໖. ວິຫາຣວິມານວຓ຺ຓນາ

ອຠິກ຺ກນ຺ເຕນ ວຓ຺ເຓນາຕິ ວິຫາຣວິມານໍ. ຕສ຺ສ ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ. ເຕນ ສມເຍນ ວິສາຂາ ມຫາອຸປາສິກາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ອຸສ຺ສວທິວເສ ອຸຍ຺ຍາເນ ວິຈຣຓຕ຺ຖໍ ສຫາຍິກາຫິ ປຣິຊເນນ ຈ ອຸສ຺ສາຫິຕາ ສຸນ຺ຫາຕານຸລິຕ຺ຕາ ສຸໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ມຫາລຕາປສາຘນໍ ປິຬນ຺ຘິຕ຺ວາ ປຎ຺ຈມຕ຺ເຕຫິ ສຫາຍິກາສເຕຫິ ປຣິວາຣິຕາ ມຫນ຺ເຕນ ອິສ຺ສຣິເຍນ ມຫຕາ ປຣິຈ຺ເຉເທນ ເຄຫໂຕ ນິກ຺ຂມ຺ມ ອຸຍ຺ຍານໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ພາລທາຣິກາຍ ວິຍ ກິໍ ເມ ໂມຆກີຬິເຕນ, ຫນ຺ທາຫໍ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ມໂນຠາວນີເຍ ຈ ອຍ຺ເຍ ວນ຺ທິສ຺ສາມິ, ຘມ຺ມຎ຺ຈ ໂສສ຺ສາມີ’’ຕິ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເອກມນ຺ເຕ ຐຕ຺ວາ ມຫາລຕາປິຬນ຺ຘນໍ ໂອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ຕໍ ທາສິຍາ ຫຕ຺ເຖ ທຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ຕສ຺ສາ ຠຄວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ.

ສາ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ມໂນຠາວນີເຍ ຈ ຠິກ຺ຂູ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ວິຫາຣໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ໂຖກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ທາສິໍ ອາຫ ‘‘ຫນ຺ທ ເຊ ອາຠຣຓໍ ປິຬນ຺ຘິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ສາ ຕໍ ຠຓ຺ຑິກໍ ກຕ຺ວາ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ວິຫາເຣ ຐເປຕ຺ວາ ຕຫໍ ຕຫໍ ວິຈຣິຕ຺ວາ ຄມນກາເລ ວິສ຺ສຣິຕ຺ວາ ຄຕຕ຺ຕາ ‘‘ວິສ຺ສຣິຕໍ ມຍາ, ຕິຏ຺ຐ ອຍ຺ເຍ ອາຫຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ນິວຕ຺ຕິຕຸກາມາ ອໂຫສິ. ວິສາຂາ ‘‘ສເຈ ເຊ ວິຫາເຣ ຐເປຕ຺ວາ ວິສ຺ສຣິຕໍ, ຕສ຺ສ ວິຫາຣສ຺ເສວ ອຕ຺ຖາຍ ຕໍ ປຣິຈ຺ຈຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອຘິປ຺ປາຍໍ ປເວເທນ຺ຕີ ‘‘ວິຫາຣໍ, ຠນ຺ເຕ, ກາເຣສ຺ສາມິ, ອຘິວາເສຕຸ ເມ ຠຄວາ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍາ’’ຕິ ອາຫ. ອຘິວາເສສິ ຠຄວາ ຕຸຓ຺ຫີຠາເວນ.

