມຫາຣາຊ, ໂກຈິ ໂອຕາຣໍ ນາມ ປສ຺ສິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕີຕິ ວຕ຺ວາ, ຣຸກ຺ຂຘມ຺ມຊາຕກໍ (ຊາ. ໑.໑.໗໔) ກເຖສິ. ຕໂຕ ‘‘ສມຄ຺ຄານໍ, ມຫາຣາຊ, ໂກຈິ ວິວຣໍ ທສ຺ສິຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິ. ຍທາ ປນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ວິວາທມກໍສຸ, ອຖ ເຕ ເນສາທປຸຕ຺ໂຕ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປຕ຺ວາ ອາທາຍ ຄໂຕຕິ ວິວາເທ ອສ຺ສາໂທ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ, ວຏ຺ຏກຊາຕກໍ (ຊາ. ໑.໑.໑໑໘) ກເຖສິ. ເອວໍ ອິມານິ ປຎ຺ຈ ຊາຕການິ ກເຖຕ຺ວາ ອວສາເນ ອຕ຺ຕທຓ຺ຑສຸຕ຺ຕໍ (ສຸ. ນິ. ໙໔໑ ອາທໂຍ) ກເຖສິ.

ຣາຊາໂນ ປສນ຺ນາ – ‘‘ສເຈ ສຕ຺ຖາ ນາຄມິສ຺ສ, ມຍໍ ສຫຕ຺ຖາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ວຘິຕ຺ວາ ໂລຫິຕນທິໍ ປວຕ຺ຕຍິສ຺ສາມ. ອມ຺ຫາກໍ ປຸຕ຺ຕຠາຕໂຣ ຈ ເຄຫທ຺ວາເຣ ນ ປສ຺ເສຍ຺ຍາມ, ສາສນປຏິສາສນມ຺ປິ ໂນ ອາຫຣຓໂກ ນາຠວິສ຺ສ. ສຕ຺ຖາຣໍ ນິສ຺ສາຍ ໂນ ຊີວິຕໍ ລທ຺ຘໍ. ສເຈ ປນ ສຕ຺ຖາ ອາຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສິສ຺ສ ທີປສຫສ຺ສທ຺ວຍປຣິວາຣໍ ຈຕຸມຫາທີປຣຊ຺ຊມສ຺ສ ຫຕ຺ຖຄຕໍ ອຠວິສ຺ສ, ອຕິເຣກສຫສ຺ສໍ ໂຂ ປນສ຺ສ ປຸຕ຺ຕາ ອຠວິສ຺ສໍສຸ, ຕໂຕ ຂຕ຺ຕິຍປຣິວາໂຣ ອວິຈຣິສ຺ສ. ຕໍ ໂຂ ປເນສ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຫາຍ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ສມ຺ໂພຘິໍ ປຕ຺ໂຕ. ອິທານິປິ ຂຕ຺ຕິຍປຣິວາໂຣເຍວ ວິຈຣຕູ’’ຕິ ອຸຠຍນຄຣວາສິໂນ ອຑ຺ຒຕິຍານິ ອຑ຺ຒຕິຍານິ ກຸມາຣສຕານິ ອທໍສຸ. ຠຄວາປິ ເຕ ປພ຺ພາເຊຕ຺ວາ ມຫາວນໍ ອຄມາສິ. ເຕສໍ ຄຣຸຄາຣເວນ ນ ອຕ຺ຕໂນ ຣຸຈິຍາ ປພ຺ພຊິຕານໍ ອນຠິຣຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ປຸຣາຓທຸຕິຍິກາໂຍປິ ເຕສໍ – ‘‘ອຍ຺ຍປຸຕ຺ຕາ ອຸກ຺ກຓ຺ຐນ຺ຕຸ, ຆຣາວາໂສ ນ ສຓ຺ຐາຕີ’’ຕິອາທີນິ ວຕ຺ວາ ສາສນໍ ເປເສນ຺ຕິ. ເຕ ຈ ອຕິເຣກຕຣໍ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິໍສຸ.

