໔. ມຎ຺ຊິຏ຺ຐກວຄ຺ໂຄ

໑. ມຎ຺ຊິຏ຺ຐກວິມານວຓ຺ຓນາ

ມຎ຺ຊິຏ຺ຐກວຄ຺ເຄ ມຎ຺ຊິຏ຺ຐເກ ວິມານສ຺ມິນ຺ຕິ ມຎ຺ຊິຏ຺ຐກວິມານໍ. ຕສ຺ສ ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ. ຕຕ຺ຖ ອຎ຺ຎຕໂຣ ອຸປາສໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ອນນ຺ຕຣວິມາເນ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ມຓ຺ຑປໍ ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ນິສິນ຺ນໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ປູເຊຕ຺ວາ ທານໍ ເທຕິ. ເຕນ ຈ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕຣາ ກຸລທາສີ ອນ຺ຘວເນ ສຸປຸປ຺ຜິຕໍ ສາລຣຸກ຺ຂໍ ທິສ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ປຸປ຺ຜານິ ຄເຫຕ຺ວາ ຫີເຣຫິ ອາວຸຓິຕ຺ວາ ວຏໍສເກ ກຕ຺ວາ ປຸນ ພຫູນິ ມຸຕ຺ຕປຸປ຺ຜານິ ອຄ຺ຄປຸປ຺ຜານິ ຈ ຄເຫຕ຺ວາ ນຄຣໍ ປວິຏ຺ຐາ. ຕສ຺ມິໍ ມຓ຺ຑເປ ຍຸຄນ຺ຘຣປພ຺ພຕກຸຈ຺ຉິໍ ໂອຠາສຍມານໍ ພາລສູຣິຍໍ ວິຍ ຉພ຺ພຓ຺ຓພຸທ຺ຘຣໍສິໂຍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນໍ, ຠຄວນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ປສນ຺ນຈິຕ຺ຕາ ເຕຫິ ປຸປ຺ເຜຫິ ປູເຊນ຺ຕີ ວຏໍສການິ ອາສນສ຺ສ ສມນ຺ຕໂຕ ຐເປຕ຺ວາ ອິຕຣານິ ຈ ປຸປ຺ຜານິ ໂອກິຣິຕ຺ວາ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ອຄມາສິ. ສາ ອປຣຠາເຄ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ຕາວຕິໍສຠວເນ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕສ຺ສາ ຣຕ຺ຕຜລິກມຍໍ ວິມານໍ, ຕສ຺ສ ຈ ປຸຣໂຕ ສຸວຓ຺ຓວາລຸກາສນ຺ຖຕຠູມິຠາຄໍ ມຫນ຺ຕໍ ສາລວນໍ ປາຕຸຣໂຫສິ. ສາ ຍທາ ວິມານໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ສາລວນໍ ປວິສຕິ, ຕທາ ສາລສາຂາ ໂອນມິຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ອຸປຣິ ກຸສຸມານິ ໂອກິຣນ຺ຕິ. ຕໍ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ອິມາຫິ ຄາຖາຫິ ກຕກມ຺ມໍ ປຸຈ຺ຉິ –

໖໘໙. ‘‘ມຎ຺ຊິຏ຺ຐເກ ວິມານສ຺ມິໍ, ໂສຓ຺ຓວາລຸກສນ຺ຖເຕ;

ປຎ຺ຈງ຺ຄິເກນ ຕູຣິເຍນ, ຣມສິ ສຸປ຺ປວາທິເຕ.

໖໙໐. ‘‘ຕມ຺ຫາ ວິມານາ ໂອຣຸຍ຺ຫ, ນິມ຺ມິຕາ ຣຕນາມຍາ;

ໂອຄາຫສິ ສາລວນໍ, ປຸປ຺ຜິຕໍ ສພ຺ພກາລິກໍ.

໖໙໑. ‘‘ຍສ຺ສ ຍສ຺ເສວ ສາລສ຺ສ, ມູເລ ຕິຏ຺ຐສິ ເທວເຕ;

ໂສ ໂສ ມຸຎ຺ຈຕິ ປຸປ຺ຜານິ, ໂອນມິຕ຺ວາ ທຸມຸຕ຺ຕໂມ.

໖໙໒. ‘‘ວາເຕຣິຕໍ ສາລວນໍ, ອາຘຸຕໍ ທິຊເສວິຕໍ;

ວາຕິ ຄນ຺ໂຘ ທິສາ ສພ຺ພາ, ຣຸກ຺ໂຂ ມຎ຺ຊູສໂກ ຍຖາ.

໖໙໓. ‘‘ຆາຍເສ ຕໍ ສຸຈິຄນ຺ຘໍ, ຣູປໍ ປສ຺ສສິ ອມານຸສໍ;

ເທວເຕ ປຸຈ຺ຉິຕາຈິກ຺ຂ, ກິສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສິທໍ ຜລ’’ນ຺ຕິ.

໖໘໙. ຕຕ຺ຖ ມຎ຺ຊິຏ຺ຐເກ ວິມານສ຺ມິນ຺ຕິ ຣຕ຺ຕຜລິກມເຍ ວິມາເນ. ສິນ຺ທຸວາຣກຓວີຣມກຸລສທິສວຓ຺ຓຎ຺ຫິ ‘‘ມຎ຺ຊິຏ຺ຐກ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ໂສຓ຺ຓວາລຸກສນ຺ຖເຕຕິ ສມນ຺ຕໂຕ ວິປ຺ປກິຓ຺ຓາຫິ ສຸວຓ຺ຓວາລຸກາຫິ ສນ຺ຖຕຠູມິຠາເຄ. ຣມສິ ສຸປ຺ປວາທິເຕຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ປວາທິເຕນ ປຎ຺ຈງ຺ຄິເກນ ຕູຣິເຍນ ອຠິຣມສິ.

໖໙໐. ນິມິຕ຺ຕາ ຣຕນາມຍາຕິ ຕວ ສຸຈຣິຕສິປ຺ປິນາ ອຠິນິມ຺ມິຕາ ຣຕນມຍາ ວິມານາ. ໂອຄາຫສີຕິ ປວິສສິ. ສພ຺ພກາລິກນ຺ຕິ ສພ຺ພກາເລ ສຸຂໍ ສພ຺ພອຸຕຸສປ຺ປາຍໍ, ສພ຺ພກາເລ ປຸປ຺ຜນກໍ ວາ.

໖໙໒. ວາເຕຣິຕນ຺ຕິ ຍຖາ ປຸປ຺ຜານິ ໂອກິຣນ຺ຕິ, ເອວໍ ວາເຕນ ອີຣິຕໍ ຈລິຕໍ. ອາຘຸຕນ຺ຕິ ມນ຺ເທນ ມາລຸເຕນ ສຓິກສຓິກໍ ວິຘູປຍມານໍ. ທິຊເສວິຕນ຺ຕິ ມຍູຣໂກກິລາທິສກຸຓສງ຺ເຆຫິ ອຸປເສວິຕໍ.

ເອວໍ ເຖເຣນ ປຸຏ຺ຐາ ສາ ເທວຕາ ອິມາຫິ ຄາຖາຫິ ພ຺ຍາກາສິ –

໖໙໔. ‘‘ອຫໍ ມນຸສ຺ເສສຸ ມນຸສ຺ສຠູຕາ, ທາສີ ອຍິຣກຸເລ ອຫຸໍ;

ພຸທ຺ຘໍ ນິສິນ຺ນໍ ທິສ຺ວານ, ສາລປຸປ຺ເຜຫິ ໂອກິຣິໍ.

