໑໒. ຣຊ຺ຊຸມາລາວິມານວຓ຺ຓນາ

ອຠິກ຺ກນ຺ເຕນ ວຓ຺ເຓນາຕິ ຣຊ຺ຊຸມາລາວິມານໍ. ຕສ຺ສ ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ. ເຕນ ສມເຍນ ຄຍາຄາມເກ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຘີຕາ ຕສ຺ມິໍເຍວ ຄາເມ ເອກສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸມາຣສ຺ສ ທິນ຺ນາ ປຕິກຸລໍ ຄຕາ, ຕສ຺ມິໍ ເຄເຫ ອິສ຺ສຣິຍໍ ວຕ຺ເຕນ຺ຕີ ຕິຏ຺ຐຕິ. ສາ ຕສ຺ມິໍ ເຄເຫ ທາສິຍາ ຘີຕຣໍ ທິສ຺ວາ ນ ສຫຕິ. ທິຏ຺ຐກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ໂກເຘນ ຕຏຕຏາຍມານາ ອກ຺ໂກສຕິ ປຣິຠາສຕິ, ຂຏກຎ຺ຈສ຺ສາ ເທຕິ. ຍທາ ປນ ສາ ວຍປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ກິຈ຺ຈສມຕ຺ຖາ ຊາຕາ, ຕທາ ນໍ ຊຓ຺ຓຸກປ຺ປຣມຸຏ຺ຐີຫິ ປຫຣເຕວ ຍຖາ ຕໍ ປຸຣິມຊາຕີສຸ ພທ຺ຘາຆາຕາ.

ສາ ກິຣ ທາສີ ກສ຺ສປທສພລສ຺ສ ກາເລ ຕສ຺ສາ ສາມິນີ ອໂຫສິ, ອິຕຣາ ທາສີ. ສາ ຕໍ ເລຑ຺ຑຸທຓ຺ຑາທີຫິ ມຸຏ຺ຐິອາທີຫິ ຈ ອຠິຓ຺ຫໍ ອຠິຫນຕິ. ສາ ເຕນ ນິພ຺ພິນ຺ນາ ຍຖາພລໍ ທານາທີນິ ປຸຎ຺ຎານິ ກຕ຺ວາ ‘‘ອນາຄເຕ ອຫໍ ສາມິນີ ຫຸຕ຺ວາ ອິມິສ຺ສາ ອຸປຣິ ອິສ຺ສຣິຍໍ ວຕ຺ເຕຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ປຕ຺ຖນໍ ຐເປສິ. ອຖ ສາ ທາສີ ຕໂຕ ຈຸຕາ ອປຣາປຣໍ ສໍສຣນ຺ຕີ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຄຍາຄາມເກ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ປຕິກຸລໍ ຄຕາ, ອິຕຣາປິ ຕສ຺ສາ ທາສີ ອໂຫສິ. ເອວໍ ພທ຺ຘາຆາຕຕາຍ ສາ ຕໍ ວິເຫເຐຕິ.

ເອວໍ ວິເຫເຐນ຺ຕີ ອກາຣເຓເນວ ເກເສສຸ ຄເຫຕ຺ວາ ຫຕ຺ເຖຫິ ຈ ປາເທຫິ ຈ ສຸຫຕໍ ຫນິ. ສາ ນ຺ຫາປິຕສາລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຂຸຣມຸຓ຺ຑໍ ກາເຣຕ຺ວາ ອຄມາສິ. ສາມິນີ ‘‘ກິໍ ເຊ ທຸຏ຺ຐທາສິ ມຸຓ຺ຑນມຕ຺ເຕນ ຕວ ວິປ຺ປໂມກ຺ໂຂ’’ຕິ ຣຊ຺ຊຸໍ ສີເສ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ໂອຓເມຕ຺ວາ ຆາເຕຕິ, ຕສ຺ສາ ຕຎ຺ຈ ຣຊ຺ຊຸໍ ອປເນຕຸໍ ນ ເທຕິ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ທາສິຍາ ‘‘ຣຊ຺ຊຸມາລາ’’ຕິ ນາມໍ ອໂຫສິ.