ສາ ຕໍ ປິຬນ຺ຘນໍ ສຕສຫສ຺ສາຘິກນວໂກຏິອຄ຺ຆນກໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມຕາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາເນນ ນວກມ຺ມາຘິຏ຺ຐາຍເກນ ສຸວິຠຕ຺ຕຠິຕ຺ຕິຖມ຺ຠຕຸລາໂຄປານສິກຓ຺ຓິກທ຺ວາຣພາຫວາຕປານ ໂສປານາທິເຄຫາວຍວໍ ມໂນຫຣໍ ສຸວິກປ຺ປິຕກຏ຺ຐກມ຺ມຣມຓີຍໍ ສຸປຣິກມ຺ມກຕສຸຘາກມ຺ມໍ ມນຸຎ຺ຎໍ ສຸວິຣຈິຕມາລາກມ຺ມລຕາກມ຺ມາທິຈິຕ຺ຕກມ຺ມວິຈິຕ຺ຕໍ ສຸປຣິນິຏ຺ຐິຕມຓິກຸຏ຺ຏິມ ສທິສຠູມິຕລໍ ເທວວິມານສທິສໍ ເຫຏ຺ຐາຠູມິຍໍ ປຎ຺ຈ ຄພ຺ຠສຕານິ, ອຸປຣິຠູມິຍໍ ປຎ຺ຈ ຄພ຺ຠສຕານີຕິ ຄພ຺ຠສຫສ຺ສປຏິມຓ຺ຑິຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ຈ ວສນານຸຈ຺ຉວິກໍ ມຫນ຺ຕໍ ປາສາທໍ ຕສ຺ສ ປຣິວາຣປາສາທສຫສ຺ສຎ຺ຈ ເຕສໍ ປຣິວາຣຠາເວນ ກຸຏິມຓ຺ຑປຈງ຺ກມນາທີນິ ຈ ກາເຣນ຺ຕີ ນວຫິ ມາເສຫິ ວິຫາຣໍ ນິຏ຺ຐາເປສິ. ປຣິນິຏ຺ຐິເຕ ຈ ວິຫາເຣ ນວເຫວ ຫິຣຎ຺ຎໂກຏີຫິ ວິຫາຣມຫໍ ກາເຣນ຺ຕີ ປຎ຺ຈມຕ຺ເຕຫິ ສຫາຍິກາສເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ປາສາທໍ ອຠິຣຸຫິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາ ໂສມນສ຺ສຊາຕາ ສຫາຍິກາ ອາຫ ‘‘ອິມໍ ເອວຣູປໍ ປາສາທໍ ກາເຣນ຺ຕິຍາ ຍໍ ມຍາ ປຸຎ຺ຎໍ ປສຸຕໍ, ຕໍ ອນຸໂມທຖ, ປຕ຺ຕິທານໍ ໂວ ທມ຺ມີ’’ຕິ. ‘‘ອໂຫ ສາຘຸ ອໂຫ ສາຘູ’’ຕິ ປສນ຺ນຈິຕ຺ຕາ ສພ຺ພາປິ ອນຸໂມທິໍສຸ.

ຕຕ຺ຖ ອຎ຺ຎຕຣາ ອຸປາສິກາ ວິເສສໂຕ ຕໍ ປຕ຺ຕິທານໍ ມນສາກາສິ. ສາ ນ ຈິຣສ຺ເສວ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ຕາວຕິໍເສສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຕສ຺ສາ ປຸຎ຺ຎານຸຠາເວນ ອເນກກູຏາຄາຣປາກາຣອຸຍ຺ຍານໂປກ຺ຂຣຓິອາທິປຏິມຓ຺ຑິຕໍ ໂສຬສໂຍຊນາຍາມວິຕ຺ຖາຣພ຺ເພຘໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຠາຍ ໂຍຊນສຕໍ ຜຣນ຺ຕໍ ອາກາສຈາຣິໍ ມຫນ຺ຕໍ ວິມານໍ ປາຕຸຣໂຫສິ. ສາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີປິ ອຈ຺ຉຣາສຫສ຺ສປຣິວາຣາ ສຫ ວິມາເນນ ຄຈ຺ຉຕິ. ວິສາຂາ ປນ ມຫາອຸປາສິກາ ວິປຸລປຣິຈ຺ຈາຄຕາຍ ສທ຺ຘາສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ນິມ຺ມານຣຕີສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ສຸນິມ຺ມິຕເທວຣາຊສ຺ສ ອຄ຺ຄມເຫສິຠາວໍ ສມ຺ປາປຸຓິ. ອຖາຍສ຺ມາ ອນຸຣຸທ຺ໂຘ ເທວຈາຣິກໍ ຈຣນ຺ໂຕ ຕໍ ວິສາຂາຍ ສຫາຍິກໍ ຕາວຕິໍສຠວເນ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ທິສ຺ວາ –

໗໒໙. ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ເຕນ ວຓ຺ເຓນ, ຍາ ຕ຺ວໍ ຕິຏ຺ຐສິ ເທວເຕ;

ໂອຠາເສນ຺ຕີ ທິສາ ສພ຺ພາ, ໂອສຘີ ວິຍ ຕາຣກາ.