ຠຄວາ ອາວຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ເຕສໍ ອນຠິຣຕິຠາວໍ ຎຕ຺ວາ – ‘‘ອິເມ ຠິກ຺ຂູ ມາທິເສນ ພຸທ຺ເຘນ ສທ຺ຘິໍ ເອກໂຕ ວສນ຺ຕາ ອຸກ຺ກຓ຺ຐນ຺ຕິ, ຫນ຺ທ ເນສໍ ກຸຓາລທຫສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ກເຖຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ເນຕ຺ວາ ອນຠິຣຕິໍ ວິໂນເທມີ’’ຕິ ກຸຓາລທຫສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ກເຖສິ. ເຕ ຕໍ ທຏ຺ຐຸກາມາ ອເຫສຸໍ. ທຏ຺ຐຸກາມຕ຺ຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸຓາລທຫນ຺ຕິ? ອາມ ຠຄວາຕິ. ຍທິ ເອວໍ ເອຖ ຄຈ຺ຉາມາຕິ. ອິທ຺ຘິມນ຺ຕານໍ ຠຄວາ ຄມນຏ຺ຐານໍ ມຍໍ ກຖໍ ຄມິສ຺ສາມາຕິ. ຕຸມ຺ເຫ ຄນ຺ຕຸກາມາ ໂຫຖ, ອຫໍ ມມານຸຠາເວນ ຄເຫຕ຺ວາ ຄມິສ຺ສາມີຕິ. ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕຕິ. ຠຄວາ ປຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສຕານິ ຄເຫຕ຺ວາ ອາກາເສ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ກຸຓາລທເຫ ປຕິຏ຺ຐາຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຫ – ‘‘ຠິກ຺ຂເວ, ອິມສ຺ມິໍ ກຸຓາລທເຫ ເຍສໍ ມຈ຺ຉານໍ ນາມໍ ນ ຊານາຖ ມມໍ ປຸຈ຺ຉຖາ’’ຕິ.

ເຕ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ. ຠຄວາ ປຸຈ຺ຉິຕໍ ປຸຈ຺ຉິຕໍ ກເຖສິ. ນ ເກວລຎ຺ຈ, ມຈ຺ຉານໍເຍວ, ຕສ຺ມິໍ ວນສຓ຺ເຑ ຣຸກ຺ຂານມ຺ປິ ປພ຺ພຕປາເທ ທ຺ວິປທຈຕຸປ຺ປທສກຸຓານມ຺ປິ ນາມານິ ປຸຈ຺ຉາເປຕ຺ວາ ກເຖສິ. ອຖ ທ຺ວີຫິ ສກຸເຓຫິ ມຸຂຕຸຓ຺ຑເກນ ຑໍສິຕ຺ວາ ຄຫິຕທຓ຺ຑເກ ນິສິນ຺ໂນ ກຸຓາລສກຸຓຣາຊາ ປຸຣໂຕ ປຈ຺ຉໂຕ ອຸໂຠສຸ ຈ ປສ຺ເສສຸ ສກຸຓສງ຺ຆປຣິວຸໂຕ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ຠິກ຺ຂູ ຕໍ ທິສ຺ວາ – ‘‘ເອສ, ຠນ຺ເຕ, ອິເມສໍ ສກຸຓານໍ ຣາຊາ ຠວິສ຺ສຕິ, ປຣິວາຣາ ເອເຕ ເອຕສ຺ສາ’’ຕິ ມຎ຺ຎາມາຕິ. ເອວເມຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຍມ຺ປິ ມເມວ ວໍໂສ ມມ ປເວຓີຕິ. ອິທານິ ຕາວ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອເຕ ສກຸເຓ ປສ຺ສາມ. ຍໍ ປນ ຠຄວາ ‘‘ອຍມ຺ປິ ມເມວ ວໍໂສ ມມ ປເວຓີ’’ຕິ ອາຫ, ຕໍ ໂສຕຸກາມມ຺ຫາຕິ. ໂສຕຸກາມຕ຺ຖ, ຠິກ຺ຂເວຕິ? ອາມ ຠຄວາຕິ. ເຕນ ຫິ ສຸຓາຖາຕິ ຕີຫິ ຄາຖາສເຕຫິ ມຓ຺ເຑຕ຺ວາ ກຸຓາລຊາຕກໍ (ຊາ. ໒.໒໑.ກຸຓາລຊາຕກ) ກເຖນ຺ໂຕ ອນຠິຣຕິໍ ວິໂນເທສິ. ເທສນາປຣິໂຍສາເນ ສພ຺ເພປິ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫິໍສຸ, ມຄ຺ເຄເນວ ຈ ເນສໍ ອິທ຺ຘິປິ ອາຄຕາ. ຠຄວາ ‘‘ໂຫຕຸ ຕາວ ເອຕ຺ຕກໍ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນ’’ນ຺ຕິ ອາກາເສ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ມຫາວນເມວ ອຄມາສິ. ເຕປິ ຠິກ຺ຂູ ຄມນກາເລ ທສພລສ຺ສ ອານຸຠາເວນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອາຄມນກາເລ ອຕ຺ຕໂນ ອານຸຠາເວນ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ມຫາວເນ ໂອຕຣິໍສຸ.

ຠຄວາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາສເນ ນິສີທິຕ຺ວາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ – ‘‘ເອຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິສີທຖ. ອຸປຣິມຄ຺ຄຕ຺ຕຍວຊ຺ຌານໍ ໂວ ກິເລສານໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ກເຖສ຺ສາມີ’’ຕິ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ກເຖສິ. ຠິກ຺ຂູ ຈິນ຺ຕຍິໍສຸ – ‘‘ຠຄວາ ອມ຺ຫາກໍ ອນຠິຣຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ກຸຓາລທຫໍ ເນຕ຺ວາ ອນຠິຣຕິໍ ວິໂນເທສິ, ຕຕ຺ຖ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ປຕ຺ຕານໍ ໂນ ອິທານິ ອິຘ ຕິຓ຺ຓໍ ມຄ຺ຄານໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອທາສິ, ນ ໂຂ ປນ ອມ຺ເຫຫິ ‘ໂສຕາປນ຺ນາ ມຍ’ນ຺ຕິ ວີຕິນາເມຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ປຸຣິສປຸຣິເສຫິ ໂນ ຠວິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ເຕ ທສພລສ຺ສ ປາເທ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍ ນິສີທນໍ ປປ຺ໂຜເຏຕ຺ວາ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ປພ຺ຠາຣຣຸກ຺ຂມູເລສຸ ນິສີທິໍສຸ.

ຠຄວາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິເມ ຠິກ຺ຂູ ປກຕິຍາປິ ອວິສ຺ສຏ຺ຐກມ຺ມຏ຺ຐານາ, ລທ຺ຘຸປາຍສ຺ສ ປນ ຠິກ຺ຂຸໂນ ກິລມນກາຣຓໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ຈ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ‘ອຕ຺ຕນາ ປຏິວິທ຺ຘຄຸຓໍ ອາໂຣເຈສ຺ສາມາ’ຕິ ມມ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄມິສ຺ສນ຺ຕິ. ເອເຕສຸ ອາຄເຕສຸ ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາຬເທວຕາ ເອກຈກ຺ກວາເຬ ສນ຺ນິປຕິສ຺ສນ຺ຕິ, ມຫາສມໂຍ ຠວິສ຺ສຕິ, ວິວິຕ຺ເຕ ໂອກາເສ ມຍາ ນິສີທິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ຕໂຕ ວິວິຕ຺ເຕ ໂອກາເສ ພຸທ຺ຘາສນໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ນິສີທິ.

ສພ຺ພປຐມໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຕຕ຺ເຖໂຣ ສຫ ປຏິສມ຺ຠິທາຫິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ຕໂຕ ອປໂຣ ຕໂຕ ອປໂຣຕິ ປຎ຺ຈສຕາປິ ປທຸມິນິຍໍ ປທຸມານິ ວິຍ ວິກສິໍສຸ. ສພ຺ພປຐມໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕຠິກ຺ຂຸ ‘‘ຠຄວໂຕ ອາໂຣເຈສ຺ສາມີ’’ຕິ ປລ຺ລງ຺ກໍ ວິນິພ຺ຠຸຊິຕ຺ວາ ນິສີທນໍ ປປ຺ໂຜເຏຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍ ທສພລາຠິມຸໂຂ ອໂຫສິ. ເອວໍ ອປໂຣປິ ອປໂຣປີຕິ ປຎ຺ຈສຕາ ຠຕ຺ຕສາລໍ ປວິສນ຺ຕາ ວິຍ ປຏິປາຏິຍາວ ອາຄມິໍສຸ. ປຐມໍ ອາຄໂຕ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ນິສີທນໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ, ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິຕ຺ວາ, ປຏິວິທ຺ຘຄຸຓໍ ອາໂຣເຈຕຸກາໂມ ‘‘ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ ອຎ຺ໂຎ ໂກຈິ? ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອາຄຕມຄ຺ຄໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ອປຣມ຺ປິ ອທ຺ທສ ອປຣມ຺ປິ ອທ຺ທສເຍວາຕິ ສພ຺ເພປິ ເຕ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິຕ຺ວາ, ອຍໍ ອິມສ຺ສ ຫຣາຍມາໂນ ນ ກເຖສິ, ອຍໍ ອິມສ຺ສ ຫຣາຍມາໂນ ນ ກເຖສິ. ຂີຓາສວານໍ ກິຣ ທ຺ເວ ອາກາຣາ ໂຫນ຺ຕິ – ‘‘ອໂຫ ວຕ ມຍາ ປຏິວິທ຺ຘຄຸຓໍ ສເທວໂກ ໂລໂກ ຂິປ຺ປເມວ ປຏິວິຊ຺ເຌຍ຺ຍາ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ປຏິວິທ຺ຘຠາວໍ ປນ ນິຘິລທ຺ຘປຸຣິໂສ ວິຍ ນ ອຎ຺ຎສ຺ສ ອາໂຣເຈຕຸກາມາ ໂຫນ຺ຕິ.

