໔. ສຕຸລ຺ລປກາຍິກວຄ຺ໂຄ

໑. ສພ຺ຠິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໑. ສຕຸລ຺ລປກາຍິກວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐເມ ສຕຸລ຺ລປກາຍິກາຕິ ສຕໍ ຘມ຺ມໍ ສມາທານວເສນ ອຸລ຺ລເປຕ຺ວາ ສຄ຺ເຄ ນິພ຺ພຕ຺ຕາຕິ ສຕຸລ຺ລປກາຍິກາ. ຕຕ຺ຣິທໍ ວຕ຺ຖຸ – ສມ຺ພຫຸລາ ກິຣ ສມຸທ຺ທວາຓິຊາ ນາວາຍ ສມຸທ຺ທໍ ປກ຺ຂນ຺ທິໍສຸ. ເຕສໍ ຂິຕ຺ຕສຣເວເຄນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິຍາ ນາວາຍ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ສມຸທ຺ທມຊ຺ເຌ ມຫນ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາຕິກໍ ປາຕຸຠູຕໍ, ມຫາອູມິໂຍ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ນາວໍ ອຸທກສ຺ສ ປູເຣນ຺ຕິ. ນາວາຍ ນິມຸຊ຺ຊມານາຍ ມຫາຊໂນ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ເທວຕານໍ ນາມານິ ຄເຫຕ຺ວາ ອາຍາຈນາທີນິ ກໂຣນ຺ໂຕ ປຣິເທວິ. ເຕສໍ ມຊ຺ເຌ ເອໂກ ປຸຣິໂສ – ‘‘ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ ເມ ເອວຣູເປ ຠເຍ ປຕິຏ຺ຐາ’’ຕິ ອາວຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິສຸທ຺ຘານິ ສຣຓານິ ເຈວ ສີລານິ ຈ ທິສ຺ວາ ໂຍຄີ ວິຍ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ນິສີທິ. ຕເມນໍ ອິຕເຣ ສຠຍກາຣຓໍ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ. ໂສ ເຕສໍ ກເຖສິ – ‘‘ອມ຺ໂຠ ອຫໍ ນາວໍ ອຠິຣູຫນທິວເສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ທານໍ ທຕ຺ວາ ສຣຓານິ ເຈວ ສີລານິ ຈ ອຄ຺ຄເຫສິໍ, ເຕນ ເມ ຠຍໍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ. ກິໍ ປນ ສາມິ ເອຕານິ ອຎ຺ເຎສມ຺ປິ ວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ? ອາມ ວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ເຕນ ຫິ ອມ຺ຫາກມ຺ປິ ເທຖາຕິ. ໂສ ເຕ ມນຸສ຺ເສ ສຕໍ ສຕໍ ກຕ຺ວາ ສຕ຺ຕ ໂກຏ຺ຐາເສ ອກາສິ, ຕໂຕ ປຎ຺ຈສີລານິ ອທາສິ. ເຕສຸ ປຐມໍ ຊງ຺ຆສຕໍ ໂຄປ຺ຜກມຕ຺ເຕ ອຸທເກ ຐິຕໍ ອຄ຺ຄເຫສິ, ທຸຕິຍໍ ຊາຓຸມຕ຺ເຕ, ຕຕິຍໍ ກຏິມຕ຺ເຕ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ນາຠິມຕ຺ເຕ, ປຎ຺ຈມໍ ຖນມຕ຺ເຕ, ຉຏ຺ຐໍ ຄລປ຺ປມາເຓ, ສຕ຺ຕມໍ ມຸເຂນ ໂລໂຓທເກ ປວິສນ຺ເຕ ອຄ຺ຄເຫສິ. ໂສ ເຕສໍ ສີລານິ ທຕ຺ວາ – ‘‘ອຎ຺ຎໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ປຏິສຣຓໍ ນຕ຺ຖິ, ສີລເມວ ອາວຊ຺ເຊຖາ’’ຕິ ອຸຄ຺ໂຆເສສິ. ຕານິ ສຕ຺ຕປິ ຊງ຺ຆສຕານິ ຕຕ຺ຖ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ອາສນ຺ນກາເລ ຄຫິຕສີລໍ ນິສ຺ສາຍ ຕາວຕິໍສຠວເນ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໍສຸ, ເຕສໍ ຆຏາວເສເນວ ວິມານານິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໍສຸ. ສພ຺ເພສໍ ມຊ຺ເຌ ອາຈຣິຍສ຺ສ ໂຍຊນສຕິກໍ ສຸວຓ຺ຓວິມານໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ອວເສນານິ ຕສ຺ສ ປຣິວາຣານິ ຫຸຕ຺ວາ ສພ຺ພເຫຏ຺ຐິມໍ ທ຺ວາທສໂຍຊນິກໍ ອໂຫສິ. ເຕ ນິພ຺ພຕ຺ຕກ຺ຂເຓເຍວ ກມ຺ມໍ ອາວຊ຺ເຊນ຺ຕາ ອາຈຣິຍໍ ນິສ຺ສາຍ ສມ຺ປຕ຺ຕິລາຠໍ ຎຕ຺ວາ, ‘‘ຄຈ຺ຉາມ ຕາວ, ທສພລສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອມ຺ຫາກໍ ອາຈຣິຍສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ກເຖຍ຺ຍາມາ’’ຕິ ມຊ຺ຌິມຍາມສມນນ຺ຕເຣ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິໍສຸ, ຕາ ເທວຕາ ອາຈຣິຍສ຺ສ ວຓ຺ຓຠຓນຕ຺ຖໍ ເອເກກໍ ຄາຖໍ ອຠາສິໍສຸ.

ຕຕ຺ຖ ສພ຺ຠິເຣວາຕິ ປຓ຺ຑິເຕຫິ, ສປ຺ປຸຣິເສຫິ ເອວ. ຣ-ກາໂຣ ປທສນ຺ຘິກໂຣ. ສມາເສຖາຕິ ສຫ ນິສີເທຍ຺ຍ. ເທສນາສີສເມວ ເຈຕໍ, ສພ຺ພອິຣິຍາປເຖ ສພ຺ຠິເຣວ ສຫ ກຸພ຺ເພຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຸພ຺ເພຖາຕິ ກເຣຍ຺ຍ. ສນ຺ຖວນ຺ຕິ ມິຕ຺ຕສນ຺ຖວໍ. ຕຓ຺ຫາສນ຺ຖໂວ ປນ ນ ເກນຈິ ສທ຺ຘິໍ ກາຕພ຺ໂພ, ມິຕ຺ຕສນ຺ຖໂວ ພຸທ຺ຘ-ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘ-ພຸທ຺ຘສາວເກຫິ ສຫ ກາຕພ຺ໂພ. ອິທໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຕນ຺ຕິ ພຸທ຺ຘາທີນໍ ສປ຺ປຸຣິສານໍ. ສທ຺ຘມ຺ມນ຺ຕິ ປຎ຺ຈສີລທສສີລຈຕຸສຕິປຏ຺ຐານາທິເຠທໍ ສທ຺ຘມ຺ມໍ, ອິຘ ປນ ປຎ຺ຈສີລໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ເສຍ຺ໂຍ ໂຫຕີຕິ ວຑ຺ຒິ ໂຫຕິ. ນ ປາປິໂຍຕິ ລາມກໍ ກິຎ຺ຈິ ນ ໂຫຕິ. ນາຎ຺ຎໂຕຕິ ວາລິກາທີຫິ ເຕລາທີນິ ວິຍ ອຎ຺ຎໂຕ ອນ຺ຘພາລໂຕ ປຎ຺ຎາ ນາມ ນ ລພ຺ຠຕິ, ຕິລາທີຫິ ປນ ເຕລາທີນິ ວິຍ ສຕໍ ຘມ຺ມໍ ຎຕ຺ວາ ປຓ຺ຑິຕເມວ ເສວນ຺ໂຕ ຠຊນ຺ໂຕ ລຠຕີຕິ. ໂສກມຊ຺ເຌຕິ ໂສກວຕ຺ຖູນໍ ໂສການຸຄຕານໍ ວາ ສຕ຺ຕານໍ ມຊ຺ຌຄໂຕ ນ ໂສຈຕິ ພນ຺ຘຸລມລ຺ລເສນາປຕິສ຺ສ ອຸປາສິກາ ວິຍ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂຈຣສຕານໍ ມຊ຺ເຌ ຘມ຺ມເສນາປຕິສ຺ສ ສທ຺ຘິວິຫາຣິໂກ ສໍກິຈ຺ຈສາມເຓໂຣ ວິຍ ຈ.

ຎາຕິມຊ຺ເຌ ວິໂຣຈຕີຕິ ຎາຕິຄຓມຊ຺ເຌ ສໍກິຈ຺ຈເຖຣສ຺ສ ສທ຺ຘິວິຫາຣິໂກ ອຘິມຸຕ຺ຕກສາມເຓໂຣ ວິຍ ໂສຠຕິ. ໂສ ກິຣ ເຖຣສ຺ສ ຠາຄິເນຍ຺ໂຍ ໂຫຕິ, ອຖ ນໍ ເຖໂຣ ອາຫ – ‘‘ສາມເຓຣ, ມຫລ຺ລໂກສິ ຊາໂຕ, ຄຈ຺ຉ, ວສ຺ສານິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ເອຫິ, ອຸປສມ຺ປາເທສ຺ສາມິ ຕ’’ນ຺ຕິ. ໂສ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ເຖຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ໂຈຣອຏວິຍາ ໂອຣຠາເຄ ຠຄິນິຄາມໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິ, ຕໍ ຠຄິນີ ທິສ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເຄເຫ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ໂຠເຊສິ. ໂສ ກຕຠຕ຺ຕກິຈ຺ໂຈ ວສ຺ສານິ ປຸຈ຺ຉິ. ສາ ‘‘ອຫໍ ນ ຊານາມິ, ມາຕາ ເມ ຊານາຕີ’’ຕິ ອາຫ. ອຖ ໂສ ‘‘ຕິຏ຺ຐຖ ຕຸມ຺ເຫ, ອຫໍ ມາຕຸສນ຺ຕິກໍ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຏວິໍ ໂອຕິຓ຺ໂຓ. ຕເມນໍ ທູຣໂຕວ ໂຈຣປຸຣິໂສ ທິສ຺ວາ ໂຈຣານໍ ອາໂຣເຈສິ. ໂຈຣາ ‘‘ສາມເຓໂຣ ກິເຣໂກ ອຏວິໍ ໂອຕິຓ຺ໂຓ, ຄຈ຺ຉຖ ນໍ ອາເນຖາ’’ຕິ ອາຓາເປຕ຺ວາ ເອກຈ຺ເຈ ‘‘ມາເຣມ ນ’’ນ຺ຕິ ອາຫໍສຸ, ເອກຈ຺ເຈ ວິສ຺ສຊ຺ເຊມາຕິ. ສາມເຓໂຣ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຫໍ ເສໂຂ ສກຣຓີໂຍ, ອິເມຫິ ສທ຺ຘິໍ ມນ຺ເຕຕ຺ວາ ໂສຕ຺ຖິມຕ຺ຕານໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ໂຈຣເຊຏ຺ຐກໍ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ, ‘‘ອຸປມໍ ເຕ, ອາວຸໂສ, ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ –

‘‘ອຫຸ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ, ອຣຎ຺ຎສ຺ມິໍ ພ຺ຣຫາວເນ;

ເຈໂຕ ກູຏານິ ໂອຑ຺ເຑຕ຺ວາ, ສສກໍ ອວຘີ ຕທາ.

‘‘ສສກຎ຺ຈ ມຕໍ ທິສ຺ວາ, ອຸພ຺ພິຄ຺ຄາ ມິຄປກ຺ຂິໂນ;

ເອກຣຕ຺ຕິໍ ອປກ຺ກາມຸໍ, ‘ອກິຈ຺ຈໍ ວຕ຺ຕເຕ ອິຘ’.

‘‘ຕເຖວ ສມຓໍ ຫນ຺ຕ຺ວາ, ອຘິມຸຕ຺ຕໍ ອກິຎ຺ຈນໍ;

ອທ຺ຘິກາ ນາຄມິສ຺ສນ຺ຕິ, ຘນຊານິ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ.

‘‘ສຈ຺ຈໍ ໂຂ ສມໂຓ ອາຫ, ອຘິມຸຕ຺ໂຕ ອກິຎ຺ຈໂນ;

ອທ຺ຘິກາ ນາຄມິສ຺ສນ຺ຕິ, ຘນຊານິ ຠວິສ຺ສຕິ.

‘‘ສເຈ ປຏິປເຖ ທິສ຺ວາ, ນາໂຣເຈສ຺ສສິ ກສ຺ສຈິ;

ຕວ ສຈ຺ຈມນຸຣກ຺ຂນ຺ໂຕ, ຄຈ຺ຉ ຠນ຺ເຕ ຍຖາສຸຂ’’ນ຺ຕິ.

ໂສ ເຕຫິ ໂຈເຣຫິ ວິສ຺ສຊ຺ຊິໂຕ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຎາຕໂຍປິ ທິສ຺ວາ ເຕສມ຺ປິ ນ ອາໂຣເຈສິ. ອຖ ເຕ ອນຸປ຺ປຕ຺ເຕ ໂຈຣາ ຄເຫຕ຺ວາ ວິເຫຐຍິໍສຸ, ອຸຣໍ ປຫຣິຕ຺ວາ ປຣິເທວມານຎ຺ຈສ຺ສ ມາຕຣໍ ໂຈຣາ ເອຕທໂວຈຸໍ –

‘‘ກິໍ ເຕ ໂຫຕິ ອຘິມຸຕ຺ໂຕ, ອຸທເຣ ວສິໂກ ອສິ;

ປຸຏ຺ຐາ ເມ ອມ຺ມ ອກ຺ຂາຫິ, ກຖໍ ຊາເນມຸ ຕໍ ມຍ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ອຘິມຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຫໍ ມາຕາ, ອຍຎ຺ຈ ຊນໂກ ປິຕາ;

ຠຄິນີ ຠາຕໂຣ ຈາປິ, ສພ຺ເພວ ອິຘ ຎາຕໂຍ.

‘‘ອກິຈ຺ຈກາຣີ ອຘິມຸຕ຺ໂຕ, ຍໍ ທິສ຺ວາ ນ ນິວາຣເຍ;

ເອຕໍ ໂຂ ວຕ຺ຕໍ ສມຓານໍ, ອຣິຍານໍ ຘມ຺ມຊີວິນໍ.

‘‘ສຈ຺ຈວາທີ ອຘິມຸຕ຺ໂຕ, ຍໍ ທິສ຺ວາ ນ ນິວາຣເຍ;

ອຘິມຸຕ຺ຕສ຺ສ ສຸຈິຓ຺ເຓນ, ສຈ຺ຈວາທິສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ;

ສພ຺ເພວ ອຠຍໍ ປຕ຺ຕາ, ໂສຕ຺ຖິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕຸ ຎາຕໂຍ’’ຕິ.

ເອວໍ ເຕ ໂຈເຣຫິ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຘິມຸຕ຺ຕໍ ອາຫໍສຸ –

‘‘ຕວ ຕາຕ ສຸຈິຓ຺ເຓນ, ສຈ຺ຈວາທິສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ;

ສພ຺ເພວ ອຠຍໍ ປຕ຺ຕາ, ໂສຕ຺ຖິໍ ປຈ຺ຈາຄມມ຺ຫເສ’’ຕິ.

ເຕປິ ປຎ຺ຈສຕາ ໂຈຣາ ປສາທໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອຘິມຸຕ຺ຕສ຺ສ ສາມເຓຣສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິໍສຸ. ໂສ ເຕ ອາທາຍ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຐມໍ ອຕ຺ຕນາ ອຸປສມ຺ປນ຺ໂນ ປຈ຺ຉາ ເຕ ປຎ຺ຈສເຕ ອຕ຺ຕໂນ ອນ຺ເຕວາສິເກ ກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປາເທສິ. ເຕ ອຘິມຸຕ຺ຕເຖຣສ຺ສ ໂອວາເທ ຐິຕາ ສພ຺ເພ ອຄ຺ຄຜລໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິໍສຸ. ອິມມຕ຺ຖໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເທວຕາ ‘‘ສຕໍ ສທ຺ຘມ຺ມມຎ຺ຎາຍ ຎາຕິມຊ຺ເຌ ວິໂຣຈຕີ’’ຕິ ອາຫ.