ອເຖກທິວສໍ ສຕ຺ຖາ ປຈ຺ຈູສສມເຍ ມຫາກຣຸຓາສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ໂລກໍ ໂວໂລເກນ຺ໂຕ ຣຊ຺ຊຸມາລາຍ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລູປນິສ຺ສຍໍ, ຕສ຺ສາ ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ ສຣເຓສຸ ສີເລສຸ ຈ ປຕິຏ຺ຐານໍ ທິສ຺ວາ ອຣຎ຺ຎໍ ປວິສິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ນິສີທິ ຉພ຺ພຓ຺ຓາ ພຸທ຺ຘຣສ຺ມິໂຍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ໂຕ. ຣຊ຺ຊຸມາລາປິ ໂຂ ທິວເສ ທິວເສ ຕາຍ ຕຖາ ວິເຫຐິຍມານາ ‘‘ກິໍ ເມ ອິມິນາ ທຸຊ຺ຊີວິເຕນາ’’ຕິ ນິພ຺ພິນ຺ນຣູປາ ຊີວິເຕ ມຣິຕຸກາມາ ຆຏໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸທກຕິຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ ວິຍ ເຄຫໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ຕາ ອນຸກ຺ກເມນ ວນໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ນິສິນ຺ນຣຸກ຺ຂສ຺ສ ອວິທູເຣ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ສາຂາຍ ຣຊ຺ຊຸໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ປາສໍ ກຕ຺ວາ ອຸພ຺ພນ຺ຘິຕຸກາມາ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ໂອໂລເກນ຺ຕີ ອທ຺ທສ ຠຄວນ຺ຕໍ ຕຕ຺ຖ ນິສິນ຺ນໍ ປາສາທິກໍ ປສາທນີຍໍ ອຸຕ຺ຕມທມຖສມຖມນຸປ຺ປຕ຺ຕໍ ຉພ຺ພຓ຺ຓພຸທ຺ຘຣສ຺ມິໂຍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ຕໍ. ທິສ຺ວາ ພຸທ຺ຘຄາຣເວນ ອາກຑ຺ຒິຍມານຫທຍາ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ຠຄວາ ມາທິສານມ຺ປິ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ຍມຫໍ ສຸຕ຺ວາ ອິໂຕ ທຸຊ຺ຊີວິຕໂຕ ມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕສິ.

ອຖ ຠຄວາ ຕສ຺ສາ ຈິຕ຺ຕາຈາຣໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ‘‘ຣຊ຺ຊຸມາເລ’’ຕິ ອາຫ. ສາ ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ອມເຕນ ວິຍ ອຠິສິຕ຺ຕາ ປີຕິຍາ ນິຣນ຺ຕຣໍ ຜຸຏ຺ຐາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ຕສ຺ສາ ຠຄວາ ອນຸປຸພ຺ພິກຖານຸປຸພ຺ພກໍ ຈຕຸສຈ຺ຈກຖໍ ກເຖສິ, ສາ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐຫິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ວຏ຺ຏຕິ ເອຕ຺ຕໂກ ຣຊ຺ຊຸມາລາຍ ອນຸຄ຺ຄໂຫ, ອິທາເນສາ ເກນຈິ ອປ຺ປຘໍສິຍາ ຊາຕາ’’ຕິ ອຣຎ຺ຎໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຄາມສ຺ສ ອວິທູເຣ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ນິສີທິ. ຣຊ຺ຊຸມາລາປິ ອຕ຺ຕານໍ ວິນິປາເຕຕຸໍ ອຠພ຺ພຕາຍ ຂນ຺ຕິເມຕ຺ຕານຸທ຺ທຍສມ຺ປນ຺ນຕາຍ ຈ ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ ມໍ ຫນຕຸ ວາ ວິເຫເຐຕຸ ວາ ຍໍ ວາ ຕໍ ວາ ກໂຣຕູ’’ຕິ ຆເຏນ ອຸທກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເຄຫໍ ອຄມາສິ. ສາມິໂກ ເຄຫທ຺ວາເຣ ຐິໂຕ ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ຕ຺ວໍ ອຊ຺ຊ ອຸທກຕິຕ຺ຖໍ ຄຕາ ຈິຣາຍິຕ຺ວາ ອາຄຕາ, ມຸຂວຓ຺ໂຓ ຈ ເຕ ອຕິວິຍ ວິປ຺ປສນ຺ໂນ, ຕ຺ວຎ຺ຈ ອຎ຺ເຎນ ອາກາເຣນ ອຸປຏ຺ຐາສິ, ກິໍ ເອຕ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ສາ ຕສ຺ສ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ອາຈິກ຺ຂິ.

ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຕສ຺ສາ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ຕຸສ຺ສິຕ຺ວາ ເຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣຊ຺ຊຸມາລາຍ ອຸປຣິ ‘‘ຕຍາ ນ ກິຎ຺ຈິ ກາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ສຸຓິສາຍ ວຕ຺ວາ ຕຸຏ຺ຐມານໂສ ສີຆຕຣໍ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ສາທເຣນ ກຕປຏິສນ຺ຖາໂຣ ສຕ຺ຖາຣໍ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ເຄຫໍ ອາເນຕ຺ວາ ປຓີເຕນ ຂາທນີເຍນ ໂຠຊນີເຍນ ປຣິວິສິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ຠຸຕ຺ຕາວິໍ ໂອນີຕປຕ຺ຕປາຓິໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ, ສຸຓິສາປິສ຺ສ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ຄຍາຄາມວາສິໂນປິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ສຸຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ, ອປ຺ເປກຈ຺ເຈ ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ.

ສຕ຺ຖາ ຣຊ຺ຊຸມາລາຍ ຕສ຺ສາ ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ ປຸຣິມຊາຕີສຸ ກຕກມ຺ມໍ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ກເຖຕ຺ວາ ສມ຺ປຕ຺ຕປຣິສາຍ ອນຸຣູປໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ ຈ ມຫາຊໂນ ຈ ຕຕ຺ຖ ສນ຺ນິປຕິໂຕ ສຣເຓສຸ ຈ ສີເລສຸ ຈ ປຕິຏ຺ຐຫິ. ສຕ຺ຖາ ອາສນາ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ສາວຕ຺ຖິເມວ ອຄມາສິ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຣຊ຺ຊຸມາລໍ ຘີຕຸຏ຺ຐາເນ ຐເປສິ. ຕສ຺ສ ສຸຓິສາ ຣຊ຺ຊຸມາລໍ ປິຍຈກ຺ຂູຫິ ໂອໂລເກນ຺ຕີ ຍາວຊີວໍ ມນາເປເນວ ສິເນເຫນ ປຣິຫຣິ. ຣຊ຺ຊຸມາລາ ອປຣຠາເຄ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ຕາວຕິໍເສສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ອຈ຺ຉຣາສຫສ຺ສຎ຺ຈສ຺ສາ ປຣິວາໂຣ ອໂຫສິ. ສາ ສຏ຺ຐິສກຏຠາຣປ຺ປມາເຓຫິ ທິພ຺ພາຠຣເຓຫິ ປຏິມຓ຺ຑິຕຕ຺ຕຠາວາ ອຈ຺ຉຣາສຫສ຺ສປຣິວຸຕ຺ຕາ ນນ຺ທນວນາທີສຸ ມຫຕິໍ ທິພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວມານາ ປມຸທິຕມນາ ວິຈຣຕິ. ອຖາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ເທວຈາຣິກໍ ຄໂຕ ຕໍ ມຫນ຺ເຕນ ທິພ຺ພານຸຠາເວນ ມຫຕິຍາ ເທວິທ຺ຘິຍາ ວິຊ຺ໂຊຕມານໍ ທິສ຺ວາ ຕາຍ ກຕກມ຺ມໍ ອິມາຫິ ຄາຖາຫິ ປຸຈ຺ຉິ.

໘໒໖. ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ເຕນ ວຓ຺ເຓນ, ຍາ ຕ຺ວໍ ຕິຏ຺ຐສິ ເທວເຕ;

ຫຕ຺ເຖ ປາເທ ຈ ວິຄ຺ຄຍ຺ຫ, ນຈ຺ຈສິ ສຸປ຺ປວາທິເຕ.

໘໒໗. ‘‘ຕສ຺ສາ ເຕ ນຈ຺ຈມານາຍ, ອງ຺ຄມງ຺ເຄຫິ ສພ຺ພໂສ;

ທິພ຺ພາ ສທ຺ທາ ນິຈ຺ຉຣນ຺ຕິ, ສວນີຍາ ມໂນຣມາ.