໖໙໕. ‘‘ວຏໍສກຎ຺ຈ ສຸກຕໍ, ສາລປຸປ຺ຜມຍໍ ອຫໍ;

ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອຸປນາເມສິໍ, ປສນ຺ນາ ເສຫິ ປາຓິຠິ.

໖໙໖. ‘‘ຕາຫໍ ກມ຺ມໍ ກຣິຕ຺ວານ, ກຸສລໍ ພຸທ຺ຘວຓ຺ຓິຕໍ;

ອເປຕໂສກາ ສຸຂິຕາ, ສມ຺ປໂມທາມນາມຍາ’’ຕິ.

໖໙໔-໕. ຕຕ຺ຖ ອຍິຣກຸເລຕິ ອຍ຺ຍກຸເລ, ສາມິກເຄເຫຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຫຸນ຺ຕິ ອໂຫສິໍ. ໂອກິຣິນ຺ຕິ ປຸປ຺ເຜຫິ ວິປ຺ປກິຣິໍ. ອຸປນາເມສິນ຺ຕິ ປູຊາວເສນ ອຸປນາເມສິໍ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ອຖາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ສປຣິວາຣາຍ ຕສ຺ສາ ເທວຕາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕ຺ວາ ມນຸສ຺ສໂລກໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ຕມຕ຺ຖໍ ນິເວເທສິ. ຠຄວາ ຕໍ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ກຕ຺ວາ ສມ຺ປຕ຺ຕມຫາຊນສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ເທສນາ ສເທວກສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ສາຕ຺ຖິກາ ອໂຫສີຕິ.

ມຎ຺ຊິຏ຺ຐກວິມານວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ປຠສ຺ສຣວິມານວຓ຺ຓນາ

ປຠສ຺ສຣວຣວຓ຺ຓນິເຠຕິ ປຠສ຺ສຣວິມານໍ. ຕສ຺ສ ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ. ເຕນ ຈ ສມເຍນ ຣາຊຄເຫ ອຎ຺ຎຕໂຣ ອຸປາສໂກ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານຕ຺ເຖເຣ ອຠິປ຺ປສນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ຕສ຺ເສກາ ຘີຕາ ສທ຺ຘາ ປສນ຺ນາ, ສາປິ ເຖເຣ ຄຣຸຈິຕ຺ຕີກາຣພຫຸລາ ໂຫຕິ. ອເຖກທິວສໍ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ຣາຊຄເຫ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ໂຕ ຕໍ ກຸລໍ ອຸປສງ຺ກມິ. ສາ ເຖຣໍ ທິສ຺ວາ ໂສມນສ຺ສຊາຕາ ອາສນໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ເຖເຣ ຕຕ຺ຖ ນິສິນ຺ເນ ສຸມນມາລາຍ ປູເຊຕ຺ວາ ມຘຸຣໍ ຄຸຬຜາຓິຕໍ ເຖຣສ຺ສ ປຕ຺ເຕ ອາກິຣິ, ເຖໂຣ ອນຸໂມທິຕຸກາໂມ ນິສີທິ. ສາ ຆຣາວາສສ຺ສ ພຫຸກິຈ຺ຈຕາຍ ອໂນກາສຕໍ ປເວເທຕ຺ວາ ‘‘ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ທິວເສ ຘມ຺ມໍ ໂສສ຺ສາມີ’’ຕິ ເຖຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຸຍ຺ໂຍເຊສິ. ຕທເຫວ ຈ ສາ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ຕາວຕິໍເສສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຕໍ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອິມາຫິ ຄາຖາຫິ ປຸຈ຺ຉິ –

໖໙໗. ‘‘ປຠສ຺ສຣວຣວຓ຺ຓນິເຠ, ສຸຣຕ຺ຕວຕ຺ຖວສເນ;

ມຫິທ຺ຘິເກ ຈນ຺ທນຣຸຈິຣຄຕ຺ເຕ,

ກາ ຕ຺ວໍ ສຸເຠ ເທວເຕ ວນ຺ທເສ ມມໍ.

໖໙໘. ‘‘ປລ຺ລງ຺ໂກ ຈ ເຕ ມຫຄ຺ໂຆ, ນານາຣຕນຈິຕ຺ຕິໂຕ ຣຸຈິໂຣ;

ຍຕ຺ຖ ຕ຺ວໍ ນິສິນ຺ນາ ວິໂຣຈສິ, ເທວຣາຊາຣິວ ນນ຺ທເນ ວເນ.

໖໙໙. ‘‘ກິໍ ຕ຺ວໍ ປຸເຣ ສຸຈຣິຕມາຈຣີ ຠທ຺ເທ, ກິສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ວິປາກໍ;

ອນຸໂຠສິ ເທວໂລກສ຺ມິໍ, ເທວເຕ ປຸຈ຺ຉິຕາຈິກ຺ຂ;

ກິສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສິທໍ ຜລ’’ນ຺ຕິ.

໖໙໗. ຕຕ຺ຖ ປຠສ຺ສຣວຣວຓ຺ຓນິເຠຕິ ນິຠາຕິ ທິພ຺ພຕີຕິ ນິຠາ, ວຓ຺ໂຓວ ນິຠາ ວຓ຺ຓນິຠາ, ອຕິວິຍ ໂອຠາສນໂຕ ປຠສ຺ສຣາ ຉວິໂທສາຠາເວນ ວຣາ ອຸຕ຺ຕມາ ວຓ຺ຓນິຠາ ເອຕິສ຺ສາຕິ ປຠສ຺ສຣວຣວຓ຺ຓນິຠາ. ອາມນ຺ຕນວເສນ ‘‘ປຠສ຺ສຣວຣວຓ຺ຓນິເຠ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຸຣຕ຺ຕວຕ຺ຖວສເນຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ຣຕ຺ຕວຕ຺ຖນິວຕ຺ເຖ. ຈນ຺ທນຣຸຈິຣຄຕ຺ເຕຕິ ຈນ຺ທນານຸລິຕ຺ຕໍ ວິຍ ຣຸຈິຣຄຕ຺ເຕ, ໂຄສີຕຈນ຺ທເນນ ພຫລຕຣານຸລິຕ຺ຕໍ ວິຍ ສຸຣຕ຺ຕມນຸຎ຺ຎສຣີຣາວຍເວຕິ ອຕ຺ໂຖ, ຈນ຺ທນານຸເລເປນ ວາ ຣຸຈິຣຄຕ຺ເຕ.

ເອວໍ ເຖເຣນ ປຸຏ຺ຐາ ເທວຕາ ອິມາຫິ ຄາຖາຫິ ພ຺ຍາກາສິ –

໗໐໐. ‘‘ປິຓ຺ຑາຍ ເຕ ຈຣນ຺ຕສ຺ສ, ມາລໍ ຜາຓິຕຎ຺ຈ ອທທໍ ຠນ຺ເຕ;

ຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສິທໍ ວິປາກໍ, ອນຸໂຠມິ ເທວໂລກສ຺ມິໍ.

໗໐໑. ‘‘ໂຫຕິ ຈ ເມ ອນຸຕາໂປ, ອປຣທ຺ຘໍ ທຸກ຺ຂິຕຎ຺ຈ ເມ ຠນ຺ເຕ;

ສາຫໍ ຘມ຺ມໍ ນາສ຺ໂສສິໍ, ສຸເທສິຕໍ ຘມ຺ມຣາເຊນ.

໗໐໒. ‘‘ຕໍ ຕໍ ວທາມິ ຠທ຺ທນ຺ເຕ, ຍສ຺ສ ເມ ອນຸກມ຺ປິໂຍ ໂກຈິ;

ຘມ຺ເມສຸ ຕໍ ສມາທເປຖ, ສຸເທສິຕໍ ຘມ຺ມຣາເຊນ.

