໒. ປຸຣິສວິມານໍ

໕. ມຫາຣຖວຄ຺ໂຄ

໑. ມຓ຺ຑູກເທວປຸຕ຺ຕວິມານວຓ຺ຓນາ

ມຫາຣຖວຄ຺ເຄ ໂກ ເມ ວນ຺ທຕິ ປາທານີຕິ ມຓ຺ຑູກເທວປຸຕ຺ຕວິມານໍ. ຕສ຺ສ ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ຠຄວາ ຈມ຺ປາຍໍ ວິຫຣຕິ ຄຄ຺ຄຣາຍ ໂປກ຺ຂຣຓິຍາ ຕີເຣ. ໂສ ປຈ຺ຈູສເວລາຍໍ ພຸທ຺ຘາຈິຓ຺ຓໍ ມຫາກຣຸຓາສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ເວເນຍ຺ຍພນ຺ຘເວ ສຕ຺ເຕ ໂວໂລເກນ຺ໂຕ ອທ຺ທສ ‘‘ອຊ຺ຊ ມຍິ ສາຍນ຺ຫສມເຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ເຕ ເອໂກ ມຓ຺ຑູໂກ ມມ ສເຣ ນິມິຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ປຣູປກ຺ກເມນ ມຣິຕ຺ວາ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ມຫຕາ ເທວປຣິວາເຣນ ມຫາຊນສ຺ສ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ເສວ ອາຄມິສ຺ສຕິ, ຕຕ຺ຖ ພຫູນໍ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ທິສ຺ວາ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ຈມ຺ປານຄຣໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສິຕ຺ວາ, ຠິກ຺ຂູນໍ ສຸລຠປິຓ຺ຑປາຕໍ ກຕ຺ວາ ກຕຠຕ຺ຕກິຈ຺ໂຈ ວິຫາຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູສຸ ວຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ, ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ທິວາຏ຺ຐານໍ ຄເຕສຸ ຄນ຺ຘກຸຏິໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຜລສມາປຕ຺ຕິສຸເຂນ ທິວສຠາຄໍ ເຂເປຕ຺ວາ, ສາຍນ຺ຫສມເຍ ຈຕູສຸ ປຣິສາສຸ ສນ຺ນິປຕິຕາສຸ ສຸຣຠິຄນ຺ຘກຸຏິໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຕງ຺ຂຓານຸຣູເປນ ປາຏິຫາຣິເຍນ ໂປກ຺ຂຣຓິຕີເຣ ຘມ຺ມສຠາມຓ຺ຑປໍ ປວິສິຕ຺ວາ ອລງ຺ກຕວຣພຸທ຺ຘາສເນ ນິສິນ຺ໂນ ມໂນສິລາຕເລ ສີຫນາທໍ ນທນ຺ໂຕ ອຉມ຺ຠີຕເກສຣສີໂຫ ວິຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມສ຺ສຣໍ ນິຈ຺ຉາເຣນ຺ໂຕ ອຈິນ຺ເຕຍ຺ເຍນ ພຸທ຺ຘານຸຠາເວນ ອນຸປມາຍ ພຸທ຺ຘລີລາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕຸໍ ອາຣຠິ.

ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ຂເຓ ເອໂກ ມຓ຺ຑູໂກ ໂປກ຺ຂຣຓິໂຕ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ຘມ຺ໂມ ເອໂສ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ຘມ຺ມສຎ຺ຎາຍ ສເຣ ນິມິຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ປຣິສປຣິຍນ຺ເຕ ນິປຊ຺ຊິ. ອເຖໂກ ວຈ຺ຉປາໂລ ຕໍ ປເທສໍ ອາຄໂຕ ສຕ຺ຖາຣໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕໍ ປຣິສຎ຺ຈ ປຣເມນ ອຸປສເມນ ຘມ຺ມໍ ສຸຓນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ຕຄ຺ຄຕມານໂສ ທຓ຺ຑໂມລຸພ຺ຠ ຕິຏ຺ຐນ຺ໂຕ ມຓ຺ຑູກໍ ອໂນໂລເກຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ສີເສ ສນ຺ນິຣຸມ຺ຠິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິ. ໂສ ຘມ຺ມສຎ຺ຎາຍ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ຕາວເທວ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ຕາວຕິໍສຠວເນ ທ຺ວາທສໂຍຊນິເກ ກນກວິມາເນ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ສຸຕ຺ຕປ຺ປພຸທ຺ໂຘ ວິຍ ຕຕ຺ຖ ອຈ຺ຉຣາສງ຺ຆປຣິວຸຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ກຸໂຕ ນຸ ໂຂ ອິຘ ອຫໍ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ’’ຕິ ອາວຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ປຸຣິມຊາຕິໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອຫມ຺ປິ ນາມ ອິຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິໍ, ອີທິສຎ຺ຈ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຏິລຠິໍ, ກິໍ ນຸ ໂຂ ກມ຺ມໍ ອກາສິ’’ນ຺ຕິ ອຸປຘາເຣນ຺ໂຕ ອຎ຺ຎໍ ນ ອທ຺ທສ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຠຄວໂຕ ສເຣ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາຫາ. ໂສ ຕາວເທວ ສຫ ວິມາເນນ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ວິມານໂຕ ໂອຕຣິຕ຺ວາ, ມຫາຊນສ຺ສ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ເສວ ມຫຕາ ປຣິວາເຣນ ມຫນ຺ເຕນ ທິພ຺ພານຸຠາເວນ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ, ຠຄວໂຕ ປາເທ ສິຣສາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ນມສ຺ສມາໂນ ອຏ຺ຐາສິ. ອຖ ນໍ ຠຄວາ ຊານນ຺ໂຕວ ມຫາຊນສ຺ສ ກມ຺ມຜລໍ ພຸທ຺ຘານຸຠາວຎ຺ຈ ປຈ຺ຈກ຺ຂໍ ກາຕຸໍ –

໘໕໗. ‘‘ໂກ ເມ ວນ຺ທຕິ ປາທານິ, ອິທ຺ຘິຍາ ຍສສາ ຊລໍ;

ອຠິກ຺ກນ຺ເຕນ ວຓ຺ເຓນ, ສພ຺ພາ ໂອຠາສຍໍ ທິສາ’’ຕິ. –

ປຸຈ຺ຉິ. ຕຕ຺ຖ ໂກຕິ ເທວນາຄຍກ຺ຂມນຸສ຺ສາທີສຸ ໂກ, ກຕໂມຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເມຕິ ມມ. ປາທານີຕິ ປາເທ. ອິທ຺ຘິຍາຕິ ອິມາຍ ອີທິສາຍ ເທວິທ຺ຘິຍາ. ຍສສາຕິ ອິມິນາ ອີທິເສນ ປຣິວາເຣນ ປຣິຈ຺ເຉເທນ ຈ. ຊລນ຺ຕິ ວິຊ຺ໂຊຕມາໂນ. ອຠິກ຺ກນ຺ເຕນາຕິ ອຕິວິຍ ກນ຺ເຕນ ກມນີເຍນ ສຸນ຺ທເຣນ. ວຓ຺ເຓນາຕິ ຉວິວຓ຺ເຓນ, ສຣີຣວຓ຺ຓນິຠາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອຖ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ປຸຣິມຊາຕິອາທິໍ ອາວິ ກໂຣນ຺ໂຕ ອິມາຫິ ຄາຖາຫິ ພ຺ຍາກາສິ –

໘໕໘. ‘‘ມຓ຺ຑູໂກຫໍ ປຸເຣ ອາສິໍ, ອຸທເກ ວາຣິໂຄຈໂຣ;

ຕວ ຘມ຺ມໍ ສຸຓນ຺ຕສ຺ສ, ອວຘີ ວຈ຺ຉປາລໂກ.

໘໕໙. ‘‘ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕປສາທສ຺ສ, ອິທ຺ຘິໍ ປສ຺ສ ຍສຎ຺ຈ ເມ;

ອານຸຠາວຎ຺ຈ ເມ ປສ຺ສ, ວຓ຺ຓໍ ປສ຺ສ ຊຸຕິຎ຺ຈ ເມ.

໘໖໐. ‘‘ເຍ ຈ ເຕ ທີຆມທ຺ຘານໍ, ຘມ຺ມໍ ອສ຺ໂສສຸໍ ໂຄຕມ;

ປຕ຺ຕາ ເຕ ອຈລຏ຺ຐານໍ, ຍຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນ ໂສຈເຣ’’ຕິ.

໘໕໘. ຕຕ຺ຖ ປຸເຣຕິ ປຸຣິມຊາຕິຍໍ. ອຸທເກຕິ ອິທໍ ຕທາ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານທສ຺ສນໍ. ອຸທເກ ມຓ຺ຑູໂກຕິ ເອເຕນ ອຸທ຺ຘຸມາຍິກາທິກສ຺ສ ຖເລ ມຓ຺ຑູກສ຺ສ ນິວຕ຺ຕນໍ ກຕໍ ໂຫຕິ. ຄາໂວ ຈຣນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ໂຄຈໂຣ, ໂຄຈໂຣ ວິຍາຕິ ໂຄຈໂຣ, ຆາເສສນຏ຺ຐານໍ. ວາຣິ ອຸທກໍ ໂຄຈໂຣ ເອຕສ຺ສາຕິ ວາຣິໂຄຈໂຣ. ອຸທກຈາຣີປິ ຫິ ໂກຈິ ກຈ຺ຉປາທິ ອວາຣິໂຄຈໂຣປິ ໂຫຕີຕິ ‘‘ວາຣິໂຄຈໂຣ’’ຕິ ວິເສເສຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕວ ຘມ຺ມໍ ສຸຓນ຺ຕສ຺ສາຕິ ພ຺ຣຫ຺ມສ຺ສເຣນ ກຣວີກຣຸຕມຎ຺ຊຸນາ ເທເສນ຺ຕສ຺ສ ຕວ ຘມ຺ມໍ ‘‘ຘມ຺ໂມ ເອໂສ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ສເຣ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາຫວເສນ ສຸຓນ຺ຕສ຺ສ, ອນາທເຣ ເຈຕໍ ສາມິວຈນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອວຘີ ວຈ຺ຉປາລໂກຕິ ວຈ຺ເຉ ຣກ຺ຂນ຺ໂຕ ໂຄປາລທາຣໂກ ມມ ສມີປໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ທຓ຺ຑໂມລຸພ຺ຠິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐນ຺ໂຕ ມມ ສີເສ ທຓ຺ຑໍ ສນ຺ນິຣຸມ຺ຠິຕ຺ວາ ມໍ ມາເຣສິ.