໗໓໐. ‘‘ຕສ຺ສາ ເຕ ນຈ຺ຈມານາຍ, ອງ຺ຄມງ຺ເຄຫິ ສພ຺ພໂສ;

ທິພ຺ພາ ສທ຺ທາ ນິຈ຺ຉຣນ຺ຕິ, ສວນີຍາ ມໂນຣມາ.

໗໓໑. ‘‘ຕສ຺ສາ ເຕ ນຈ຺ຈມານາຍ, ອງ຺ຄມງ຺ເຄຫິ ສພ຺ພໂສ;

ທິພ຺ພາ ຄນ຺ຘາ ປວາຍນ຺ຕິ, ສຸຈິຄນ຺ຘາ ມໂນຣມາ.

໗໓໒. ‘‘ວິວຕ຺ຕມານາ ກາເຍນ, ຍາ ເວຓີສຸ ປິຬນ຺ຘນາ;

ເຕສໍ ສຸຍ຺ຍຕິ ນິຄ຺ໂຆໂສ, ຕູຣິເຍ ປຎ຺ຈງ຺ຄິເກ ຍຖາ.

໗໓໓. ‘‘ວຏໍສກາ ວາຕຘຸຕາ, ວາເຕນ ສມ຺ປກມ຺ປິຕາ;

ເຕສໍ ສຸຍ຺ຍຕິ ນິຄ຺ໂຆໂສ, ຕູຣິເຍ ປຎ຺ຈງ຺ຄິເກ ຍຖາ.

໗໓໔. ‘‘ຍາປິ ເຕ ສິຣສ຺ມິໍ ມາລາ, ສຸຈິຄນ຺ຘາ ມໂນຣມາ;

ວາຕິ ຄນ຺ໂຘ ທິສາ ສພ຺ພາ, ຣຸກ຺ໂຂ ມຎ຺ຊູສໂກ ຍຖາ.

໗໓໕. ‘‘ຆາຍເສ ຕໍ ສຸຈິຄນ຺ຘໍ, ຣູປໍ ປສ຺ສສິ ອມານຸສໍ;

ເທວເຕ ປຸຈ຺ຉິຕາຈິກ຺ຂ, ກິສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສິທໍ ຜລ’’ນ຺ຕິ. –

ອິມາຫິ ຄາຖາຫິ ປຸຈ຺ຉິ. ສາປິ ຕສ຺ສ ເອວໍ ພ຺ຍາກາສິ –

໗໓໖. ‘‘ສາວຕ຺ຖິຍໍ ມຍ຺ຫໍ ສຂີ ຠທນ຺ເຕ, ສງ຺ຆສ຺ສ ກາເຣສິ ມຫາວິຫາຣໍ;

ຕຕ຺ຖປ຺ປສນ຺ນາ ອຫມານຸໂມທິໍ, ທິສ຺ວາ ອຄາຣຎ຺ຈ ປິຍຎ຺ຈ ເມຕໍ.

໗໓໗. ‘‘ຕາເຍວ ເມ ສຸທ຺ຘນຸໂມທນາຍ, ລທ຺ຘໍ ວິມານພ຺ຠຸຕທສ຺ສເນຍ຺ຍໍ;

ສມນ຺ຕໂຕ ໂສຬສໂຍຊນານິ, ເວຫາຍສໍ ຄຈ຺ຉຕິ ອິທ຺ຘິຍາ ມມ.

໗໓໘. ‘‘ກູຏາຄາຣາ ນິເວສາ ເມ, ວິຠຕ຺ຕາ ຠາຄໂສ ມິຕາ;

ທທ຺ທລ຺ລມານາ ອາຠນ຺ຕິ, ສມນ຺ຕາ ສຕໂຍຊນໍ.

໗໓໙. ‘‘ໂປກ຺ຂຣຎ຺ໂຎ ຈ ເມ ເອຕ຺ຖ, ປຸຖຸໂລມນິເສວິຕາ;

ອຈ຺ໂຉທກາ ວິປ຺ປສນ຺ນາ, ໂສຓ຺ຓວາລຸກສນ຺ຖຕາ.

໗໔໐. ‘‘ນານາປທຸມສຎ຺ຉນ຺ນາ, ປຸຓ຺ຑຣີກສໂມຕຕາ;

ສຸຣຠີ ສມ຺ປວາຍນ຺ຕິ, ມນຸຎ຺ຎາ ມາລຸເຕຣິຕາ.

໗໔໑. ‘‘ຊມ຺ພຸໂຍ ປນສາ ຕາລາ, ນາຬິເກຣວນານິ ຈ;

ອນ຺ໂຕນິເວສເນ ຊາຕາ, ນານາຣຸກ຺ຂາ ອໂຣປິມາ.