໗໐໓. ‘‘ເຍສໍ ອຕ຺ຖິ ສທ຺ຘາ ພຸທ຺ເຘ, ຘມ຺ເມ ຈ ສງ຺ຆຣຕເນ;

ເຕ ມໍ ອຕິວິໂຣຈນ຺ຕິ, ອາຍຸນາ ຍສສາ ສິຣິຍາ.

໗໐໔. ‘‘ປຕາເປນ ວຓ຺ເຓນ ອຸຕ຺ຕຣິຕຣາ, ອຎ຺ເຎ ມຫິທ຺ຘິກຕຣາ ມຍາ ເທວາ’’ຕິ.

໗໐໐. ຕຕ຺ຖ ມາລນ຺ຕິ ສຸມນປຸປ຺ຜໍ. ຜາຓິຕນ຺ຕິ ອຸຈ຺ຉຸຣສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ກຕຜາຓິຕໍ.

໗໐໑. ອນຸຕາໂປຕິ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ. ຕສ຺ສ ກາຣຓມາຫ ‘‘ອປຣທ຺ຘໍ ທຸກ຺ຂຕຎ຺ຈ ເມ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ອິທານິ ຕໍ ສຣູປໂຕ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ສາຫໍ ຘມ຺ມໍ ນາສ຺ໂສສິ’’ນ຺ຕິ, ສາ ອຫໍ ຕທາ ຕວ ເທເສຕຸກາມສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ນ ສຸຓິໍ. ກີທິສໍ? ສຸເທສິຕໍ ຘມ຺ມຣາເຊນາຕິ, ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ອາທິກລ຺ຍາຓາທິຕາຍ ເອກນ຺ຕນິຍ຺ຍານິກຕາຍ ຈ ສ຺ວາຂາຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໗໐໒. ຕນ຺ຕິ ຕສ຺ມາ ຘມ຺ມຣາເຊນ ສຸເທສິຕຕ຺ຕາ ອສວນສ຺ສ ຈ ມາທິສານໍ ອນຸຕາປເຫຕຸຠາວໂຕ. ຕນ຺ຕິ ຕຸວໍ, ຕຸຍ຺ຫນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍສ຺ສາຕິ ໂຍ ອສ຺ສ. ອນຸກມ຺ປິໂຍຕິ ອນຸກມ຺ປິຕພ຺ໂພ. ໂກຈີຕິ ໂຍ ໂກຈິ. ຘມ຺ເມສູຕິ ສີລາທິຘມ຺ເມສຸ. ‘‘ຘມ຺ເມ ຫີ’’ຕິ ວາ ປາໂຐ, ສາສນຘມ຺ເມຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຫີຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ, ວຈນວິປລ຺ລາໂສ ວາ. ຕນ຺ຕິ ອນຸກມ຺ປິຕພ຺ພປຸຄ຺ຄລໍ. ສຸເທສິຕນ຺ຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ເທສິຕໍ.

໗໐໓-໔. ເຕ ມໍ ອຕິວິໂຣຈນ຺ຕີຕິ ເຕ ຣຕນຕ຺ຕເຍ ປສນ຺ນາ ເທວປຸຕ຺ຕາ ມໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ວິໂຣຈນ຺ຕິ. ປຕາເປນາຕິ ເຕຊສາ ອານຸຠາເວນ. ອຎ຺ເຎຕິ ເຍ ອຎ຺ເຎ. ມຍາຕິ ນິສ຺ສກ຺ເກ ກຣຓວຈນໍ. ວຓ຺ເຓນ ອຸຕ຺ຕຣິຕຣາ ມຫິທ຺ຘິກຕຣາ ຈ ເທວາ, ເຕ ຣຕນຕ຺ຕເຍ ອຠິປ຺ປສນ຺ນາເຍວາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ປຠສ຺ສຣວິມານວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ນາຄວິມານວຓ຺ຓນາ

ອລງ຺ກຕາ ມຓິກຎ຺ຈນາຈິຕນ຺ຕິ ນາຄວິມານໍ. ຕສ຺ສ ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ຠຄວາ ພາຣາຓສິຍໍ ວິຫຣຕິ ອິສິປຕເນ ມິຄທາເຍ. ເຕນ ສມເຍນ ພາຣາຓສິວາສິນີ ເອກາ ອຸປາສິກາ ສທ຺ຘາ ປສນ຺ນາ ສີລາຈາຣສມ຺ປນ຺ນາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ວຕ຺ຖຍຸຄໍ ວາຍາເປຕ຺ວາ ສຸປຣິໂຘຕໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ປາທມູເລ ຐເປຕ຺ວາ ເອວມາຫ ‘‘ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕຸ, ຠນ຺ເຕ ຠຄວາ, ອິມໍ ວຕ຺ຖຍຸຄໍ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍ ຍໍ ມມ ອສ຺ສ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍາ’’ຕິ. ຠຄວາ ຕໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ອຸປນິສ຺ສຍສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ, ສາ ເທສນາວສາເນ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ເຄຫໍ ອຄມາສິ. ສາ ນ ຈິຣສ຺ເສວ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ຕາວຕິໍເສສຸ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ສກ຺ກສ຺ສ ເທວຣາຊສ຺ສ ປິຍາ ອໂຫສິ ວລ຺ລຠາ ຍສຸຕ຺ຕຣາ ນາມ ນາເມນ. ຕສ຺ສາ ປຸຎ຺ຎານຸຠາເວນ ເຫມຊາລສຎ຺ຉນ຺ໂນ ກຸຎ຺ຊຣວໂຣ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ຈ ຂນ຺ເຘ ມຓິມໂຍ ມຓ຺ຑໂປ, ມຊ຺ເຌ ສຸປຎ຺ຎຕ຺ຕຣຕນປລ຺ລງ຺ໂກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ທ຺ວີສຸ ທນ຺ເຕສຸ ຈສ຺ສ ກມລກຸວລຍຸຊ຺ຊລາ ຣມຓີຍາ ທ຺ເວ ໂປກ຺ຂຣຓິໂຍ ປາຕຸຣເຫສຸໍ. ຕຕ຺ຖ ປທຸມກຓ຺ຓິກາສຸ ຐິຕາ ເທວຘີຕາ ປຄ຺ຄຫິຕປຎ຺ຈງ຺ຄິກຕູຣິຍາ ນຈ຺ຈນ຺ຕິ ເຈວ ຄາຍນ຺ຕິ ຈ.

ສຕ຺ຖາ ພາຣາຓສິຍໍ ຍຖາຠິຣນ຺ຕໍ ວິຫຣິຕ຺ວາ ເຍນ ສາວຕ຺ຖິ ເຕນ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກາມິ. ອນຸປຸພ຺ເພນ ສາວຕ຺ຖິໍ ປຕ຺ວາ ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ອຖ ສາ ເທວຕາ ອຕ຺ຕນາ ອນຸຠຸຍ຺ຍມານໍ ທິພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ກາຣຓໍ ອຸປຘາເຣນ຺ຕີ ‘‘ສຕ຺ຖຸ ວຕ຺ຖຍຸຄທານກາຣຓ’’ນ຺ຕິ ຎຕ຺ວາ ສຎ຺ຊາຕໂສມນສ຺ສາ ຠຄວຕິ ປສາທພຫຸມານາ ວນ຺ທິຕຸກາມາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ຫຕ຺ຖິກ຺ຂນ຺ຘວຣຄຕາ ອາກາເສນ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໂຕ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ຕໍ ອາຍສ຺ມາ ວງ຺ຄີໂສ ຠຄວໂຕ ອນຸຎ຺ຎາຍ ອິມາຫິ ຄາຖາຫິ ປຸຈ຺ຉິ –

໗໐໕. ‘‘ອລງ຺ກຕາ ມຓິກຎ຺ຈນາຈິຕໍ, ໂສວຓ຺ຓຊາລຈິຕໍ ມຫນ຺ຕໍ;

ອຠິຣຸຍ຺ຫ ຄຊວຣໍ ສຸກປ຺ປິຕໍ, ອິຘາຄມາ ເວຫາຍສໍ ອນ຺ຕລິກ຺ເຂ.