໘໕໙. ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕປສາທສ຺ສາຕິ ຕວ ຘມ຺ເມ ມຸຫຸຕ຺ຕມຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຈິຕ຺ຕປສາທສ຺ສ ເຫຕຸຠູຕສ຺ສ ອິທ຺ຘິນ຺ຕິ ສມິທ຺ຘິໍ, ທິພ຺ພວິຠູຕິນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍສນ຺ຕິ ປຣິວາຣໍ. ອານຸຠາວນ຺ຕິ ກາມວຓ຺ຓິຕາທິທິພ຺ພານຸຠາວໍ. ວຓ຺ຓນ຺ຕິ ສຣີຣວຓ຺ຓສມ຺ປຕ຺ຕິໍ. ຊຸຕິນ຺ຕິ ທ຺ວາທສໂຍຊນານິ ຜຣຓສມຕ຺ຖໍ ປຠາວິເສສໍ.

໘໖໐. ເຍຕິ ເຍ ສຕ຺ຕາ. ຈ-ສທ຺ໂທ ພ຺ຍຕິເຣເກ. ເຕຕິ ຕວ. ທີຆມທ຺ຘານນ຺ຕິ ພຫຸເວລໍ. ອສ຺ໂສສຸນ຺ຕິ ສຸຓິໍສຸ. ໂຄຕມາຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ໂຄຕ຺ເຕນ ອາລປຕິ. ອຈລຏ຺ຐານນ຺ຕິ ນິພ຺ພານໍ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ – ໂຄຕມ ຠຄວາ ອຫໍ ວິຍ ອິຕ຺ຕຣເມວ ກາລໍ ອສຸຓິຕ຺ວາ ເຍ ປນ ກຕປຸຎ຺ຎາ ຈິຣໍ ກາລໍ ຕວ ຘມ຺ມໍ ອສ຺ໂສສຸໍ ໂສຕຸໍ ລຠິໍສຸ, ເຕ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ສໍສາຣພ຺ຍສນາຠິຠູຕາ ອິເມ ສຕ຺ຕາ ຍຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນ ໂສເຈຍ຺ຍຸໍ, ຕໍ ອໂສກໍ ສສ຺ສຕຠາເວນ ອຈລໍ ສນ຺ຕິປທໍ ປຕ຺ຕາ ເອວ, ນ ເຕສໍ ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນ຺ຕຣາໂຍຕິ.

ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ສມ຺ປຕ຺ຕປຣິສາຍ ຈ ອຸປນິສ຺ສຍສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ເທສນາປຣິໂຍສາເນ ໂສ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫິ, ຈຕຸຣາສີຕິຍາ ປາຓສຫສ຺ສານໍ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ອໂຫສິ. ເທວປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ຈ ອຎ຺ຊລິໍ ກຕ຺ວາ ສຫ ປຣິວາເຣນ ເທວໂລກເມວ ຄໂຕຕິ.

ມຓ຺ຑູກເທວປຸຕ຺ຕວິມານວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ເຣວຕີວິມານວຓ຺ຓນາ

ອຸຏ຺ເຐຫິ ເຣວເຕ ສຸປາປຘມ຺ເມຕິ ເຣວຕີວິມານໍ. ຕສ຺ສ ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ຠຄວາ ພາຣາຓສິຍໍ ວິຫຣຕິ ອິສິປຕເນ ມິຄທາເຍ. ເຕນ ສມເຍນ ພາຣາຓສິຍໍ ສທ຺ຘາສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ກຸລສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ນນ຺ທິໂຍ ນາມ ອຸປາສໂກ ອໂຫສິ ສທ຺ຘາສມ຺ປນ຺ໂນ ທາຍໂກ ທານປຕິ ສງ຺ຆຸປຏ຺ຐາໂກ. ອຖສ຺ສ ມາຕາປິຕໂຣ ສມ຺ມຸຂເຄຫໂຕ ມາຕຸລຘີຕຣໍ ເຣວຕິໍ ນາມ ກຎ຺ຎໍ ອາເນຕຸກາມາ ອເຫສຸໍ. ສາ ປນ ອສ຺ສທ຺ຘາ ອທານສີລາ, ນນ຺ທິໂຍ ຕໍ ນ ອິຈ຺ຉິ. ຕສ຺ສ ມາຕາ ເຣວຕິໍ ອາຫ ‘‘ອມ຺ມ, ຕ຺ວໍ ອິມໍ ເຄຫໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ນິສີທນຏ຺ຐານໍ ຫຣິເຕນ ໂຄມເຍນ ອຸປລິມ຺ປິຕ຺ວາ ອາສນານິ ປຎ຺ຎາເປຫິ, ອາຘາຣເກ ຐເປຫິ, ຠິກ຺ຂູນໍ ອາຄຕກາເລ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ຘມກຣເຓນ ປານີຍໍ ປຣິສ຺ສາເວຕ຺ວາ ຠຸຕ຺ຕກາເລ ປຕ຺ຕານິ ໂຘວາຫິ, ເອວໍ ເມ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອາຣາຘິກາ ຠວິສ຺ສສີ’’ຕິ. ສາ ຕຖາ ອກາສິ. ອຖ ນໍ ‘‘ໂອວາທກ຺ຂມາ ຊາຕາ’’ຕິ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ເຕນ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິເຕ ທິວສໍ ຐເປຕ຺ວາ ອາວາຫໍ ກຣິໍສຸ.

ອຖ ນໍ ນນ຺ທິໂຍ ອາຫ ‘‘ສເຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ມາຕາປິຕໂຣ ຈ ເມ ອຸປຏ຺ຐຫິສ຺ສສິ, ເອວໍ ອິມສ຺ມິໍ ເຄເຫ ວສິຕຸໍ ລຠິສ຺ສສິ, ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ໂຫຫີ’’ຕິ. ສາ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ປຏິສ຺ສຸຓິຕ຺ວາ ກິຎ຺ຈິ ກາລໍ ສທ຺ຘາ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕາຣໍ ອນວຕ຺ເຕນ຺ຕີ ທ຺ເວ ປຸຕ຺ເຕ ວິຊາຍິ. ນນ຺ທິຍສ຺ສ ມາຕາປິຕໂຣ ກາລມກໍສຸ. ເຄເຫ ສພ຺ພິສ຺ສຣິຍໍ ຕສ຺ສາ ເອວ ອໂຫສິ. ນນ຺ທິໂຍປິ ມຫາທານປຕິ ຫຸຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ທານໍ ປຏ຺ຐເປສິ, ກປຓທ຺ຘິກາທີນມ຺ປິ ເຄຫທ຺ວາເຣ ປາກວຕ຺ຕໍ ປຏ຺ຐເປສິ. ອິສິປຕນມຫາວິຫາເຣ ຈຕູຫິ ຄພ຺ເຠຫິ ປຏິມຓ຺ຑິຕໍ ຈຕຸສາລໍ ກາເຣຕ຺ວາ ມຎ຺ຈປີຐາທີນິ ອຕ຺ຖຣາເປຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ມຫາທານໍ ທຕ຺ວາ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ທກ຺ຂິໂຓທກໍ ປາເຕຕ຺ວາ ນິຍ຺ຍາເທສິ, ສຫ ທກ຺ຂິໂຓທກທາເນນ ຕາວຕິໍສຠວເນ ອາຍາມໂຕ ຈ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ຈ ສມນ຺ຕາ ທ຺ວາທສໂຍຊນິໂກ ໂຍຊນສຕຸພ຺ເພໂຘ ສຕ຺ຕຣຕນມໂຍ ອຈ຺ຉຣາຄຓສຫສ຺ສສງ຺ຆຸຏ຺ໂຐ ທິພ຺ພປາສາໂທ ອຸຄ຺ຄຎ຺ຉິ.

ອຖາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ເທວຈາຣິກໍ ຈຣນ຺ໂຕ ຕໍ ປາສາທໍ ທິສ຺ວາ ອຕ຺ຕານໍ ວນ຺ທິຕຸໍ ອາຄເຕ ເທວປຸຕ຺ເຕ ປຸຈ຺ຉິ ‘‘ກສ຺ສາຍໍ ປາສາໂທ’’ຕິ? ‘‘ອິມສ຺ສ, ຠນ຺ເຕ, ປາສາທສ຺ສ ສາມິໂກ ມນຸສ຺ສໂລເກ ພາຣາຓສິຍໍ ນນ຺ທິໂຍ ນາມ ກຸຏຸມ຺ພິຍປຸຕ຺ໂຕ ສງ຺ຆສ຺ສ ອິສິປຕນມຫາວິຫາເຣ ຈຕຸສາລໍ ກາເຣສິ, ຕສ຺ສາຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ປາສາໂທ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ປາສາເທ ນິພ຺ພຕ຺ຕເທວຈ຺ຉຣາໂຍປິ ເຖຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ‘‘ຠນ຺ເຕ, ມຍໍ ພາຣາຓສິຍໍ ນນ຺ທິຍສ຺ສ ນາມ ອຸປາສກສ຺ສ ປຣິຈາຣິກາ ຠວິຕຸໍ ອິຘ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ, ຕສ຺ສ ເອວໍ ວເທຖ ‘‘ຕຸຍ຺ຫໍ ປຣິຈາຣິກາ ຠວິຕຸໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ, ເທວຕາໂຍ ຕຍິ ຈິຣາຍນ຺ເຕ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິຕາ, ເທວໂລກສມ຺ປຕ຺ຕິ ນາມ ມຕ຺ຕິກາຠາຊນໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓຠາຊນສ຺ສ ຄຫຓໍ ວິຍ ອຕິມນາປ’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ອິຘາຄມນຕ຺ຖາຍ ຕສ຺ສ ວເທຖາ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ເຖໂຣ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ປຏິສ຺ສຸຓິຕ຺ວາ ສຫສາ ເທວໂລກໂຕ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຈຕຸປຣິສມຊ຺ເຌ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຸຈ຺ຉິ ‘‘ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ກຕປຸຎ຺ຎານໍ ມນຸສ຺ສໂລເກ ຐິຕານໍເຍວ ທິພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ນນຸ ເຕ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ນນ຺ທິຍສ຺ສ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ ທິພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິ ສາມໍ ທິຏ຺ຐາ, ກສ຺ມາ ມໍ ປຸຈ຺ຉສີ’’ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ, ນິພ຺ພຕ຺ຕຕີ’’ຕິ. ອຖສ຺ສ ສຕ຺ຖາ ‘‘ຍຖາ ຈິຣໍ ວິປ຺ປວສິຕ຺ວາ ອາຄຕໍ ປຸຣິສໍ ມິຕ຺ຕພນ຺ຘວາ ອຠິນນ຺ທນ຺ຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເອວໍ ກຕປຸຎ຺ຎໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ອິໂຕ ປຣໂລກໍ ຄຕໍ ສການິ ປຸຎ຺ຎານິ ສມ຺ປຕ຺ຕິຫຕ຺ເຖຫິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ຕິ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕີ’’ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ –

໘໖໑. ‘‘ຈິຣປ຺ປວາສິໍ ປຸຣິສໍ, ທູຣໂຕ ໂສຕ຺ຖິມາຄຕໍ;

ຎາຕິມິຕ຺ຕາ ສຸຫຊ຺ຊາ ຈ, ອຠິນນ຺ທນ຺ຕິ ອາຄຕໍ.