໘໒໘. ‘‘ຕສ຺ສາ ເຕ ນຈ຺ຈມານາຍ, ອງ຺ຄມງ຺ເຄຫິ ສພ຺ພໂສ;

ທິພ຺ພາ ຄນ຺ຘາ ປວາຍນ຺ຕິ, ສຸຈິຄນ຺ຘາ ມໂນຣມາ.

໘໒໙. ‘‘ວິວຕ຺ຕມານາ ກາເຍນ, ຍາ ເວຓີສຸ ປິຬນ຺ຘນາ;

ເຕສໍ ສຸຍ຺ຍຕິ ນິຄ຺ໂຆໂສ, ຕູຣິເຍ ປຎ຺ຈງ຺ຄິເກ ຍຖາ.

໘໓໐. ‘‘ວຏໍສກາ ວາຕຘຸຕາ, ວາເຕນ ສມ຺ປກມ຺ປິຕາ;

ເຕສໍ ສຸຍ຺ຍຕິ ນິຄ຺ໂຆໂສ, ຕູຣິເຍ ປຎ຺ຈງ຺ຄິເກ ຍຖາ.

໘໓໑. ‘‘ຍາປິ ເຕ ສິຣສ຺ມິໍ ມາລາ, ສຸຈິຄນ຺ຘາ ມໂນຣມາ;

ວາຕິ ຄນ຺ໂຘ ທິສາ ສພ຺ພາ, ຣຸກ຺ໂຂ ມຎ຺ຊູສໂກ ຍຖາ.

໘໓໒. ‘‘ຆາຍເສ ຕໍ ສຸຈິຄນ຺ຘໍ, ຣູປໍ ປສ຺ສສິ ອມານຸສໍ;

ເທວເຕ ປຸຈ຺ຉິຕາຈິກ຺ຂ, ກິສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສິທໍ ຜລ’’ນ຺ຕິ.

໘໒໖. ຕຕ຺ຖ ຫຕ຺ເຖ ປາເທ ຈ ວິຄ຺ຄຍ຺ຫາຕິ ຫຕ຺ເຖ ຈ ປາເທ ຈ ວິວິເຘຫິ ອາກາເຣຫິ ຄເຫຕ຺ວາ, ປຸປ຺ຜມຸຏ຺ຐິປຸປ຺ຜຎ຺ຊລິອາທິເຠທສ຺ສ ສາຂາຠິນຍສ຺ສ ທສ຺ສນວເສນ ວິວິເຘຫິ ອາກາເຣຫິ ຫຕ຺ເຖ, ຈ, ສມປາທາທີນມ຺ປິ ຐານວິເສສານໍ ທສ຺ສນວເສນ ວິວິເຘຫິ ອາກາເຣຫິ ປາເທ ຈ ອຸປາທິຍິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຈ-ສທ຺ເທນ ສາຂາຠິນຍໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ນຈ຺ຈສີຕິ ນຏສິ. ຍາ ຕ຺ວນ຺ຕິ ຍາ ວຸຕ຺ຕນຍວເສນ ນຈ຺ຈໍ ກໂຣສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຸປ຺ປວາທິເຕຕິ ສຸນ຺ທເຣ ປວຊ຺ຊເນ ສຕິ ຕວ ນຈ຺ຈສ຺ສ ອນຸຣູປວເສນ ວີຓາວໍສມຸທິງ຺ຄຕາຬາທິເກ ວາທິຍມາເນ, ປຎ຺ຈງ຺ຄິເກ ຕູຣິເຍ ປຄ຺ຄຍ຺ຫມາເນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສໍ ເຫຏ຺ຐາວິມາເນ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ເອວໍ ເຖເຣນ ປຸຈ຺ຉິຕາ ສາ ເທວຕາ ອຕ຺ຕໂນ ປຸຣິມຊາຕິອາທິໍ ອິມາຫິ ຄາຖາຫິ ພ຺ຍາກາສິ –

໘໓໓. ‘‘ທາສີ ອຫໍ ປຸເຣ ອາສິໍ, ຄຍາຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສຫໍ;

ອປ຺ປປຸຎ຺ຎາ ອລກ຺ຂິກາ, ຣຊ຺ຊຸມາລາຕິ ມໍ ວິທຸໍ.