໗໐໖. ‘‘ນາຄສ຺ສ ທນ຺ເຕສຸ ທຸເວສຸ ນິມ຺ມິຕາ, ອຈ຺ໂຉທກາ ປທຸມິນິໂຍ ສຸຜຸລ຺ລາ;

ປທຸເມສຸ ຈ ຕູຣິຍຄຓາ ປຠິຊ຺ຊເຣ, ອິມາ ຈ ນຈ຺ຈນ຺ຕິ ມໂນຫຣາໂຍ.

໗໐໗. ‘‘ເທວິທ຺ຘິປຕ຺ຕາສິ ມຫານຸຠາເວ, ມນຸສ຺ສຠູຕາ ກິມກາສິ ປຸຎ຺ຎໍ;

ເກນາສິ ເອວໍ ຊລິຕານຸຠາວາ, ວຓ຺ໂຓ ຈ ເຕ ສພ຺ພທິສາ ປຠາສຕີ’’ຕິ.

໗໐໕. ຕຕ຺ຖ ອລງ຺ກຕາຕິ ສພ຺ພາຠຣຓວິຠູສິຕາ. ມຓິກຎ຺ຈນາຈິຕນ຺ຕິ ເຕຫິ ທິພ຺ພມາເນຫິ ມຓິສຸວຓ຺ເຓຫິ ອາຈິຕໍ. ໂສວຓ຺ຓຊາລຈິຕນ຺ຕິ ເຫມຊາລສຎ຺ຉນ຺ນໍ. ມຫນ຺ຕນ຺ຕິ ວິປຸລໍ. ສຸກປ຺ປິຕນ຺ຕິ ຄມນສນ຺ນາຫວເສນ ສຸຏ຺ຐຸ ສນ຺ນທ຺ຘໍ. ເວຫາຍສນ຺ຕິ ເວຫາຍສຠູເຕ ຫຕ຺ຖິປິຏ຺ເຐ. ອນ຺ຕລິກ຺ເຂຕິ ອາກາເສ, ‘‘ອລງ຺ກຕມຓິກຎ຺ຈນາຈິຕ’’ນ຺ຕິປິ ປາໂຐ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ – ເທວເຕ, ຕ຺ວໍ ສພ຺ພາລງ຺ກາເຣຫິ ອລງ຺ກຕາ ອລງ຺ກຕມຓິກຎ຺ຈນາຈິຕໍ, ອຕິວິຍ ທິພ຺ພມາເນຫິ ມຓີຫິ ກຎ຺ຈເນຫິ ຈ ອລງ຺ກຣຓວເສນ ຂຈິຕໍ, ເຫມຊາເລຫິ ກຸມ຺ຠາລງ຺ກາຣາທິເຠເທຫິ ຫຕ຺ຖາລງ຺ກາເຣຫິ ຈິຕໍ ອາມຸຕ຺ຕໍ ມຫນ຺ຕໍ ອຕິວິຍ ພ຺ຣຫນ຺ຕໍ ອຸຕ຺ຕມໍ ຄຊໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ຫຕ຺ຖິປິຏ຺ຐິຍາ ນິສິນ຺ນາ ອາກາເສເນວ ອິຘ ອມ຺ຫາກໍ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄຕາຕິ.

໗໐໖. ນາຄສ຺ສ ທນ຺ເຕສຸ ທຸເວສຸ ນິມ຺ມິຕາຕິ ເອຣາວຓສ຺ສ ວິຍ ນາຄຣາຊສ຺ສ ອິມສ຺ສ ທ຺ວີສຸ ທນ຺ເຕສຸ ທ຺ເວ ໂປກ຺ຂຣຓິໂຍ ສຸຈຣິຕສິປ຺ປິນາ ສຸຏ຺ຐຸ ວິຣຈິຕາ. ຕູຣິຍຄຓາຕິ ປຎ຺ຈງ຺ຄິກຕູຣິຍສມູຫາ. ປຠິຊ຺ຊເຣຕິ ທ຺ວາທສນ຺ນໍ ລຍເຠທານໍ ວເສນ ປເຠທໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ‘‘ປວຊ຺ຊເຣ’’ຕິ ຈ ປຐນ຺ຕິ, ປກາເຣຫິ ວາທີຍນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອວໍ ເຖເຣນ ປຸຏ຺ຐາ ເທວຕາ ອິມາຫິ ຄາຖາຫິ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສິ –

໗໐໘. ‘‘ພາຣາຓສິຍໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ, ພຸທ຺ຘສ຺ສຫໍ ວຕ຺ຖຍຸຄໍ ອທາສິໍ;

ປາທານິ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ຉມາ ນິສີທິໍ, ວິຕ຺ຕາ ຈຫໍ ອຎ຺ຊລິກໍ ອກາສິໍ.

໗໐໙. ‘‘ພຸທ຺ໂຘ ຈ ເມ ກຎ຺ຈນສນ຺ນິຠຕ຺ຕໂຈ, ອເທສຍິ ສມຸທຍທຸກ຺ຂນິຈ຺ຈຕໍ;

ອສງ຺ຂຕໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘສສ຺ສຕໍ, ມຄ຺ຄໍ ອເທສຍິ ຍໂຕ ວິຊານິສໍ.

໗໑໐. ‘‘ອປ຺ປາຍຸກີ ກາລກຕາ ຕໂຕ ຈຸຕາ, ອຸປປນ຺ນາ ຕິທສຄຓໍ ຍສສ຺ສິນີ;

ສກ຺ກສ຺ສຫໍ ອຎ຺ຎຕຣາ ປຊາປຕິ, ຍສຸຕ຺ຕຣາ ນາມ ທິສາສຸ ວິສ຺ສຸຕາ’’ຕິ.

໗໐໘-໙. ຕຕ຺ຖ ຉມາຕິ ຠູມິຍໍ. ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ຫິ ອິທໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຕວຈນໍ. ວິຕ຺ຕາຕິ ຕຸຏ຺ຐາ. ຍໂຕຕິ ຍໂຕ ສຕ຺ຖຸ ສາມຸກ຺ກໍສິກຘມ຺ມເທສນໂຕ. ວິຊານິສນ຺ຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອຣິຍສຈ຺ຈານິ ປຏິວິຊ຺ຌິໍ.