໘໖໒. ‘‘ຕເຖວ ກຕປຸຎ຺ຎມ຺ປິ, ອສ຺ມາ ໂລກາ ປຣໍ ຄຕໍ;

ປຸຎ຺ຎານິ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ປິຍໍ ຎາຕີວ ອາຄຕ’’ນ຺ຕິ. – ຄາຖາ ອຠາສິ;

ນນ຺ທິໂຍ ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍ ທານານິ ເທຕິ, ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣຕິ, ໂສ ວຓິຊ຺ຊາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ເຣວຕິໍ ອາຫ ‘‘ຠທ຺ເທ, ມຍາ ປຏ຺ຐປິຕໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ທານໍ ອນາຖານໍ ປາກວຕ຺ຕຎ຺ຈ ຕ຺ວໍ ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ປວຕ຺ເຕຍ຺ຍາສີ’’ຕິ. ສາ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ປຏິສ຺ສຸຓິ. ໂສ ປວາສຄໂຕປິ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ວາສໍ ກປ຺ເປຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂູນໍ ອນາຖານຎ຺ຈ ຍຖາວິຠວໍ ທານໍ ເທຕິເຍວ. ຕສ຺ສ ອນຸກມ຺ປາຍ ຂີຓາສວາ ທູຣໂຕປິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ທານໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເຣວຕີ ປນ ຕສ຺ມິໍ ຄເຕ ກຕິປາຫເມວ ທານໍ ປວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອນາຖານໍ ຠຕ຺ຕໍ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ທິ, ຠິກ຺ຂູນມ຺ປິ ຠຕ຺ຕໍ ກຓາຊກໍ ພິລງ຺ຄທຸຕິຍໍ ອທາສິ. ຠິກ຺ຂູນໍ ຠຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ອຕ຺ຕນາ ຠຸຕ຺ຕາວເສສານິ ສິຕ຺ຖານິ ມຈ຺ຉມໍສຂຓ຺ຑມິສ຺ສການິ ຈລກຏ຺ຐິການິ ຈ ປກິຣິຕ຺ວາ ມນຸສ຺ສານໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ປສ຺ສຖ ສມຓານໍ ກມ຺ມໍ, ສທ຺ຘາເທຍ຺ຍໍ ນາມ ເອວໍ ຉຑ຺ເຑນ຺ຕີ’’ຕິ.

ອຖ ນນ຺ທິໂຍ ໂວຫາຣກສິທ຺ຘິ ຍຖາລາໂຠ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ສຸຕ຺ວາ ເຣວຕິໍ ເຄຫໂຕ ນີຫຣິຕ຺ວາ ເຄຫໍ ປາວິສິ. ທຸຕິຍທິວເສ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ມຫາທານໍ ປວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ນິຈ຺ຈຠຕ຺ຕໍ ອນາຖຠຕ຺ຕຎ຺ຈ ສມ຺ມເທວ ປວຕ຺ເຕສິ, ອຕ຺ຕໂນ ສຫາເຍຫິ ອຸປນີຕໍ ເຣວຕິໍ ຆາສຈ຺ຉາທນປຣມຕາຍ ຐເປສິ. ໂສ ອປເຣນ ສມເຍນ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ຕາວຕິໍສຠວເນ ອຕ຺ຕໂນ ວິມາເນເຍວ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ເຣວຕີ ປນ ສພ຺ພໍ ທານໍ ປຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ‘‘ອິເມສໍ ວເສນ ມຍ຺ຫໍ ລາຠສກ຺ກາໂຣ ປຣິຫາຍີ’’ຕິ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ອກ຺ໂກສນ຺ຕີ ປຣິຠາສນ຺ຕີ ວິຈຣຕິ. ອຖ ເວສ຺ສວໂຓ ທ຺ເວ ຍກ຺ເຂ ອາຓາເປສິ ‘‘ຄຈ຺ຉຖ, ຠເຓ, ພາຣາຓສິນຄເຣ ອຸຄ຺ໂຆສຖ ‘‘ອິໂຕ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ເຣວຕີ ຊີວນ຺ຕີເຍວ ນິຣເຍ ປກ຺ຂິປີຍຕີ’ຕິ’’. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ມຫາຊໂນ ສໍເວຄຊາໂຕ ຠີຕຕສິໂຕ ອໂຫສິ.

ອຖ ເຣວຕີ ປນ ປາສາທໍ ອຠິຣຸຫິຕ຺ວາ ທ຺ວາຣໍ ຖເກຕ຺ວາ ນິສີທິ. ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ຕສ຺ສາ ປາປກມ຺ມສຎ຺ໂຈທິເຕນ ເວສ຺ສວເຓນ ຣຎ຺ຎາ ອາຓຕ຺ຕາ ຊລິຕກປິລເກສມສ຺ສຸກາ ຈິປິຏວິຣູປນາສິກາ ປຣິຓຕທາຐາ ໂລຫິຕກ຺ຂາ ສຊລຘຣສມານວຓ຺ຓາ ອຕິວິຍ ຠຍານກຣູປາ ທ຺ເວ ຍກ຺ຂາ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ອຸຏ຺ເຐຫິ, ເຣວເຕ, ສຸປາປຘມ຺ເມ’’ຕິອາທີນິ ວທນ຺ຕາ ນານາພາຫາສຸ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ມຫາຊໂນ ປສ຺ສຕູ’’ຕິ ສກລນຄເຣ ວີຖິໂຕ ວີຖິໍ ປຣິພ຺ຠມາເປຕ຺ວາ ອາກາສໍ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕາວຕິໍສຠວນໍ ເນຕ຺ວາ ນນ຺ທິຍສ຺ສ ວິມານໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິຎ຺ຈສ຺ສາ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຕໍ ວິລປນ຺ຕິໍເຍວ ອຸສ຺ສທນິຣຍສມີປໍ ປາເປສຸໍ. ຕໍ ຍມປຸຣິສາ ອຸສ຺ສທນິຣເຍ ຂິປິໍສຸ. ເຕນາຫ –

໘໖໓. ‘‘ອຸຏ຺ເຐຫິ ເຣວເຕ ສຸປາປຘມ຺ເມ, ອປາຣຸຕທ຺ວາເຣ ອທານສີເລ;

ເນສ຺ສາມ ຕໍ ຍຕ຺ຖ ຖຸນນ຺ຕິ ທຸຄ຺ຄຕາ, ສມປ຺ປິຕາ ເນຣຍິກາ ທຸເຂນາ’’ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອຸຏ຺ເຐຫີຕິ ອຸຏ຺ຐຫ, ນ ທາເນສ ປາສາໂທ ຕໍ ນິຣຍຠຍໂຕ ຣກ຺ຂິຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ຕສ຺ມາ ສີຆໍ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ອາຄຈ຺ຉາຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຣວເຕຕິ ຕໍ ນາເມນ ອາລປຕິ. ສຸປາປຘມ຺ເມຕິອາທິນາ ອຸຏ຺ຐານສ຺ສ ກາຣຓໍ ວທຕິ. ຍສ຺ມາ ຕ຺ວໍ ອຣິຍານໍ ອກ຺ໂກສນປຣິຠາສນາທິນາ ສຸຏ຺ຏຸ ລາມກປາປຘມ຺ມາ, ຍສ຺ມາ ຈ ອປາຣຸຕໍ ທ຺ວາຣໍ ນິຣຍສ຺ສ ຕວ ປເວສນຕ຺ຖໍ, ຕສ຺ມາ ອຸຏ຺ເຐຫີຕິ. ອທານສີເລຕິ ກສ຺ສຈິ ກິຎ຺ຈິ ນ ທານສີເລ ກທຣິເຍ ມຈ຺ຉຣິນີ, ອິທມ຺ປິ ອຸຏ຺ຐານສ຺ເສວ ກາຣຓວຈນໍ. ຍສ຺ມາ ທານສີລານໍ ອມຈ຺ຉຣີນໍ ຕວ ສາມິກສທິສານໍ ສຸຄຕິຍໍ ນິວາໂສ, ຕາທິສານໍ ປນ ອທານສີລານໍ ມຈ຺ຉຣີນໍ ນິຣເຍ ນິວາໂສ, ຕສ຺ມາ ອຸຏ຺ເຐຫິ, ມຸຫຸຕ຺ຕມຕ຺ຕມ຺ປິ ຕວ ອິຘ ຐາຕຸໍ ນ ທສ຺ສາມີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຍຕ຺ຖ ຖຸນນ຺ຕິ ທຸຄ຺ຄຕາຕິ ທຸກ຺ຂຄຕຕ຺ຕາ ທຸຄ຺ຄຕາ. ເນຣຍິກາຕິ ນິຣຍທຸກ຺ເຂນ ສມປ຺ປິຕາ ສມງ຺ຄີຠູຕາ ຍສ຺ມິໍ ນິຣເຍ ຖຸນນ຺ຕິ, ຍາວ ປາປກມ຺ມໍ ນ ພ຺ຍນ຺ຕິ ໂຫຕິ, ຕາວ ນິກ຺ຂມິຕຸໍ ອລຠນ຺ຕາ ນິຕ຺ຖຸນນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕໍ ເນສ຺ສາມ ນຍິສ຺ສາມ ຂິປິສ຺ສາມາຕິ ໂຍຊນາ.

໘໖໔. ‘‘ອິຈ຺ເຈວ ວຕ຺ວານ ຍມສ຺ສ ທູຕາ, ເຕ ທ຺ເວ ຍກ຺ຂາ ໂລຫິຕກ຺ຂາ ພ຺ຣຫນ຺ຕາ;

ປຈ຺ເຈກພາຫາສຸ ຄເຫຕ຺ວາ ເຣວຕໍ, ປກ຺ກາມຍຸໍ ເທວຄຓສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ’’ຕິ. –

ອິທໍ ສງ຺ຄີຕິກາຣວຈນໍ.

ຕຕ຺ຖ ອິຈ຺ເຈວ ວຕ຺ວານາຕິ ອິຕິ ເອວ ‘‘ອຸຏ຺ເຐຫີ’’ຕິອາທິນາ ວຕ຺ວາ, ວຈນສມນນ຺ຕຣເມວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍມສ຺ສ ທູຕາຕິ ອປ຺ປຏິເສຘນິຍຕສ຺ສ ຍມສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ທູຕສທິສາ. ເວສ຺ສວເຓນ ຫິ ເຕ ເປສິຕາ. ຕຖາ ຫິ ເຕ ຕາວຕິໍສຠວນໍ ນຍິໍສຸ. ເກຈິ ‘‘ນ ຍມສ຺ສ ທູຕາ’’ຕິ ນ-ກາຣໍ ‘‘ຍມສ຺ສາ’’ຕິ ປເທນ ສມ຺ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ‘‘ເວສ຺ສວຓສ຺ສ ທູຕາ’’ຕິ ອຕ຺ຖໍ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ນ ຫິ ນ ຍມທູຕຕາຍ ເວສ຺ສວຓສ຺ສ ທູຕາຕິ ສິຊ຺ຌຕິ. ຍຊນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖ ພລິໍ ອຸປຫຣນ຺ຕີຕິ ຍກ຺ຂາ. ໂລຫິຕກ຺ຂາຕິ ຣຕ຺ຕນຍນາ. ຍກ຺ຂານຎ຺ຫິ ເນຕ຺ຕານິ ອຕິໂລຫິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ. ພ຺ຣຫນ຺ຕາຕິ ມຫນ຺ຕາ. ປຈ຺ເຈກພາຫາສູຕິ ເອໂກ ເອກພາຫາຍໍ, ອິຕໂຣ ອິຕຣພາຫາຍນ຺ຕິ ປຈ຺ເຈກໍ ພາຫາສຸ. ເຣວຕນ຺ຕິ ເຣວຕິໍ. ເຣວຕາຕິປິ ຕສ຺ສາ ນາມເມວ. ຕຖາ ຫິ ‘‘ເຣວເຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປກ຺ກາມຍຸນ຺ຕິ ປກ຺ກາເມສຸໍ, ອຸປເນສຸນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເທວຄຓສ຺ສາຕິ ຕາວຕິໍສຠວເນ ເທວສງ຺ຆສ຺ສ.