ສາຕຕນ຺ຕິ ສຕຕໍ ສຸຂໍ ວາ ຈິຣໍ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕີຕິ ວທຕິ. ສພ຺ພາສໍ ໂວຕິ ສພ຺ພາສໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ. ປຣິຍາເຍນາຕິ ກາຣເຓນ. ສພ຺ພທຸກ຺ຂາ ປມຸຈ຺ຈຕີຕິ, ນ ເກວລໍ ເສຍ຺ໂຍວ ໂຫຕິ, ນ ຈ ເກວລໍ ປຎ຺ຎໍ ລຠຕິ, ໂສກມຊ຺ເຌ ນ ໂສຈຕິ, ຎາຕິມຊ຺ເຌ ວິໂຣຈຕິ, ສຸຄຕິຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ, ຈິຣໍ ສຸຂໍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ສກລສ຺ມາ ປນ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂາປິ ມຸຈ຺ຈຕີຕິ. ປຐມໍ.

໒. ມຈ຺ຉຣິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໒. ທຸຕິເຍ ມຈ຺ເຉຣາ ຈ ປມາທາ ຈາຕິ ອຕ຺ຕສມ຺ປຕ຺ຕິນິຄູຫນລກ຺ຂເຓນ ມຈ຺ເຉເຣນ ເຈວ ສຕິວິປ຺ປວາສລກ຺ຂເຓນ ປມາເທນ ຈ. ເອກຈ຺ໂຈ ຫິ ‘ອິທໍ ເມ ເທນ຺ຕສ຺ສ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄມິສ຺ສຕິ, ມຍ຺ຫໍ ວາ ຆຣມານຸສການໍ ວາ ນ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ມຈ຺ຉຣິເຍນ ທານໍ ນ ເທຕິ. ເອກຈ຺ໂຈ ຂິຑ຺ຑາທິປສຸຕຕ຺ຕາ ‘ທານໍ ທາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ອຸປ຺ປາເທຕິ. ເອວໍ ທານໍ ນ ທີຍຕີຕິ ເອວເມຕໍ ຍສທາຍກໍ ສິຣີທາຍກໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິທາຍກໍ ສຸຂທາຍກໍ ທານໍ ນາມ ນ ທີຍຕີຕິອາທິນາ ກາຣຓໍ ກເຖສິ. ປຸຎ຺ຎໍ ອາກງ຺ຂມາເນນາຕິ ປຸພ຺ພເຈຕນາທິເຠທໍ ປຸຎ຺ຎໍ ອິຈ຺ຉມາເນນ. ເທຍ຺ຍໍ ໂຫຕິ ວິຊານຕາຕິ ອຕ຺ຖິ ທານສ຺ສ ຜລນ຺ຕິ ຊານນ຺ເຕນ ທາຕພ຺ພເມວາຕິ ວທຕິ.

ຕເມວ ພາລໍ ຜຸສຕີຕິ ຕໍເຍວ ພາລໍ ອິຘໂລກປຣໂລເກສຸ ຊິຆຈ຺ຉາ ຈ ປິປາສາ ຈ ຜຸສຕິ ອນຸພນ຺ຘຕິ ນ ວິຊຫຕິ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ຕເມວ ຜຸສຕິ, ຕສ຺ມາ. ວິເນຍ຺ຍ ມຈ຺ເຉຣນ຺ຕິ ມຈ຺ເຉຣມລໍ ວິເນຕ຺ວາ. ທຊ຺ຊາ ທານໍ ມລາຠິຠູຕິ ມລາຠິຠູ ຫຸຕ຺ວາ ຕໍ ມຈ຺ເຉຣມລໍ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ທານໍ ທເທຍ຺ຍ.

ເຕ ມເຕສຸ ນ ມີຍນ຺ຕີຕິ ອທານສີລຕາຍ ມຣເຓນ ມເຕສຸ ນ ມີຍນ຺ຕິ. ຍຖາ ຫິ ມໂຕ ສມ຺ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ຐປິເຕ ພຫຸມ຺ຫິປິ ອນ຺ນປານາທິມ຺ຫິ ‘‘ອິທໍ ອິມສ຺ສ ໂຫຕຸ, ອິທໍ ອິມສ຺ສາ’’ຕິ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ສໍວິຠາຄໍ ນ ກໂຣຕິ, ເອວໍ ອທານສີໂລປີຕິ ມຕກສ຺ສ ຈ ອທານສີລສ຺ສ ຈ ໂຠຄາ ສມສມາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕນ ທານສີລາ ເອວຣູເປສຸ ມເຕສຸ ນ ມີຍນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປນ຺ຖານໍວ ສຫ ວຊໍ, ອປ຺ປສ຺ມິໍ ເຍ ປເວຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ຍຖາ ອທ຺ຘານໍ ກນ຺ຕາຣມຄ຺ຄໍ ສຫ ວຊນ຺ຕາ ປຖິກາ ສຫ ວຊນ຺ຕານໍ ປຖິການໍ ອປ຺ປສ຺ມິໍ ປາເຖຍ຺ເຍ ສໍວິຠາຄໍ ກຕ຺ວາ ປເວຈ຺ຉນ຺ຕິ ທທນ຺ຕິເຍວ, ເອວເມວໍ ເຍ ປນ ອນມຕຄ຺ຄໍ ສໍສາຣກນ຺ຕາຣໍ ສຫ ວຊນ຺ຕາ ສຫ ວຊນ຺ຕານໍ ອປ຺ປສ຺ມິມ຺ປິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ເມ ສໍວິຠາຄໍ ກຕ຺ວາ ທທນ຺ຕິເຍວ, ເຕ ມເຕສຸ ນ ມີຍນ຺ຕິ.

ເອສ ຘມ຺ໂມ ສນນ຺ຕໂນຕິ ເອສ ໂປຣາຓໂກ ຘມ຺ໂມ, ສນນ຺ຕນານໍ ວາ ປຓ຺ຑິຕານໍ ເອສ ຘມ຺ໂມຕິ. ອປ຺ປສ຺ເມເກຕິ ອປ຺ປສ຺ມິໍ ເທຍ຺ຍຘມ຺ເມ ເອເກ. ປເວຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ທທນ຺ຕິ. ພຫຸເນເກ ນ ທິຈ຺ຉເຣຕິ ພຫຸນາປິ ໂຠເຄນ ສມນ຺ນາຄຕາ ເອກຈ຺ເຈ ນ ທທນ຺ຕິ. ສຫສ຺ເສນ ສມໍ ມິຕາຕິ ສຫສ຺ເສນ ສທ຺ຘິໍ ມິຕາ, ສຫສ຺ສ ທານສທິສາ ໂຫຕິ.

ທຸຣນ຺ວໂຍຕິ ທຸຣນຸຄມໂນ, ທຸປ຺ປູໂຣຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຘມ຺ມໍ ຈເຣຕິ ທສກຸສລກມ຺ມປຖຘມ຺ມໍ ຈຣຕິ. ໂຍປິ ສມຸຎ຺ຊກຎ຺ຈເຣຕິ ໂຍ ອປິ ຂລມຓ຺ຑລາທິໂສຘນປລາລໂປຐນາທິວເສນ ສມຸຎ຺ຊກຎ຺ຈຣຕິ. ທາຣຎ຺ຈ ໂປສນ຺ຕິ ທາຣຎ຺ຈ ໂປສນ຺ໂຕ. ທທໍ ອປ຺ປກສ຺ມິນ຺ຕິ ອປ຺ປກສ຺ມິໍ ປຓ຺ຓສາກມຕ຺ຕສ຺ມິມ຺ປິ ສໍວິຠາຄໍ ກຕ຺ວາ ທທນ຺ໂຕວ ໂສ ຘມ຺ມໍ ຈຣຕິ. ສຕໍ ສຫສ຺ສານນ຺ຕິ ສຫສ຺ສໍ ສຫສ຺ສໍ ກຕ຺ວາ ຄຓິຕານໍ ປຸຣິສານໍ ສຕໍ, ສຕສຫສ຺ສນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຫສ຺ສຍາຄິນນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸສຫສ຺ສສ຺ສ ວາ ຍາໂຄ ກຫາປຓສຫສ຺ເສນ ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໂຕ ຍາໂຄປິ ສຫສ຺ສຍາໂຄ. ໂສ ເອເຕສໍ ອຕ຺ຖີຕິ ສຫສ຺ສຍາຄິໂນ, ເຕສໍ ສຫສ຺ສຍາຄິນໍ. ເອເຕນ ທສນ຺ນໍ ວາ ຠິກ຺ຂຸໂກຏີນໍ ທສນ຺ນໍ ວາ ກຫາປຓໂກຏີນໍ ປິຓ຺ຑປາໂຕ ທສ຺ສິໂຕ ໂຫຕິ. ເຍ ເອຕ຺ຕກໍ ທທນ຺ຕິ, ເຕ ກລມ຺ປິ ນຄ຺ຆນ຺ຕິ ຕຖາວິຘສ຺ສາຕິ ອາຫ. ຍ຺ວາຍໍ ສມຸຎ຺ຊກໍ ຈຣນ຺ໂຕປິ ຘມ຺ມໍ ຈຣຕິ, ທາຣໍ ໂປເສນ຺ໂຕປິ, ອປ຺ປກສ຺ມິໍ ທທນ຺ໂຕປິ, ຕຖາວິຘສ຺ສ ເອເຕ ສຫສ຺ສຍາຄິໂນ ກລມ຺ປິ ນຄ຺ຆນ຺ຕິ. ຍໍ ເຕນ ທລິທ຺ເທນ ເອກປຏິວີສກມຕ຺ຕມ຺ປິ ສລາກຠຕ຺ຕມຕ຺ຕມ຺ປິ ວາ ທິນ຺ນໍ, ຕສ຺ສ ທານສ຺ສ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ເຕສໍ ທານໍ ກລໍ ນຄ຺ຆຕີຕິ. ກລໍ ນາມ ໂສຬສຠາໂຄປິ ສຕຠາໂຄປິ ສຫສ຺ສຠາໂຄປິ. ອິຘ ສຕຠາໂຄ ຄຫິໂຕ. ຍໍ ເຕນ ທານໍ ທິນ຺ນໍ, ຕສ຺ມິໍ ສຕຘາ ວິຠຕ຺ເຕ ອິຕເຣສໍ ທສໂກຏິສຫສ຺ສທານໍ ຕໂຕ ເອກໂກຏ຺ຐາສມ຺ປິ ນຄ຺ຆຕີຕິ ອາຫ.

ເອວໍ ຕຖາຄເຕ ທານສ຺ສ ອຄ຺ຆໍ ກໂຣນ຺ເຕ ສມີເປ ຐິຕາ ເທວຕາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ເອວໍ ຠຄວາ ມຫນ຺ຕໍ ທານໍ ປາເທນ ປວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ຣຕນສຕິເກ ວິຍ ນຣເກ ປກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ອິທໍ ເອວໍ ປຣິຕ຺ຕກໍ ທານໍ ຈນ຺ທມຓ຺ຑເລ ປຫຣນ຺ໂຕ ວິຍ ອຸກ຺ຂິປຕິ, ກຖໍ ນຸ ໂຂ ເອຕໍ ມຫປ຺ຜລຕຣ’’ນ຺ຕິ ຊານນຕ຺ຖໍ ຄາຖາຍ ອຊ຺ຌຠາສິ. ຕຕ຺ຖ ເກນາຕິ ເກນ ກາຣເຓນ. ມຫຄ຺ຄໂຕຕິ ມຫຕ຺ຕໍ ຄໂຕ, ວິປຸລສ຺ເສຕໍ ເວວຈນໍ. ສເມນ ທິນ຺ນສ຺ສາຕິ ສເມນ ທິນ຺ນສ຺ສ ທານສ຺ສ. ອຖສ຺ສາ ຠຄວາ ທານໍ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ທທນ຺ຕິ ເຫເກຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ວິສເມ ນິວິຏ຺ຐາຕິ ວິສເມ ກາຍວຈີມໂນກມ຺ເມ ປຕິຏ຺ຐິຕາ ຫຸຕ຺ວາ. ເຉຕ຺ວາຕິ ໂປເຖຕ຺ວາ. ວຘິຕ຺ວາຕິ ມາເຣຕ຺ວາ. ໂສຈຍິຕ຺ວາຕິ ປຣໍ ໂສກສມປ຺ປິຕໍ ກຕ຺ວາ. ອສ຺ສຸມຸຂາຕິ ອສ຺ສຸມຸຂສມ຺ມິສ຺ສາ. ປຣໍ ໂຣທາເປຕ຺ວາ ທິນ຺ນທານຎ຺ຫິ ອສ຺ສຸມຸຂທານນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສທຓ຺ຑາຕິ ທຓ຺ເຑນ ຕຊ຺ເຊຕ຺ວາ ປຫຣິຕ຺ວາ ທິນ຺ນທກ຺ຂິຓາ ສທຓ຺ຑາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອວນ຺ຕິ ນາຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘຕາຍ ມຫາທານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອປ຺ປຜລໍ ນາມ ກາຕຸໍ ສກ຺ໂກມິ ປຣິຕ຺ຕກທານໍ ວາ ມຫປ຺ຜລໍ ນາມ. ອິທໍ ປນ ມຫາທານໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອປຣິສຸທ຺ຘຕາຍ ເອວໍ ອປ຺ປຜລໍ ນາມ ໂຫຕິ, ອິຕຣໍ ປຣິຕ຺ຕທານໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປຣິສຸທ຺ຘຕາຍ ເອວໍ ມຫປ຺ຜລໍ ນາມາຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ເອວນ຺ຕິອາທິມາຫາຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ສາຘຸສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໓. ຕຕິເຍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສີຕິ ອຸທາຫາຣໍ ອຸທາຫຣິ. ຍຖາ ຫິ ຍໍ ເຕລໍ ມານໍ ຄເຫຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ ວິສ຺ສນ຺ທິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕໍ ອວເສສໂກຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍຎ຺ຈ ຊລໍ ຕຬາກໍ ຄເຫຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕໍ ໂອໂຆຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອວເມວໍ ຍໍ ປີຕິວຈນໍ ຫທຍໍ ຄເຫຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ອຘິກໍ ຫຸຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕ ອສຓ຺ຐຫິຕ຺ວາ ພຫິ ນິກ຺ຂມຕິ, ຕໍ ອຸທານນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອວຣູປໍ ປີຕິມຍໍ ວຈນໍ ນິຈ຺ຉາເຣສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສທ຺ຘາຍປິ ສາຫຸ ທານນ຺ຕິ ກມ຺ມຎ຺ຈ ກມ຺ມຜລຎ຺ຈ ສທ຺ທຫິຕ຺ວາປິ ທິນ຺ນທານໍ ສາຫຸ ລທ຺ຘກໍ ຠທ຺ທກເມວ. ອາຫູຕິ ກເຖນ຺ຕິ. ກຖໍ ປເນຕໍ ອຸຠຍໍ ສມໍ ນາມ ໂຫຕີຕິ? ຊີວິຕຠີຣຸໂກ ຫິ ຍຸຊ຺ຌິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ຂຍຠີຣຸໂກ ທາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ‘‘ຊີວິຕຎ຺ຈ ຣກ຺ຂິສ຺ສາມິ ຍຸຊ຺ຌິສ຺ສາມິ ຈາ’’ຕິ ຫິ ວທນ຺ໂຕ ນ ຍຸຊ຺ຌຕິ. ຊີວິເຕ ປນ ອາລຍໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ, ‘‘ເຉຊ຺ຊໍ ວາ ໂຫຕຸ ມຣຓໍ ວາ, ຄຓ຺ຫິສ຺ສາເມຕໍ ອິສ຺ສຣິຍ’’ນ຺ຕິ ອຸສ຺ສຫນ຺ໂຕວ ຍຸຊ຺ຌຕິ. ‘‘ໂຠເຄ ຈ ຣກ຺ຂິສ຺ສາມິ, ທານຎ຺ຈ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ວທນ຺ໂຕ ນ ທທາຕິ. ໂຠເຄສຸ ປນ ອາລຍໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ມຫາທານໍ ທສ຺ສາມີຕິ ອຸສ຺ສຫນ຺ໂຕວ ເທຕິ. ເອວໍ ທານຎ຺ຈ ຍຸທ຺ຘຎ຺ຈ ສມໍ ໂຫຕິ. ກິຎ຺ຈ ຠິຍ຺ໂຍ? ອປ຺ປາປິ ສນ຺ຕາ ພຫຸເກ ຊິນນ຺ຕີຕິ ຍຖາ ຈ ຍຸທ຺ເຘ ອປ຺ປກາປິ ວີຣປຸຣິສາ ພຫຸເກ ຠີຣຸປຸຣິເສ ຊິນນ຺ຕິ, ເອວໍ ສທ຺ຘາທິສມ຺ປນ຺ໂນ ອປ຺ປກມ຺ປິ ທານໍ ທທນ຺ໂຕ ພຫຸມຈ຺ເຉຣໍ ມທ຺ທຕິ, ພຫຸຎ຺ຈ ທານວິປາກໍ ອຘິຄຈ຺ຉຕິ. ເອວມ຺ປິ ທານຎ຺ຈ ຍຸທ຺ຘຎ຺ຈ ສມານໍ. ເຕເນວາຫ –

‘‘ອປ຺ປມ຺ປິ ເຈ ສທ຺ທຫາໂນ ທທາຕິ,

ເຕເນວ ໂສ ໂຫຕິ ສຸຂີ ປຣຕ຺ຖາ’’ຕິ.