໗໔໒. ‘‘ນານາຕູຣິຍສງ຺ຆຸຏ຺ຐໍ, ອຈ຺ຉຣາຄຓໂຆສິຕໍ;

ໂຍປິ ມໍ ສຸປິເນ ປສ຺ເສ, ໂສປິ ວິຕ຺ໂຕ ສິຍາ ນໂຣ.

໗໔໓. ‘‘ເອຕາທິສໍ ອພ຺ຠຸຕທສ຺ສເນຍ຺ຍໍ, ວິມານໍ ສພ຺ພໂສ ປຠໍ;

ມມ ກມ຺ເມ ຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ, ອລໍ ປຸຎ຺ຎານິ ກາຕເວ’’ຕິ.

໗໓໖. ຕຕ຺ຖ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ມຍ຺ຫໍ ສຂີ ຠທນ຺ເຕ, ສງ຺ຆສ຺ສ ກາເຣສິ ມຫາວິຫາຣນ຺ຕິ ຠນ຺ເຕ ອນຸຣຸທ຺ຘ, ສາວຕ຺ຖິຍາ ສມີເປ ປາຈີນປສ຺ເສ ມຍ຺ຫໍ ມມ ສກ຺ຂີ ສຫາຍິກາ ວິສາຂາ ມຫາອຸປາສິກາ ອາຄຕາຄຕໍ ຈາຕຸທ຺ທິສໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ນວຫິຣຎ຺ຎໂກຏິປຣິຈ຺ຈາເຄນ ປຸພ຺ພາຣາມໍ ນາມ ມຫນ຺ຕໍ ວິຫາຣໍ ກາເຣສິ. ຕຕ຺ຖປ຺ປສນ຺ນາ ອຫມານຸໂມທິນ຺ຕິ ຕສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ກຕປຣິໂຍສິເຕ ສງ຺ຆສ຺ສ ນິຍ຺ຍາທິຍມາເນ ຕາຍ ກເຕ ປຕ຺ຕິທາເນ ‘‘ອໂຫ ຐາເນ ວຕ ປຣິຈ຺ຈາໂຄ ກໂຕ’’ຕິ ປສນ຺ນາ ຣຕນຕ຺ຕເຍ ກມ຺ມຜເລ ຈ ສຎ຺ຊາຕປສາທາ ອຫໍ ອນຸໂມທິໍ. ວຕ຺ຖຸວເສນ ຕສ຺ສາ ອນຸໂມທນາຍ ອຸຬາຣຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ທິສ຺ວາ ອຄາຣຎ຺ຈ ປິຍຎ຺ຈ ເມຕ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ສຫສ຺ສຄພ຺ຠໍ ອຕິວິຍ ຣມຓີຍໍ ເທວວິມານສທິສໍ ຕຎ຺ຈ ອຄາຣໍ ມຫນ຺ຕໍ ປາສາທໍ ປິຍຎ຺ຈ ເມ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂໍ ສງ຺ຆໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ຕາທິສໍ ມຫນ຺ຕໍ ຘນປຣິຈ຺ຈາຄໍ ທິສ຺ວາ ອນຸໂມທິນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.

໗໓໗. ຕາເຍວ ເມ ສຸທ຺ຘນຸໂມທນາຍາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕາຍ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມປຣິຈ຺ຈາຄາຠາເວນ ສຸທ຺ຘາຍ ເກວລາຍ ອນຸໂມທນາເຍວ. ລທ຺ຘໍ ວິມານພ຺ຠຸຕທສ຺ສເນຍ຺ຍນ຺ຕິ ມຍ຺ຫໍ ປຸພ຺ເພ ອີທິສສ຺ສ ອຠູຕປຸພ຺ພຕາຍ ອພ຺ຠຸຕໍ ສມນ຺ຕຠທ຺ທກຠາເວນ ອຕິວິຍ ສຸຣູປຕາຍ ຈ ທສ຺ສເນຍ຺ຍໍ ອິມໍ ວິມານໍ ລທ຺ຘໍ ອຘິຄຕໍ. ເອວໍ ຕສ຺ສ ວິມານສ຺ສ ອຠິຣູປຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ປມາຓມຫຕ຺ຕໍ ປຠາວມຫຕ຺ຕໍ ອຸປໂຠຄວຕ຺ຖຸມຫຕ຺ຕຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສມນ຺ຕໂຕ ໂສຬສໂຍຊນານີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອິທ຺ຘິຍາ ມມາຕິ ມມ ປຸຎ຺ຎິທ຺ຘິຍາ.