ເອວໍ ເຕຫິ ຍກ຺ເຂຫິ ຕາວຕິໍສຠວນໍ ເນຕ຺ວາ ນນ຺ທິຍວິມານສ຺ສ ອວິທູເຣ ຐປິຕາ ເຣວຕີ ຕໍ ສູຣິຍມຓ຺ຑລສທິສໍ ອຕິວິຍ ປຠສ຺ສຣໍ ທິສ຺ວາ –

໘໖໕. ‘‘ອາທິຈ຺ຈວຓ຺ຓໍ ຣຸຈິຣໍ ປຠສ຺ສຣໍ, ພ຺ຍມ຺ຫໍ ສຸຠໍ ກຎ຺ຈນຊາລຉນ຺ນໍ;

ກສ຺ເສຕມາກິຓ຺ຓຊນໍ ວິມານໍ, ສຸຣິຍສ຺ສ ຣໍສີຣິວ ໂຊຕມານໍ.

໘໖໖. ‘‘ນາຣີຄຓາ ຈນ຺ທນສາຣລິຕ຺ຕາ, ອຸຠໂຕ ວິມານໍ ອຸປໂສຠຍນ຺ຕິ;

ຕໍ ທິສ຺ສຕິ ສຸຣິຍສມານວຓ຺ຓໍ, ໂກ ໂມທຕິ ສຄ຺ຄປຕ຺ໂຕ ວິມາເນ’’ຕິ. –

ເຕ ຍກ຺ເຂ ປຸຈ຺ຉິ. ເຕປິ ຕສ຺ສາ –

໘໖໗. ‘‘ພາຣາຓສິຍໍ ນນ຺ທິໂຍ ນາມາສິ, ອຸປາສໂກ ອມຈ຺ຉຣີ ທານປຕິ ວທຎ຺ຎູ;

ຕສ຺ເສຕມາກິຓ຺ຓຊນໍ ວິມານໍ, ສູຣິຍສ຺ສ ຣໍສີຣິວ ໂຊຕມານໍ.

໘໖໘. ‘‘ນາຣີຄຓາ ຈນ຺ທນສາຣລິຕ຺ຕາ, ອຸຠໂຕ ວິມານໍ ອຸປໂສຠຍນ຺ຕິ;

ຕໍ ທິສ຺ສຕິ ສູຣິຍສມານວຓ຺ຓໍ, ໂສ ໂມທຕິ ສຄ຺ຄປຕ຺ໂຕ ວິມາເນ’’ຕິ. –

ອາຈິກ຺ຂິໍສຸ.

໘໖໘. ຕຕ຺ຖ ຈນ຺ທນສາຣລິຕ຺ຕາຕິ ສາຣຠູເຕນ ຈນ຺ທນຄນ຺ເຘນ ອນຸລິຕ຺ຕສຣີຣາ. ອຸຠໂຕ ວິມານນ຺ຕິ ວິມານໍ ອຸຠໂຕ ອນ຺ໂຕ ເຈວ ພຫິ ຈ ສງ຺ຄີຕາທີຫິ ອຸເປຈ຺ຈ ໂສຠຍນ຺ຕິ.

ອຖ ເຣວຕີ –

໘໖໙. ‘‘ນນ຺ທິຍສ຺ສາຫໍ ຠຣິຍາ, ອຄາຣິນີ ສພ຺ພກຸລສ຺ສ ອິສ຺ສຣາ;

ຠຕ຺ຕຸ ວິມາເນ ຣມິສ຺ສາມິ ທານຫໍ, ນ ປຕ຺ຖເຍ ນິຣຍໍ ທສ຺ສນາຍາ’’ຕິ. –

ອາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຄາຣິນີຕິ ເຄຫສາມິນີ. ‘‘ຠຣິຍາ ສຄາມິນີ’’ຕິປິ ປຐນ຺ຕິ, ຠຣິຍາ ສຫຄາມິນີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສພ຺ພກຸລສ຺ສ ອິສ຺ສຣາ ຠຕ຺ຕູຕິ ມມ ຠຕ຺ຕຸ ນນ຺ທິຍສ຺ສ ສພ຺ພກຸຏຸມ຺ພິກສ຺ສ ອິສ຺ສຣາ ສາມິນີ ອໂຫສິໍ, ຕສ຺ມາ ອິທານິປິ ວິມາເນ ອິສ຺ສຣາ ຠວິສ຺ສາມີຕິ ອາຫ. ວິມາເນ ຣມິສ຺ສາມິ ທານຫນ຺ຕິ ເອວໍ ປໂລເຠຕຸເມວ ຫິ ຕໍ ເຕ ຕຕ຺ຖ ເນສຸໍ. ນ ປຕ຺ຖເຍ ນິຣຍໍ ທສ຺ສນາຍາຕິ ຍໍ ປນ ນິຣຍໍ ມໍ ຕຸມ຺ເຫ ເນຕຸກາມາ, ຕໍ ນິຣຍໍ ທສ຺ສນາຍປິ ນ ປຕ຺ຖເຍ, ກຸໂຕ ປວິສິຕຸນ຺ຕິ ວທຕິ.

ເອວໍ ວທນ຺ຕິເມວ ‘‘ຕ຺ວໍ ຕໍ ປຕ຺ເຖຫິ ວາ ມາ ວາ, ກິໍ ຕວ ປຕ຺ຖນາຍາ’’ຕິ ນິຣຍສມີປໍ ເນຕ຺ວາ –

໘໗໐. ‘‘ເອໂສ ເຕ ນິຣໂຍ ສຸປາປຘມ຺ເມ, ປຸຎ຺ຎໍ ຕຍາ ອກຕໍ ຊີວໂລເກ;

ນ ຫິ ມຈ຺ຉຣີ ໂຣສໂກ ປາປຘມ຺ໂມ, ສຄ຺ຄູປຄານໍ ລຠຕິ ສຫພ຺ຍຕ’’ນ຺ຕິ. –

ຄາຖມາຫໍສຸ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ເອໂສ ຕວ ນິຣໂຍ, ຕຍາ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ມຫາທຸກ຺ຂໍ ອນຸຠວິຕພ຺ພຏ຺ຐານຠູໂຕ. ກສ຺ມາ? ປຸຎ຺ຎໍ ຕຍາ ອກຕໍ ຊີວໂລເກ, ຍສ຺ມາ ມນຸສ຺ສໂລເກ ອປ຺ປມຕ຺ຕກມ຺ປິ ຕຍາ ປຸຎ຺ຎໍ ນາມ ນ ກຕໍ, ເອວໍ ອກຕປຸຎ຺ໂຎ ປນ ຕາທິໂສ ສຕ຺ໂຕ ມຈ຺ຉຣີ ອຕ຺ຕໂນ ສມ຺ປຕ຺ຕິນິຄູຫນລກ຺ຂເຓນ ມຈ຺ຉເຣນ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ປເຣສໍ ໂຣສຸປ຺ປາທເນນ ໂຣສໂກ, ໂລຠາທີຫິ ປາປຘມ຺ເມຫິ ສມງ຺ຄີຠາວໂຕ ປາປຘມ຺ໂມ ສຄ຺ຄູປຄານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ສຫຠາວໍ ນ ລຠຕີຕິ ໂຍຊນາ.

ເອວໍ ປນ ວຕ຺ວາ ເຕ ທ຺ເວ ຍກ຺ຂາ ຕຕ຺ເຖວນ຺ຕຣຘາຍິໍສຸ. ຕໍສທິເສ ປນ ທ຺ເວ ນິຣຍປາເລ ສໍສວເກ ນາມ ຄູຖນິຣເຍ ປກ຺ຂິປິຕຸໍ ອາກຑ຺ຒນ຺ເຕ ປສ຺ສິຕ຺ວາ –

໘໗໑. ‘‘ກິໍ ນຸ ຄູຖຎ຺ຈ ມຸຕ຺ຕຎ຺ຈ, ອສຸຈິ ປຏິທິສ຺ສຕິ;

ທຸຄ຺ຄນ຺ຘໍ ກິມິທໍ ມີຬ຺ຫໍ, ກິເມຕໍ ອຸປວາຍຕີ’’ຕິ. –

ຕໍ ນິຣຍໍ ປຸຈ຺ຉິ.

໘໗໒. ‘‘ເອສ ສໍສວໂກ ນາມ, ຄມ຺ຠີໂຣ ສຕໂປຣິໂສ;

ຍຕ຺ຖ ວສ຺ສສຫສ຺ສານິ, ຕຸວໍ ປຈ຺ຈສິ ເຣວເຕ’’ຕິ. –

ຕສ຺ມິໍ ກຖິເຕ ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຕໂນ ນິພ຺ພຕ຺ຕິເຫຕຸຠູຕໍ ກມ຺ມໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕີ –

໘໗໓. ‘‘ກິໍ ນຸ ກາເຍນ ວາຈາຍ, ມນສາ ທຸກ຺ກຏໍ ກຕໍ;

ເກນ ສໍສວໂກ ລທ຺ໂຘ, ຄມ຺ຠີໂຣ ສຕໂປຣິໂສ’’ຕິ. – ອາຫ;

໘໗໔. ‘‘ສມເຓ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ຈາປິ, ອຎ຺ເຎ ວາປິ ວນິພ຺ພເກ;

ມຸສາວາເທນ ວຎ຺ເຈສິ, ຕໍ ປາປໍ ປກຕໍ ຕຍາ’’ຕິ. –

ຕສ຺ສາ ຕໍ ກມ຺ມໍ ກເຖຕ຺ວາ ປຸນ ເຕ –

໘໗໕. ‘‘ເຕນ ສໍສວໂກ ລທ຺ໂຘ, ຄມ຺ຠີໂຣ ສຕໂປຣິໂສ;

ຕຕ຺ເຖ ວສ຺ສສຫສ຺ສານິ, ຕຸວໍ ປຈ຺ຈສິ ເຣວເຕ’’ຕິ. –

ອາຫໍສຸ. ຕຕ຺ຖ ສໍສວໂກ ນາມາຕິ ນິຈ຺ຈກາລໍ ຄູຖມຸຕ຺ຕາທິອສຸຈິສ຺ສ ສໍສວນໂຕ ປຄ຺ຆຣຓໂຕ ສໍສວໂກ ນາມ.