໘໓໔. ‘‘ອກ຺ໂກສານໍ ວຘານຎ຺ຈ, ຕຊ຺ຊນາຍ ຈ ອຸຄ຺ຄຕາ;

ກຸຏໍ ຄເຫຕ຺ວາ ນິກ຺ຂມ຺ມ, ອຄຎ຺ຉິໍ ອຸທຫາຣິຍາ.

໘໓໕. ‘‘ວິປເຖ ກຸຏໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ, ວນສຓ຺ຑໍ ອຸປາຄມິໍ;

‘ອິເຘວາຫໍ ມຣິສ຺ສາມິ, ໂກ ອຕ຺ໂຖ ຊີວິເຕນ ເມ’.

໘໓໖. ‘‘ທຬ຺ຫໍ ປາສໍ ກຣິຕ຺ວານ, ອາສຸມ຺ຠິຕ຺ວານ ປາທເປ;

ຕໂຕ ທິສາ ວິໂລເກສິໍ, ‘ໂກ ນຸ ໂຂ ວນມສ຺ສິໂຕ’.

໘໓໗. ‘‘ຕຕ຺ຖທ຺ທສາສິໍ ສມ຺ພຸທ຺ຘໍ, ສພ຺ພໂລກຫິຕໍ ມຸນິໍ;

ນິສິນ຺ນໍ ຣຸກ຺ຂມູລສ຺ມິໍ, ຌາຍນ຺ຕໍ ອກຸໂຕຠຍໍ.

໘໓໘. ‘‘ຕສ຺ສາ ເມ ອຫຸ ສໍເວໂຄ, ອພ຺ຠຸໂຕ ໂລມຫໍສໂນ;

‘ໂກ ນຸ ໂຂ ວນມສ຺ສິໂຕ, ມນຸສ຺ໂສ ອຸທາຫຸ ເທວຕາ’.

໘໓໙. ‘‘ປາສາທິກໍ ປສາທນີຍໍ, ວນາ ນິພ຺ພນມາຄຕໍ;

ທິສ຺ວາ ມໂນ ເມ ປສີທິ, ນາຍໍ ຍາທິສກີທິໂສ.

໘໔໐. ‘‘ຄຸຕ຺ຕິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ຌານຣໂຕ, ອພຫິຄ຺ຄຕມານໂສ;

ຫິໂຕ ສພ຺ພສ຺ສ ໂລກສ຺ສ, ພຸທ຺ໂຘ ອຍໍ ຠວິສ຺ສຕິ.

໘໔໑. ‘‘ຠຍເຠຣໂວ ທຸຣາສໂທ, ສີໂຫວ ຄຸຫມສ຺ສິໂຕ;

ທຸລ຺ລຠາຍໍ ທສ຺ສນາຍ, ປຸປ຺ຜໍ ໂອທຸມ຺ພຣໍ ຍຖາ.

໘໔໒. ‘‘ໂສ ມໍ ມຸທູຫິ ວາຈາຫິ, ອາລປິຕ຺ວາ ຕຖາຄໂຕ;

ຣຊ຺ຊຸມາເລຕິ ມໍໂວຈ, ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉ ຕຖາຄຕໍ.

໘໔໓. ‘‘ຕາຫໍ ຄິຣໍ ສຸຓິຕ຺ວານ, ເນລໍ ອຕ຺ຖວຕິໍ ສຸຈິໍ;

ສຓ຺ຫໍ ມຸທຸຎ຺ຈ ວຄ຺ຄຸຎ຺ຈ, ສພ຺ພໂສກາປນູທນໍ.

໘໔໔. ‘‘ກລ຺ລຈິຕ຺ຕຎ຺ຈ ມໍ ຎຕ຺ວາ, ປສນ຺ນໍ ສຸທ຺ຘມານສໍ;

ຫິໂຕ ສພ຺ພສ຺ສ ໂລກສ຺ສ, ອນຸສາສິ ຕຖາຄໂຕ.

໘໔໕. ‘‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ມໍໂວຈ, ອຍໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ສມ຺ຠໂວ;

ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ ມຄ຺ໂຄ ຈ, ອຎ຺ຊໂສ ອມໂຕຄໂຘ.