໗໑໐. ອປ຺ປາຍຸກີຕິ ‘‘ອີທິສໍ ນາມ ອຸຬາຣໍ ປຸຎ຺ຎໍ ກຕ຺ວາ ນ ຕຍາ ເອຕສ຺ມິໍ ທຸກ຺ຂພຫຸເລ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕຠາເວ ເອວໍ ຐາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ສຎ຺ຊາຕາຠິສນ຺ຘິນາ ວິຍ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄເຕນ ກມ຺ມຸນາ ອປ຺ປາຍຸກາ ສມານາ. ອຎ຺ຎຕຣາ ປຊາປຕີຕິ ໂສຬສສຫສ຺ສານໍ ມເຫສີນໍ ອຎ຺ຎຕຣາ. ທິສາສຸ ວິສ຺ສຸຕາຕິ ທ຺ວີສຸ ເທວໂລເກສຸ ສພ຺ພທິສາສຸ ປາກຏາ ປຎ຺ຎາຕາ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ນາຄວິມານວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໔. ອໂລມວິມານວຓ຺ຓນາ

ອຠິກ຺ກນ຺ເຕນ ວຓ຺ເຓນາຕິ ອໂລມວິມານໍ. ຕສ຺ສ ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ຠຄວາ ພາຣາຓສິຍໍ ອິສິປຕເນ ມິຄທາເຍ ວິຫຣນ຺ໂຕ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ພາຣາຓສິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ. ຕຕ຺ເຖກາ ອໂລມາ ນາມ ທຸຄ຺ຄຕິຕ຺ຖີ ຠຄວນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ປສນ຺ນຈິຕ຺ຕາ ອຎ຺ຎໍ ທາຕພ຺ພໍ ອປສ຺ສນ຺ຕີ ‘‘ອີທິສມ຺ປິ ຠຄວໂຕ ທິນ຺ນໍ ມຍ຺ຫໍ ມຫປ຺ຜລໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ປຣິຠິນ຺ນວຓ຺ຓໍ ອໂລຓໍ ສຸກ຺ຂກຸມ຺ມາສໍ ອຸປເນສິ, ຠຄວາ ປຏິຄ຺ຄເຫສິ. ສາ ຕໍ ທານໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ໂສມນສ຺ສໍ ປເວເທສິ, ສາ ອປຣຠາເຄ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ຕາວຕິໍເສສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຕໍ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ –

໗໑໑. ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ເຕນ ວຓ຺ເຓນ…ເປ… ວຓ຺ໂຓ ຈ ເຕ ສພ຺ພທິສາ ປຠາສຕີ’’ຕິ. –

ປຸຈ຺ຉິ. ສາປິ ຕສ຺ສ ພ຺ຍາກາສິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ –

໗໑໔. ‘‘ສາ ເທວຕາ ອຕ຺ຕມນາ…ເປ… ຍສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສິທໍ ຜລ’’ນ຺ຕິ. – ວຸຕ຺ຕໍ;

໗໑໕. ‘‘ອຫຎ຺ຈ ພາຣາຓສິຍໍ, ພຸທ຺ຘສ຺ສາທິຈ຺ຈພນ຺ຘຸໂນ;

ອທາສິໍ ສຸກ຺ຂກຸມ຺ມາສໍ, ປສນ຺ນາ ເສຫິ ປາຓິຠິ.

໗໑໖. ‘‘ສຸກ຺ຂາຍ ອໂລຓິກາຍ ຈ, ປສ຺ສ ຜລໍ ກຸມ຺ມາສປິຓ຺ຑິຍາ;

ອໂລມໍ ສຸຂິຕໍ ທິສ຺ວາ, ໂກ ປຸຎ຺ຎໍ ນ ກຣິສ຺ສຕິ.

໗໑໗. ‘‘ເຕນ ເມຕາທິໂສ ວຓ຺ໂຓ…ເປ… ວຓ຺ໂຓ ຈ ເມ ສພ຺ພທິສາ ປຠາສຕີ’’ຕິ.

໗໑໖. ຕຕ຺ຖ ອໂລມໍ ສຸຂິຕໍ ທິສ຺ວາຕິ ອໂລມມ຺ປິ ນາມ ສຸກ຺ຂກຸມ຺ມາສມຕ຺ຕໍ ທຕ຺ວາ ເອວໍ ທິພ຺ພສຸເຂນ ສຸຂິຕໍ ທິສ຺ວາ. ໂກ ປຸຎ຺ຎໍ ນ ກຣິສ຺ສຕີຕິ ໂກ ນາມ ອຕ຺ຕໂນ ຫິຕສຸຂໍ ອິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຸຎ຺ຎໍ ນ ກຣິສ຺ສຕີຕິ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ອໂລມວິມານວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ກຎ຺ຊິກທາຍິກາວິມານວຓ຺ຓນາ

ອຠິກ຺ກນ຺ເຕນ ວຓ຺ເຓນາຕິ ກຎ຺ຊິກທາຍິກາວິມານໍ. ຕສ຺ສ ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ຠຄວາ ອນ຺ຘກວິນ຺ເທ ວິຫຣຕິ. ເຕນ ຈ ສມເຍນ ຠຄວໂຕ ກຸຈ຺ຉິຍໍ ວາຕໂຣໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ອາມນ຺ເຕສິ ‘‘ຄຈ຺ຉ ຕ຺ວໍ ອານນ຺ທ, ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ມຍ຺ຫໍ ເຠສຊ຺ຊຕ຺ຖໍ ກຎ຺ຊິກໍ ອາຫຣາ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວໂຕ ປຏິສ຺ສຸຓິຕ຺ວາ ມຫາຣາຊທຕ຺ຕິຍໍ ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປຏ຺ຐາກເວຊ຺ຊສ຺ສ ນິເວສນທ຺ວາເຣ ອຏ຺ຐາສິ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ເວຊ຺ຊສ຺ສ ຠຣິຍາ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເຖຣໍ ປຸຈ຺ຉິ ‘‘ກີທິເສນ ໂວ, ຠນ຺ເຕ, ເຠສຊ຺ເຊນ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ສາ ກິຣ ພຸທ຺ຘິສມ຺ປນ຺ນາ ‘‘ເຠສຊ຺ເຊນ ປໂຍຊເນ ສຕິ ເຖໂຣ ອິຘາຄຈ຺ຉຕິ, ນ ຠິກ຺ຂຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂສິ. ‘‘ກຎ຺ຊິເກນາ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ນ ຍິທໍ ເຠສຊ຺ຊໍ ມຍ຺ຫໍ ອຍ຺ຍສ຺ສ, ຕຖາ ເຫສ ຠຄວໂຕ ປຕ຺ໂຕ, ຫນ຺ທາຫໍ ໂລກນາຖສ຺ສ ອນຸຈ຺ຉວິກໍ ກຎ຺ຊິກໍ ສມ຺ປາເທມີ’’ຕິ ໂສມນສ຺ສຊາຕາ ສຎ຺ຊາຕພຫຸມານາ ພທຣຍູເສນ ຍາຄຸໍ ສມ຺ປາເທຕ຺ວາ ປຕ຺ຕໍ ປູເຣຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ປຣິວາຣຠາເວນ ອຎ຺ຎຎ຺ຈ ໂຠຊນໍ ປຏິຍາເທຕ຺ວາ ເປເສສິ. ຕໍ ປຣິຠຸຕ຺ຕມຕ຺ຕສ຺ເສວ ຠຄວໂຕ ໂສ ອາພາໂຘ ວູປສມິ. ສາ ອປເຣນ ສມເຍນ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ຕາວຕິໍເສສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ມຫຕິໍ ທິພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວນ຺ຕີ ໂມທຕິ. ອຖາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ເທວຈາຣິກໍ ຈຣນ຺ໂຕ ຕໍ ອຈ຺ຉຣາສຫສ຺ສປຣິວາເຣນ ວິຈຣນ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາ ຕາຍ ກຕກມ຺ມໍ ອິມາຫິ ຄາຖາຫິ ປຸຈ຺ຉິ –

໗໑໙. ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ເຕນ ວຓ຺ເຓນ …ເປ… ວຓ຺ໂຓ ຈ ເຕ ສພ຺ພທິສາ ປຠາສຕີ’’ຕິ. –

ສາປິ ພ຺ຍາກາສິ.

໗໒໑. ‘‘ສາ ເທວຕາ ອຕ຺ຕມນາ…ເປ… ຍສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສິທໍ ຜລໍ’’.