ອິມສ຺ສ ຈ ປນຕ຺ຖສ຺ສ ປກາສນຕ຺ຖໍ ເອກສາຏກພ຺ຣາຫ຺ມຓວຕ຺ຖຸ ຈ ອງ຺ກຸຣວຕ຺ຖຸ ຈ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພໍ.

ຘມ຺ມລທ຺ຘສ຺ສາຕິ ຘມ຺ເມນ ສເມນ ລທ຺ຘສ຺ສ ໂຠຄສ຺ສ ຘມ຺ມລທ຺ຘສ຺ສ ຈ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ. ເອຕ຺ຖ ປຸຄ຺ຄໂລ ລທ຺ຘຘມ຺ໂມ ນາມ ອຘິຄຕຘມ຺ໂມ ອຣິຍປຸຄ຺ຄໂລ. ອິຕິ ຍໍ ຘມ຺ມລທ຺ຘສ຺ສ ໂຠຄສ຺ສ ທານໍ ຘມ຺ມລທ຺ຘສ຺ສ ອຣິຍປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ທີຍຕິ, ຕມ຺ປິ ສາຘູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂຍ ຘມ຺ມລທ຺ຘສ຺ສາຕິ ອິມສ຺ມິມ຺ປິ ຄາຖາປເທ ອຍເມວ ອຕ຺ໂຖ. ອຸຏ຺ຐານວີຣິຍາຘິຄຕສ຺ສາຕິ ອຸຏ຺ຐາເນນ ຈ ວີຣິເຍນ ຈ ອຘິຄຕສ຺ສ ໂຠຄສ຺ສ. ເວຕຣຓິນ຺ຕິ ເທສນາສີສມຕ຺ຕເມຕໍ. ຍມສ຺ສ ປນ ເວຕຣຓິມ຺ປິ ສຎ຺ຊີວກາຬສຸຕ຺ຕາທໂຍປິ ເອກຕິໍສມຫານິຣເຍປິ ສພ຺ພໂສວ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ວິເຈຍ຺ຍ ທານນ຺ຕິ ວິຈິນິຕ຺ວາ ທິນ຺ນທານໍ. ຕຕ຺ຖ ທ຺ເວ ວິຈິນນາ ທກ຺ຂິຓາວິຈິນນໍ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍວິຈິນນຎ຺ຈ. ເຕສຸ ລາມກລາມເກ ປຈ຺ຈເຍ ອປເນຕ຺ວາ ປຓີຕປຓີເຕ ວິຈິນິຕ຺ວາ ເຕສໍ ທານໍ ທກ຺ຂິຓາວິຈິນນໍ ນາມ. ວິປນ຺ນສີເລ ອິໂຕ ພຫິທ຺ຘາ ປຎ຺ຈນວຸຕິປາສຓ຺ຑເຠເທ ວາ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ເຍ ປຫາຍ ສີລາທິຄຸຓສມ຺ປນ຺ນານໍ ສາສເນ ປພ຺ພຊິຕານໍ ທານໍ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍວິຈິນນໍ ນາມ. ເອວໍ ທ຺ວີຫາກາເຣຫິ ວິເຈຍ຺ຍ ທານໍ. ສຸຄຕປ຺ປສຕ຺ຖນ຺ຕິ ສຸຄເຕນ ວຓ຺ຓິຕໍ. ຕຕ຺ຖ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍວິຈິນນໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ເຍ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍາຕິອາທິມາຫ. ພີຊານິ ວຸຕ຺ຕານິ ຍຖາຕິ ອິມິນາ ປນ ທກ຺ຂິຓາວິຈິນນໍ ອາຫ. ອວິປນ຺ນພີຊສທິສາ ຫິ ວິຈິນິຕ຺ວາ ຄຫິຕາ ປຓີຕປຓີຕາ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມາຕິ.

ປາເຓສຸປິ ສາຘຸ ສໍຍໂມຕິ ປາເຓສຸ ສໍຍຕຠາໂວປິ ຠທ຺ທໂກ. ອຍໍ ເທວຕາ ອິຕຣາຫິ ກຖິຕໍ ທານານິສໍສໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ສີລານິສໍສໍ ກເຖຕຸມາຣທ຺ຘາ. ອເຫຐຍໍ ຈຣນ຺ຕິ ອວິຫິໍສນ຺ໂຕ ຈຣມາໂນ. ປຣູປວາທາຕິ ປຣສ຺ສ ອຸປວາທຠເຍນ. ຠຍາຕິ ອຸປວາທຠຍາ. ທານາ ຈ ໂຂ ຘມ຺ມປທໍວ ເສຍ຺ໂຍຕິ ທານໂຕ ນິພ຺ພານສງ຺ຂາຕໍ ຘມ຺ມປທເມວ ເສຍ຺ໂຍ. ປຸພ຺ເພ ຈ ຫິ ປຸພ຺ພຕເຣ ຈ ສນ຺ໂຕຕິ ປຸພ຺ເພ ຈ ກສ຺ສປພຸທ຺ຘາທິກາເລ ປຸພ຺ພຕເຣ ຈ ໂກຓາຄມນພຸທ຺ຘາທິກາເລ, ສພ຺ເພປິ ວາ ເອເຕ ປຸພ຺ເພ ຈ ປຸພ຺ພຕເຣ ຈ ສນ຺ໂຕ ນາມາຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ນສນ຺ຕິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໔. ຈຕຸຕ຺ເຖ ກມນີຍານີຕິ ຣູປາທີນິ ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓານິ. ອປຸນາຄມນໍ ອນາຄນ຺ຕາ ປຸຣິໂສ ມຈ຺ຈຸເຘຍ຺ຍາຕິ ເຕຠູມກວຏ຺ຏສງ຺ຂາຕາ ມຈ຺ຈຸເຘຍ຺ຍາ ອປຸນາຄມນສງ຺ຂາຕໍ ນິພ຺ພານໍ ອນາຄນ຺ຕາ. ນິພ຺ພານຎ຺ຫິ ສຕ຺ຕາ ນ ປຸນາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ອປຸນາຄມນນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕໍ ກາເມສຸ ພທ຺ໂຘ ຈ ປມຕ຺ໂຕ ຈ ອນາຄນ຺ຕາ ນາມ ໂຫຕິ, ໂສ ຕໍ ປາປຸຓິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ຕສ຺ມາ ເອວມາຫ. ຉນ຺ທຊນ຺ຕິ ຕຓ຺ຫາຉນ຺ທໂຕ ຊາຕໍ. ອຆນ຺ຕິ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘທຸກ຺ຂໍ. ທຸຕິຍປທໍ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ຉນ຺ທວິນຍາ ອຆວິນໂຍຕິ ຕຓ຺ຫາວິນເຍນ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘວິນໂຍ. ອຆວິນຍາ ທຸກ຺ຂວິນໂຍຕິ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘວິນເຍນ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂໍ ວິນີຕເມວ ໂຫຕິ. ຈິຕ຺ຣານີຕິ ອາຣມ຺ມຓຈິຕ຺ຕານິ. ສງ຺ກປ຺ປຣາໂຄຕິ ສງ຺ກປ຺ປິຕຣາໂຄ. ເອວເມຕ຺ຖ ວຕ຺ຖຸກາມໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ກິເລສກາໂມ ກາໂມຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ອຍໍ ປນຕ຺ໂຖ ປສູຣສຸຕ຺ເຕນ (ສຸ. ນິ. ໘໓໐ ອາທໂຍ) ວິຠາເວຕພ຺ໂພ. ປສູຣປຣິພ຺ພາຊໂກ ຫິ ເຖເຣນ ‘‘ສງ຺ກປ຺ປຣາໂຄ ປຸຣິສສ຺ສ ກາໂມ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ –

‘‘ນ ເຕ ກາມາ ຍານິ ຈິຕ຺ຣານິ ໂລເກ,

ສງ຺ກປ຺ປຣາຄຎ຺ຈ ວເທສິ ກາມໍ;

ສງ຺ກປ຺ປຍໍ ອກຸສເລ ວິຕກ຺ເກ,

ຠິກ຺ຂູປິ ເຕ ເຫຫິນ຺ຕິ ກາມໂຠຄີ’’ຕິ. –

ອາຫ. ອຖ ນໍ ເຖໂຣ ອໂວຈ –

‘‘ເຕ ເຈ ກາມາ ຍານິ ຈິຕ຺ຣານິ ໂລເກ,

ສງ຺ກປ຺ປຣາຄໍ ນ ວເທສິ ກາມໍ;

ປສ຺ສນ຺ໂຕ ຣູປານິ ມໂນຣມານິ,

ສຕ຺ຖາປິ ເຕ ເຫຫິຕິ ກາມໂຠຄີ.

ສຸຓນ຺ໂຕ ສທ຺ທານິ, ຆາຍນ຺ໂຕ ຄນ຺ຘານິ;

ສາຍນ຺ໂຕ ຣສານິ, ຜຸສນ຺ໂຕ ຜສ຺ສານິ ມໂນຣມານິ;

ສຕ຺ຖາປິ ເຕ ເຫຫິຕິ ກາມໂຠຄີ’’ຕິ.

ອເຖຕ຺ຖ ຘີຣາຕິ ອຖ ເອເຕສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ປຓ຺ຑິຕາ ຉນ຺ທຣາຄໍ ວິນຍນ຺ຕິ. ສໍໂຍຊນໍ ສພ຺ພນ຺ຕິ ທສວິຘມ຺ປິ ສໍໂຍຊນໍ. ອກິຎ຺ຈນນ຺ຕິ ຣາຄກິຎ຺ຈນາທິວິຣຫິຕໍ. ນານຸປຕນ຺ຕິ ທຸກ຺ຂາຕິ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂາ ປນ ຕສ຺ສ ອຸປຣິ ນ ປຕນ຺ຕິ. ອິຈ຺ຈາຍສ຺ມາ ໂມຆຣາຊາຕິ, ‘‘ປຫາສິ ສງ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ຄາຖໍ ສຸຕ຺ວາ ຕສ຺ສໍ ປຣິສຕິ ອນຸສນ຺ຘິກຸສໂລ ໂມຆຣາຊາ ນາມ ເຖໂຣ ‘‘ອິມິສ຺ສາ ຄາຖາຍ ອຕ຺ໂຖ ນ ຍຖານຸສນ຺ຘິໍ ຄໂຕ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຍຖານຸສນ຺ຘິໍ ຆເຏນ຺ໂຕ ເອວມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອິຘ ວາ ຫຸຣໍ ວາຕິ ອິຘໂລເກ ວາ ປຣໂລເກ ວາ. ນຣຸຕ຺ຕມໍ ອຕ຺ຖຈຣໍ ນຣານນ຺ຕິ ກິຎ຺ຈາປິ ສພ຺ເພ ຂີຓາສວາ ນຣຸຕ຺ຕມາ ເຈວ ອຕ຺ຖຈຣາ ຈ ນຣານໍ, ເຖໂຣ ປນ ທສພລໍ ສນ຺ຘາເຍວມາຫ. ເຍ ຕໍ ນມສ຺ສນ຺ຕິ ປສໍສິຍາ ເຕຕິ ຍທິ ຕຖາວິມຸຕ຺ຕໍ ເທວມນຸສ຺ສາ ນມສ຺ສນ຺ຕິ, ອຖ ເຍ ຕໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ກາເຍນ ວາ ວາຈາຍ ວາ ອນຸປຏິປຕ຺ຕິຍາ ວາ ນມສ຺ສນ຺ຕິ, ເຕ ກິໍ ປສໍສິຍາ, ອຸທາຫຸ ອປສໍສິຍາຕິ. ຠິກ຺ຂູຕິ ໂມຆຣາຊຕ຺ເຖຣໍ ອາລປຕິ. ອຎ຺ຎາຍ ຘມ຺ມນ຺ຕິ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ມໍ ຊານິຕ຺ວາ. ສງ຺ຄາຕິຄາ ເຕປິ ຠວນ຺ຕີຕິ ເຍ ຕໍ ກາເຍນ ວາ ວາຈາຍ ວາ ອນຸປຏິປຕ຺ຕິຍາ ວາ ນມສ຺ສນ຺ຕິ. ເຕ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ມໍ ອຎ຺ຎາຍ ວິຈິກິຈ຺ຉໍ ປຫາຍ ສງ຺ຄາຕິຄາປິ ໂຫນ຺ຕິ, ປສໍສິຍາປິ ໂຫນ຺ຕີຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ອຸຊ຺ຌານສຎ຺ຎິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໕. ປຎ຺ຈເມ ອຸຊ຺ຌານສຎ຺ຎິກາຕິ ອຸຊ຺ຌານສຎ຺ຎີ ເທວໂລໂກ ນາມ ປາຏິເຍກ຺ໂກ ນຕ຺ຖິ, ອິມາ ປນ ເທວຕາ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຈຕຸປຈ຺ຈຍປຣິໂຠຄໍ ນິສ຺ສາຍ ອຸຊ຺ຌາຍມານາ ອາຄຕາ. ຕາສໍ ກິຣ ເອວໍ ອໂຫສິ – ‘‘ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ຠິກ຺ຂູນໍ ປໍສຸກູລຈີວຣ-ປິຓ຺ຑິຍາໂລປ-ຣຸກ຺ຂມູລເສນາສນປູຕິມຸຕ຺ຕເຠສຊ຺ເຊຫິ ສນ຺ໂຕສສ຺ເສວ ປຣິຍນ຺ຕກາຣິຕໍ ວຓ຺ເຓຕິ, ສຍໍ ປນ ປຕ຺ຕຸຓ຺ຓທຸກູລ ໂຂມາທີນິ ປຓີຕຈີວຣານິ ຘາເຣຕິ, ຣາຊາຣຫໍ ອຸຕ຺ຕມໍ ໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ເທວວິມານກປ຺ປາຍ ຄນ຺ຘກຸຏິຍາ ວຣສຍເນ ສຍຕິ, ສປ຺ປິນວນີຕາທີນິ ເຠສຊ຺ຊານິ ປຏິເສວຕິ, ທິວສໍ ມຫາຊນສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ວຈນມສ຺ສ ອຎ຺ຎໂຕ ຄຈ຺ຉຕິ, ກິຣິຍາ ອຎ຺ຎໂຕ’’ຕິ ອຸຊ຺ຌາຍມານາ ອາຄມິໍສຸ. ເຕນ ຕາສໍ ຘມ຺ມສງ຺ຄາຫກຕ຺ເຖເຣຫິ ‘‘ອຸຊ຺ຌານສຎ຺ຎິກາ’’ຕິ ນາມໍ ຄຫິຕໍ.

ອຎ຺ຎຖາ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ອຎ຺ເຎນາກາເຣນ ຠູຕໍ. ນິກຈ຺ຈາຕິ ນິກຕິຍາ ວຎ຺ຈນາຍ, ວຎ຺ເຈຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກິຕວສ຺ເສວາຕິ ກິຕໂວ ວຸຈ຺ຈຕິ ສາກຸຓິໂກ. ໂສ ຫິ ອຄຸມ຺ໂພວ ສມາໂນ ສາຂປຓ຺ຓາທິປຏິຈ຺ຉາທເນນ ຄຸມ຺ພວຓ຺ຓໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອຸປຄເຕ ໂມຣຕິຕ຺ຕິຣາທໂຍ ສກຸເຓ ມາເຣຕ຺ວາ ທາຣຠຣຓໍ ກໂຣຕິ. ອິຕິ ຕສ຺ສ ກິຕວສ຺ສ ອິມາຍ ວຎ຺ຈນາຍ ເອວໍ ວຎ຺ເຈຕ຺ວາ ສກຸຓມໍສໂຠຊນໍ ວິຍ ກຸຫກສ຺ສາປິ ປໍສຸກູເລນ ອຕ຺ຕານໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ກຖາເຉກຕາຍ ມຫາຊນໍ ວຎ຺ເຈຕ຺ວາ ຂາທມານສ຺ສ ວິຈຣໂຕ. ຠຸຕ຺ຕໍ ເຖຍ຺ເຍນ ຕສ຺ສ ຕນ຺ຕິ ສພ຺ໂພປິ ຕສ຺ສ ຈຕຸປຈ຺ຈຍປຣິໂຠໂຄ ເຖຍ຺ເຍນ ປຣິຠຸຕ຺ໂຕ ນາມ ໂຫຕີຕິ ເທວຕາ ຠຄວນ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ປຣິຊານນ຺ຕິ ປຓ຺ຑິຕາຕິ ອຍໍ ກາຣໂກ ວາ ອກາຣໂກ ວາຕິ ປຓ຺ຑິຕາ ຊານນ຺ຕິ. ອິຕິ ຕາ ເທວຕາ ‘‘ຕຖາຄຕາປິ ມຍເມວ ປຓ຺ຑິຕາ’’ຕິ ມຎ຺ຎມານາ ເອວມາຫໍສຸ.