ເອວໍ ໂອສຏມຕ຺ເຕ ປນ ຕສ຺ມິໍ ອຣິຍມຓ຺ຑເລ ປາຈີນຍຸຄນ຺ຘຣປຣິກ຺ເຂປໂຕ ອພ຺ຠາ ມຫິກາ ຘູໂມ ຣໂຊ ຣາຫູຕິ, ອິເມຫິ ອຸປກ຺ກິເລເສຫິ ວິປ຺ປມຸຕ຺ຕໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາທປຏິມຓ຺ຑິຕສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ຣາມເຓຍ຺ຍກທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ປາຈີນທິສາຍ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕຣຊຕມຍມຫາອາທາສມຓ຺ຑລໍ ວິຍ, ເນມິວຏ຺ຏິຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ, ປຣິວຕ຺ຕິຍມານຣຊຕຈກ຺ກສສ຺ສິຣິກໍ ປຸຓ຺ຓຈນ຺ທມຓ຺ຑລໍ ອຸລ຺ລງ຺ຆິຕ຺ວາ, ອນິລປຖໍ ປຏິປຊ຺ຊິຕ຺ຖ. ອິຕິ ເອວຣູເປ ຂເຓ ລເຍ ມຸຫຸຕ຺ເຕ ຠຄວາ ສກ຺ເກສຸ ວິຫຣຕິ ກປິລວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ມຫາວເນ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ປຎ຺ຈມຕ຺ເຕຫິ ຠິກ຺ຂຸສເຕຫິ ສພ຺ເພເຫວ ອຣຫນ຺ເຕຫິ.

ຕຕ຺ຖ ຠຄວາປິ ມຫາສມ຺ມຕສ຺ສ ວໍເສ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ເຕປິ ປຎ຺ຈສຕາ ຠິກ຺ຂູ ມຫາສມ຺ມຕສ຺ສ ກຸເລ ອຸປ຺ປນ຺ນາ. ຠຄວາປິ ຂຕ຺ຕິຍຄພ຺ເຠ ຊາໂຕ, ເຕປິ ຂຕ຺ຕິຍຄພ຺ເຠ ຊາຕາ. ຠຄວາປິ ຣາຊປພ຺ພຊິໂຕ, ເຕປິ ຣາຊປພ຺ພຊິຕາ. ຠຄວາປິ ເສຕຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ປຫາຍ ຫຕ຺ຖຄຕໍ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິຣຊ຺ຊໍ ນິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິໂຕ, ເຕປິ ເສຕຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ປຫາຍ ຫຕ຺ຖຄຕານິ ຣຊ຺ຊານິ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕາ. ອິຕິ ຠຄວາ ປຣິສຸທ຺ເຘ ໂອກາເສ, ປຣິສຸທ຺ເຘ ຣຕ຺ຕິຠາເຄ, ສຍໍ ປຣິສຸທ຺ໂຘ ປຣິສຸທ຺ຘປຣິວາໂຣ, ວີຕຣາໂຄ ວີຕຣາຄປຣິວາໂຣ, ວີຕໂທໂສ ວີຕໂທສປຣິວາໂຣ, ວີຕໂມໂຫ ວີຕໂມຫປຣິວາໂຣ, ນິຕ຺ຕຓ຺ໂຫ ນິຕ຺ຕຓ຺ຫປຣິວາໂຣ, ນິກ຺ກິເລໂສ ນິກ຺ກິເລສປຣິວາໂຣ, ສນ຺ໂຕ ສນ຺ຕປຣິວາໂຣ, ທນ຺ໂຕ ທນ຺ຕປຣິວາໂຣ, ມຸຕ຺ໂຕ ມຸຕ຺ຕປຣິວາໂຣ, ອຕິວິຍ ວິໂຣຈຕີຕິ. ວຓ຺ຓຠູມິ ນາເມສາ, ຍຕ຺ຕກໍ ສກ຺ໂກຕິ, ຕຕ຺ຕກໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ອິຕິ ອິເມ ຠິກ຺ຂູ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ‘‘ປຎ຺ຈມຕ຺ເຕຫິ ຠິກ຺ຂຸສເຕຫິ ສພ຺ເພເຫວ ອຣຫນ຺ເຕຫີ’’ຕິ.