໗໒໓. ‘‘ອຫໍ ອນ຺ຘກວິນ຺ທມ຺ຫິ, ພຸທ຺ຘສ຺ສາທິຈ຺ຈພນ຺ຘຸໂນ;

ອທາສິໍ ໂກລສມ຺ປາກໍ, ກຎ຺ຊິກໍ ເຕລຘູປິຕໍ.

໗໒໔. ‘‘ປິປ຺ຜລ຺ຍາ ລສຸເຓນ ຈ, ມິສ຺ສໍ ລາມຎ຺ຊເກນ ຈ;

ອທາສິໍ ອຸຊຸຠູຕສ຺ມິໍ, ວິປ຺ປສນ຺ເນນ ເຈຕສາ.

໗໒໕. ‘‘ຍາ ມເຫສິຕ຺ຕໍ ກາເຣຍ຺ຍ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕິສ຺ສ ຣາຊິໂນ;

ນາຣີ ສພ຺ພງ຺ຄກລ຺ຍາຓີ, ຠຕ຺ຕຸ ຈາໂນມທສ຺ສິກາ;

ເອກສ຺ສ ກຎ຺ຊິກທານສ຺ສ, ກລໍ ນາຄ຺ຆຕິ ໂສຬສິໍ.

໗໒໖. ‘‘ສຕໍ ນິກ຺ຂາ ສຕໍ ອສ຺ສາ, ສຕໍ ອສ຺ສຕຣີຣຖາ;

ສຕໍ ກຎ຺ຎາສຫສ຺ສານິ, ອາມຸຕ຺ຕມຓິກຸຓ຺ຑລາ;

ເອກສ຺ສ ກຎ຺ຊິກທານສ຺ສ, ກລໍ ນາຄ຺ຆນ຺ຕິ ໂສຬສິໍ.

໗໒໗. ‘‘ສຕໍ ເຫມວຕາ ນາຄາ, ອີສາທນ຺ຕາ ອຸຣູຬ຺ຫວາ;

ສຸວຓ຺ຓກຈ຺ຉາ ມາຕງ຺ຄາ, ເຫມກປ຺ປນວາສສາ,

ເອກສ຺ສ ກຎ຺ຊິກທານສ຺ສ, ກລໍ ນາຄ຺ຆນ຺ຕິ ໂສຬສິໍ.

໗໒໘. ‘‘ຈຕຸນ຺ນມປິ ທີປານໍ, ອິສ຺ສຣໍ ໂຍຘ ກາຣເຍ;

ເອກສ຺ສ ກຎ຺ຊິກທານສ຺ສ, ກລໍ ນາຄ຺ຆຕິ ໂສຬສິ’’ນ຺ຕິ.

໗໒໓-໔. ຕຕ຺ຖ ອທາສິໍ ໂກລສມ຺ປາປກໍ, ກຎ຺ຊິກໍ ເຕລຘູປິຕນ຺ຕິ ພທຣໂມທກກສາເວ ຈຕຸຄຸໂຓທກສໂມທິເຕ ປາເກນ ຈຕຸຕ຺ຖຠາຄາວສິຏ຺ຐໍ ຍາຄຸໍ ປຈິຕ຺ວາ ຕໍ ຕິກຏຸກອຊໂມທຫິງ຺ຄຸຊີຣກລສຸຓາທີຫິ ກຏຸກຠຓ຺ເຑຫິ ອຠິສງ຺ຂຣິຕ຺ວາ ສຸຘູປິຕໍ ກຕ຺ວາ ລາມຎ຺ຊຄນ຺ຘໍ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ປສນ຺ນຈິຕ຺ເຕນ ຠຄວໂຕ ປຕ຺ເຕ ອາກິຣິຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ອທາສິໍ, ເຖຣສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ປຕິຏ຺ຐເປສິນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເຕນາຫ –

‘‘ປິປ຺ຜລ຺ຍາ ລສຸເຓນ ຈ, ມິສ຺ສໍ ລາມຎ຺ຊເກນ ຈ;

ອທາສິໍ ອຸຊຸຠູຕສ຺ມິໍ, ວິປ຺ປສນ຺ເນນ ເຈຕສາ’’ຕິ.

ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ເອວໍ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ຕາຍ ເທວຕາຍ ອຕ຺ຕນາ ສມຸປຈິຕສຸຈຣິຕກມ຺ເມ ອາວິກເຕ ສປຣິວາຣາຍ ຕສ຺ສາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕ຺ວາ ມນຸສ຺ສໂລກໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ຠຄວໂຕ ອາໂຣເຈສິ. ຠຄວາ ຕມຕ຺ຖໍ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ກຕ຺ວາ ຈຕຸປຣິສມຊ຺ເຌ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ສາ ເທສນາ ມຫາຊນສ຺ສ ສາຕ຺ຖິກາ ອໂຫສີຕິ.

ກຎ຺ຊິກທາຍິກາວິມານວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖. ວິຫາຣວິມານວຓ຺ຓນາ

ອຠິກ຺ກນ຺ເຕນ ວຓ຺ເຓນາຕິ ວິຫາຣວິມານໍ. ຕສ຺ສ ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ. ເຕນ ສມເຍນ ວິສາຂາ ມຫາອຸປາສິກາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ອຸສ຺ສວທິວເສ ອຸຍ຺ຍາເນ ວິຈຣຓຕ຺ຖໍ ສຫາຍິກາຫິ ປຣິຊເນນ ຈ ອຸສ຺ສາຫິຕາ ສຸນ຺ຫາຕານຸລິຕ຺ຕາ ສຸໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ມຫາລຕາປສາຘນໍ ປິຬນ຺ຘິຕ຺ວາ ປຎ຺ຈມຕ຺ເຕຫິ ສຫາຍິກາສເຕຫິ ປຣິວາຣິຕາ ມຫນ຺ເຕນ ອິສ຺ສຣິເຍນ ມຫຕາ ປຣິຈ຺ເຉເທນ ເຄຫໂຕ ນິກ຺ຂມ຺ມ ອຸຍ຺ຍານໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ພາລທາຣິກາຍ ວິຍ ກິໍ ເມ ໂມຆກີຬິເຕນ, ຫນ຺ທາຫໍ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ມໂນຠາວນີເຍ ຈ ອຍ຺ເຍ ວນ຺ທິສ຺ສາມິ, ຘມ຺ມຎ຺ຈ ໂສສ຺ສາມີ’’ຕິ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເອກມນ຺ເຕ ຐຕ຺ວາ ມຫາລຕາປິຬນ຺ຘນໍ ໂອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ຕໍ ທາສິຍາ ຫຕ຺ເຖ ທຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ຕສ຺ສາ ຠຄວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ.

ສາ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ມໂນຠາວນີເຍ ຈ ຠິກ຺ຂູ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ວິຫາຣໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ໂຖກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ທາສິໍ ອາຫ ‘‘ຫນ຺ທ ເຊ ອາຠຣຓໍ ປິຬນ຺ຘິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ສາ ຕໍ ຠຓ຺ຑິກໍ ກຕ຺ວາ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ວິຫາເຣ ຐເປຕ຺ວາ ຕຫໍ ຕຫໍ ວິຈຣິຕ຺ວາ ຄມນກາເລ ວິສ຺ສຣິຕ຺ວາ ຄຕຕ຺ຕາ ‘‘ວິສ຺ສຣິຕໍ ມຍາ, ຕິຏ຺ຐ ອຍ຺ເຍ ອາຫຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ນິວຕ຺ຕິຕຸກາມາ ອໂຫສິ. ວິສາຂາ ‘‘ສເຈ ເຊ ວິຫາເຣ ຐເປຕ຺ວາ ວິສ຺ສຣິຕໍ, ຕສ຺ສ ວິຫາຣສ຺ເສວ ອຕ຺ຖາຍ ຕໍ ປຣິຈ຺ຈຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອຘິປ຺ປາຍໍ ປເວເທນ຺ຕີ ‘‘ວິຫາຣໍ, ຠນ຺ເຕ, ກາເຣສ຺ສາມິ, ອຘິວາເສຕຸ ເມ ຠຄວາ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍາ’’ຕິ ອາຫ. ອຘິວາເສສິ ຠຄວາ ຕຸຓ຺ຫີຠາເວນ.