ອຖ ຠຄວາ ນຍິທນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຍາຍໍ ປຏິປທາ ທຬ຺ຫາຕິ ອຍໍ ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປຏິປທາ ທຬ຺ຫາ ຖິຣາ. ຍາຍ ປຏິປທາຍ ຘີຣາ ປຓ຺ຑິຕາ ອາຣມ຺ມຓູປນິຊ຺ຌາເນນ ລກ຺ຂຓູປນິຊ຺ຌາເນນ ຈາຕິ ທ຺ວີຫິ ຌາເນຫິ ຌາຍິໂນ ມາຣພນ຺ຘນາ ປມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຕໍ ປຏິປທໍ ຠາສິຕມຕ຺ເຕນ ວາ ສວນມຕ຺ເຕນ ວາ ໂອກ຺ກມິຕຸໍ ປຏິປຊ຺ຊິຕຸໍ ນ ສກ຺ກາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ເວ ຘີຣາ ປກຸພ຺ພນ຺ຕີຕິ ຘີຣາ ປຓ຺ຑິຕາ ວິທິຕ຺ວາ ໂລກປຣິຍາຍໍ ສງ຺ຂາຣໂລກສ຺ສ ອຸທຍພ຺ພຍໍ ຎຕ຺ວາ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ມຎ຺ຈ ອຎ຺ຎາຍ ກິເລສນິພ຺ພາເນນ ນິພ຺ພຸຕາ ໂລເກ ວິສຕ຺ຕິກໍ ຕິຓ຺ຓາ ເອວໍ ນ ກຸພ຺ພນ຺ຕິ, ມຍໍ ເອວຣູປານິ ນ ກເຖມາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ປຖວິຍໍ ປຕິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາຕິ ‘‘ອຍຸຕ຺ຕໍ ອມ຺ເຫຫິ ກຕໍ, ອກາຣກເມວ ມຍໍ ກາຣກວາເທນ ສມຸທາຈຣິມ຺ຫາ’’ຕິ ລຊ຺ຊມານາ ມຫາພ຺ຣຫ຺ມນິ ວິຍ ຠຄວຕິ ຄາຣວໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອຄ຺ຄິກ຺ຂນ຺ຘໍ ວິຍ ຠຄວນ຺ຕໍ ທຸຣາສທໍ ກຕ຺ວາ ປສ຺ສມານາ ອາກາສໂຕ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ຠູມິຍໍ ຐຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຈ຺ຈໂຍຕິ ອປຣາໂຘ. ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ອຈ຺ຈາຄມາຕິ ອມ຺ເຫ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ປວຕ຺ໂຕ. ອາສາເທຕພ຺ພນ຺ຕິ ຆຏ຺ຏຍິຕພ຺ພໍ. ຕາ ກິຣ ເທວຕາ ຠຄວນ຺ຕໍ ກາເຍນ ວາຈາຍາຕິ ທ຺ວີຫິປິ ຆຏ຺ຏຍິໍສຸ. ຕຖາຄຕໍ ອວນ຺ທິຕ຺ວາ ອາກາເສ ປຕິຏ຺ຐມານາ ກາເຍນ ຆຏ຺ຏຍິໍສຸ, ກິຕໂວປມໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ນານປ຺ປກາຣກໍ ອສພ຺ຠິວາທໍ ວທມານາ ວາຈາຍ ຆຏ຺ຏຍິໍສຸ. ຕສ຺ມາ ອາສາເທຕພ຺ພໍ ອມຎ຺ຎິມ຺ຫາຕິ ອາຫໍສຸ. ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕູຕິ ຂມຕຸ. ອາຍຕິໍ ສໍວຣາຍາຕິ ອນາຄເຕ ສໍວຣຓຕ຺ຖາຍ, ປຸນ ເອວຣູປສ຺ສ ອປຣາຘສ຺ສ ໂທສສ຺ສ ອກຣຓຕ຺ຖາຍ.

ສິຕໍ ປາຕ຺ວາກາສີຕິ ອຄ຺ຄທນ຺ເຕ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ປຫຏ຺ຐາກາຣໍ ທສ຺ເສສິ. ກສ຺ມາ? ຕາ ກິຣ ເທວຕາ ນ ສຠາເວນ ຂມາເປນ຺ຕິ, ໂລກິຍມຫາຊນຎ຺ຈ ສເທວເກ ໂລເກ ອຄ຺ຄປຸຄ຺ຄລໍ ຕຖາຄຕຎ຺ຈ ເອກສທິສໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ອຖ ຠຄວາ ‘‘ປຣໂຕ ກຖາຍ ອຸປ຺ປນ຺ນາຍ ພຸທ຺ຘພລໍ ທີເປຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ຂມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ສິຕໍ ປາຕ຺ວາກາສິ. ຠິຍ຺ໂຍໂສ ມຕ຺ຕາຍາຕິ ອຕິເຣກປ຺ປມາເຓນ. ອິມໍ ຄາຖໍ ອຠາສີຕິ ກຸປິໂຕ ເອສ ອມ຺ຫາກນ຺ຕິ ມຎ຺ຎມານາ ອຠາສິ.

ນ ປຏິຄຓ຺ຫຕີຕິ ນ ຂມຕິ ນາຘິວາເສຕິ. ໂກປນ຺ຕໂຣຕິ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ອຸປ຺ປນ຺ນໂກໂປ. ໂທສຄຣູຕິ ໂທສໍ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອາທາຍ ວິຫຣນ຺ໂຕ. ສ ເວຣໍ ປຏິມຸຎ຺ຈຕີຕິ ໂສ ເອວຣູໂປ ຄຓ຺ຐິກໍ ປຏິມຸຎ຺ຈນ຺ໂຕ ວິຍ ຕໍ ເວຣໍ ອຕ຺ຕນິ ປຏິມຸຎ຺ຈຕິ ຐເປຕິ, ນ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຈ຺ຈໂຍ ເຈ ນ ວິຊ຺ເຊຖາຕິ ສເຈ ອຈ຺ຈາຍິກກມ຺ມໍ ນ ຠເວຍ຺ຍ. ໂນ ຈິຘາປຄຕໍ ສິຍາຕິ ຍທິ ອປຣາໂຘ ນາມ ນ ຠາເວຍ຺ຍ. ເກນີຘ ກຸສໂລ ສິຍາຕິ ຍທິ ເວຣານິ ນ ສມ຺ເມຍ຺ຍຸໍ, ເກນ ກາຣເຓນ ກຸສໂລ ຠເວຍ຺ຍ.

ກສ຺ສຈ຺ຈຍາຕິ ຄາຖາຍ ກສ຺ສ ອຕິກ຺ກໂມ ນຕ຺ຖິ? ກສ຺ສ ອປຣາໂຘ ນຕ຺ຖິ? ໂກ ສມ຺ໂມຫໍ ນາປຊ຺ຊຕິ? ໂກ ນິຈ຺ຈເມວ ປຓ຺ຑິໂຕ ນາມາຕິ ອຕ຺ໂຖ? ອິມໍ ກິຣ ຄາຖໍ ຠຓາປນຕ຺ຖໍ ຠຄວໂຕ ສິຕປາຕຸກມ຺ມໍ. ຕສ຺ມາ ອິທານິ ເທວຕານໍ ພຸທ຺ຘພລໍ ທີເປຕ຺ວາ ຂມິສ຺ສາມີຕິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຕຖາຄຕສ຺ສາຕິ ຕຖາ ອາຄໂຕຕິ ເອວມາທີຫິ ກາຣເຓຫິ ຕຖາຄຕສ຺ສ. ພຸທ຺ຘສ຺ສາຕິ ຈຕຸນ຺ນໍ ສຈ຺ຈານໍ ພຸທ຺ຘຕ຺ຕາທີຫິ ກາຣເຓຫິ ວິໂມກ຺ຂນ຺ຕິກປຓ຺ຓຕ຺ຕິວເສນ ເອວໍ ລທ຺ຘນາມສ຺ສ. ອຈ຺ຈຍໍ ເທສຍນ຺ຕີນນ຺ຕິ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຕຸມ຺ເຫຫິ ‘‘ອຈ຺ຈຍໍ ເທສຍນ຺ຕີນໍ…ເປ… ສ ເວຣໍ ປຏິມຸຎ຺ຈຕີ’’ຕິ, ຕໍ ສາຘຸ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຫໍ ປນ ຕໍ ເວຣໍ ນາຠິນນ຺ທາມິ ນ ປຕ຺ຖຍາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາມິ ໂວຈ຺ຈຍນ຺ຕິ ຕຸມ຺ຫາກໍ ອປຣາຘໍ ຂມາມີຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ສທ຺ຘາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໖. ຉຏ຺ເຐ ສທ຺ຘາ ທຸຕິຍາ ປຸຣິສສ຺ສ ໂຫຕີຕິ ປຸຣິສສ຺ສ ເທວໂລເກ ມນຸສ຺ສໂລເກ ເຈວ ນິພ຺ພານຎ຺ຈ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ສທ຺ຘາ ທຸຕິຍາ ໂຫຕິ, ສຫາຍກິຈ຺ຈໍ ສາເຘຕິ. ໂນ ເຈ ອສ຺ສທ຺ຘິຍໍ ອວຕິຏ຺ຐຕີຕິ ຍທິ ອສ຺ສທ຺ຘິຍໍ ນ ຕິຏ຺ຐຕິ. ຍໂສຕິ ປຣິວາໂຣ. ກິຕ຺ຕີຕິ ວຓ຺ຓຠຓນໍ. ຕຕ຺ວສ຺ສ ໂຫຕີຕິ ຕໂຕ ອສ຺ສ ໂຫຕິ. ນານຸປຕນ຺ຕິ ສງ຺ຄາຕິ ຣາຄສງ຺ຄາທໂຍ ປຎ຺ຈ ສງ຺ຄາ ນ ອນຸປຕນ຺ຕິ. ປມາທມນຸຍຸຎ຺ຊນ຺ຕີຕິ ເຍ ປມາທໍ ກໂຣນ຺ຕິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕນ຺ຕິ, ເຕ ຕໍ ອນຸຍຸຎ຺ຊນ຺ຕິ ນາມ. ຘນໍ ເສຏ຺ຐໍວ ຣກ຺ຂຕີຕິ ມຸຕ຺ຕາມຓິສາຣາທິອຸຕ຺ຕມຘນໍ ວິຍ ຣກ຺ຂຕິ. ຌາຍນ຺ໂຕຕິ ລກ຺ຂຓູປນິຊ຺ຌາເນນ ຈ ອາຣມ຺ມຓູປນິຊ຺ຌາເນນ ຈ ຌາຍນ຺ໂຕ. ຕຕ຺ຖ ລກ຺ຂຓູປນິຊ຺ຌານໍ ນາມ ວິປສ຺ສນາມຄ຺ຄຜລານິ. ວິປສ຺ສນາ ຫິ ຕີຓິ ລກ຺ຂຓານິ ອຸປນິຊ຺ຌາຍຕີຕິ ລກ຺ຂຓູປນິຊ຺ຌານໍ. ມຄ຺ໂຄ ວິປສ຺ສນາຍ ອາຄຕກິຈ຺ຈໍ ສາເຘຕີຕິ ລກ຺ຂຓູປນິຊ຺ຌານໍ. ຜລໍ ຕຖລກ຺ຂຓໍ ນິໂຣຘສຈ຺ຈໍ ອຸປນິຊ຺ຌາຍຕີຕິ ລກ຺ຂຓູປນິຊ຺ຌານໍ. ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ປນ ກສິຓາຣມ຺ມຓສ຺ສ ອຸປນິຊ຺ຌາຍນໂຕ ອາຣມ຺ມຓູປນິຊ຺ຌານນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ປຣມໍ ນາມ ອຣຫຕ຺ຕສຸຂໍ ອຘິປ຺ເປຕນ຺ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ສມຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໗. ສຕ຺ຕເມ ສກ຺ເກສູຕິ ‘‘ສກ຺ຍາ ວຕ, ໂຠ ກຸມາຣາ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໒໖໗) ອຸທານໍ ປຏິຈ຺ຈ ສກ຺ກາຕິ ລທ຺ຘນາມານໍ ຣາຊກຸມາຣານໍ ນິວາໂສ ເອໂກປິ ຊນປໂທ ຣູຬ຺ຫີສທ຺ເທນ ສກ຺ກາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕສ຺ມິໍ ສກ຺ເກສຸ ຊນປເທ. ມຫາວເນຕິ ສຍໍຊາເຕ ອໂຣປິເມ ຫິມວນ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ເອກາພທ຺ເຘ ມຫຕິ ວເນ. ສພ຺ເພເຫວ ອຣຫນ຺ເຕຫີຕິ ອິມໍ ສຸຕ຺ຕໍ ກຖິຕທິວເສເຍວ ປຕ຺ຕອຣຫນ຺ເຕຫິ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ອນຸປຸພ຺ພິກຖາ – ສາກິຍໂກລິຍາ ຫິ ກິຣ ກປິລວຕ຺ຖຸນຄຣສ຺ສ ຈ ໂກລິຍນຄຣສ຺ສ ຈ ອນ຺ຕເຣ ໂຣຫິຓິໍ ນາມ ນທິໍ ເອເກເນວ ອາວຣເຓນ ພນ຺ຘາເປຕ຺ວາ ສສ຺ສານິ ກາເຣນ຺ຕິ. ອຖ ເຊຏ຺ຐມູລມາເສ ສສ຺ເສສຸ ມິລາຍນ຺ເຕສຸ ອຸຠຍນຄຣວາສີນມ຺ປິ ກມ຺ມກາຣາ ສນ຺ນິປຕິໍສຸ. ຕຕ຺ຖ ໂກລິຍນຄຣວາສິໂນ ອາຫໍສຸ – ‘‘ອິທໍ ອຸທກໍ ອຸຠຍໂຕ ອາຫຣິຍມານໍ ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ, ນ ອມ຺ຫາກໍ ປໂຫສ຺ສຕິ, ອມ຺ຫາກໍ ປນ ສສ຺ສໍ ເອເກນ ອຸທເກເນວ ນິປ຺ຜຊ຺ຊິສ຺ສຕິ, ອິທໍ ອຸທກໍ ອມ຺ຫາກໍ ເທຖາ’’ຕິ. ກປິລວຕ຺ຖຸວາສິໂນ ອາຫໍສຸ – ‘‘ຕຸມ຺ເຫສຸ ໂກຏ຺ເຐ ປູເຣຕ຺ວາ ຐິເຕສຸ ມຍໍ ຣຕ຺ຕສຸວຓ຺ຓນີລມຓິກາຬກຫາປເຓ ຈ ຄເຫຕ຺ວາ ປຈ຺ຉິປສິພ຺ພກາທິຫຕ຺ຖາ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສາມ ຕຸມ຺ຫາກໍ ຆຣທ຺ວາເຣ ວິຈຣິຕຸໍ, ອມ຺ຫາກມ຺ປິ ສສ຺ສໍ ເອເກເນວ ອຸທເກນ ນິປ຺ຜຊ຺ຊິສ຺ສຕິ, ອິທໍ ອຸທກໍ ອມ຺ຫາກໍ ເທຖາ’’ຕິ. ‘‘ນ ມຍໍ ທສ຺ສາມາ’’ຕິ. ‘‘ມຍມ຺ປິ ນ ທສ຺ສາມາ’’ຕິ. ເອວໍ ກຖໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ເອໂກ ອຸຏ຺ຐາຍ ເອກສ຺ສ ປຫາຣໍ ອທາສິ, ໂສປິ ອຎ຺ຎສ຺ສາຕິ ເອວໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປຫຣິຕ຺ວາ ຣາຊກຸລານໍ ຊາຕິໍ ຆຏ຺ເຏຕ຺ວາ ກລຫໍ ວຑ຺ຒຍິໍສຸ.