ເຍຠຸຍ຺ເຍນາຕິ ພຫຸຕຣາ ສນ຺ນິປຕິຕາ, ມນ຺ທາ ນ ສນ຺ນິປຕິຕາ ອສຎ຺ຎີ ອຣູປາວຈຣເທວຕາ ສມາປນ຺ນເທວຕາໂຍ ຈ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ສນ຺ນິປາຕກ຺ກໂມ – ມຫາວນສ຺ສ ກິຣ ສາມນ຺ຕາ ເທວຕາ ຈລິໍສຸ, ‘‘ອາຍາມ ໂຠ! ພຸທ຺ຘທສ຺ສນໍ ນາມ ພຫູປກາຣໍ, ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ ພຫູປກາຣໍ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆທສ຺ສນໍ ພຫູປກາຣໍ. ອາຍາມ ອາຍາມາ’’ຕິ! ມຫາສທ຺ທໍ ກຸຣຸມານາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕຎ຺ຈ ຕໍມຸຫຸຕ຺ຕໍ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕຂີຓາສເວ ຈ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐໍສຸ. ເອເຕເນວ ອຸປາເຍນ ຕາສໍ ຕາສໍ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ສທ຺ທນ຺ຕຣອຑ຺ຒຄາວຸຕຄາວຸຕອຑ຺ຒໂຍຊນໂຍຊນາທິວເສນ ຕິໂຍຊນສຫສ຺ສວິຕ຺ຖເຕ ຫິມວນ຺ເຕ, ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ເຕສຏ຺ຐິຍາ ນຄຣສຫສ຺ເສສຸ, ນວນວຸຕິຍາ ໂທຓມຸຂສຕສຫສ຺ເສສຸ, ຉນວຸຕິຍາ ປຏ຺ຏນໂກຏິສຕສຫສ຺ເສສຸ, ຉປຓ຺ຓາສາຍ ຣຕນາກເຣສູຕິ ສກລຊມ຺ພຸທີເປ, ປຸພ຺ພວິເທເຫ, ອປຣໂຄຍາເນ, ອຸຕ຺ຕຣກຸຣຸມ຺ຫິ, ທ຺ວີສຸ ປຣິຕ຺ຕທີປສຫສ຺ເສສູຕິ ສກລຈກ຺ກວາເຬ, ຕໂຕ ທຸຕິຍຕຕິຍຈກ຺ກວາເຬຕິ ເອວໍ ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາເຬສຸ ເທວຕາ ສນ຺ນິປຕິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາຬຎ຺ຫິ ອິຘ ທສໂລກຘາຕຸໂຍຕິ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ທສຫິ ຈ ໂລກຘາຕູຫິ ເທວຕາ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ສນ຺ນິປຕິຕາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ.

ເອວໍ ສນ຺ນິປຕິຕາຫິ ເທວຕາຫິ ສກລຈກ຺ກວາຬຄພ຺ຠໍ ຍາວ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາ ສູຈິຆເຣ ນິຣນ຺ຕຣໍ ປກ຺ຂິຕ຺ຕສູຈີຫິ ວິຍ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກສ຺ສ ເອວໍ ອຸຈ຺ຈຕ຺ຕນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ – ໂລຫປາສາເທ ກິຣ ສຕ຺ຕກູຏາຄາຣສໂມ ປາສາໂຓ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ຐຕ຺ວາ ອໂຘ ຂິຕ຺ໂຕ ຈຕູຫິ ມາເສຫິ ປຖວິໍ ປາປຸຓາຕິ. ເອວໍ ມຫນ຺ເຕ ໂອກາເສ ຍຖາ ເຫຏ຺ຐາ ຐຕ຺ວາ ຂິຕ຺ຕານິ ປຸປ຺ຜານິ ວາ ຘູໂມ ວາ ອຸປຣິ ຄນ຺ຕຸໍ, ອຸປຣິ ວາ ຐຕ຺ວາ ຂິຕ຺ຕສາສປາ ເຫຏ຺ຐາ ໂອຕຣິຕຸໍ ອນ຺ຕຣໍ ນ ລຠນ຺ຕິ, ເອວໍ ນິຣນ຺ຕຣາ ເທວຕາ ອເຫສຸໍ. ຍຖາ ໂຂ ປນ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິຣຎ຺ໂຎ ນິສິນ຺ນຏ຺ຐານໍ ອສມ຺ພາຘໍ ໂຫຕິ, ອາຄຕາຄຕາ ມເຫສກ຺ຂາ ຂຕ຺ຕິຍາ ໂອກາສໍ ລຠນ຺ຕິເຍວ, ປຣໂຕ ປຣໂຕ ປນ ອຕິສມ຺ພາຘໍ ໂຫຕິ. ເອວເມວ ຠຄວໂຕ ນິສິນ຺ນຏ຺ຐານໍ ອສມ຺ພາຘໍ, ອາຄຕາຄຕາ ມເຫສກ຺ຂາ ເທວາ ຈ ພ຺ຣຫ຺ມາໂນ ຈ ໂອກາສໍ ລຠນ຺ຕິເຍວ. ອປິ ສຸທໍ ຠຄວໂຕ ອາສນ຺ນາສນ຺ນຏ຺ຐາເນ ວາລຄ຺ຄນິຕ຺ຕຸທນມຕ຺ເຕ ປເທເສ ທສປິ ວີສຕິປິ ເທວາ ສຸຂຸເມ ອຕ຺ຕຠາເວ ມາເປຕ຺ວາ ອຏ຺ຐໍສຸ. ສພ຺ພປຣໂຕ ສຏ຺ຐິ ສຏ຺ຐິ ເທວຕາ ອຏ຺ຐໍສຸ.

ສຸທ຺ຘາວາສກາຍິການນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘາວາສວາສີນໍ. ສຸທ຺ຘາວາສາ ນາມ ສຸທ຺ຘານໍ ອນາຄາມິຂີຓາສວານໍ ອາວາສາ ປຎ຺ຈ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາ. ເອຕທໂຫສີຕິ ກສ຺ມາ ອໂຫສິ? ເຕ ກິຣ ພ຺ຣຫ຺ມາໂນ ສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຍຖາ ປຣິຈ຺ເຉເທນ ວຸຏ຺ຐິຕາ ພ຺ຣຫ຺ມຠວນໍ ໂອໂລເກນ຺ຕາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ເຕ ຠຕ຺ຕເຄຫໍ ວິຍ ສຸຎ຺ຎຕໍ ອທ຺ທສໍສຸ. ຕໂຕ ‘‘ກຸຫິໍ ພ຺ຣຫ຺ມາໂນ ຄຕາ’’ຕິ ອາວຊ຺ຊນ຺ຕາ ມຫາສມາຄມໍ ຎຕ຺ວາ – ‘‘ອຍໍ ສມາຄໂມ ມຫາ, ມຍໍ ໂອຫີນາ, ໂອຫີນການໍ ປນ ໂອກາໂສ ທຸລ຺ລໂຠ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ອຕຸຈ຺ຉຫຕ຺ຖາ ຫຸຕ຺ວາ ເອເກກໍ ຄາຖໍ ອຠິສງ຺ຂຣິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉາມ. ຕາຍ ມຫາສມາຄເມ ຈ ອຕ຺ຕໂນ ອາຄຕຠາວໍ ຊານາເປສ຺ສາມ, ທສພລສ຺ສ ຈ ວຓ຺ຓໍ ຠາສິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ອິຕິ ເຕສໍ ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ອຸຏ຺ຐາຍ ອາວຊ຺ຊິຕຕ຺ຕາ ເອຕທໂຫສິ.

ຠຄວໂຕ ປຸຣໂຕ ປາຕຸຣເຫສຸນ຺ຕິ ປາຬິຍໍ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ອຠິມຸຂຏ຺ຐາເນເຍວ ໂອຕິຓ຺ຓາ ວິຍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕາ, ນ ໂຂ ປເນຕ຺ຖ ເອວໍ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເຕ ປນ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ຐິຕາເຍວ ຄາຖາ ອຠິສງ຺ຂຣິຕ຺ວາ ເອໂກ ປຸຣຕ຺ຖິມຈກ຺ກວາຬມຸຂວຏ຺ຏິຍໍ ໂອຕຣິ, ເອໂກ ທກ຺ຂິຓຈກ຺ກວາຬມຸຂວຏ຺ຏິຍໍ, ເອໂກ ປຈ຺ຉິມຈກ຺ກວາຬມຸຂວຏ຺ຏິຍໍ, ເອໂກ ອຸຕ຺ຕຣຈກ຺ກວາຬມຸຂວຏ຺ຏິຍໍ ໂອຕຣິ. ຕໂຕ ປຸຣຕ຺ຖິມຈກ຺ກວາຬມຸຂວຏ຺ຏິຍໍ ໂອຕິຓ຺ຓພ຺ຣຫ຺ມາ ນີລກສິຓໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນີລຣສ຺ມິໂຍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາຬເທວຕານໍ ມຓິວມ຺ມໍ ປຏິມຸຎ຺ຈນ຺ໂຕ ວິຍ ອຕ຺ຕໂນ ອາຄຕຠາວໍ ຊານາເປຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘວີຖິ ນາມ ເກນຈິ ອຸຕ຺ຕຣິຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ, ຕສ຺ມາ ມຫຕິຍາ ພຸທ຺ຘວີຖິຍາວ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິໂຕ ໂຂ ອຕ຺ຕນາ ອຠິສງ຺ຂຕໍ ຄາຖໍ ອຠາສິ.