ສາ ຕໍ ປິຬນ຺ຘນໍ ສຕສຫສ຺ສາຘິກນວໂກຏິອຄ຺ຆນກໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມຕາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາເນນ ນວກມ຺ມາຘິຏ຺ຐາຍເກນ ສຸວິຠຕ຺ຕຠິຕ຺ຕິຖມ຺ຠຕຸລາໂຄປານສິກຓ຺ຓິກທ຺ວາຣພາຫວາຕປານ ໂສປານາທິເຄຫາວຍວໍ ມໂນຫຣໍ ສຸວິກປ຺ປິຕກຏ຺ຐກມ຺ມຣມຓີຍໍ ສຸປຣິກມ຺ມກຕສຸຘາກມ຺ມໍ ມນຸຎ຺ຎໍ ສຸວິຣຈິຕມາລາກມ຺ມລຕາກມ຺ມາທິຈິຕ຺ຕກມ຺ມວິຈິຕ຺ຕໍ ສຸປຣິນິຏ຺ຐິຕມຓິກຸຏ຺ຏິມ ສທິສຠູມິຕລໍ ເທວວິມານສທິສໍ ເຫຏ຺ຐາຠູມິຍໍ ປຎ຺ຈ ຄພ຺ຠສຕານິ, ອຸປຣິຠູມິຍໍ ປຎ຺ຈ ຄພ຺ຠສຕານີຕິ ຄພ຺ຠສຫສ຺ສປຏິມຓ຺ຑິຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ຈ ວສນານຸຈ຺ຉວິກໍ ມຫນ຺ຕໍ ປາສາທໍ ຕສ຺ສ ປຣິວາຣປາສາທສຫສ຺ສຎ຺ຈ ເຕສໍ ປຣິວາຣຠາເວນ ກຸຏິມຓ຺ຑປຈງ຺ກມນາທີນິ ຈ ກາເຣນ຺ຕີ ນວຫິ ມາເສຫິ ວິຫາຣໍ ນິຏ຺ຐາເປສິ. ປຣິນິຏ຺ຐິເຕ ຈ ວິຫາເຣ ນວເຫວ ຫິຣຎ຺ຎໂກຏີຫິ ວິຫາຣມຫໍ ກາເຣນ຺ຕີ ປຎ຺ຈມຕ຺ເຕຫິ ສຫາຍິກາສເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ປາສາທໍ ອຠິຣຸຫິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາ ໂສມນສ຺ສຊາຕາ ສຫາຍິກາ ອາຫ ‘‘ອິມໍ ເອວຣູປໍ ປາສາທໍ ກາເຣນ຺ຕິຍາ ຍໍ ມຍາ ປຸຎ຺ຎໍ ປສຸຕໍ, ຕໍ ອນຸໂມທຖ, ປຕ຺ຕິທານໍ ໂວ ທມ຺ມີ’’ຕິ. ‘‘ອໂຫ ສາຘຸ ອໂຫ ສາຘູ’’ຕິ ປສນ຺ນຈິຕ຺ຕາ ສພ຺ພາປິ ອນຸໂມທິໍສຸ.

ຕຕ຺ຖ ອຎ຺ຎຕຣາ ອຸປາສິກາ ວິເສສໂຕ ຕໍ ປຕ຺ຕິທານໍ ມນສາກາສິ. ສາ ນ ຈິຣສ຺ເສວ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ຕາວຕິໍເສສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຕສ຺ສາ ປຸຎ຺ຎານຸຠາເວນ ອເນກກູຏາຄາຣປາກາຣອຸຍ຺ຍານໂປກ຺ຂຣຓິອາທິປຏິມຓ຺ຑິຕໍ ໂສຬສໂຍຊນາຍາມວິຕ຺ຖາຣພ຺ເພຘໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຠາຍ ໂຍຊນສຕໍ ຜຣນ຺ຕໍ ອາກາສຈາຣິໍ ມຫນ຺ຕໍ ວິມານໍ ປາຕຸຣໂຫສິ. ສາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີປິ ອຈ຺ຉຣາສຫສ຺ສປຣິວາຣາ ສຫ ວິມາເນນ ຄຈ຺ຉຕິ. ວິສາຂາ ປນ ມຫາອຸປາສິກາ ວິປຸລປຣິຈ຺ຈາຄຕາຍ ສທ຺ຘາສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ນິມ຺ມານຣຕີສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ສຸນິມ຺ມິຕເທວຣາຊສ຺ສ ອຄ຺ຄມເຫສິຠາວໍ ສມ຺ປາປຸຓິ. ອຖາຍສ຺ມາ ອນຸຣຸທ຺ໂຘ ເທວຈາຣິກໍ ຈຣນ຺ໂຕ ຕໍ ວິສາຂາຍ ສຫາຍິກໍ ຕາວຕິໍສຠວເນ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ທິສ຺ວາ –

໗໒໙. ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ເຕນ ວຓ຺ເຓນ, ຍາ ຕ຺ວໍ ຕິຏ຺ຐສິ ເທວເຕ;

ໂອຠາເສນ຺ຕີ ທິສາ ສພ຺ພາ, ໂອສຘີ ວິຍ ຕາຣກາ.

໗໓໐. ‘‘ຕສ຺ສາ ເຕ ນຈ຺ຈມານາຍ, ອງ຺ຄມງ຺ເຄຫິ ສພ຺ພໂສ;

ທິພ຺ພາ ສທ຺ທາ ນິຈ຺ຉຣນ຺ຕິ, ສວນີຍາ ມໂນຣມາ.

໗໓໑. ‘‘ຕສ຺ສາ ເຕ ນຈ຺ຈມານາຍ, ອງ຺ຄມງ຺ເຄຫິ ສພ຺ພໂສ;

ທິພ຺ພາ ຄນ຺ຘາ ປວາຍນ຺ຕິ, ສຸຈິຄນ຺ຘາ ມໂນຣມາ.

໗໓໒. ‘‘ວິວຕ຺ຕມານາ ກາເຍນ, ຍາ ເວຓີສຸ ປິຬນ຺ຘນາ;

ເຕສໍ ສຸຍ຺ຍຕິ ນິຄ຺ໂຆໂສ, ຕູຣິເຍ ປຎ຺ຈງ຺ຄິເກ ຍຖາ.

໗໓໓. ‘‘ວຏໍສກາ ວາຕຘຸຕາ, ວາເຕນ ສມ຺ປກມ຺ປິຕາ;

ເຕສໍ ສຸຍ຺ຍຕິ ນິຄ຺ໂຆໂສ, ຕູຣິເຍ ປຎ຺ຈງ຺ຄິເກ ຍຖາ.

໗໓໔. ‘‘ຍາປິ ເຕ ສິຣສ຺ມິໍ ມາລາ, ສຸຈິຄນ຺ຘາ ມໂນຣມາ;

ວາຕິ ຄນ຺ໂຘ ທິສາ ສພ຺ພາ, ຣຸກ຺ໂຂ ມຎ຺ຊູສໂກ ຍຖາ.