ນ ເກວລໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ອິຘ ສໍສວກລາໂຠ ເອວ, ອຖ ໂຂ ເອຕ຺ຖ ອເນການິ ວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ປຈ຺ຈິຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕິຓ຺ຓາຍ ຫຕ຺ຖຈ຺ເຉທາທິລາໂຠປີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ –

໘໗໖. ‘‘ຫຕ຺ເຖປິ ຉິນ຺ທນ຺ຕິ ອໂຖປິ ປາເທ, ກຓ຺ເຓປິ ຉິນ຺ທນ຺ຕິ ອໂຖປິ ນາສໍ;

ອໂຖປິ ກາໂກຬຄຓາ ສເມຈ຺ຈ, ສງ຺ຄມ຺ມ ຂາທນ຺ຕິ ວິຜນ຺ທມານ’’ນ຺ຕິ. –

ຕຕ຺ຖ ລທ຺ຘພ຺ພກາຣຓໍ ອາຫໍສຸ. ຕຕ຺ຖ ກາໂກຬຄຓາຕິ ກາກສງ຺ຆາ. ເຕ ກິຣສ຺ສາ ຕິຄາວຸຕປ຺ປມາເຓ ສຣີເຣ ອເນກສຕານິ ອເນກສຫສ຺ສານິ ປຕິຕ຺ວາ ຕາລກ຺ຂນ຺ຘປຣິມາເຓຫິ ສຸນິສິຕຄ຺ເຄຫິ ອໂຍມເຍຫິ ມຸຂຕຸຓ຺ເຑຫິ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຂາທນ຺ຕິ, ມໍສໍ ຄຫິຕຄຫິຕຏ຺ຐາເນ ກມ຺ມພເລນ ປູຣເຕວ. ເຕນາຫ ‘‘ກາໂກຬຄຓາ ສເມຈ຺ຈ, ສງ຺ຄມ຺ມ ຂາທນ຺ຕິ ວິຜນ຺ທມານ’’ນ຺ຕິ.

ປຸນ ສາ ມນຸສ຺ສໂລກໍ ປຈ຺ຈານຍນາຍ ຍາຈນາທິວເສນ ຕໍ ຕໍ ວິປ຺ປລປິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

໘໗໗. ‘‘ສາຘຸ ໂຂ ມໍ ປຏິເນຖ, ກາຫາມິ ກຸສລໍ ພຫຸໍ;

ທາເນນ ສມຈຣິຍາຍ, ສໍຍເມນ ທເມນ ຈ;

ຍໍ ກຕ຺ວາ ສຸຂິຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ຈ ປຈ຺ຉານຸຕປ຺ປເຣ’’ຕິ.

ປຸນ ນິຣຍປາລາ –

໘໗໘. ‘‘ປຸເຣ ຕຸວໍ ປມຊ຺ຊິຕ຺ວາ, ອິທານິ ປຣິເທວສິ;

ສຍໍ ກຕານໍ ກມ຺ມານໍ, ວິປາກໍ ອນຸໂຠສ຺ສສີ’’ຕິ. –

ອາຫໍສຸ. ປຸນ ສາ ອາຫ –

໘໗໙. ‘‘ໂກ ເທວໂລກໂຕ ມນຸສ຺ສໂລກໍ, ຄນ຺ຕ຺ວານ ປຸຏ຺ໂຐ ເມ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ;

ນິກ຺ຂິຕ຺ຕທຓ຺ເຑສຸ ທທາຖ ທານໍ, ອຈ຺ຉາທນໍ ເສຍ຺ຍມຖນ຺ນປານໍ;

ນ ຫິ ມຈ຺ຉຣີ ໂຣສໂກ ປາປຘມ຺ໂມ, ສຄ຺ຄູປຄານໍ ລຠຕິ ສຫພ຺ຍຕໍ.

໘໘໐. ‘‘ສາຫໍ ນູນ ອິໂຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ໂຍນິໍ ລທ຺ຘານ ມານຸສິໍ;

ວທຎ຺ຎູ ສີລສມ຺ປນ຺ນາ, ກາຫາມິ ກຸສລໍ ພຫຸໍ;

ທາເນນ ສມຈຣິຍາຍ, ສໍຍເມນ ທເມນ ຈ.

໘໘໑. ‘‘ອາຣາມານິ ຈ ໂຣປິສ຺ສໍ, ທຸຄ຺ເຄ ສງ຺ກມານິ ຈ;

ປປຎ຺ຈ ອຸທປານຎ຺ຈ, ວິປ຺ປສນ຺ເນນ ເຈຕສາ.

໘໘໒. ‘‘ຈາຕຸທ຺ທສິໍ ປຎ຺ຈທສິໍ, ຍາ ຈ ປກ຺ຂສ຺ສ ອຏ຺ຐມີ;

ປາຏິຫາຣິຍປກ຺ຂຎ຺ຈ, ອຏ຺ຐງ຺ຄສຸສມາຄຕໍ.

໘໘໓. ‘‘ອຸໂປສຖໍ ອຸປວສິສ຺ສໍ, ສທາ ສີເລສຸ ສໍວຸຕາ;

ນ ຈ ທາເນ ປມຊ຺ຊິສ຺ສໍ, ສາມໍ ທິຏ຺ຐມິທໍ ມຍາ’’ຕິ.

໘໘໔. ‘‘ອິຈ຺ເຈວໍ ວິປ຺ປລປນ຺ຕິໍ, ຜນ຺ທມານໍ ຕໂຕ ຕໂຕ;

ຂິປິໍສຸ ນິຣເຍ ໂຆເຣ, ອຸທ຺ຘໍປາທໍ ອວໍສິຣ’’ນ຺ຕິ. –

ອິທໍ ສງ຺ຄີຕິກາຣວຈນໍ. ປຸນ ສາ –

໘໘໕. ‘‘ອຫໍ ປຸເຣ ມຈ຺ຉຣິນີ ອໂຫສິໍ, ປຣິຠາສິກາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ;

ວິຕເຖນ ຈ ສາມິກໍ ວຎ຺ຈຍິຕ຺ວາ, ປຈ຺ຈາມຫໍ ນິຣເຍ ໂຆຣຣູເປ’’ຕິ. –

ໂອສານຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອຫໍ ປຸເຣ ມຈ຺ຉຣິນີ’’ຕິ ຄາຖາ ນິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕາຍ ວຸຕ຺ຕາ, ອິຕຣາ ອນິພ຺ພຕ຺ຕາຍ ເອວາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ເສສໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວາຕິ.

ຠິກ຺ຂູ ເຣວຕິຍາ ຍກ຺ເຂຫິ ຄເຫຕ຺ວາ ນີຕຠາວໍ ຠຄວໂຕ ອາໂຣເຈສຸໍ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຠຄວາ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອິມໍ ວຕ຺ຖຸໍ ກເຖຕ຺ວາ ອຸປຣິ ວິຕ຺ຖາເຣນ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ, ເທສນາປຣິໂຍສາເນ ພຫູ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລາທີນິ ປາປຸຓິໍສຸ. ກາມຎ຺ເຈຕໍ ເຣວຕີປຏິພທ຺ຘາຍ ກຖາຍ ເຍຠຸຍ຺ຍຠາວໂຕ ‘‘ເຣວຕີວິມານ’’ນ຺ຕິ ໂວຫຣີຍຕິ, ຍສ຺ມາ ປນ ເຣວຕີ ວິມານເທວຕາ ນ ໂຫຕິ, ນນ຺ທິຍສ຺ສ ປນ ເທວປຸຕ຺ຕສ຺ສ ວິມານາທິສມ຺ປຕ຺ຕິປຏິສໍຍຸຕ຺ຕຎ຺ເຈຕໍ, ຕສ຺ມາ ປຸຣິສວິມາເນສ຺ເວວ ສງ຺ຄຫໍ ອາໂຣປິຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ເຣວຕີວິມານວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ຉຕ຺ຕມາຓວກວິມານວຓ຺ຓນາ

ໂຍ ວທຕໍ ປວໂຣ ມນຸເຊສູຕິ ຉຕ຺ຕມາຓວກວິມານໍ. ຕສ຺ສ ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ. ເຕນ ສມເຍນ ເສຕພ຺ຍາຍໍ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ກິຈ຺ຉາລທ຺ໂຘ ປຸຕ຺ໂຕ ຉຕ຺ໂຕ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມຓມາຓໂວ ອໂຫສິ. ໂສ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ປິຕຣາ ເປສິໂຕ ອຸກ຺ກຏ຺ຐໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ໂປກ຺ຂຣສາຕິສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ເມຘາວິຕາຍ ອນລສຕາຍ ຈ ນ ຈິເຣເນວ ມນ຺ເຕ ວິຊ຺ຊາຏ຺ຐານານິ ຈ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສິປ຺ເປ ນິປ຺ຜຕ຺ຕິໍ ປຕ຺ໂຕ. ໂສ ອາຈຣິຍໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ‘‘ມຍາ ຕຸມ຺ຫາກໍ ສນ຺ຕິເກ ສິປ຺ປໍ ສິກ຺ຂິຕໍ, ກິໍ ໂວ ຄຣຸທກ຺ຂິຓໍ ເທມີ’’ຕິ ອາຫ. ອາຈຣິໂຍ ‘‘ຄຣຸທກ຺ຂິຓາ ນາມ ອນ຺ເຕວາສິກສ຺ສ ວິຠວານຸຣູປາ, ກຫາປຓສຫສ຺ສມາເນຫີ’’ຕິ ອາຫ. ຉຕ຺ຕມາຓໂວ ອາຈຣິຍໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເສຕພ຺ຍໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມາຕາປິຕໂຣ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເຕຫິ ອຠິນນ຺ທິຍມາໂນ ກຕປຏິສນ຺ຖາໂຣ ຕມຕ຺ຖໍ ປິຕຸ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ‘‘ເທຖ ເມ ທາຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກໍ, ອຊ຺ເຊວ ທຕ຺ວາ ອາຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາຫ. ຕໍ ມາຕາປິຕໂຣ ‘‘ຕາຕ, ອຊ຺ຊ ວິກາໂລ, ສ຺ເວ ຄມິສ຺ສສີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ກຫາປເຓ ນີຫຣິຕ຺ວາ ຠຓ຺ຑິກໍ ພນ຺ຘາເປຕ຺ວາ ຐເປສຸໍ. ໂຈຣາ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ຎຕ຺ວາ ຉຕ຺ຕມາຓວກສ຺ສ ຄມນມຄ຺ເຄ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ວນຄຫເນ ນິລີນາ ອຈ຺ຉິໍສຸ ‘‘ມາຓວໍ ມາເຣຕ຺ວາ ກຫາປເຓ ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມາ’’ຕິ.