ທກ຺ຂິຓຈກ຺ກວາຬມຸຂວຏ຺ຏິຍໍ ໂອຕິຓ຺ຓພ຺ຣຫ຺ມາ ປີຕກສິຓໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓປຠໍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາຬເທວຕານໍ ສຸວຓ຺ຓປຏໍ ປາຣຸປນ຺ໂຕ ວິຍ ອຕ຺ຕໂນ ອາຄຕຠາວໍ ຊານາເປຕ຺ວາ ຕເຖວ ອກາສິ. ປຈ຺ຉິມຈກ຺ກວາຬມຸຂວຏ຺ຏິຍໍ ໂອຕິຓ຺ຓພ຺ຣຫ຺ມາ ໂລຫິຕກສິຓໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ໂລຫິຕກຣສ຺ມິໂຍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາຬເທວຕານໍ ຣຕ຺ຕວຣກມ຺ພເລນ ປຣິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ວິຍ ອຕ຺ຕໂນ ອາຄຕຠາວໍ ຊານາເປຕ຺ວາ ຕເຖວ ອກາສິ. ອຸຕ຺ຕຣຈກ຺ກວາຬມຸຂວຏ຺ຏິຍໍ ໂອຕິຓ຺ຓພ຺ຣຫ຺ມາ ໂອທາຕກສິຓໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ໂອທາຕຣສ຺ມິໂຍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາຬເທວຕານໍ ສຸມນກຸສຸມປຏໍ ປາຣຸປນ຺ໂຕ ວິຍ ອຕ຺ຕໂນ ອາຄຕຠາວໍ ຊານາເປຕ຺ວາ ຕເຖວ ອກາສິ.

ປາຬິຍໍ ປນ ຠຄວໂຕ ປຸຣໂຕ ປາຕຸຣເຫສຸໍ. ອຖ ໂຂ ຕາ ເທວຕາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐໍສູຕິ ເອວໍ ເອກກ຺ຂເຓ ວິຍ ປຸຣໂຕ ປາຕຸຠາໂວ ຈ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ຐິຕຠາໂວ ຈ ວຸຕ຺ໂຕ, ໂສ ອິມິນາ ອນຸກ຺ກເມນ ອໂຫສິ, ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ປນ ທສ຺ສິໂຕ. ຄາຖາຠາສນໍ ປນ ປາຬິຍມ຺ປິ ວິສຸໍ ວິສຸໍເຍວ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕຕ຺ຖ ມຫາສມໂຍຕິ ມຫາສມູໂຫ. ປວນໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ວນສຓ຺ໂຑ. ອຸຠເຍນປິ ຠຄວາ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ປນ ວນສຓ຺ເຑ ອຊ຺ຊ ມຫາສມູໂຫ ສນ຺ນິປາໂຕ’’ຕິ ອາຫ. ຕໂຕ ເຍສໍ ໂສ ສນ຺ນິປາໂຕ, ເຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ເທວກາຍາ ສມາຄຕາຕິ ອາຫ. ຕຕ຺ຖ ເທວກາຍາຕິ ເທວຆຏາ. ອາຄຕມ຺ຫ ອິມໍ ຘມ຺ມສມຍນ຺ຕິ ເອວໍ ສມາຄເຕ ເທວກາເຍ ທິສ຺ວາ ມຍມ຺ປິ ອິມໍ ຘມ຺ມສມູຫໍ ອາຄຕາ. ກິໍ ກາຣຓາ? ທກ຺ຂິຕາເຍ ອປຣາຊິຕສງ຺ຆນ຺ຕິ ເກນຈິ ອປຣາຊິຕໍ ອຊ຺ເຊວ ຕໂຍ ມາເຣ ມທ຺ທິຕ຺ວາ ວິຊິຕສງ຺ຄາມໍ ອິມໍ ອປຣາຊິຕສງ຺ຆໍ ທສ຺ສນຕ຺ຖາຍ ອາຄຕມ຺ຫາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂສ ປນ, ພ຺ຣຫ຺ມາ, ອິມໍ ຄາຖໍ ຠາສິຕ຺ວາ, ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ, ປຸຣຕ຺ຖິມຈກ຺ກວາຬມຸຂວຏ຺ຏິຍໍເຍວ ອຏ຺ຐາສິ.