໗໓໕. ‘‘ຆາຍເສ ຕໍ ສຸຈິຄນ຺ຘໍ, ຣູປໍ ປສ຺ສສິ ອມານຸສໍ;

ເທວເຕ ປຸຈ຺ຉິຕາຈິກ຺ຂ, ກິສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສິທໍ ຜລ’’ນ຺ຕິ. –

ອິມາຫິ ຄາຖາຫິ ປຸຈ຺ຉິ. ສາປິ ຕສ຺ສ ເອວໍ ພ຺ຍາກາສິ –

໗໓໖. ‘‘ສາວຕ຺ຖິຍໍ ມຍ຺ຫໍ ສຂີ ຠທນ຺ເຕ, ສງ຺ຆສ຺ສ ກາເຣສິ ມຫາວິຫາຣໍ;

ຕຕ຺ຖປ຺ປສນ຺ນາ ອຫມານຸໂມທິໍ, ທິສ຺ວາ ອຄາຣຎ຺ຈ ປິຍຎ຺ຈ ເມຕໍ.

໗໓໗. ‘‘ຕາເຍວ ເມ ສຸທ຺ຘນຸໂມທນາຍ, ລທ຺ຘໍ ວິມານພ຺ຠຸຕທສ຺ສເນຍ຺ຍໍ;

ສມນ຺ຕໂຕ ໂສຬສໂຍຊນານິ, ເວຫາຍສໍ ຄຈ຺ຉຕິ ອິທ຺ຘິຍາ ມມ.

໗໓໘. ‘‘ກູຏາຄາຣາ ນິເວສາ ເມ, ວິຠຕ຺ຕາ ຠາຄໂສ ມິຕາ;

ທທ຺ທລ຺ລມານາ ອາຠນ຺ຕິ, ສມນ຺ຕາ ສຕໂຍຊນໍ.

໗໓໙. ‘‘ໂປກ຺ຂຣຎ຺ໂຎ ຈ ເມ ເອຕ຺ຖ, ປຸຖຸໂລມນິເສວິຕາ;

ອຈ຺ໂຉທກາ ວິປ຺ປສນ຺ນາ, ໂສຓ຺ຓວາລຸກສນ຺ຖຕາ.

໗໔໐. ‘‘ນານາປທຸມສຎ຺ຉນ຺ນາ, ປຸຓ຺ຑຣີກສໂມຕຕາ;

ສຸຣຠີ ສມ຺ປວາຍນ຺ຕິ, ມນຸຎ຺ຎາ ມາລຸເຕຣິຕາ.

໗໔໑. ‘‘ຊມ຺ພຸໂຍ ປນສາ ຕາລາ, ນາຬິເກຣວນານິ ຈ;

ອນ຺ໂຕນິເວສເນ ຊາຕາ, ນານາຣຸກ຺ຂາ ອໂຣປິມາ.

໗໔໒. ‘‘ນານາຕູຣິຍສງ຺ຆຸຏ຺ຐໍ, ອຈ຺ຉຣາຄຓໂຆສິຕໍ;

ໂຍປິ ມໍ ສຸປິເນ ປສ຺ເສ, ໂສປິ ວິຕ຺ໂຕ ສິຍາ ນໂຣ.

໗໔໓. ‘‘ເອຕາທິສໍ ອພ຺ຠຸຕທສ຺ສເນຍ຺ຍໍ, ວິມານໍ ສພ຺ພໂສ ປຠໍ;

ມມ ກມ຺ເມ ຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ, ອລໍ ປຸຎ຺ຎານິ ກາຕເວ’’ຕິ.

໗໓໖. ຕຕ຺ຖ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ມຍ຺ຫໍ ສຂີ ຠທນ຺ເຕ, ສງ຺ຆສ຺ສ ກາເຣສິ ມຫາວິຫາຣນ຺ຕິ ຠນ຺ເຕ ອນຸຣຸທ຺ຘ, ສາວຕ຺ຖິຍາ ສມີເປ ປາຈີນປສ຺ເສ ມຍ຺ຫໍ ມມ ສກ຺ຂີ ສຫາຍິກາ ວິສາຂາ ມຫາອຸປາສິກາ ອາຄຕາຄຕໍ ຈາຕຸທ຺ທິສໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ນວຫິຣຎ຺ຎໂກຏິປຣິຈ຺ຈາເຄນ ປຸພ຺ພາຣາມໍ ນາມ ມຫນ຺ຕໍ ວິຫາຣໍ ກາເຣສິ. ຕຕ຺ຖປ຺ປສນ຺ນາ ອຫມານຸໂມທິນ຺ຕິ ຕສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ກຕປຣິໂຍສິເຕ ສງ຺ຆສ຺ສ ນິຍ຺ຍາທິຍມາເນ ຕາຍ ກເຕ ປຕ຺ຕິທາເນ ‘‘ອໂຫ ຐາເນ ວຕ ປຣິຈ຺ຈາໂຄ ກໂຕ’’ຕິ ປສນ຺ນາ ຣຕນຕ຺ຕເຍ ກມ຺ມຜເລ ຈ ສຎ຺ຊາຕປສາທາ ອຫໍ ອນຸໂມທິໍ. ວຕ຺ຖຸວເສນ ຕສ຺ສາ ອນຸໂມທນາຍ ອຸຬາຣຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ທິສ຺ວາ ອຄາຣຎ຺ຈ ປິຍຎ຺ຈ ເມຕ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ສຫສ຺ສຄພ຺ຠໍ ອຕິວິຍ ຣມຓີຍໍ ເທວວິມານສທິສໍ ຕຎ຺ຈ ອຄາຣໍ ມຫນ຺ຕໍ ປາສາທໍ ປິຍຎ຺ຈ ເມ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂໍ ສງ຺ຆໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ຕາທິສໍ ມຫນ຺ຕໍ ຘນປຣິຈ຺ຈາຄໍ ທິສ຺ວາ ອນຸໂມທິນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.

໗໓໗. ຕາເຍວ ເມ ສຸທ຺ຘນຸໂມທນາຍາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕາຍ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມປຣິຈ຺ຈາຄາຠາເວນ ສຸທ຺ຘາຍ ເກວລາຍ ອນຸໂມທນາເຍວ. ລທ຺ຘໍ ວິມານພ຺ຠຸຕທສ຺ສເນຍ຺ຍນ຺ຕິ ມຍ຺ຫໍ ປຸພ຺ເພ ອີທິສສ຺ສ ອຠູຕປຸພ຺ພຕາຍ ອພ຺ຠຸຕໍ ສມນ຺ຕຠທ຺ທກຠາເວນ ອຕິວິຍ ສຸຣູປຕາຍ ຈ ທສ຺ສເນຍ຺ຍໍ ອິມໍ ວິມານໍ ລທ຺ຘໍ ອຘິຄຕໍ. ເອວໍ ຕສ຺ສ ວິມານສ຺ສ ອຠິຣູປຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ປມາຓມຫຕ຺ຕໍ ປຠາວມຫຕ຺ຕໍ ອຸປໂຠຄວຕ຺ຖຸມຫຕ຺ຕຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສມນ຺ຕໂຕ ໂສຬສໂຍຊນານີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອິທ຺ຘິຍາ ມມາຕິ ມມ ປຸຎ຺ຎິທ຺ຘິຍາ.

໗໓໙. ໂປກ຺ຂຣຎ຺ໂຎຕິ ໂປກ຺ຂຣຓິໂຍ. ປຸຖຸໂລມນິເສວິຕາຕິ ທິພ຺ພມຈ຺ເຉຫິ ອຸປເສວິຕາ.