ຠຄວາ ປຈ຺ຈູສສມເຍ ມຫາກຣຸຓາສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ໂລກໍ ໂວໂລເກນ຺ໂຕ ຉຕ຺ຕມາຓວກສ຺ສ ສຣເຓສຸ ຈ ສີເລສຸ ຈ ປຕິຏ຺ຐານໍ, ໂຈເຣຫິ ມາຣິຕສ຺ສ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໍ, ຕໂຕ ສຫ ວິມາເນນ ອາຄຕສ຺ສ ຕຕ຺ຖ ສນ຺ນິປຕິຕປຣິສາຍ ຈ ຘມ຺ມາຠິສມຍໍ ທິສ຺ວາ ປຐມຕຣເມວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມາຓວກສ຺ສ ຄມນມຄ຺ເຄ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ນິສີທິ. ມາຓໂວ ອາຈຣິຍຘນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເສຕພ຺ຍໂຕ ອຸກ຺ກຏ຺ຐາຠິມຸໂຂ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ຠຄວນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ທິສ຺ວາ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິ. ‘‘ກຸຫິໍ ຄມິສ຺ສສີ’’ຕິ ຠຄວຕາ ວຸຕ຺ໂຕ ‘‘ອຸກ຺ກຏ຺ຐໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ຄມິສ຺ສາມິ ມຍ຺ຫໍ ອາຈຣິຍສ຺ສ ໂປກ຺ຂຣສາຕິສ຺ສ ຄຣຸທກ຺ຂິຓໍ ທາຕຸ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ອຖ ຠຄວາ ‘‘ຊານາສິ ປນ ຕ຺ວໍ, ມາຓວ, ຕີຓິ ສຣຓານິ, ປຎ຺ຈ ສີລານີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເຕນ ‘‘ນາຫໍ ຊານາມິ, ກິມຕ຺ຖິຍານິ ປເນຕານິ ກີທິສານິ ຈາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ອິທມີທິສ’’ນ຺ຕິ ສຣຓຄມນສ຺ສ ສີລສມາທານສ຺ສ ຈ ຜລານິສໍສໍ ວິຠາເວຕ຺ວາ ‘‘ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາຫິ ຕາວ, ມາຓວກ, ສຣຓຄມນວິຘິ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ສາຘຸ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມິ, ກເຖຖ ຠນ຺ເຕ ຠຄວາ’’ຕິ ເຕນ ຍາຈິໂຕ ຕສ຺ສ ຣຸຈິຍາ ອນຸຣູປໍ ຄາຖາພນ຺ຘວເສນ ສຣຓຄມນວິຘິໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ –

໘໘໖. ‘‘ໂຍ ວທຕໍ ປວໂຣ ມນຸເຊສຸ, ສກ຺ຍມຸນີ ຠຄວາ ກຕກິຈ຺ໂຈ;

ປາຣຄໂຕ ພລວີຣິຍສມງ຺ຄີ, ຕໍ ສຸຄຕໍ ສຣຓຕ຺ຖມຸເປຫິ.

໘໘໗. ‘‘ຣາຄວິຣາຄມເນຊມໂສກໍ, ຘມ຺ມມສງ຺ຂຕມປ຺ປຏິກູລໍ;

ມຘຸຣມິມໍ ປຄຸຓໍ ສຸວິຠຕ຺ຕໍ, ຘມ຺ມມິມໍ ສຣຓຕ຺ຖມຸເປຫິ.

໘໘໘. ‘‘ຍຕ຺ຖ ຈ ທິນ຺ນ ມຫປ຺ຜລມາຫຸ, ຈຕູສຸ ສຸຈີສຸ ປຸຣິສຍຸເຄສຸ;

ອຏ຺ຐ ຈ ປຸຄ຺ຄລ ຘມ຺ມທສາ ເຕ, ສງ຺ຆມິມໍ ສຣຓຕ຺ຖມຸເປຫີ’’ຕິ. –

ຕິສ຺ໂສ ຄາຖາໂຍ ອຠາສິ.

໘໘໖. ຕຕ຺ຖ ໂຍຕິ ອນິຍມິຕວຈນໍ, ຕສ຺ສ ‘‘ຕ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ນິຍມນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ວທຕນ຺ຕິ ວທນ຺ຕານໍ. ປວໂຣຕິ ເສຏ຺ໂຐ, ກຖິການໍ ອຸຕ຺ຕໂມ ວາທີວໂຣຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມນຸເຊສູຕິ ອຸກ຺ກຏ຺ຐນິທ຺ເທໂສ ຍຖາ ‘‘ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານ’’ນ຺ຕິ. ຠຄວາ ປນ ເທວມນຸສ຺ສານມ຺ປິ ພ຺ຣຫ຺ມານມ຺ປິ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ສຕ຺ຕານໍ ປວໂຣເຍວ, ຠຄວໂຕ ຈ ຈຣິມຠເວ ມນຸສ຺ເສສຸ ອຸປ຺ປນ຺ນຕາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ມນຸເຊສູ’’ຕິ. ເຕເນວາຫ ‘‘ສກ຺ຍມຸນີ’’ຕິ. ສກ຺ຍກຸລປ຺ປສຸຕຕາຍ ສກ຺ໂຍ, ກາຍໂມເນຍ຺ຍາທີຫິ ສມນ຺ນາຄຕໂຕ ອນວເສສສ຺ສ ຈ ເຎຍ຺ຍສ຺ສ ມຸນນໂຕ ມຸນິ ຈາຕິ ສກ຺ຍມຸນິ. ຠາຄ຺ຍວນ຺ຕຕາທີຫິ ຈຕູຫິ ກາຣເຓຫິ ຠຄວາ. ຈຕູຫິ ມຄ຺ເຄຫິ ກາຕພ຺ພສ຺ສ ປຣິຎ຺ຎາທິປເຠທສ຺ສ ໂສຬສວິຘສ຺ສ ກິຈ຺ຈສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ນິປ຺ຜາທິຕຕ຺ຕາ ກຕກິຈ຺ໂຈ. ປາຣໍ ສກ຺ກາຍສ຺ສ ປຣຕີຣໍ ນິພ຺ພານໍ ຄໂຕ ສຍມ຺ຠຸຎາເຓນ ອຘິຄໂຕຕິ ປາຣຄໂຕ. ອສທິເສນ ກາຍພເລນ, ອນຎ຺ຎສາຘາຣເຓນ ຎາຓພເລນ, ຈຕຸພ຺ພິຘສມ຺ມປ຺ປຘານວີຣິເຍນ ຈ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ພລວີຣິຍສມງ຺ຄີ. ໂສຠນຄມນຕ຺ຕາ, ສຸນ຺ທຣໍ ຐານໍ ຄຕຕ຺ຕາ, ສມ຺ມາ ຄຕຕ຺ຕາ, ສມ຺ມາ ຈ ຄທິຕຕ຺ຕາ ສຸຄໂຕ. ຕໍ ສຸຄຕໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘໍ ສຣຓຕ຺ຖໍ ສຣຓາຍ ປຣາຍຓາຍ ອປາຍທຸກ຺ຂວຏ຺ຏທຸກ຺ຂປຣິຕ຺ຕາຓາຍ ອຸເປຫິ ອຸປຄຈ຺ຉ, ອຊ຺ຊ ປຏ຺ຐາຍ ອຫິຕນິວຕ຺ຕເນນ ຫິຕສໍວຑ຺ຒເນນ ‘‘ອຍໍ ເມ ຠຄວາ ສຣຓໍ ຕາຓໍ ເລຓໍ ປຣາຍຓໍ ຄຕິ ປຏິສຣຓ’’ນ຺ຕິ ຠຊ ເສວ, ເອວໍ ຊານາຫິ ວາ ພຸຊ຺ຌສ຺ສູຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໘໘໗. ຣາຄວິຣາຄນ຺ຕິ ອຣິຍມຄ຺ຄມາຫ. ເຕນ ຫິ ອຣິຍາ ອນາທິກາລຠາວິຕມ຺ປິ ຣາຄໍ ວິຣຊ຺ເຊນ຺ຕິ. ອເນຊມໂສກນ຺ຕິ ອຣິຍຜລໍ. ຕຎ຺ຫິ ເອຊາສງ຺ຂາຕາຍ ຕຓ຺ຫາຍ ອວສິຏ຺ຐານຎ຺ຈ ໂສກນິມິຕ຺ຕານໍ ກິເລສານໍ ສພ຺ພໂສ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠນໂຕ ‘‘ອເນຊໍ ອໂສກ’’ນ຺ຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຘມ຺ມນ຺ຕິ ສຠາວຘມ຺ມໍ. ສຠາວໂຕ ຄເຫຕພ຺ພຘມ຺ໂມ ເຫສ ຍທິທໍ ມຄ຺ຄຜລນິພ຺ພານານິ, ນ ປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ໂມ ວິຍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຘມ຺ມວເສນ. ຘມ຺ມນ຺ຕິ ວາ ປຣມຕ຺ຖຘມ຺ມໍ, ນິພ຺ພານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສເມຈ຺ຈ ສມ຺ຠຸຍ຺ຍ ປຈ຺ຈເຍຫິ ກຕໍ ສງ຺ຂຕໍ, ນ ສງ຺ຂຕນ຺ຕິ ອສງ຺ຂຕໍ. ຕເທວ ນິພ຺ພານໍ. ນຕ຺ຖິ ເອຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈິປິ ປຏິກູລນ຺ຕິ ອປ຺ປຏິກູລໍ. ສວນເວລາຍໍ ອຸປປຣິກ຺ຂຓເວລາຍໍ ປຏິປຊ຺ຊນເວລາຍນ຺ຕິ ສພ຺ພທາປິ ອິຏ຺ຐເມວາຕິ ມຘຸຣໍ. ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓສນ຺ນິສ຺ສຍາຍ ປຏິຠານສມ຺ປທາຍ ປວຕ຺ຕິຕຕ຺ຕາ ສຸປ຺ປວຕ຺ຕິຠາວໂຕ ນິປຸຓຠາວໂຕ ຈ ປຄຸຓໍ. ວິຠຊິຕພ຺ພສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ຂນ຺ຘາທິວເສນ ກຸສລາທິວເສນ ອຸທ຺ເທສາທິວເສນ ຈ ສຸຏ຺ຐຸ ວິຠຊນໂຕ ສຸວິຠຕ຺ຕໍ. ຕີຫິປິ ປເທຫິ ປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ມເມວ ວທຕິ. ເຕເນວ ຫິສ຺ສ ອາປາຖກາເລ ວິຍ ວິມທ຺ທນກາເລປິ ກເຖນ຺ຕສ຺ສ ວິຍ ສຸຓນ຺ຕສ຺ສາປິ ສມ຺ມຸຂີຠາວໂຕ ອຸຠໂຕປຈ຺ຈກ຺ຂຕາຍ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ອິມ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຘມ຺ມນ຺ຕິ ຍຖາວປຏິປຊ຺ຊນ຺ເຕ ອປາຍທຸກ຺ຂປາຕໂຕ ຘາຣຓຕ຺ເຖນ ຘມ຺ມໍ, ອິທໍ ຈຕຸພ຺ພິຘສ຺ສາປິ ຘມ຺ມສ຺ສ ສາຘາຣຓວຈນໍ. ປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ໂມປິ ຫິ ສຣເຓສຸ ຈ ສີເລສຸ ຈ ປຕິຏ຺ຐານມຕ຺ຕາຍປິ ຍຖາວປຏິປຕ຺ຕິຍາ ອປາຍທຸກ຺ຂປາຕໂຕ ຘາເຣຕິ ເອວ. ອິມສ຺ສ ຈ ອຕ຺ຖສ຺ສ ອິທເມວ ວິມານໍ ສາຘກນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ສາຘາຣຓຠາເວນ ຍຖາວຸຕ຺ຕຘມ຺ມສ຺ສ ປຈ຺ຈກ຺ຂໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ປຸນ ‘‘ອິມ’’ນ຺ຕິ ອາຫ.