໗໓໙. ໂປກ຺ຂຣຎ຺ໂຎຕິ ໂປກ຺ຂຣຓິໂຍ. ປຸຖຸໂລມນິເສວິຕາຕິ ທິພ຺ພມຈ຺ເຉຫິ ອຸປເສວິຕາ.

໗໔໐. ນານາປທຸມສຎ຺ຉນ຺ນາຕິ ສຕປຕ຺ຕສຫສ຺ສປຕ຺ຕາທິເຠເທຫິ ນານາວິເຘຫິ ຣຕ຺ຕປທຸເມຫິ ຣຕ຺ຕກມເລຫິ ຈ ສຎ຺ຉາທິຕາ. ປຸຓ຺ຑຣີກສໂມຕຕາຕິ ນານາວິເຘຫິ ເສຕກມເລຫິ ສມນ຺ຕໂຕ ອວຕຕາ, ນານາຣຸກ຺ຂາ ອໂຣປິມາ ສຸຣຠີ ສມ຺ປວາຍນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ.

໗໔໒. ໂສປີຕິ ໂສ ສຸປິນທສ຺ສາວີປິ. ວິຕ຺ໂຕຕິ ຕຸຏ຺ໂຐ.

໗໔໓. ສພ຺ພໂສ ປຠນ຺ຕິ ສມນ຺ຕໂຕ ໂອຠາສມານໍ. ກມ຺ເມ ຫີຕິ ກມ຺ມນິມິຕ຺ຕໍ. ຫີຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ເຈຕນານໍ ວາ ອປຣາປຣຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ພຫຸຠາວໂຕ ‘‘ກມ຺ເມຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອລນ຺ຕິ ຍຸຕ຺ຕໍ. ກາຕເວຕິ ກາຕຸໍ.

ອິທານິ ເຖໂຣ ວິສາຂາຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕຏ຺ຐານໍ ກຖາເປຕຸກາໂມ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

໗໔໔. ‘‘ຕາເຍວ ເຕ ສຸທ຺ຘນຸໂມທນາຍ,

ລທ຺ຘໍ ວິມານພ຺ຠຸຕທສ຺ສເນຍ຺ຍໍ;

ຍາ ເຈວ ສາ ທານມທາສິ ນາຣີ,

ຕສ຺ສາ ຄຕິໍ ພ຺ຣູຫິ ກຸຫິໍ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ສາ’’ຕິ.

໗໔໔. ຕຕ຺ຖ ຍາ ເຈວ ສາ ທານມທາສິ ນາຣີຕິ ຍສ຺ສ ທານສ຺ສ ອນຸໂມທນາຍ ຕ຺ວໍ ອີທິສໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຏິລຠິ, ຕໍ ທານໍ ຍາ ເຈວ ສາ ນາຣີ ອທາສີຕິ ວິສາຂໍ ມຫາອຸປາສິກໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ຕາຍ ເອວ ເທວຕາຍ ຕສ຺ສາ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ກຖາເປຕຸກາໂມ ອາຫ ‘‘ຕສ຺ສາ ຄຕິໍ ພ຺ຣູຫິ ກຸຫິໍ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ສາ’’ຕິ. ຕສ຺ສາ ຄຕິນ຺ຕິ ຕາຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕເທວຄຕິໍ.

ອິທານິ ເຖເຣນ ປຸຈ຺ຉິຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ຕີ ອາຫ –

໗໔໕. ‘‘ຍາ ສາ ອຫຸ ມຍ຺ຫໍ ສຂີ ຠທນ຺ເຕ, ສງ຺ຆສ຺ສ ກາເຣສິ ມຫາວິຫາຣໍ;

ວິຎ຺ຎາຕຘມ຺ມາ ສາ ອທາສິ ທານໍ, ອຸປ຺ປນ຺ນາ ນິມ຺ມານຣຕີສຸ ເທເວສຸ.

໗໔໖. ‘‘ປຊາປຕີ ຕສ຺ສ ສຸນິມ຺ມິຕສ຺ສ,

ອຈິນ຺ຕິໂຍ ກມ຺ມວິປາກ ຕສ຺ສາ;

ຍເມຕໍ ປຸຈ຺ຉສິ ‘ກຸຫິໍ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ສາ’ຕິ,

ຕໍ ເຕ ວິຍາກາສິໍ ອນຎ຺ຎຖາ ອຫ’’ນ຺ຕິ.