ໂກລິຍກມ຺ມກາຣາ ວທນ຺ຕິ – ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ກປິລວຕ຺ຖຸວາສິເກ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຊ຺ຊຖ, ເຍ ໂສຓສິງ຺ຄາລາທໂຍ ວິຍ ອຕ຺ຕໂນ ຠຄິນີຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໍວສິໍສຸ, ເອເຕສໍ ຫຕ຺ຖິໂນ ຈ ອສ຺ສາ ຈ ຜລກາວຸຘານິ ຈ ອມ຺ຫາກໍ ກິໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ? ສາກິຍກມ຺ມກາຣາ ວທນ຺ຕິ – ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ທານິ ກຸຏ຺ຐິໂນ ທາຣເກ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຊ຺ຊຖ, ເຍ ອນາຖາ ນິຄ຺ຄຕິກາ ຕິຣຈ຺ຉານາ ວິຍ ໂກລຣຸກ຺ເຂ ວສິໍສຸ, ເອເຕສໍ ຫຕ຺ຖິໂນ ຈ ອສ຺ສາ ຈ ຜລກາວຸຘານິ ຈ ອມ຺ຫາກໍ ກິໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ? ເຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ກມ຺ເມ ນິຍຸຕ຺ຕອມຈ຺ຈານໍ ກເຖສຸໍ, ອມຈ຺ຈາ ຣາຊກຸລານໍ ກເຖສຸໍ. ຕໂຕ ສາກິຍາ – ‘‘ຠຄິນີຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໍວສິຕການໍ ຖາມຎ຺ຈ ພລຎ຺ຈ ທສ຺ເສສ຺ສາມາ’’ຕິ ຍຸທ຺ຘສຊ຺ຊາ ນິກ຺ຂມິໍສຸ. ໂກລິຍາປິ – ‘‘ໂກລຣຸກ຺ຂວາສີນໍ ຖາມຎ຺ຈ ພລຎ຺ຈ ທສ຺ເສສ຺ສາມາ’’ຕິ ຍຸທ຺ຘສຊ຺ຊາ ນິກ຺ຂມິໍສຸ.

ຠຄວາປິ ຣຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຈູສສມເຍວ ມຫາກຣຸຓາສມາປຕ຺ຕິໂຕ ອຸຏ຺ຐາຍ ໂລກໍ ໂວໂລເກນ຺ໂຕ ອິເມ ເອວໍ ຍຸທ຺ຘສຊ຺ເຊ ນິກ຺ຂມນ຺ເຕ ອທ຺ທສ. ທິສ຺ວາ – ‘‘ມຍິ ຄເຕ ອຍໍ ກລໂຫ ວູປສມ຺ມິສ຺ສຕິ ນຸ ໂຂ ອຸທາຫຸ ໂນ’’ຕິ ອຸປຘາເຣນ຺ໂຕ – ‘‘ອຫເມຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ກລຫວູປສມນຕ຺ຖໍ ຕີຓິ ຊາຕການິ ກເຖສ຺ສາມິ, ຕໂຕ ກລໂຫ ວູປສມ຺ມິສ຺ສຕິ. ອຖ ສາມຄ຺ຄິທີປນຕ຺ຖາຍ ທ຺ເວ ຊາຕການິ ກເຖຕ຺ວາ ອຕ຺ຕທຓ຺ຑສຸຕ຺ຕໍ ເທເສສ຺ສາມິ. ເທສນໍ ສຸຕ຺ວາ ອຸຠຍນຄຣວາສິໂນປິ ອຑ຺ຒຕິຍານິ ອຑ຺ຒຕິຍານິ ກຸມາຣສຕານິ ທສ຺ສນ຺ຕິ, ອຫໍ ເຕ ປພ຺ພາເຊສ຺ສາມິ, ຕທາ ມຫາສມາຄໂມ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ອກາສິ. ຕສ຺ມາ ອິເມສຸ ຍຸທ຺ຘສຊ຺ເຊສຸ ນິກ຺ຂມນ຺ເຕສຸ ກສ຺ສຈິ ອນາໂຣເຈຕ຺ວາ ສຍເມວ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ເສນານໍ ອນ຺ຕເຣ ອາກາເສ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ຉພ຺ພຓ຺ຓຣສ຺ມິໂຍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ນິສີທິ.

ກປິລວຕ຺ຖຸວາສິໂນ ຠຄວນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາວ, ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ຎາຕິເສຏ຺ໂຐ ສຕ຺ຖາ ອາຄໂຕ. ທິຏ຺ໂຐ ນຸ ໂຂ ເຕນ ອມ຺ຫາກໍ ກລຫກຣຓຠາໂວ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ, ‘‘ນ ໂຂ ປນ ສກ຺ກາ ຠຄວຕິ ອາຄເຕ ອມ຺ເຫຫິ ປຣສ຺ສ ສຣີເຣ ສຕ຺ຖໍ ປາເຕຕຸໍ. ໂກລິຍນຄຣວາສິໂນ ອມ຺ເຫ ຫນນ຺ຕຸ ວາ ພຊ຺ຌນ຺ຕຸ ວາ’’ຕິ. ອາວຸຘານິ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ, ຠຄວນ຺ຕໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ, ນິສີທິໍສຸ. ໂກລິຍນຄຣວາສິໂນປິ ຕເຖວ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອາວຸຘານິ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ, ຠຄວນ຺ຕໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ, ນິສີທິໍສຸ.

ຠຄວາ ຊານນ຺ໂຕວ, ‘‘ກສ຺ມາ ອາຄຕຕ຺ຖ, ມຫາຣາຊາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ? ‘‘ນ, ຠຄວາ, ຕິຕ຺ຖກີຬາຍ ນ ປພ຺ພຕກີຬາຍ, ນ ນທີກີຬາຍ, ນ ຄິຣິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ, ອິມສ຺ມິໍ ປນ ຐາເນ ສງ຺ຄາມໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອາຄຕມ຺ຫາ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ນິສ຺ສາຍ ໂວ ກລໂຫ, ມຫາຣາຊາຕິ? ອຸທກໍ, ຠນ຺ເຕຕິ. ອຸທກໍ ກິໍ ອຄ຺ຆຕິ, ມຫາຣາຊາຕິ? ອປ຺ປໍ, ຠນ຺ເຕຕິ. ປຖວີ ນາມ ກິໍ ອຄ຺ຆຕິ, ມຫາຣາຊາຕິ? ອນຄ຺ຆາ, ຠນ຺ເຕຕິ. ຂຕ຺ຕິຍາ ກິໍ ອຄ຺ຆນ຺ຕີຕິ? ຂຕ຺ຕິຍາ ນາມ ອນຄ຺ຆາ, ຠນ຺ເຕຕິ. ອປ຺ປມູລໍ ອຸທກໍ ນິສ຺ສາຍ ກິມຕ຺ຖໍ ອນຄ຺ເຆ ຂຕ຺ຕິເຍ ນາເສຖ, ມຫາຣາຊ, ກລເຫ ອສ຺ສາໂທ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ກລຫວເສນ, ມຫາຣາຊ, ອຏ຺ຐາເນ ເວຣໍ ກຕ຺ວາ ເອກາຍ ຣຸກ຺ຂເທວຕາຍ ກາຬສີເຫນ ສທ຺ຘິໍ ພທ຺ຘາຆາໂຕ ສກລມ຺ປິ ອິມໍ ກປ຺ປໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕເຍວາຕິ ວຕ຺ວາ ຜນ຺ທນຊາຕກໍ (ຊາ. ໑.໑໓.໑໔ ອາທໂຍ) ກເຖສິ’’. ຕໂຕ ‘‘ປຣປຕ຺ຕິເຍນ ນາມ, ມຫາຣາຊ, ນ ຠວິຕພ຺ພໍ. ປຣປຕ຺ຕິຍາ ຫຸຕ຺ວາ ຫິ ເອກສ຺ສ ສສກສ຺ສ ກຖາຍ ຕິໂຍຊນສຫສ຺ສວິຕ຺ຖເຕ ຫິມວນ຺ເຕ ຈຕຸປ຺ປທຄຓາ ມຫາສມຸທ຺ທໍ ປກ຺ຂນ຺ທິໂນ ອເຫສຸໍ. ຕສ຺ມາ ປຣປຕ຺ຕິເຍນ ນ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ, ປຖວີອຸນ຺ທ຺ຣິຍຊາຕກໍ ກເຖສິ. ຕໂຕ ‘‘ກທາຈິ, ມຫາຣາຊ, ທຸພ຺ພໂລປິ ມຫາພລສ຺ສ ຣນ຺ຘໍ ວິວຣໍ ປສ຺ສຕິ, ກທາຈິ ມຫາພໂລ ທຸພ຺ພລສ຺ສ. ລຏຸກິກາປິ ຫິ ສກຸຓິກາ ຫຕ຺ຖິນາຄໍ ຆາເຕສີ’’ຕິ ລຏຸກິກຊາຕກໍ (ຊາ. ໑.໕.໓໙ ອາທໂຍ) ກເຖສິ. ເອວໍ ກລຫວູປສມນຕ຺ຖາຍ ຕີຓິ ຊາຕການິ ກເຖຕ຺ວາ ສາມຄ຺ຄິປຣິທີປນຕ຺ຖາຍ ທ຺ເວ ຊາຕການິ ກເຖສິ. ກຖໍ? ‘‘ສມຄ຺ຄານຎ຺ຫິ, ມຫາຣາຊ, ໂກຈິ ໂອຕາຣໍ ນາມ ປສ຺ສິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕີຕິ ວຕ຺ວາ, ຣຸກ຺ຂຘມ຺ມຊາຕກໍ (ຊາ. ໑.໑.໗໔) ກເຖສິ. ຕໂຕ ‘‘ສມຄ຺ຄານໍ, ມຫາຣາຊ, ໂກຈິ ວິວຣໍ ທສ຺ສິຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິ. ຍທາ ປນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ວິວາທມກໍສຸ, ອຖ ເຕ ເນສາທປຸຕ຺ໂຕ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປຕ຺ວາ ອາທາຍ ຄໂຕຕິ ວິວາເທ ອສ຺ສາໂທ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ, ວຏ຺ຏກຊາຕກໍ (ຊາ. ໑.໑.໑໑໘) ກເຖສິ. ເອວໍ ອິມານິ ປຎ຺ຈ ຊາຕການິ ກເຖຕ຺ວາ ອວສາເນ ອຕ຺ຕທຓ຺ຑສຸຕ຺ຕໍ (ສຸ. ນິ. ໙໔໑ ອາທໂຍ) ກເຖສິ.

ຣາຊາໂນ ປສນ຺ນາ – ‘‘ສເຈ ສຕ຺ຖາ ນາຄມິສ຺ສ, ມຍໍ ສຫຕ຺ຖາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ວຘິຕ຺ວາ ໂລຫິຕນທິໍ ປວຕ຺ຕຍິສ຺ສາມ. ອມ຺ຫາກໍ ປຸຕ຺ຕຠາຕໂຣ ຈ ເຄຫທ຺ວາເຣ ນ ປສ຺ເສຍ຺ຍາມ, ສາສນປຏິສາສນມ຺ປິ ໂນ ອາຫຣຓໂກ ນາຠວິສ຺ສ. ສຕ຺ຖາຣໍ ນິສ຺ສາຍ ໂນ ຊີວິຕໍ ລທ຺ຘໍ. ສເຈ ປນ ສຕ຺ຖາ ອາຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສິສ຺ສ ທີປສຫສ຺ສທ຺ວຍປຣິວາຣໍ ຈຕຸມຫາທີປຣຊ຺ຊມສ຺ສ ຫຕ຺ຖຄຕໍ ອຠວິສ຺ສ, ອຕິເຣກສຫສ຺ສໍ ໂຂ ປນສ຺ສ ປຸຕ຺ຕາ ອຠວິສ຺ສໍສຸ, ຕໂຕ ຂຕ຺ຕິຍປຣິວາໂຣ ອວິຈຣິສ຺ສ. ຕໍ ໂຂ ປເນສ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຫາຍ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ສມ຺ໂພຘິໍ ປຕ຺ໂຕ. ອິທານິປິ ຂຕ຺ຕິຍປຣິວາໂຣເຍວ ວິຈຣຕູ’’ຕິ ອຸຠຍນຄຣວາສິໂນ ອຑ຺ຒຕິຍານິ ອຑ຺ຒຕິຍານິ ກຸມາຣສຕານິ ອທໍສຸ. ຠຄວາປິ ເຕ ປພ຺ພາເຊຕ຺ວາ ມຫາວນໍ ອຄມາສິ. ເຕສໍ ຄຣຸຄາຣເວນ ນ ອຕ຺ຕໂນ ຣຸຈິຍາ ປພ຺ພຊິຕານໍ ອນຠິຣຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ປຸຣາຓທຸຕິຍິກາໂຍປິ ເຕສໍ – ‘‘ອຍ຺ຍປຸຕ຺ຕາ ອຸກ຺ກຓ຺ຐນ຺ຕຸ, ຆຣາວາໂສ ນ ສຓ຺ຐາຕີ’’ຕິອາທີນິ ວຕ຺ວາ ສາສນໍ ເປເສນ຺ຕິ. ເຕ ຈ ອຕິເຣກຕຣໍ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິໍສຸ.

ຠຄວາ ອາວຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ເຕສໍ ອນຠິຣຕິຠາວໍ ຎຕ຺ວາ – ‘‘ອິເມ ຠິກ຺ຂູ ມາທິເສນ ພຸທ຺ເຘນ ສທ຺ຘິໍ ເອກໂຕ ວສນ຺ຕາ ອຸກ຺ກຓ຺ຐນ຺ຕິ, ຫນ຺ທ ເນສໍ ກຸຓາລທຫສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ກເຖຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ເນຕ຺ວາ ອນຠິຣຕິໍ ວິໂນເທມີ’’ຕິ ກຸຓາລທຫສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ກເຖສິ. ເຕ ຕໍ ທຏ຺ຐຸກາມາ ອເຫສຸໍ. ທຏ຺ຐຸກາມຕ຺ຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸຓາລທຫນ຺ຕິ? ອາມ ຠຄວາຕິ. ຍທິ ເອວໍ ເອຖ ຄຈ຺ຉາມາຕິ. ອິທ຺ຘິມນ຺ຕານໍ ຠຄວາ ຄມນຏ຺ຐານໍ ມຍໍ ກຖໍ ຄມິສ຺ສາມາຕິ. ຕຸມ຺ເຫ ຄນ຺ຕຸກາມາ ໂຫຖ, ອຫໍ ມມານຸຠາເວນ ຄເຫຕ຺ວາ ຄມິສ຺ສາມີຕິ. ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕຕິ. ຠຄວາ ປຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສຕານິ ຄເຫຕ຺ວາ ອາກາເສ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ກຸຓາລທເຫ ປຕິຏ຺ຐາຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຫ – ‘‘ຠິກ຺ຂເວ, ອິມສ຺ມິໍ ກຸຓາລທເຫ ເຍສໍ ມຈ຺ຉານໍ ນາມໍ ນ ຊານາຖ ມມໍ ປຸຈ຺ຉຖາ’’ຕິ.

ເຕ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ. ຠຄວາ ປຸຈ຺ຉິຕໍ ປຸຈ຺ຉິຕໍ ກເຖສິ. ນ ເກວລຎ຺ຈ, ມຈ຺ຉານໍເຍວ, ຕສ຺ມິໍ ວນສຓ຺ເຑ ຣຸກ຺ຂານມ຺ປິ ປພ຺ພຕປາເທ ທ຺ວິປທຈຕຸປ຺ປທສກຸຓານມ຺ປິ ນາມານິ ປຸຈ຺ຉາເປຕ຺ວາ ກເຖສິ. ອຖ ທ຺ວີຫິ ສກຸເຓຫິ ມຸຂຕຸຓ຺ຑເກນ ຑໍສິຕ຺ວາ ຄຫິຕທຓ຺ຑເກ ນິສິນ຺ໂນ ກຸຓາລສກຸຓຣາຊາ ປຸຣໂຕ ປຈ຺ຉໂຕ ອຸໂຠສຸ ຈ ປສ຺ເສສຸ ສກຸຓສງ຺ຆປຣິວຸໂຕ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ຠິກ຺ຂູ ຕໍ ທິສ຺ວາ – ‘‘ເອສ, ຠນ຺ເຕ, ອິເມສໍ ສກຸຓານໍ ຣາຊາ ຠວິສ຺ສຕິ, ປຣິວາຣາ ເອເຕ ເອຕສ຺ສາ’’ຕິ ມຎ຺ຎາມາຕິ. ເອວເມຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຍມ຺ປິ ມເມວ ວໍໂສ ມມ ປເວຓີຕິ. ອິທານິ ຕາວ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອເຕ ສກຸເຓ ປສ຺ສາມ. ຍໍ ປນ ຠຄວາ ‘‘ອຍມ຺ປິ ມເມວ ວໍໂສ ມມ ປເວຓີ’’ຕິ ອາຫ, ຕໍ ໂສຕຸກາມມ຺ຫາຕິ. ໂສຕຸກາມຕ຺ຖ, ຠິກ຺ຂເວຕິ? ອາມ ຠຄວາຕິ. ເຕນ ຫິ ສຸຓາຖາຕິ ຕີຫິ ຄາຖາສເຕຫິ ມຓ຺ເຑຕ຺ວາ ກຸຓາລຊາຕກໍ (ຊາ. ໒.໒໑.ກຸຓາລຊາຕກ) ກເຖນ຺ໂຕ ອນຠິຣຕິໍ ວິໂນເທສິ. ເທສນາປຣິໂຍສາເນ ສພ຺ເພປິ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫິໍສຸ, ມຄ຺ເຄເນວ ຈ ເນສໍ ອິທ຺ຘິປິ ອາຄຕາ. ຠຄວາ ‘‘ໂຫຕຸ ຕາວ ເອຕ຺ຕກໍ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນ’’ນ຺ຕິ ອາກາເສ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ມຫາວນເມວ ອຄມາສິ. ເຕປິ ຠິກ຺ຂູ ຄມນກາເລ ທສພລສ຺ສ ອານຸຠາເວນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອາຄມນກາເລ ອຕ຺ຕໂນ ອານຸຠາເວນ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ມຫາວເນ ໂອຕຣິໍສຸ.

ຠຄວາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາສເນ ນິສີທິຕ຺ວາ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ – ‘‘ເອຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິສີທຖ. ອຸປຣິມຄ຺ຄຕ຺ຕຍວຊ຺ຌານໍ ໂວ ກິເລສານໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ກເຖສ຺ສາມີ’’ຕິ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ກເຖສິ. ຠິກ຺ຂູ ຈິນ຺ຕຍິໍສຸ – ‘‘ຠຄວາ ອມ຺ຫາກໍ ອນຠິຣຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ກຸຓາລທຫໍ ເນຕ຺ວາ ອນຠິຣຕິໍ ວິໂນເທສິ, ຕຕ຺ຖ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ປຕ຺ຕານໍ ໂນ ອິທານິ ອິຘ ຕິຓ຺ຓໍ ມຄ຺ຄານໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອທາສິ, ນ ໂຂ ປນ ອມ຺ເຫຫິ ‘ໂສຕາປນ຺ນາ ມຍ’ນ຺ຕິ ວີຕິນາເມຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ປຸຣິສປຸຣິເສຫິ ໂນ ຠວິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ເຕ ທສພລສ຺ສ ປາເທ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍ ນິສີທນໍ ປປ຺ໂຜເຏຕ຺ວາ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ປພ຺ຠາຣຣຸກ຺ຂມູເລສຸ ນິສີທິໍສຸ.

ຠຄວາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິເມ ຠິກ຺ຂູ ປກຕິຍາປິ ອວິສ຺ສຏ຺ຐກມ຺ມຏ຺ຐານາ, ລທ຺ຘຸປາຍສ຺ສ ປນ ຠິກ຺ຂຸໂນ ກິລມນກາຣຓໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ຈ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ‘ອຕ຺ຕນາ ປຏິວິທ຺ຘຄຸຓໍ ອາໂຣເຈສ຺ສາມາ’ຕິ ມມ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄມິສ຺ສນ຺ຕິ. ເອເຕສຸ ອາຄເຕສຸ ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາຬເທວຕາ ເອກຈກ຺ກວາເຬ ສນ຺ນິປຕິສ຺ສນ຺ຕິ, ມຫາສມໂຍ ຠວິສ຺ສຕິ, ວິວິຕ຺ເຕ ໂອກາເສ ມຍາ ນິສີທິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ຕໂຕ ວິວິຕ຺ເຕ ໂອກາເສ ພຸທ຺ຘາສນໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ນິສີທິ.

ສພ຺ພປຐມໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຕຕ຺ເຖໂຣ ສຫ ປຏິສມ຺ຠິທາຫິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ຕໂຕ ອປໂຣ ຕໂຕ ອປໂຣຕິ ປຎ຺ຈສຕາປິ ປທຸມິນິຍໍ ປທຸມານິ ວິຍ ວິກສິໍສຸ. ສພ຺ພປຐມໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕຠິກ຺ຂຸ ‘‘ຠຄວໂຕ ອາໂຣເຈສ຺ສາມີ’’ຕິ ປລ຺ລງ຺ກໍ ວິນິພ຺ຠຸຊິຕ຺ວາ ນິສີທນໍ ປປ຺ໂຜເຏຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍ ທສພລາຠິມຸໂຂ ອໂຫສິ. ເອວໍ ອປໂຣປິ ອປໂຣປີຕິ ປຎ຺ຈສຕາ ຠຕ຺ຕສາລໍ ປວິສນ຺ຕາ ວິຍ ປຏິປາຏິຍາວ ອາຄມິໍສຸ. ປຐມໍ ອາຄໂຕ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ນິສີທນໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ, ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິຕ຺ວາ, ປຏິວິທ຺ຘຄຸຓໍ ອາໂຣເຈຕຸກາໂມ ‘‘ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ ອຎ຺ໂຎ ໂກຈິ? ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອາຄຕມຄ຺ຄໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ອປຣມ຺ປິ ອທ຺ທສ ອປຣມ຺ປິ ອທ຺ທສເຍວາຕິ ສພ຺ເພປິ ເຕ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິຕ຺ວາ, ອຍໍ ອິມສ຺ສ ຫຣາຍມາໂນ ນ ກເຖສິ, ອຍໍ ອິມສ຺ສ ຫຣາຍມາໂນ ນ ກເຖສິ. ຂີຓາສວານໍ ກິຣ ທ຺ເວ ອາກາຣາ ໂຫນ຺ຕິ – ‘‘ອໂຫ ວຕ ມຍາ ປຏິວິທ຺ຘຄຸຓໍ ສເທວໂກ ໂລໂກ ຂິປ຺ປເມວ ປຏິວິຊ຺ເຌຍ຺ຍາ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ປຏິວິທ຺ຘຠາວໍ ປນ ນິຘິລທ຺ຘປຸຣິໂສ ວິຍ ນ ອຎ຺ຎສ຺ສ ອາໂຣເຈຕຸກາມາ ໂຫນ຺ຕິ.

ເອວໍ ໂອສຏມຕ຺ເຕ ປນ ຕສ຺ມິໍ ອຣິຍມຓ຺ຑເລ ປາຈີນຍຸຄນ຺ຘຣປຣິກ຺ເຂປໂຕ ອພ຺ຠາ ມຫິກາ ຘູໂມ ຣໂຊ ຣາຫູຕິ, ອິເມຫິ ອຸປກ຺ກິເລເສຫິ ວິປ຺ປມຸຕ຺ຕໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາທປຏິມຓ຺ຑິຕສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ຣາມເຓຍ຺ຍກທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ປາຈີນທິສາຍ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕຣຊຕມຍມຫາອາທາສມຓ຺ຑລໍ ວິຍ, ເນມິວຏ຺ຏິຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ, ປຣິວຕ຺ຕິຍມານຣຊຕຈກ຺ກສສ຺ສິຣິກໍ ປຸຓ຺ຓຈນ຺ທມຓ຺ຑລໍ ອຸລ຺ລງ຺ຆິຕ຺ວາ, ອນິລປຖໍ ປຏິປຊ຺ຊິຕ຺ຖ. ອິຕິ ເອວຣູເປ ຂເຓ ລເຍ ມຸຫຸຕ຺ເຕ ຠຄວາ ສກ຺ເກສຸ ວິຫຣຕິ ກປິລວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ມຫາວເນ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ປຎ຺ຈມຕ຺ເຕຫິ ຠິກ຺ຂຸສເຕຫິ ສພ຺ເພເຫວ ອຣຫນ຺ເຕຫິ.

ຕຕ຺ຖ ຠຄວາປິ ມຫາສມ຺ມຕສ຺ສ ວໍເສ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ເຕປິ ປຎ຺ຈສຕາ ຠິກ຺ຂູ ມຫາສມ຺ມຕສ຺ສ ກຸເລ ອຸປ຺ປນ຺ນາ. ຠຄວາປິ ຂຕ຺ຕິຍຄພ຺ເຠ ຊາໂຕ, ເຕປິ ຂຕ຺ຕິຍຄພ຺ເຠ ຊາຕາ. ຠຄວາປິ ຣາຊປພ຺ພຊິໂຕ, ເຕປິ ຣາຊປພ຺ພຊິຕາ. ຠຄວາປິ ເສຕຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ປຫາຍ ຫຕ຺ຖຄຕໍ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິຣຊ຺ຊໍ ນິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິໂຕ, ເຕປິ ເສຕຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ປຫາຍ ຫຕ຺ຖຄຕານິ ຣຊ຺ຊານິ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕາ. ອິຕິ ຠຄວາ ປຣິສຸທ຺ເຘ ໂອກາເສ, ປຣິສຸທ຺ເຘ ຣຕ຺ຕິຠາເຄ, ສຍໍ ປຣິສຸທ຺ໂຘ ປຣິສຸທ຺ຘປຣິວາໂຣ, ວີຕຣາໂຄ ວີຕຣາຄປຣິວາໂຣ, ວີຕໂທໂສ ວີຕໂທສປຣິວາໂຣ, ວີຕໂມໂຫ ວີຕໂມຫປຣິວາໂຣ, ນິຕ຺ຕຓ຺ໂຫ ນິຕ຺ຕຓ຺ຫປຣິວາໂຣ, ນິກ຺ກິເລໂສ ນິກ຺ກິເລສປຣິວາໂຣ, ສນ຺ໂຕ ສນ຺ຕປຣິວາໂຣ, ທນ຺ໂຕ ທນ຺ຕປຣິວາໂຣ, ມຸຕ຺ໂຕ ມຸຕ຺ຕປຣິວາໂຣ, ອຕິວິຍ ວິໂຣຈຕີຕິ. ວຓ຺ຓຠູມິ ນາເມສາ, ຍຕ຺ຕກໍ ສກ຺ໂກຕິ, ຕຕ຺ຕກໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ອິຕິ ອິເມ ຠິກ຺ຂູ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ‘‘ປຎ຺ຈມຕ຺ເຕຫິ ຠິກ຺ຂຸສເຕຫິ ສພ຺ເພເຫວ ອຣຫນ຺ເຕຫີ’’ຕິ.

ເຍຠຸຍ຺ເຍນາຕິ ພຫຸຕຣາ ສນ຺ນິປຕິຕາ, ມນ຺ທາ ນ ສນ຺ນິປຕິຕາ ອສຎ຺ຎີ ອຣູປາວຈຣເທວຕາ ສມາປນ຺ນເທວຕາໂຍ ຈ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ສນ຺ນິປາຕກ຺ກໂມ – ມຫາວນສ຺ສ ກິຣ ສາມນ຺ຕາ ເທວຕາ ຈລິໍສຸ, ‘‘ອາຍາມ ໂຠ! ພຸທ຺ຘທສ຺ສນໍ ນາມ ພຫູປກາຣໍ, ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ ພຫູປກາຣໍ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆທສ຺ສນໍ ພຫູປກາຣໍ. ອາຍາມ ອາຍາມາ’’ຕິ! ມຫາສທ຺ທໍ ກຸຣຸມານາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕຎ຺ຈ ຕໍມຸຫຸຕ຺ຕໍ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕຂີຓາສເວ ຈ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐໍສຸ. ເອເຕເນວ ອຸປາເຍນ ຕາສໍ ຕາສໍ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ສທ຺ທນ຺ຕຣອຑ຺ຒຄາວຸຕຄາວຸຕອຑ຺ຒໂຍຊນໂຍຊນາທິວເສນ ຕິໂຍຊນສຫສ຺ສວິຕ຺ຖເຕ ຫິມວນ຺ເຕ, ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ເຕສຏ຺ຐິຍາ ນຄຣສຫສ຺ເສສຸ, ນວນວຸຕິຍາ ໂທຓມຸຂສຕສຫສ຺ເສສຸ, ຉນວຸຕິຍາ ປຏ຺ຏນໂກຏິສຕສຫສ຺ເສສຸ, ຉປຓ຺ຓາສາຍ ຣຕນາກເຣສູຕິ ສກລຊມ຺ພຸທີເປ, ປຸພ຺ພວິເທເຫ, ອປຣໂຄຍາເນ, ອຸຕ຺ຕຣກຸຣຸມ຺ຫິ, ທ຺ວີສຸ ປຣິຕ຺ຕທີປສຫສ຺ເສສູຕິ ສກລຈກ຺ກວາເຬ, ຕໂຕ ທຸຕິຍຕຕິຍຈກ຺ກວາເຬຕິ ເອວໍ ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາເຬສຸ ເທວຕາ ສນ຺ນິປຕິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາຬຎ຺ຫິ ອິຘ ທສໂລກຘາຕຸໂຍຕິ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ທສຫິ ຈ ໂລກຘາຕູຫິ ເທວຕາ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ສນ຺ນິປຕິຕາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ.

ເອວໍ ສນ຺ນິປຕິຕາຫິ ເທວຕາຫິ ສກລຈກ຺ກວາຬຄພ຺ຠໍ ຍາວ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາ ສູຈິຆເຣ ນິຣນ຺ຕຣໍ ປກ຺ຂິຕ຺ຕສູຈີຫິ ວິຍ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກສ຺ສ ເອວໍ ອຸຈ຺ຈຕ຺ຕນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ – ໂລຫປາສາເທ ກິຣ ສຕ຺ຕກູຏາຄາຣສໂມ ປາສາໂຓ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ຐຕ຺ວາ ອໂຘ ຂິຕ຺ໂຕ ຈຕູຫິ ມາເສຫິ ປຖວິໍ ປາປຸຓາຕິ. ເອວໍ ມຫນ຺ເຕ ໂອກາເສ ຍຖາ ເຫຏ຺ຐາ ຐຕ຺ວາ ຂິຕ຺ຕານິ ປຸປ຺ຜານິ ວາ ຘູໂມ ວາ ອຸປຣິ ຄນ຺ຕຸໍ, ອຸປຣິ ວາ ຐຕ຺ວາ ຂິຕ຺ຕສາສປາ ເຫຏ຺ຐາ ໂອຕຣິຕຸໍ ອນ຺ຕຣໍ ນ ລຠນ຺ຕິ, ເອວໍ ນິຣນ຺ຕຣາ ເທວຕາ ອເຫສຸໍ. ຍຖາ ໂຂ ປນ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິຣຎ຺ໂຎ ນິສິນ຺ນຏ຺ຐານໍ ອສມ຺ພາຘໍ ໂຫຕິ, ອາຄຕາຄຕາ ມເຫສກ຺ຂາ ຂຕ຺ຕິຍາ ໂອກາສໍ ລຠນ຺ຕິເຍວ, ປຣໂຕ ປຣໂຕ ປນ ອຕິສມ຺ພາຘໍ ໂຫຕິ. ເອວເມວ ຠຄວໂຕ ນິສິນ຺ນຏ຺ຐານໍ ອສມ຺ພາຘໍ, ອາຄຕາຄຕາ ມເຫສກ຺ຂາ ເທວາ ຈ ພ຺ຣຫ຺ມາໂນ ຈ ໂອກາສໍ ລຠນ຺ຕິເຍວ. ອປິ ສຸທໍ ຠຄວໂຕ ອາສນ຺ນາສນ຺ນຏ຺ຐາເນ ວາລຄ຺ຄນິຕ຺ຕຸທນມຕ຺ເຕ ປເທເສ ທສປິ ວີສຕິປິ ເທວາ ສຸຂຸເມ ອຕ຺ຕຠາເວ ມາເປຕ຺ວາ ອຏ຺ຐໍສຸ. ສພ຺ພປຣໂຕ ສຏ຺ຐິ ສຏ຺ຐິ ເທວຕາ ອຏ຺ຐໍສຸ.

ສຸທ຺ຘາວາສກາຍິການນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘາວາສວາສີນໍ. ສຸທ຺ຘາວາສາ ນາມ ສຸທ຺ຘານໍ ອນາຄາມິຂີຓາສວານໍ ອາວາສາ ປຎ຺ຈ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາ. ເອຕທໂຫສີຕິ ກສ຺ມາ ອໂຫສິ? ເຕ ກິຣ ພ຺ຣຫ຺ມາໂນ ສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຍຖາ ປຣິຈ຺ເຉເທນ ວຸຏ຺ຐິຕາ ພ຺ຣຫ຺ມຠວນໍ ໂອໂລເກນ຺ຕາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ເຕ ຠຕ຺ຕເຄຫໍ ວິຍ ສຸຎ຺ຎຕໍ ອທ຺ທສໍສຸ. ຕໂຕ ‘‘ກຸຫິໍ ພ຺ຣຫ຺ມາໂນ ຄຕາ’’ຕິ ອາວຊ຺ຊນ຺ຕາ ມຫາສມາຄມໍ ຎຕ຺ວາ – ‘‘ອຍໍ ສມາຄໂມ ມຫາ, ມຍໍ ໂອຫີນາ, ໂອຫີນການໍ ປນ ໂອກາໂສ ທຸລ຺ລໂຠ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ອຕຸຈ຺ຉຫຕ຺ຖາ ຫຸຕ຺ວາ ເອເກກໍ ຄາຖໍ ອຠິສງ຺ຂຣິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉາມ. ຕາຍ ມຫາສມາຄເມ ຈ ອຕ຺ຕໂນ ອາຄຕຠາວໍ ຊານາເປສ຺ສາມ, ທສພລສ຺ສ ຈ ວຓ຺ຓໍ ຠາສິສ຺ສາມາ’’ຕິ. ອິຕິ ເຕສໍ ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ອຸຏ຺ຐາຍ ອາວຊ຺ຊິຕຕ຺ຕາ ເອຕທໂຫສິ.