໘໘໘. ຍຕ຺ຖາຕິ ຍສ຺ມິໍ ອຣິຍສງ຺ເຆ. ທິນ຺ນນ຺ຕິ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ອນ຺ນາທິເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ. ທິນ຺ນ ມຫປ຺ຜລນ຺ຕິ ຄາຖາສຸຂຕ຺ຖໍ ອນຸນາສິກໂລໂປ ກໂຕ. ອຈ຺ຈນ຺ຕເມວ ກິເລສາສຸຈິໂຕ ວິສຸຊ຺ຌເນນ ສຸຈີສຸ ‘‘ໂສຕາປນ຺ໂນ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ປຏິປນ຺ໂນ’’ຕິອາທິນາ (ອ. ນິ. ໘.໖໐) ວຸຕ຺ເຕສຸ ຈຕູສຸ ປຸຣິສຍຸເຄສຸ. ອຏ຺ຐາຕິ ມຄ຺ຄຏ຺ຐຜລຏ຺ເຐສຸ ຍຸຄເຬ ອກຕ຺ວາ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ຄຫເຓນ ອຏ຺ຐ ປຸຄ຺ຄລາ. ຄາຖາສຸຂຕ຺ຖເມວ ເຈຕ຺ຖ ‘‘ປຸຄ຺ຄລ ຘມ຺ມທສາ’’ຕິ ຣສ຺ສໍ ກຕ຺ວາ ນິທ຺ເທໂສ. ຘມ຺ມທສາຕິ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ມສ຺ສ ນິພ຺ພານຘມ຺ມສ຺ສ ຈ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ທສ຺ສນກາ. ທິຏ຺ຐິສີລສາມຎ຺ເຎນ ສໍຫຕຠາເວນ ສງ຺ຆໍ.

ເອວໍ ຠຄວຕາ ຕີຫິ ຄາຖາຫິ ສຣຓຄຸຓສນ຺ທສ຺ສເນນ ສທ຺ຘິໍ ສຣຓຄມນວິຘິມ຺ຫິ ວຸຕ຺ເຕ ມາຓໂວ ຕໍຕໍສຣຓຄຸຓານຸສ຺ສຣຓມຸເຂນ ສຣຓຄມນວິຘິໂນ ອຕ຺ຕໂນ ຫທເຍ ຐປິຕຠາວໍ ວິຠາເວນ຺ໂຕ ຕສ຺ສາ ຕສ຺ສາ ຄາຖາຍ ອນນ຺ຕຣໍ ‘‘ໂຍ ວທຕໍ ປວໂຣ’’ຕິອາທິນາ ຕໍ ຕໍ ຄາຖໍ ປຈ຺ຈນຸຠາສິ. ເອວໍ ປຈ຺ຈນຸຠາສິຕ຺ວາ ຐິຕສ຺ສ ປຎ຺ຈ ສິກ຺ຂາປທານິ ສຣູປໂຕ ຜລານິສໍສໂຕ ຈ ວິຠາເວຕ຺ວາ ເຕສໍ ສມາທານວິຘິໍ ກເຖສິ. ໂສ ຕມ຺ປິ ສຸຏ຺ຐຸ ອຸປຘາເຣຕ຺ວາ ປສນ຺ນມານໂສ ‘‘ຫນ຺ທາຫໍ ຠຄວາ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຣຕນຕ຺ຕຍຄຸຓໍ ອນຸສ຺ສຣນ຺ໂຕ ຕໍເຍວ ມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ຊິ. ຠຄວາປິ ‘‘ອລໍ ອິມສ຺ສ ເອຕ຺ຕກໍ ກຸສລໍ ເທວໂລກູປປຕ຺ຕິຍາ’’ຕິ ເຊຕວນເມວ ອຄມາສິ.

ມາຓວສ຺ສ ປນ ປສນ຺ນຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຣຕນຕ຺ຕຍຄຸຓໍ ສລ຺ລກ຺ຂຓວເສນ ‘‘ສຣຓໍ ອຸເປມີ’’ຕິ ປວຕ຺ຕຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທຕາຍ ສຣເຓສຸ ຈ, ຠຄວຕາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ສີລານໍ ອຘິຏ຺ຐາເນນ ສີເລສຸ ຈ ປຕິຏ຺ຐິຕສ຺ສ ເຕເນວ ນເຍນ ຣຕນຕ຺ຕຍຄຸເຓ ອນຸສ຺ສຣນ຺ຕສ຺ເສວ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ໂຈຣາ ມຄ຺ເຄ ປຣິຍຸຏ຺ຐິໍສຸ. ໂສ ເຕ ອຄເຓຕ຺ວາ ຣຕນຕ຺ຕຍຄຸເຓ ອນຸສ຺ສຣນ຺ໂຕເຍວ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕຎ຺ເຈໂກ ໂຈໂຣ ຄຸມ຺ພນ຺ຕຣໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ຐິໂຕ ວິສປີເຕນ ສເຣນ ສຫສາວ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຊີວິຕກ຺ຂຍໍ ປາເປຕ຺ວາ ກຫາປຓຠຓ຺ຑິກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ສຫາເຍຫິ ສທ຺ຘິໍ ປກ຺ກາມິ. ມາຓໂວ ປນ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ຕາວຕິໍສຠວເນ ຕິໍສໂຍຊນິເກ ກນກວິມາເນ ສຸຕ຺ຕປ຺ປພຸທ຺ໂຘ ວິຍ ອຈ຺ຉຣາສຫສ຺ສປຣິວຸໂຕ ສຏ຺ຐິສກຏຠາຣາລງ຺ກາຣປຏິມຓ຺ຑິຕຕ຺ຕຠາໂວ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ວິມານສ຺ສ ອາຠາ ສາຕິເຣການິ ວີສຕິໂຍຊນານິ ຜຣິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ.

ອຖ ມາຓວໍ ກາລກຕໍ ທິສ຺ວາ ເສຕພ຺ຍຄາມວາສິໂນ ມນຸສ຺ສາ ເສຕພ຺ຍໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ມາຕາປິຕູນໍ ອຸກ຺ກຏ຺ຐຄາມວາສິໂນ ຈ ອຸກ຺ກຏ຺ຐໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ໂປກ຺ຂຣສາຕິສ຺ສ ກເຖສຸໍ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ມາຕາປິຕໂຣ ຎາຕິມິຕ຺ຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຈ ໂປກ຺ຂຣສາຕິ ສປຣິວາຣາ ອສ຺ສຸມຸຂາ ໂຣທມານາ ຕໍ ປເທສໍ ອຄມໍສຸ, ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ເສຕພ຺ຍວາສິໂນ ຈ ອຸກ຺ກຏ຺ຐວາສິໂນ ຈ ອິຈ຺ຉານງ຺ຄລວາສິໂນ ຈ ສນ຺ນິປຕິໍສຸ, ມຫາສມາຄໂມ ອໂຫສິ. ອຖ ມາຓວສ຺ສ ມາຕາປິຕໂຣ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອວິທູເຣ ຈິຕກໍ ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ສຣີຣກິຈ຺ຈໍ ກາຕຸໍ ອາຣຠິໍສຸ.

ອຖ ຠຄວາ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ມຍິ ຄເຕ ຉຕ຺ຕມາຓໂວ ມໍ ວນ຺ທິຕຸໍ ອາຄມິສ຺ສຕິ, ອາຄຕຎ຺ຈ ຕໍ ກຕກມ຺ມໍ ກຖາເປນ຺ໂຕ ກມ຺ມຜລໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂໍ ກາເຣຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສສ຺ສາມິ, ເອວໍ ມຫາຊນສ຺ສ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ຕໍ ປເທສໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ນິສີທິ ຉພ຺ພຓ຺ຓພຸທ຺ຘຣໍສິໂຍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ໂຕ. ອຖ ຉຕ຺ຕມາຓວເທວປຸຕ຺ໂຕປິ ອຕ຺ຕໂນ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ, ຕສ຺ສາ ກາຣຓໍ ອຸປຘາເຣນ຺ໂຕ ສຣຓຄມນຎ຺ຈ ສີລສມາທານຎ຺ຈ ທິສ຺ວາ, ວິມ຺ຫຍຊາໂຕ ຠຄວຕິ ສຎ຺ຊາຕປສາທພຫຸມາໂນ ‘‘ອິທາເນວາຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆຎ຺ຈ ວນ຺ທິສ຺ສາມິ, ຣຕນຕ຺ຕຍຄຸເຓ ຈ ມຫາຊນສ຺ສ ປາກເຏ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ກຕຎ຺ຎຸຕໍ ນິສ຺ສາຍ ສກລໍ ຕໍ ອຣຎ຺ຎປເທສໍ ເອກາໂລກໍ ກໂຣນ຺ໂຕ, ສຫ ວິມາເນນ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ວິມານໂຕ ໂອຣຸຍ຺ຫ ມຫຕາ ປຣິວາເຣນ ສທ຺ຘິໍ ທິສ຺ສມານຣູໂປ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ປາເທສຸ ສິຣສາ ນິປຕນ຺ໂຕ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ມຫາຊໂນ ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ ອຍໍ ເທໂວ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມາ ວາ’’ຕິ ອຈ຺ຉຣິຍພ຺ຠຸຕຊາໂຕ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຣິວາເຣສິ. ຠຄວາ ເຕນ ກຕປຸຎ຺ຎກມ຺ມໍ ປາກຏໍ ກາຕຸໍ –

໘໘໙. ‘‘ນ ຕຖາ ຕປຕິ ນເຠ ສູຣິໂຍ, ຈນ຺ໂທ ຈ ນ ຠາສຕິ ນ ຜຸສ຺ໂສ;

ຍຖາ ອຕຸລມິທໍ ມຫປ຺ປຠາສໍ, ໂກ ນຸ ຕ຺ວໍ ຕິທິວາ ມຫິໍ ອຸປາຄາ.

໘໙໐. ‘‘ຉິນ຺ທຕິ ຣໍສີ ປຠງ຺ກຣສ຺ສ, ສາຘິກວີສຕິໂຍຊນານິ ອາຠາ;

ຣຕ຺ຕິມປິ ຍຖາ ທິວໍ ກໂຣຕິ, ປຣິສຸທ຺ຘໍ ວິມລໍ ສຸຠໍ ວິມານໍ.