໗໔໕. ຕຕ຺ຖ ວິຎ຺ຎາຕຘມ຺ມາຕິ ວິຎ຺ຎາຕສາສນຘມ຺ມາ, ປຏິວິທ຺ຘຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ມາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໗໔໖. ສຸນິມ຺ມິຕສ຺ສາຕິ ສຸນິມ຺ມິຕສ຺ສ ເທວຣາຊສ຺ສ. ອຈິນ຺ຕິໂຍ ກມ຺ມວິປາກ ຕສ຺ສາຕິ ວິຠຕ຺ຕິໂລປໍ ກຕ຺ວາ ນິທ຺ເທໂສ, ຕສ຺ສາ ມມ ສຂິຍາ ນິພ຺ພານຣຕີສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕາຍ ກມ຺ມວິປາໂກ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມສ຺ສ ວິປາກຠູຕາ ທິພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິ ອຈິນ຺ຕິຍາ ອປ຺ປເມຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນຎ຺ຎຖາຕິ ອວິປຣີຕໍ ຍຖາສຠາວໂຕ. ກຖໍ ປນາຍໍ ຕສ຺ສາ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອຎ຺ຎາສີຕິ? ສຸຠທ຺ທາ ວິຍ ຠທ຺ທາຍ, ວິສາຂາປິ ເທວຘີຕາ ອິມິສ຺ສາ ສນ຺ຕິກໍ ອຄມາສິ.

ອິທານິ ເທວຘີຕາ ເຖຣໍ ອຎ຺ເຎສມ຺ປິ ທານສມາທປເນ ນິໂຍເຊນ຺ຕີ ອິມາຫິ ຄາຖາຫິ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ –

໗໔໗. ‘‘ເຕນຫຎ຺ເຎປິ ສມາທເປຖ, ສງ຺ຆສ຺ສ ທານານິ ທທາຖ ວິຕ຺ຕາ;

ຘມ຺ມຎ຺ຈ ສຸຓາຖ ປສນ຺ນມານສາ, ສຸທຸລ຺ລໂຠ ລທ຺ໂຘ ມນຸສ຺ສລາໂຠ.

໗໔໘. ‘‘ຍໍ ມຄ຺ຄໍ ມຄ຺ຄາຘິປຕີ ອເທສຍິ, ພ຺ຣຫ຺ມສ຺ສໂຣ ກຎ຺ຈນສນ຺ນິຠຕ຺ຕໂຈ;

ສງ຺ຆສ຺ສ ທານານິ ທທາຖ ວິຕ຺ຕາ, ມຫປ຺ຜລາ ຍຕ຺ຖ ຠວນ຺ຕິ ທກ຺ຂິຓາ.

໗໔໙. ‘‘ເຍ ປຸຄ຺ຄລາ ອຏ຺ຐ ສຕໍ ປສຕ຺ຖາ, ຈຕ຺ຕາຣິ ເອຕານິ ຍຸຄານິ ໂຫນ຺ຕິ;

ເຕ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍາ ສຸຄຕສ຺ສ ສາວກາ, ເອເຕສຸ ທິນ຺ນານິ ມຫປ຺ຜລານິ.

໗໕໐. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈ ປຏິປນ຺ນາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈ ຜເລ ຐິຕາ;

ເອສ ສງ຺ໂຆ ອຸຊຸຠູໂຕ, ປຎ຺ຎາສີລສມາຫິໂຕ.

໗໕໑. ‘‘ຍຊມານານໍ ມນຸສ຺ສານໍ, ປຸຎ຺ຎເປກ຺ຂານ ປາຓິນໍ;

ກໂຣຕໍ ໂອປຘິກໍ ປຸຎ຺ຎໍ, ສງ຺ເຆ ທິນ຺ນໍ ມຫປ຺ຜລໍ.

໗໕໒. ‘‘ເອໂສ ຫິ ສງ຺ໂຆ ວິປຸໂລ ມຫຄ຺ຄໂຕ, ເອສປ຺ປເມຍ຺ໂຍ ອຸທຘີວ ສາຄໂຣ;

ເອເຕ ຫິ ເສຏ຺ຐາ ນຣວີຣສາວກາ, ປຠງ຺ກຣາ ຘມ຺ມມຸທີຣຍນ຺ຕິ.