ອຖ ທຸຕິໂຍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອຠາສິ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຣ ຠິກ຺ຂໂວຕິ ຕສ຺ມິໍ ສນ຺ນິປາຕຏ຺ຐາເນ ຠິກ຺ຂູ. ສມາທຫໍສູຕິ ສມາຘິນາ ໂຍເຊສຸໍ. ຈິຕ຺ຕມຕ຺ຕໂນ ອຸຊຸກໍ ອກໍສູຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຈິຕ຺ເຕ ສພ຺ເພ ວງ຺ກກຸຏິລຊິມ຺ຫຠາເວ ຫຣິຕ຺ວາ ອຸຊຸກໍ ອກຣິໍສຸ. ສາຣຖີວ ເນຕ຺ຕານິ ຄເຫຕ຺ວາຕິ ຍຖາ ສມປ຺ປວຕ຺ເຕສຸ ສິນ຺ຘເວສຸ ໂອຘສ຺ຕປໂຕໂທ ສາຣຖີ ສພ຺ພໂຍຕ຺ຕານິ ຄເຫຕ຺ວາ ອໂຈເທນ຺ໂຕ ອວາເຣນ຺ໂຕ ຕິຏ຺ຐຕິ, ເອວໍ ຉຬງ຺ຄຸເປກ຺ຂາຍ ສມນ຺ນາຄຕາ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາຣາ ສພ຺ເພເປເຕ ປຎ຺ຈສຕາ ຠິກ຺ຂູ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຣກ຺ຂນ຺ຕິ ປຓ຺ຑິຕາ, ເອເຕ ທຏ຺ຐຸໍ ອິຘາຄຕມ຺ຫາ ຠຄວາຕິ, ໂສປິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຍຖາຐາເນເຍວ ອຏ຺ຐາສິ.

ອຖ ຕຕິໂຍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອຠາສິ. ຕຕ຺ຖ ເຉຕ຺ວາ ຂີລນ຺ຕິ ຣາຄໂທສໂມຫຂີລໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ. ປລິຆນ຺ຕິ ຣາຄໂທສໂມຫປລິຆເມວ. ອິນ຺ທຂີລນ຺ຕິ ຣາຄໂທສໂມຫອິນ຺ທຂີລເມວ. ອູຫຈ຺ຈ ມເນຊາຕິ ເອເຕ ຕຓ຺ຫາເອຊາຍ ອເນຊາ ຠິກ຺ຂູ ອິນ຺ທຂີລໍ ອູຫຈ຺ຈ ສມູຫນິຕ຺ວາ ຈຕູສຸ ທິສາສຸ ອປ຺ປຏິຫຕຈາຣິກໍ ຈຣນ຺ຕິ. ສຸທ຺ຘາຕິ ນິຣຸປກ຺ກິເລສາ. ວິມລາຕິ ນິມ຺ມລາ. ອິທໍ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ຈກ຺ຂຸມຕາຕິ ປຎ຺ຈຫິ ຈກ຺ຂູຫິ ຈກ຺ຂຸມນ຺ເຕນ. ສຸທນ຺ຕາຕິ ຈກ຺ຂຸໂຕປິ ທນ຺ຕາ ໂສຕໂຕປິ ຆານໂຕປິ ຊິວ຺ຫາໂຕປິ ກາຍໂຕປິ ມນໂຕປິ ທນ຺ຕາ. ສຸສຸນາຄາຕິ ຕຣຸຓນາຄາ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ວຈນຕ຺ໂຖ – ຉນ຺ທາທີຫິ ນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ນາຄາ, ເຕນ ເຕນ ມຄ຺ເຄນ ປຫີເນ ກິເລເສ ນ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ນາຄາ, ນານປ຺ປກາຣໍ ອາຄຸໍ ນ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ນາຄາ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ, ວິຕ຺ຖາໂຣ ປນ ມຫານິທ຺ເທເສ (ມຫານິ. ໘໐) ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອປິຈ –

‘‘ອາຄຸໍ ນ ກໂຣຕິ ກິຎ຺ຈິ ໂລເກ,

ສພ຺ພສໍໂຍຄ ວິສຊ຺ຊ ພນ຺ຘນານິ;

ສພ຺ພຕ຺ຖ ນ ສຊ຺ຊຕີ ວິມຸຕ຺ໂຕ,

ນາໂຄ ຕາທິ ປວຸຈ຺ຈເຕ ຕຖຕ຺ຕາ’’ຕິ. –

ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສຸສຸນາຄາຕິ ສຸສູ ນາຄາ, ສຸສຸນາຄຠາວສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕ ເອວຣູເປ ອນຸຕ຺ຕເຣນ ໂຍຄ຺ຄາຈຣິເຍນ ທມິເຕ ຕຣຸຓນາເຄ ທສ຺ສນາຍ ອາຄຕມ຺ຫ ຠຄວາຕິ. ໂສປິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຍຖາຐາເນເຍວ ອຏ຺ຐາສິ.

ອຖ ຈຕຸຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອຠາສິ. ຕຕ຺ຖ ຄຕາເສຕິ ນິພ຺ເພມຕິກສຣຓຄມເນນ ຄຕາ. ໂສປິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຍຖາຐາເນເຍວ ອຏ຺ຐາສີຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.