໘໙໑. ‘‘ພຫຸປທຸມວິຈິຕ຺ຣປຸຓ຺ຑຣີກໍ, ໂວກິຓ຺ຓໍ ກຸສຸເມຫິ ເນກຈິຕ຺ຕໍ;

ອຣຊວິຣຊເຫມຊາລຉນ຺ນໍ, ອາກາເສ ຕປຕິ ຍຖາປິ ສູຣິໂຍ.

໘໙໒. ‘‘ຣຕ຺ຕມ຺ພຣປີຕວາສສາຫິ, ອຄຣຸປິຍງ຺ຄຸຈນ຺ທນຸສ຺ສທາຫິ;

ກຎ຺ຈນຕນຸສນ຺ນິຠຕ຺ຕຈາຫິ, ປຣິປູຣໍ ຄຄນໍວ ຕາຣກາຫິ.

໘໙໓. ‘‘ນຣນາຣິໂຍ ພຫຸເກຕ຺ຖເນກວຓ຺ຓາ, ກຸສຸມວິຠູສິຕາຠຣເຓຕ຺ຖ ສຸມນາ;

ອນິລປມຸຎ຺ຈິຕາ ປວນ຺ຕິ ສຸຣຠິໍ, ຕປນິຍວິຕຕາ ສຸວຓ຺ຓຉນ຺ນາ.

໘໙໔. ‘‘ກິສ຺ສ ສໍຍມສ຺ສ ອຍໍ ວິປາໂກ, ເກນາສິ ກມ຺ມຜເລນິຘູປປນ຺ໂນ;

ຍຖາ ຈ ເຕ ອຘິຄຕມິທໍ ວິມານໍ, ຕທນຸປທໍ ອວຈາສິ ອິຄ຺ຆ ປຸຏ຺ໂຐ’’ຕິ. –

ຕໍ ເທວປຸຕ຺ຕໍ ປຏິປຸຈ຺ຉິ.

໘໘໖. ຕຕ຺ຖ ຕປຕີຕິ ທິປ຺ປຕິ. ນເຠຕິ ອາກາເສ. ຜຸສ຺ໂສຕິ ຜຸສ຺ສຕາຣກາ. ອຕຸລນ຺ຕິ ອນຸປມໍ, ອປ຺ປມາຓໍ ວາ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ຍຖາ ອິທໍ ຕວ ວິມານໍ ອນຸປມໍ ອປ຺ປມາຓໍ ປຠສ຺ສຣຠາເວນ ຕໂຕ ເອວ ມຫປ຺ປຠາສໍ ອາກາເສ ທິປ຺ປຕິ, ນ ຕຖາ ຕາຣກຣູປານິ ທິປ຺ປນ຺ຕິ, ນ ຈນ຺ໂທ, ຕານິ ຕາວ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕຸ, ນາປິ ສູຣິໂຍ ທິປ຺ປຕິ, ເອວໍຠູໂຕ ໂກ ນຸ ຕ຺ວໍ ເທວໂລກໂຕ ອິມໍ ຠູມິປເທສໍ ອຸປຄໂຕ, ຕໍ ປາກຏໍ ກຕ຺ວາ ອິມສ຺ສ ມຫາຊນສ຺ສ ກເຖຫີຕິ.

໘໙໐. ຉິນ຺ທຕີຕິ ວິຈ຺ຉິນ຺ທຕິ, ປວຕ຺ຕິຕຸໍ ອເທນ຺ໂຕ ປຏິຫນຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຣໍສີຕິ ຣສ຺ມິໂຍ. ປຠງ຺ກຣສ຺ສາຕິ ສູຣິຍສ຺ສ. ຕສ຺ສ ຈ ວິມານສ຺ສ ປຠາ ສມນ຺ຕໂຕ ປຎ຺ຈວີສຕິ ໂຍຊນານິ ຜຣິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ສາຘິກວີສຕິໂຍຊນານິ ອາຠາ’’ຕິ. ຣຕ຺ຕິມປິ ຍຖາ ທິວໍ ກໂຣຕີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ປຠາຍ ອນ຺ຘກາຣໍ ວິຘມນ຺ຕໍ ຣຕ຺ຕິຠາຄມ຺ປິ ທິວສຠາຄໍ ວິຍ ກໂຣຕິ. ປຣິສມນ຺ຕໂຕ ອນ຺ໂຕ ເຈວ ພຫິ ຈ ສຸທ຺ຘຕາຍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ. ສພ຺ພໂສ ມລາຠາເວນ ວິມລໍ. ສຸນ຺ທຣຕາຍ ສຸຠໍ.

໘໙໑. ພຫຸປທຸມວິຈິຕ຺ຣປຸຓ຺ຑຣີກນ຺ຕິ ພຫຸວິຘຣຕ຺ຕກມລຎ຺ເຈວ ວິຈິຕ຺ຕວຓ຺ຓເສຕກມລຎ຺ຈ. ເສຕກມລໍ ປທຸມໍ, ຣຕ຺ຕກມລໍ ປຸຓ຺ຑຣີກນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ໂວກິຓ຺ຓໍ ກຸສຸເມຫີຕິ ອຎ຺ເຎຫິ ຈ ນານາວິເຘຫິ ປຸປ຺ເຜຫິ ສໂມກິຓ຺ຓໍ. ເນກຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ມາລາກມ຺ມລຕາກມ຺ມາທິນານາວິຘວິຈິຕ຺ຕໍ. ອຣຊວິຣຊເຫມຊາລຉນ຺ນນ຺ຕິ ສຍໍ ອປຄຕຣຊໍ ວິຣເຊນ ນິທ຺ໂທເສນ ກຎ຺ຈນຊາເລນ ຉາທິຕໍ.

໘໙໒. ຣຕ຺ຕມ຺ພຣປີຕວາສສາຫີຕິ ຣຕ຺ຕວຕ຺ຖາຫິ ເຈວ ປີຕວຕ຺ຖາຫິ ຈ. ເອກາ ຫິ ຣຕ຺ຕໍ ທິພ຺ພວຕ຺ຖໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປີຕໍ ອຸຕ຺ຕຣິຍໍ ກໂຣຕິ, ອປຣາ ປີຕໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ຣຕ຺ຕໍ ອຸຕ຺ຕຣິຍໍ ກໂຣຕິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຣຕ຺ຕມ຺ພຣປີຕວາສສາຫີ’’ຕິ. ອຄຣຸປິຍງ຺ຄຸຈນ຺ທນຸສ຺ສທາຫີຕິ ອຄຣຸຄນ຺ເຘນ ປິຍງ຺ຄຸມາລາຫິ ຈນ຺ທນຄນ຺ເຘຫິ ຈ ອຸສ຺ສທາຫິ, ອຸສ຺ສນ຺ນທິພ຺ພາຄຣຸຄນ຺ຘາທິກາຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຎ຺ຈນຕນຸສນ຺ນິຠຕ຺ຕຈາຫີຕິ ກນກສທິສສຸຂຸມຈ຺ຉວີຫິ. ປຣິປູຣນ຺ຕິ ຕຫໍ ຕຫໍ ວິຈຣນ຺ຕີຫິ ສງ຺ຄີຕິປສຸຕາຫິ ຈ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ.

໘໙໓. ພຫຸເກຕ຺ຖາຕິ ພຫຸກາ ເອຕ຺ຖ. ອເນກວຓ຺ຓາຕິ ນານາຣູປາ. ກຸສມວິຠູສິຕາຠຣຓາຕິ ວິເສສໂຕ ສຸຣຠິວາຍນຕ຺ຖໍ ທິພ຺ພກຸສຸເມຫິ ອລງ຺ກຕທິພ຺ພາຠຣຓາ. ເອຕ຺ຖາຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ວິມາເນ. ສຸມນາຕິ ສຸນ຺ທຣມນາ ປມຸທິຕຈິຕ຺ຕາ. ອນິລປມຸຎ຺ຈິຕາ ປວນ຺ຕິ ສຸຣຠິນ຺ຕິ ອນິເລນ ປມຸຎ຺ຈິຕຄນ຺ຘານໍ ປຸປ຺ຜານໍ ວາຍຸນາ ວິມຸຕ຺ຕປຕ຺ຕປຸຏໍ ວິຍ ວິພນ຺ຘຕາຍ ວິກສິຕຕາຍ ຈ ສຸຄນ຺ຘໍ ປວາຍນ຺ຕິ. ‘‘ອນິລປຘູປິຕາ’’ຕິປິ ປຐນ຺ຕິ, ວາເຕນ ມນ຺ທໍ ອາວຸຍ຺ຫມານາ ເຫມມຍປຸປ຺ຜາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກນກຈີຣກາທີຫິ ເວຓິອາທີສຸ ໂອຕຕຕາຍ ຕປນິຍວິຕຕາ. ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ກຎ຺ຈນາຠຣເຓຫິ ອຈ຺ຉາທິຕສຣີຣຕາຍ ສຸວຓ຺ຓຉນ຺ນາ. ນຣນາຣິໂຍຕິ ເທວປຸຕ຺ຕາ ເທວຘີຕໂຣ ຈ ພຫຸກາ ເອຕ຺ຖ ຕວ ວິມາເນຕິ ທສ຺ເສຕິ.

໘໙໔. ອິງ຺ຆາຕິ ໂຈທນຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ ປຸຏ຺ໂຐຕິ ປຸຈ຺ຉິໂຕ ອິມສ຺ສ ມຫາຊນສ຺ສ ກມ຺ມຜລປຈ຺ຈກ຺ຂຠາວາຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ຕໂຕ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ອິມາຫິ ຄາຖາຫິ ພ຺ຍາກາສິ –

໘໙໕. ‘‘ສຍມິຘ ປເຖ ສເມຈ຺ຈ ມາຓເວນ, ສຕ຺ຖານຸສາສິ ອນຸກມ຺ປມາໂນ;

ຕວ ຣຕນວຣສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ, ກຣິສ຺ສາມີຕິ ຈ ພ຺ຣວິຕ຺ຖ ຉຕ຺ໂຕ.

໘໙໖. ‘‘ຊິນວຣປວຣໍ ອຸເປຫິ ສຣຓໍ, ຘມ຺ມຎ຺ຈາປິ ຕເຖວ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ;

ໂນຕິ ປຐມໍ ອໂວຈຫໍ ຠນ຺ເຕ, ປຈ຺ຉາ ເຕ ວຈນໍ ຕເຖວກາສິໍ.

໘໙໗. ‘‘ມາ ຈ ປາຓວຘໍ ວິວິຘໍ ຈຣສ຺ສຸ ອສຸຈິໍ,

ນ ຫິ ປາເຓສຸ ອສຎ຺ຎຕໍ ອວຓ຺ຓຍິໍສຸ ສປ຺ປຎ຺ຎາ;

ໂນຕິ ປຐມໍ ອໂວຈຫໍ ຠນ຺ເຕ, ປຈ຺ຉາ ເຕ ວຈນໍ ຕເຖວກາສິໍ.

໘໙໘. ‘‘ມາ ຈ ປຣຊນສ຺ສ ຣກ຺ຂິຕມ຺ປິ, ອາທາຕພ຺ພມມຎ຺ຎິໂຖ ອທິນ຺ນໍ;