໗໕໓. ‘‘ເຕສໍ ສຸທິນ຺ນໍ ສຸຫຸຕໍ ສຸຍິຏ຺ຐໍ, ເຍ ສງ຺ຆມຸທ຺ທິສ຺ສ ທທນ຺ຕິ ທານໍ;

ສາ ທກ຺ຂິຓາ ສງ຺ຆຄຕາ ປຕິຏ຺ຐິຕາ, ມຫປ຺ຜລາ ໂລກວິທູນ ວຓ຺ຓິຕາ.

໗໕໔. ‘‘ເອຕາທິສໍ ຍຎ຺ຎມນຸສ຺ສຣນ຺ຕາ, ເຍ ເວທຊາຕາ ວິຈຣນ຺ຕິ ໂລເກ;

ວິເນຍ຺ຍ ມຈ຺ເຉຣມລໍ ສມູລໍ, ອນິນ຺ທິຕາ ສຄ຺ຄມຸເປນ຺ຕິ ຐານ’’ນ຺ຕິ.

໗໔໗. ຕຕ຺ຖ ເຕນຫຎ຺ເຎປີຕິ ເຕນຫິ ອຎ຺ເຎປິ. ເຕນາຕິ ຈ ເຕນ ກາຣເຓນ, ຫີຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ‘‘ສມາທເປຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ສມາທປນາກາຣໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສງ຺ຆສ຺ສ ທານານິ ທທາຖາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຏ຺ຐຫິ ອກ຺ຂເຓຫິ ວຊ຺ຊິຕໍ ມນຸສ຺ສຠາວໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ສຸທຸລ຺ລໂຠ ລທ຺ໂຘ ມນຸສ຺ສລາໂຠ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຏ຺ຐ ອກ຺ຂຓາ ນາມ ຕໂຍ ອປາຍາ ອຣູປາ ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕາ ປຈ຺ຈນ຺ຕເທໂສ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ເວກລ຺ລໍ ນິຍຕມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກຕາ ອປາຕຸຠາໂວ ພຸທ຺ຘສ຺ສາຕິ.

໗໔໘. ຍໍ ມຄ຺ຄນ຺ຕິ ຍໍ ເຂຕ຺ຕວິເສເສ ກຕໍ ທານໍ, ຕໍ ເອກນ຺ເຕນ ສຸຄຕິສມ຺ປາປນໂຕ ສຸຄຕິຄາມິມຄ຺ຄໍ ອປາຍມຄ຺ຄໂຕ ຊຄ຺ຆມຄ຺ຄາທິໂຕ ຈ ອຕິວິຍ ເສຏ຺ຐຠາເວນ ມຄ຺ຄາຘິປນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ. ທານມ຺ປິ ຫິ ສທ຺ຘາຫິຣິໂຍ ວິຍ ‘‘ເທວໂລກຄາມິມຄ຺ໂຄ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍຖາຫ –

‘‘ສທ຺ຘາ ຫິຣິຍໍ ກຸສລຎ຺ຈ ທານໍ, ຘມ຺ມາ ເອເຕ ສປ຺ປຸຣິສານຸຍາຕາ;

ເອຕຎ຺ຫິ ມຄ຺ຄໍ ທິວິຍໍ ວທນ຺ຕິ, ເອເຕນ ຫິ ຄຈ຺ຉຕິ ເທວໂລກ’’ນ຺ຕິ.(ອ. ນິ. ໘.໓໒; ກຖາ. ໔໘໐);

‘‘ມຄ຺ຄາຘິປຕີ’’ຕິ ວາ ປາໂຐ, ຕສ຺ສ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ ສເທວກສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ອຘິປຕິຠູໂຕ ສຕ຺ຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ສງ຺ຆສ຺ສ ທານານິ ທທາຖາຕິອາທິນາ ປຸນປິ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ເຍສຸ ທານສໍວິຠາເຄ ນິໂຍເຊນ຺ຕີ ອາຫ.