ຠຄວໂຕ ປຸຣໂຕ ປາຕຸຣເຫສຸນ຺ຕິ ປາຬິຍໍ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ອຠິມຸຂຏ຺ຐາເນເຍວ ໂອຕິຓ຺ຓາ ວິຍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕາ, ນ ໂຂ ປເນຕ຺ຖ ເອວໍ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເຕ ປນ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ຐິຕາເຍວ ຄາຖາ ອຠິສງ຺ຂຣິຕ຺ວາ ເອໂກ ປຸຣຕ຺ຖິມຈກ຺ກວາຬມຸຂວຏ຺ຏິຍໍ ໂອຕຣິ, ເອໂກ ທກ຺ຂິຓຈກ຺ກວາຬມຸຂວຏ຺ຏິຍໍ, ເອໂກ ປຈ຺ຉິມຈກ຺ກວາຬມຸຂວຏ຺ຏິຍໍ, ເອໂກ ອຸຕ຺ຕຣຈກ຺ກວາຬມຸຂວຏ຺ຏິຍໍ ໂອຕຣິ. ຕໂຕ ປຸຣຕ຺ຖິມຈກ຺ກວາຬມຸຂວຏ຺ຏິຍໍ ໂອຕິຓ຺ຓພ຺ຣຫ຺ມາ ນີລກສິຓໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນີລຣສ຺ມິໂຍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາຬເທວຕານໍ ມຓິວມ຺ມໍ ປຏິມຸຎ຺ຈນ຺ໂຕ ວິຍ ອຕ຺ຕໂນ ອາຄຕຠາວໍ ຊານາເປຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘວີຖິ ນາມ ເກນຈິ ອຸຕ຺ຕຣິຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ, ຕສ຺ມາ ມຫຕິຍາ ພຸທ຺ຘວີຖິຍາວ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິໂຕ ໂຂ ອຕ຺ຕນາ ອຠິສງ຺ຂຕໍ ຄາຖໍ ອຠາສິ.

ທກ຺ຂິຓຈກ຺ກວາຬມຸຂວຏ຺ຏິຍໍ ໂອຕິຓ຺ຓພ຺ຣຫ຺ມາ ປີຕກສິຓໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓປຠໍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາຬເທວຕານໍ ສຸວຓ຺ຓປຏໍ ປາຣຸປນ຺ໂຕ ວິຍ ອຕ຺ຕໂນ ອາຄຕຠາວໍ ຊານາເປຕ຺ວາ ຕເຖວ ອກາສິ. ປຈ຺ຉິມຈກ຺ກວາຬມຸຂວຏ຺ຏິຍໍ ໂອຕິຓ຺ຓພ຺ຣຫ຺ມາ ໂລຫິຕກສິຓໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ໂລຫິຕກຣສ຺ມິໂຍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາຬເທວຕານໍ ຣຕ຺ຕວຣກມ຺ພເລນ ປຣິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ວິຍ ອຕ຺ຕໂນ ອາຄຕຠາວໍ ຊານາເປຕ຺ວາ ຕເຖວ ອກາສິ. ອຸຕ຺ຕຣຈກ຺ກວາຬມຸຂວຏ຺ຏິຍໍ ໂອຕິຓ຺ຓພ຺ຣຫ຺ມາ ໂອທາຕກສິຓໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ໂອທາຕຣສ຺ມິໂຍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາຬເທວຕານໍ ສຸມນກຸສຸມປຏໍ ປາຣຸປນ຺ໂຕ ວິຍ ອຕ຺ຕໂນ ອາຄຕຠາວໍ ຊານາເປຕ຺ວາ ຕເຖວ ອກາສິ.

ປາຬິຍໍ ປນ ຠຄວໂຕ ປຸຣໂຕ ປາຕຸຣເຫສຸໍ. ອຖ ໂຂ ຕາ ເທວຕາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐໍສູຕິ ເອວໍ ເອກກ຺ຂເຓ ວິຍ ປຸຣໂຕ ປາຕຸຠາໂວ ຈ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ຐິຕຠາໂວ ຈ ວຸຕ຺ໂຕ, ໂສ ອິມິນາ ອນຸກ຺ກເມນ ອໂຫສິ, ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ປນ ທສ຺ສິໂຕ. ຄາຖາຠາສນໍ ປນ ປາຬິຍມ຺ປິ ວິສຸໍ ວິສຸໍເຍວ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕຕ຺ຖ ມຫາສມໂຍຕິ ມຫາສມູໂຫ. ປວນໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ວນສຓ຺ໂຑ. ອຸຠເຍນປິ ຠຄວາ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ປນ ວນສຓ຺ເຑ ອຊ຺ຊ ມຫາສມູໂຫ ສນ຺ນິປາໂຕ’’ຕິ ອາຫ. ຕໂຕ ເຍສໍ ໂສ ສນ຺ນິປາໂຕ, ເຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ເທວກາຍາ ສມາຄຕາຕິ ອາຫ. ຕຕ຺ຖ ເທວກາຍາຕິ ເທວຆຏາ. ອາຄຕມ຺ຫ ອິມໍ ຘມ຺ມສມຍນ຺ຕິ ເອວໍ ສມາຄເຕ ເທວກາເຍ ທິສ຺ວາ ມຍມ຺ປິ ອິມໍ ຘມ຺ມສມູຫໍ ອາຄຕາ. ກິໍ ກາຣຓາ? ທກ຺ຂິຕາເຍ ອປຣາຊິຕສງ຺ຆນ຺ຕິ ເກນຈິ ອປຣາຊິຕໍ ອຊ຺ເຊວ ຕໂຍ ມາເຣ ມທ຺ທິຕ຺ວາ ວິຊິຕສງ຺ຄາມໍ ອິມໍ ອປຣາຊິຕສງ຺ຆໍ ທສ຺ສນຕ຺ຖາຍ ອາຄຕມ຺ຫາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂສ ປນ, ພ຺ຣຫ຺ມາ, ອິມໍ ຄາຖໍ ຠາສິຕ຺ວາ, ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ, ປຸຣຕ຺ຖິມຈກ຺ກວາຬມຸຂວຏ຺ຏິຍໍເຍວ ອຏ຺ຐາສິ.

ອຖ ທຸຕິໂຍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອຠາສິ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຣ ຠິກ຺ຂໂວຕິ ຕສ຺ມິໍ ສນ຺ນິປາຕຏ຺ຐາເນ ຠິກ຺ຂູ. ສມາທຫໍສູຕິ ສມາຘິນາ ໂຍເຊສຸໍ. ຈິຕ຺ຕມຕ຺ຕໂນ ອຸຊຸກໍ ອກໍສູຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຈິຕ຺ເຕ ສພ຺ເພ ວງ຺ກກຸຏິລຊິມ຺ຫຠາເວ ຫຣິຕ຺ວາ ອຸຊຸກໍ ອກຣິໍສຸ. ສາຣຖີວ ເນຕ຺ຕານິ ຄເຫຕ຺ວາຕິ ຍຖາ ສມປ຺ປວຕ຺ເຕສຸ ສິນ຺ຘເວສຸ ໂອຘສ຺ຕປໂຕໂທ ສາຣຖີ ສພ຺ພໂຍຕ຺ຕານິ ຄເຫຕ຺ວາ ອໂຈເທນ຺ໂຕ ອວາເຣນ຺ໂຕ ຕິຏ຺ຐຕິ, ເອວໍ ຉຬງ຺ຄຸເປກ຺ຂາຍ ສມນ຺ນາຄຕາ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາຣາ ສພ຺ເພເປເຕ ປຎ຺ຈສຕາ ຠິກ຺ຂູ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຣກ຺ຂນ຺ຕິ ປຓ຺ຑິຕາ, ເອເຕ ທຏ຺ຐຸໍ ອິຘາຄຕມ຺ຫາ ຠຄວາຕິ, ໂສປິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຍຖາຐາເນເຍວ ອຏ຺ຐາສິ.

ອຖ ຕຕິໂຍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອຠາສິ. ຕຕ຺ຖ ເຉຕ຺ວາ ຂີລນ຺ຕິ ຣາຄໂທສໂມຫຂີລໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ. ປລິຆນ຺ຕິ ຣາຄໂທສໂມຫປລິຆເມວ. ອິນ຺ທຂີລນ຺ຕິ ຣາຄໂທສໂມຫອິນ຺ທຂີລເມວ. ອູຫຈ຺ຈ ມເນຊາຕິ ເອເຕ ຕຓ຺ຫາເອຊາຍ ອເນຊາ ຠິກ຺ຂູ ອິນ຺ທຂີລໍ ອູຫຈ຺ຈ ສມູຫນິຕ຺ວາ ຈຕູສຸ ທິສາສຸ ອປ຺ປຏິຫຕຈາຣິກໍ ຈຣນ຺ຕິ. ສຸທ຺ຘາຕິ ນິຣຸປກ຺ກິເລສາ. ວິມລາຕິ ນິມ຺ມລາ. ອິທໍ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ຈກ຺ຂຸມຕາຕິ ປຎ຺ຈຫິ ຈກ຺ຂູຫິ ຈກ຺ຂຸມນ຺ເຕນ. ສຸທນ຺ຕາຕິ ຈກ຺ຂຸໂຕປິ ທນ຺ຕາ ໂສຕໂຕປິ ຆານໂຕປິ ຊິວ຺ຫາໂຕປິ ກາຍໂຕປິ ມນໂຕປິ ທນ຺ຕາ. ສຸສຸນາຄາຕິ ຕຣຸຓນາຄາ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ວຈນຕ຺ໂຖ – ຉນ຺ທາທີຫິ ນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ນາຄາ, ເຕນ ເຕນ ມຄ຺ເຄນ ປຫີເນ ກິເລເສ ນ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ນາຄາ, ນານປ຺ປກາຣໍ ອາຄຸໍ ນ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ນາຄາ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ, ວິຕ຺ຖາໂຣ ປນ ມຫານິທ຺ເທເສ (ມຫານິ. ໘໐) ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອປິຈ –

‘‘ອາຄຸໍ ນ ກໂຣຕິ ກິຎ຺ຈິ ໂລເກ,

ສພ຺ພສໍໂຍຄ ວິສຊ຺ຊ ພນ຺ຘນານິ;

ສພ຺ພຕ຺ຖ ນ ສຊ຺ຊຕີ ວິມຸຕ຺ໂຕ,

ນາໂຄ ຕາທິ ປວຸຈ຺ຈເຕ ຕຖຕ຺ຕາ’’ຕິ. –

ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສຸສຸນາຄາຕິ ສຸສູ ນາຄາ, ສຸສຸນາຄຠາວສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕ ເອວຣູເປ ອນຸຕ຺ຕເຣນ ໂຍຄ຺ຄາຈຣິເຍນ ທມິເຕ ຕຣຸຓນາເຄ ທສ຺ສນາຍ ອາຄຕມ຺ຫ ຠຄວາຕິ. ໂສປິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຍຖາຐາເນເຍວ ອຏ຺ຐາສິ.

ອຖ ຈຕຸຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອຠາສິ. ຕຕ຺ຖ ຄຕາເສຕິ ນິພ຺ເພມຕິກສຣຓຄມເນນ ຄຕາ. ໂສປິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຍຖາຐາເນເຍວ ອຏ຺ຐາສີຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ສກລິກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໘. ອຏ຺ຐເມ ມທ຺ທກຸຈ຺ຉິສ຺ມິນ຺ຕິ ເອວໍນາມເກ ອຸຍ຺ຍາເນ. ຕຎ຺ຫິ ອຊາຕສຕ຺ຕຸມ຺ຫິ ກຸຈ຺ຉິຄເຕ ຕສ຺ສ ມາຕຣາ – ‘‘ອຍໍ ມຍ຺ຫໍ ກຸຈ຺ຉິຄໂຕ ຄພ຺ໂຠ ຣຎ຺ໂຎ ສຕ຺ຕຸ ຠວິສ຺ສຕິ. ກິໍ ເມ ອິມິນາ’’ຕິ? ຄພ຺ຠປາຕນຕ຺ຖໍ ກຸຈ຺ຉິ ມທ຺ທາປິຕາ. ຕສ຺ມາ ‘‘ມທ຺ທກຸຈ຺ຉີ’’ຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຕໍ. ມິຄານໍ ປນ ອຠຍວາສຕ຺ຖາຍ ທິນ຺ນຕ຺ຕາ ມິຄທາໂຍຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຍໍ ອນຸປຸພ຺ພິກຖາ – ເທວທຕ຺ໂຕ ຫິ ອຊາຕສຕ຺ຕຸໍ ນິສ຺ສາຍ ຘນຸຄ຺ຄເຫ ຈ ຘນປາລກຎ຺ຈ ປໂຍເຊຕ຺ວາປິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຊີວິຕນ຺ຕຣາຍໍ ກາຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ‘‘ສຫຕ຺ເຖເນວ ມາເຣສ຺ສາມີ’’ຕິ ຄິຊ຺ຌກູຏປພ຺ພຕໍ ອຠິຣຸຫິຕ຺ວາ ມຫນ຺ຕໍ ກູຏາຄາຣປ຺ປມາຓໍ ສິລໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ, ‘‘ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ຈຸຓ຺ຓວິຈຸຓ຺ໂຓ ໂຫຕູ’’ຕິ ປວິຊ຺ຌິ. ມຫາຖາມວາ ກິເຣສ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຫຕ຺ຖີນໍ ພລໍ ຘາເຣຕິ. ອຏ຺ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ຍໍ ພຸທ຺ຘານໍ ປຣູປກ຺ກເມນ ຊີວິຕນ຺ຕຣາໂຍ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ຕໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ສຣີຣາຠິມຸຂໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ອາກາເສ ອຎ຺ຎາ ສິລາ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິ. ທ຺ວິນ຺ນໍ ສິລານໍ ສມ຺ປຫາເຣນ ມຫນ຺ໂຕ ປາສາຓສ຺ສ ສກລິກາ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ປິຏ຺ຐິປາທປຣິຍນ຺ຕໍ ອຠິຫນິ, ປາໂທ ມຫາຜຣສຸນາ ປຫໂຕ ວິຍ ສມຸຄ຺ຄຕໂລຫິເຕນ ລາຂາຣສມກ຺ຂິໂຕ ວິຍ ອໂຫສິ. ຠຄວາ ອຸທ຺ຘໍ ອຸລ຺ໂລເກຕ຺ວາ ເທວທຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ພຫຸ ຕຍາ ໂມຆປຸຣິສ, ອປຸຎ຺ຎໍ ປສຸຕໍ, ໂຍ ຕ຺ວໍ ປທຸຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ ວຘກຈິຕ຺ໂຕ ຕຖາຄຕສ຺ສ ໂລຫິຕໍ ອຸປ຺ປາເທສີ’’ຕິ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຠຄວໂຕ ອຜາສຸ ຊາຕໍ. ຠິກ຺ຂູ ຈິນ຺ຕຍິໍສຸ – ‘‘ອຍໍ ວິຫາໂຣ ອຸຊ຺ຊງ຺ຄໂລ ວິສໂມ, ພຫູນໍ ຂຕ຺ຕິຍາທີນຎ຺ເຈວ ປພ຺ພຊິຕານຎ຺ຈ ອໂນກາໂສ’’ຕິ. ເຕ ຕຖາຄຕໍ ມຎ຺ຈສິວິກາຍ ອາທາຍ ມທ຺ທກຸຈ຺ຉິໍ ນຍິໍສຸ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠຄວໂຕ ປາໂທ ສກລິກາຍ ຂໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ຠຸສາຕິ ພລວຕິໂຍ. ສຸທນ຺ຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ສຸຂປຏິກ຺ເຂໂປ. ຕິພ຺ພາຕິ ພຫລາ. ຂຣາຕິ ຜຣຸສາ. ກຏຸກາຕິ ຕິຂິຓາ. ອສາຕາຕິ ອມຘຸຣາ. ນ ຕາສຸ ມໂນ ອປ຺ເປຕິ, ນ ຕາ ມນໍ ອປ຺ປາຍນ຺ຕິ ວຑ຺ເຒນ຺ຕີຕິ ອມນາປາ. ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນຕິ ເວທນາຘິວາສນສຕິສມ຺ປຊຎ຺ເຎນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຫຸຕ຺ວາ. ອວິຫຎ຺ຎມາໂນຕິ ອປີຬິຍມາໂນ, ສມ຺ປຣິວຕ຺ຕສາຍິຕາຍ ເວທນານໍ ວສໍ ອຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ.