໗໔໙. ອິທານິ ຕໍ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍໍ ອຣິຍສງ຺ຆໍ ສຣູປໂຕ ທສ຺ເສນ຺ຕີ ‘‘ເຍ ປຸຄ຺ຄລາ ອຏ຺ຐ ສຕໍ ປສຕ຺ຖາ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເຍຕິ ອນິຍມິຕນິທ຺ເທໂສ. ປຸຄ຺ຄລາຕິ ສຕ຺ຕາ. ອຏ຺ຐາຕິ ເຕສໍ ຄຓນປຣິຈ຺ເຉໂທ. ເຕ ຫິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈ ປຏິປນ຺ນາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈ ຜເລ ຐິຕາຕິ ອຏ຺ຐ ໂຫນ຺ຕິ. ສຕໍ ປສຕ຺ຖາຕິ ສປ຺ປຸຣິເສຫິ ພຸທ຺ຘປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສາວເກຫິ ອຎ຺ເຎຫິ ຈ ເທວມນຸສ຺ເສຫິ ປສ຺ສຕ຺ຖາ. ກສ຺ມາ? ສຫຊາຕສີລາທິຄຸຓໂຍຄໂຕ. ເຕສຎ຺ຫິ ຈມ຺ປກພກຸລກຸສຸມາທີນໍ ວິຍ ສຫຊາຕວຓ຺ຓຄນ຺ຘາທໂຍ ສຫຊາຕສີລສມາຘິອາທໂຍ ຄຸຓາ, ເຕນ ເຕ ວຓ຺ຓຄນ຺ຘາທິສມ຺ປນ຺ນານິ ວິຍ ປຸປ຺ຜານິ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ສຕໍ ປິຍາ ມນາປາ ປາສໍສິຍາ ຈ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເຍ ປຸຄ຺ຄລາ ອຏ຺ຐ ສຕໍ ປສຕ຺ຖາ’’ຕິ. ເຕ ປນ ສງ຺ເຂປໂຕ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄຏ຺ໂຐ ຜລຏ຺ໂຐຕິ ເອກໍ ຍຸຄໍ, ເອວໍ ຍາວ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຏ຺ໂຐ ຜລຏ຺ໂຐຕິ ເອກໍ ຍຸຄນ຺ຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຍຸຄານິ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິ ເອຕານິ ຍຸຄານິ ໂຫນ຺ຕິ ເຕ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍາ’’ຕິ. ເຕຕິ ປຸພ຺ເພ ອນິຍມໂຕ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐານໍ ນິຍເມຕ຺ວາ ທສ຺ສນໍ. ເຕ ຫິ ສພ຺ເພປິ ກມ຺ມໍ ກມ຺ມຜລຎ຺ຈ ສທ຺ທຫິຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພເທຍ຺ຍຘມ຺ມສງ຺ຂາຕໍ ທກ຺ຂິຓໍ ອຣຫນ຺ຕີຕິ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍາ ຄຸຓວິເສສໂຍເຄນ ທານສ຺ສ ມຫປ຺ຜລຠາວສາຘນໂຕ. ສຸຄຕສ຺ສ ສາວກາຕິ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຘມ຺ມສວນນ຺ເຕ ອຣິຍາຍ ຊາຕິຍາ ຊາຕຕາຍ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ສຸຓນ຺ຕີຕິ ສາວກາ. ເອເຕສຸ ທິນ຺ນານິ ມຫປ຺ຜລານີຕິ ເອເຕສຸ ສຸຄຕສ຺ສ ສາວເກສຸ ອປ຺ປການິປິ ທານານິ ທິນ຺ນານິ ປຏິຄ຺ຄາຫກໂຕ ທກ຺ຂິຓາວິສຸທ຺ຘິຍາ ມຫປ຺ຜລານິ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕນາຫ ຠຄວາ ‘‘ຍາວຕາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ຆາ ວາ ຄຓາ ວາ, ຕຖາຄຕສາວກສງ຺ໂຆ ເຕສໍ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕີ’’ຕິອາທິ (ອ. ນິ. ໔.໓໔; ໕.໓໒; ອິຕິວຸ. ໙໐).

໗໕໐. ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈ ປຏິປນ຺ນາຕິອາທິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖເມວ.

ອິຘ ປນ ອາຍສ຺ມາ ອນຸຣຸທ຺ໂຘ ອຕ຺ຕນາ ເທວຕາຍ ຈ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ມນຸສ຺ສໂລກໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ອາໂຣເຈສິ. ຠຄວາ ຕມຕ຺ຖໍ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ກຕ຺ວາ ສມ຺ປຕ຺ຕປຣິສາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ສາ ເທສນາ ມຫາຊນສ຺ສ ສາຕ຺ຖິກາ ອໂຫສີຕິ.

ວິຫາຣວິມານວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.