ສີຫເສຍ຺ຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ກາມໂຠຄິເສຍ຺ຍາ, ເປຕເສຍ຺ຍາ, ສີຫເສຍ຺ຍາ, ຕຖາຄຕເສຍ຺ຍາຕິ ຈຕສ຺ໂສ ເສຍ຺ຍາ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ເຍຠຸຍ຺ເຍນ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາມໂຠຄີ ສຕ຺ຕາ ວາເມນ ປສ຺ເສນ ເສນ຺ຕີ’’ຕິ ອຍໍ ກາມໂຠຄິເສຍ຺ຍາ. ເຕສຸ ຫິ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ທກ຺ຂິຓປສ຺ເສນ ສຍາໂນ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ‘‘ເຍຠຸຍ຺ເຍນ, ຠິກ຺ຂເວ, ເປຕາ ອຸຕ຺ຕານາ ເສນ຺ຕີ’’ຕິ ອຍໍ ເປຕເສຍ຺ຍາ. ອປ຺ປມໍສໂລຫິຕຕ຺ຕາ ຫິ ອຏ຺ຐິສງ຺ຆາຏຊຏິຕາ ເອເກນ ປສ຺ເສນ ສຍິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ອຸຕ຺ຕານາວ ເສນ຺ຕິ. ‘‘ເຍຠຸຍ຺ເຍນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສີໂຫ ມິຄຣາຊາ ນງ຺ຄຸຏ຺ຐໍ ອນ຺ຕຣສຕ຺ຖິມ຺ຫິ ອນຸປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທກ຺ຂິເຓນ ປສ຺ເສນ ເສຕີ’’ຕິ ອຍໍ ສີຫເສຍ຺ຍາ. ເຕຊຸສ຺ສທຕ຺ຕາ ຫິ ສີໂຫ ມິຄຣາຊາ ທ຺ເວ ປຸຣິມປາເທ ເອກສ຺ມິໍ, ‘ປຈ຺ຉິມປາເທ ເອກສ຺ມິໍ ຐາເນ ຐເປຕ຺ວາ ນງ຺ຄຸຏ຺ຐໍ ອນ຺ຕຣສຕ຺ຖິມ຺ຫິ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຸຣິມປາທປຈ຺ຉິມປາທນງ຺ຄຸຏ຺ຐານໍ ຐິໂຕກາສໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຸຣິມປາທານໍ ມຕ຺ຖເກ ສີສໍ ຐເປຕ຺ວາ ສຍຕິ, ທິວສມ຺ປິ ສຍິຕ຺ວາ ປພຸຊ຺ຌມາໂນ ນ ອຸຕ຺ຣສນ຺ໂຕ ປພຸຊ຺ຌຕິ, ສີສໍ ປນ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຸຣິມປາທາທີນໍ ຐິໂຕກາສໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕິ’. ສເຈ ກິຎ຺ຈິ ຐານໍ ວິຊຫິຕ຺ວາ ຐິຕໍ ໂຫຕິ, ‘‘ນຍິທໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ຊາຕິຍາ, ນ ສູຣຠາວສ຺ສ ອນຸຣູປ’’ນ຺ຕິ ອນຕ຺ຕມໂນ ຫຸຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ສຍຕິ, ນ ໂຄຈຣາຍ ປກ຺ກມຕິ. ອວິຊຫິຕ຺ວາ ຐິເຕ ປນ ‘‘ຕຸຍ຺ຫໍ ຊາຕິຍາ ຈ ສູຣຠາວສ຺ສ ຈ ອນຸຣູປມິທ’’ນ຺ຕິ ຫຏ຺ຐຕຸຏ຺ໂຐ ອຸຏ຺ຐາຍ ສີຫວິຊມ຺ຠິຕໍ ວິຊມ຺ຠິຕ຺ວາ ເກສຣຠາຣໍ ວິຘຸນິຕ຺ວາ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ສີຫນາທໍ ນທິຕ຺ວາ ໂຄຈຣາຍ ປກ຺ກມຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານເສຍ຺ຍາ ປນ ‘‘ຕຖາຄຕເສຍ຺ຍາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕາສຸ ອິຘ ສີຫເສຍ຺ຍາ ອາຄຕາ. ອຍຎ຺ຫິ ເຕຊຸສ຺ສທອິຣິຍາປຖຕ຺ຕາ ອຸຕ຺ຕມເສຍ຺ຍາ ນາມ.

ປາເທ ປາທນ຺ຕິ ທກ຺ຂິຓປາເທ ວາມປາທໍ. ອຈ຺ຈາຘາຍາຕິ ອຕິອາຘາຍ, ອີສກໍ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ຐເປຕ຺ວາ. ໂຄປ຺ຜເກນ ຫິ ໂຄປ຺ຜເກ ຊາຓຸນາ ວາ ຊາຓຸມ຺ຫິ ສງ຺ຆຏ຺ຏິຍມາເນ ອຠິຓ຺ຫໍ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຈິຕ຺ຕໍ ເອກຄ຺ຄໍ ນ ໂຫຕິ, ເສຍ຺ຍາ ອຜາສຸກາ ໂຫຕິ. ຍຖາ ນ ສງ຺ຆຏ຺ເຏຕິ, ເອວໍ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ຐປິເຕ ເວທນາ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຈິຕ຺ຕໍ ເອກຄ຺ຄໍ ໂຫຕິ, ເສຍ຺ຍາ ຜາສຸ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ເອວໍ ນິປຊ຺ຊິ. ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນຕິ ສຍນປຣິຄ຺ຄາຫກສຕິສມ຺ປຊຎ຺ເຎນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ‘‘ອຸຏ຺ຐານສຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ປເນຕ຺ຖ ນ ວຸຕ຺ຕໍ, ຄິລານເສຍ຺ຍາ ເຫສາ ຕຖາຄຕສ຺ສ.

ສຕ຺ຕສຕາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ສພ຺ພາປິ ຕາ ເທວຕາ ຄິລານເສຍ຺ຍຏ຺ຐານໍ ອາຄຕາ. ອຸທານໍ ອຸທາເນສີຕິ ຄິລານເສຍ຺ຍໍ ອາຄຕານໍ ໂທມນສ຺ເສນ ຠວິຕພ຺ພໍ ສິຍາ. ອິມາສໍ ປນ ຕຖາຄຕສ຺ສ ເວທນາຘິວາສນໍ ທິສ຺ວາ, ‘‘ອໂຫ ພຸທ຺ຘານໍ ມຫານຸຠາວຕາ! ເອວຣູປາສຸ ນາມ ເວທນາສຸ ວຕ຺ຕມານາສຸ ວິກາຣມຕ຺ຕມ຺ປິ ນຕ຺ຖິ, ສິຣີສຍເນ ອລງ຺ກຣິຕ຺ວາ ຐປິຕສຸວຓ຺ຓຣູປກໍ ວິຍ ອນິຎ຺ຊມາເນນ ກາເຍນ ນິປນ຺ໂນ, ອິທານິສ຺ສ ອຘິກຕຣໍ ມຸຂວຓ຺ໂຓ ວິໂຣຈຕິ, ອາຠາສມ຺ປນ຺ໂນ ປຸຓ຺ຓຈນ຺ໂທ ວິຍ ສມ຺ປຕິ ວິກສິຕໍ ວິຍ ຈ ອຣວິນ຺ທໍ ອສ຺ສ ມຸຂໍ ໂສຠຕິ, ກາເຍປິ ວຓ຺ຓາຍຕນໍ ອິທານິ ສຸສມ຺ມຏ຺ຐກຎ຺ຈນໍ ວິຍ ວິປ຺ປສີທຕີ’’ຕິ ອຸທານໍ ອຸທປາທິ.

ນາໂຄ ວຕ ໂຠຕິ, ເອຕ຺ຖ ໂຠຕິ ຘມ຺ມາລປນໍ. ພລວນ຺ຕຏ຺ເຐນ ນາໂຄ. ນາຄວຕາຕິ ນາຄຠາເວນ. ສີໂຫ ວຕາຕິອາທີສຸ ອສນ຺ຕາສນຏ຺ເຐນ ສີໂຫ. ພ຺ຍຕ຺ຕປຣິຈຍຏ຺ເຐນ ກາຣຓາກາຣຓຊານເນນ ວາ ອາຊານີໂຍ. ອປ຺ປຏິສມຏ຺ເຐນ ນິສໂຠ. ຄວສຕເຊຏ຺ຐໂກ ຫິ ອຸສໂຠ, ຄວສຫສ຺ສເຊຏ຺ຐໂກ ວສໂຠ, ຄວສຕສຫສ຺ສເຊຏ຺ຐໂກ ນິສໂຠຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຠຄວາ ປນ ອປ຺ປຏິສມຏ຺ເຐນ ອາສຠໍ ຐານໍ ປຏິຊານາຕິ. ເຕເນວຕ຺ເຖນ ອິຘ ‘‘ນິສໂຠ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ຘຸຣວາຫຏ຺ເຐນ ໂຘຣຍ຺ໂຫ. ນິພ຺ພິເສວນຏ຺ເຐນ ທນ຺ໂຕ.

ປສ຺ສາຕິ ອນິຍມິຕາຓຕ຺ຕິ. ສມາຘິນ຺ຕິ ອຣຫຕ຺ຕຜລສມາຘິໍ. ສຸວິມຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຜລວິມຸຕ຺ຕິຍາ ສຸວິມຸຕ຺ຕໍ. ຣາຄານຸຄຕໍ ປນ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນຕໍ ນາມ ໂຫຕິ, ໂທສານຸຄຕໍ ອປນຕໍ. ຕທຸຠຍປຏິກ຺ເຂເປນ ນ ຈາຠິນຕໍ ນ ຈາປນຕນ຺ຕິ ອາຫ. ນ ຈ ສສງ຺ຂາຣນິຄ຺ຄຍ຺ຫວາຣິຕຄຕນ຺ຕິ ນ ສສງ຺ຂາເຣນ ສປ຺ປໂຍເຄນ ກິເລເສ ນິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວາຣິຕວຕໍ, ກິເລສານໍ ປນ ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ ວຕໍ ຜລສມາຘິນາ ສມາຫິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຕິກ຺ກມິຕພ຺ພນ຺ຕິ ວິເຫເຐຕພ຺ພໍ ຆຏ຺ເຏຕພ຺ພໍ. ອທສ຺ສນາຕິ ອຎ຺ຎາຓາ. ອຎ຺ຎາຓີ ຫິ ອນ຺ຘພາໂລວ ເອວຣູເປ ສຕ຺ຖຣິ ອປຣຊ຺ເຌຍ຺ຍາຕິ ເທວທຕ຺ຕໍ ຆຏ຺ຏຍມານາ ວທນ຺ຕິ.

ປຎ຺ຈເວທາຕິ ອິຕິຫາສປຎ຺ຈມານໍ ເວທານໍ ຘາຣກາ. ສຕໍ ສມນ຺ຕິ ວສ຺ສສຕໍ. ຕປສ຺ສີຕິ ຕປນິສ຺ສິຕກາ ຫຸຕ຺ວາ. ຈຣນ຺ຕິ ຈຣນ຺ຕາ. ນ ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສເຈປິ ເອວຣູປາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວສ຺ສສຕໍ ຈຣນ຺ຕິ, ຈິຕ຺ຕຎ຺ຈ ເນສໍ ສມ຺ມາ ວິມຸຕ຺ຕໍ ນ ໂຫຕິ. ຫີນຕ຺ຕຣູປາ ນ ປາຣໍ ຄມາ ເຕຕິ ຫີນຕ຺ຕສຠາວາ ເຕ ນິພ຺ພານງ຺ຄມາ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ‘‘ຫີນຕ຺ຖຣູປາ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ຫີນຕ຺ຖຊາຕິກາ ປຣິຫີນຕ຺ຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຓ຺ຫາຘິປນ຺ນາຕິ ຕຓ຺ຫາຍ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຏາ. ວຕສີລພທ຺ຘາຕິ ອຊວຕກຸກ຺ກຸຣວຕາທີຫິ ຈ ວເຕຫິ ຕາທິເສເຫວ ຈ ສີເລຫິ ພທ຺ຘາ. ລູຂໍ ຕປນ຺ຕິ ປຎ຺ຈາຕປຕາປນໍ ກຓ຺ຏກເສຍ຺ຍາທິກໍ ຕປໍ. ອິທານິ ສາ ເທວຕາ ສາສນສ຺ສ ນິຍ຺ຍານິກຠາວໍ ກເຖນ຺ຕີ ນ ມານກາມສ຺ສາຕິອາທິມາຫ. ຕໍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖເມວາຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ປຐມປຊ຺ຊຸນ຺ນຘີຕຸສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໙. ນວເມ ປຊ຺ຊຸນ຺ນສ຺ສ ຘີຕາຕິ ປຊ຺ຊຸນ຺ນສ຺ສ ນາມ ວສ຺ສວລາຫກເທວຣຎ຺ໂຎ ຈາຕຸມຫາຣາຊິກສ຺ສ ຘີຕາ. ອຠິວນ຺ເທຕິ ຠຄວາ ຕຸມ຺ຫາກໍ ປາເທ ວນ຺ທາມິ. ຈກ຺ຂຸມຕາຕິ ປຎ຺ຈຫິ ຈກ຺ຂູຫິ ຈກ຺ຂຸມນ຺ເຕນ ຕຖາຄເຕນ. ຘມ຺ໂມ ອນຸພຸທ຺ໂຘຕິ, ‘‘ອິທໍ ມຍາ ປຸພ຺ເພ ປເຣສໍ ສນ຺ຕິເກ ເກວລໍ ສຸຕໍເຍວ ອາສີ’’ຕິ ວທຕິ. ສາຫໍ ທານີຕິ, ສາ ອຫໍ ອິທານິ. ສກ຺ຂິ ຊານາມີຕິ, ປຏິເວຘວເສນ ປຈ຺ຈກ຺ຂເມວ ຊານາມິ. ວິຄຣຫນ຺ຕາຕິ, ‘‘ຫີນກ຺ຂຣປທພ຺ຍຎ຺ຊໂນ’’ຕິ ວາ ‘‘ອນິຍ຺ຍານິໂກ’’ຕິ ວາ ເອວໍ ຄຣຫນ຺ຕາ. ໂຣຣຸວນ຺ຕິ, ທ຺ເວ ໂຣຣຸວາ – ຘູມໂຣຣຸໂວ ຈ ຊາລໂຣຣຸໂວ ຈ. ຕຕ຺ຖ ຘູມໂຣຣຸໂວ ວິສຸໍ ໂຫຕິ, ຊາລໂຣຣຸໂວຕິ ປນ ອວີຈິມຫານິຣຍສ຺ເສເວຕໍ ນາມໍ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ສຕ຺ຕາ ອຄ຺ຄິມ຺ຫິ ຊລນ຺ເຕ ຊລນ຺ເຕ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຣວໍ ຣວນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ໂສ ‘‘ໂຣຣຸໂວ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ໂຆຣນ຺ຕິ ທາຣຸຓໍ. ຂນ຺ຕິຍາ ອຸປສເມນ ອຸເປຕາຕິ ຣຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ຂມາເປຕ຺ວາ ຄຫຓຂນ຺ຕິຍາ ຈ ຣາຄາທິອຸປສເມນ ຈ ອຸເປຕາຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ທຸຕິຍປຊ຺ຊຸນ຺ນຘີຕຸສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໔໐. ທສເມ ຘມ຺ມຎ຺ຈາຕິ ຈ ສທ຺ເທນ ສງ຺ຆຎ຺ຈ, ອິຕິ ຕີຓິ ຣຕນານິ ນມສ຺ສມານາ ອິຘາຄຕາຕິ ວທຕິ. ອຕ຺ຖວຕີຕິ, ອຕ຺ຖວຕິໂຍ. ພຫຸນາປິ ໂຂ ຕນ຺ຕິ ຍໍ ຘມ຺ມໍ ສາ ອຠາສິ, ຕໍ ຘມ຺ມໍ ພຫຸນາປິ ປຣິຍາເຍນ ອຫໍ ວິຠເຊຍ຺ຍໍ. ຕາທິໂສ ຘມ຺ໂມຕິ, ຕາທິໂສ ຫິ ອຍໍ ຠຄວາ ຘມ຺ໂມ, ຕໍສຓ຺ຐິໂຕ ຕປ຺ປຏິຠາໂຄ ພຫູຫິ ປຣິຍາເຍຫິ ວິຠຊິຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕໂກຕິ ທສ຺ເສຕິ. ລປຍິສ຺ສາມີຕິ, ກຖຍິສ຺ສາມິ. ຍາວຕາ ເມ ມນສາ ປຣິຍຕ຺ຕນ຺ຕິ ຍຕ຺ຕກໍ ມຍາ ມນສາ ປຣິຍາປຸຏໍ, ຕສ຺ສຕ຺ຖໍ ທິວສໍ ອວຕ຺ວາ ມຘຸປຏລໍ ປີເຬນ຺ຕີ ວິຍ ມຸຫຸຕ຺ເຕເນວ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ກເຖສ຺ສາມິ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ. ທສມໍ.

ສຕຸລ຺ລປກາຍິກວຄ຺ໂຄ ຈຕຸຕ຺ໂຖ.