໘໔໖. ‘‘ອນຸກມ຺ປກສ຺ສ ກຸສລສ຺ສ, ໂອວາທມ຺ຫິ ອຫໍ ຐິຕາ;

ອຊ຺ຌຄາ ອມຕໍ ສນ຺ຕິໍ, ນິພ຺ພານໍ ປທມຈ຺ຈຸຕໍ.

໘໔໗. ‘‘ສາຫໍ ອວຏ຺ຐິຕາເປມາ, ທສ຺ສເນ ອວິກມ຺ປິນີ;

ມູລຊາຕາຍ ສທ຺ຘາຍ, ຘີຕາ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ໂອຣສາ.

໘໔໘. ‘‘ສາຫໍ ຣມາມິ ກີຬາມິ, ໂມທາມິ ອກຸໂຕຠຍາ;

ທິພ຺ພມາລໍ ຘາຣຍາມິ, ປິວາມິ ມຘຸມທ຺ທວໍ.

໘໔໙. ‘‘ສຏ຺ຐິຕູຣິຍສຫສ຺ສານິ, ປຏິໂພຘໍ ກໂຣນ຺ຕິ ເມ;

ອາຬມ຺ໂພ ຄຄ຺ຄໂຣ ຠີໂມ, ສາຘຸວາທີ ຈ ສໍສໂຍ.

໘໕໐. ‘‘ໂປກ຺ຂໂຣ ຈ ສຸຜສ຺ໂສ ຈ, ວິຓາໂມກ຺ຂາ ຈ ນາຣິໂຍ;

ນນ຺ທາ ເຈວ ສຸນນ຺ທາ ຈ, ໂສຓທິນ຺ນາ ສຸຈິມ຺ຫິຕາ.

໘໕໑. ‘‘ອລມ຺ພຸສາ ມິສ຺ສເກສີ ຈ, ປຸຓ຺ຑຣີກາຕິທາຣຸຓີ;

ເອຓີຜສ຺ສາ ສຸຜສ຺ສາ ຈ, ສຸຠທ຺ທາ ມຸທຸວາທິນີ.

໘໕໒. ‘‘ເອຕາ ຈຎ຺ຎາ ຈ ເສຍ຺ຍາເສ, ອຈ຺ຉຣານໍ ປໂພຘິກາ;

ຕາ ມໍ ກາເລນຸປາຄນ຺ຕ຺ວາ, ອຠິຠາສນ຺ຕິ ເທວຕາ.

໘໕໓. ‘‘ຫນ຺ທ ນຈ຺ຈາມ ຄາຍາມ, ຫນ຺ທ ຕໍ ຣມຍາມເສ;

ນຍິທໍ ອກຕປຸຎ຺ຎານໍ, ກຕປຸຎ຺ຎານເມວິທໍ.

໘໕໔. ‘‘ອໂສກໍ ນນ຺ທນໍ ຣມ຺ມໍ, ຕິທສານໍ ມຫາວນໍ;

ສຸຂໍ ອກຕປຸຎ຺ຎານໍ, ອິຘ ນຕ຺ຖິ ປຣຕ຺ຖ ຈ.

໘໕໕. ‘‘ສຸຂຎ຺ຈ ກຕປຸຎ຺ຎານໍ, ອິຘ ເຈວ ປຣຕ຺ຖ ຈ;

ເຕສໍ ສຫພ຺ຍກາມານໍ, ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກຸສລໍ ພຫຸໍ;

ກຕປຸຎ຺ຎາ ຫິ ໂມທນ຺ຕິ, ສຄ຺ເຄ ໂຠຄສມງ຺ຄິໂນ.

໘໕໖. ‘‘ພຫູນໍ ວຕ ອຕ຺ຖາຍ, ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ຕຖາຄຕາ;

ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍາ ມນຸສ຺ສານໍ, ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕານມາກຣາ;

ຍຕ຺ຖ ກາຣໍ ກຣິຕ຺ວານ, ສຄ຺ເຄ ໂມທນ຺ຕິ ທາຍກາ’’ຕິ.

໘໓໓. ຕຕ຺ຖ ທາສີ ອຫໍ ປຸເຣ ອາສິນ຺ຕິ ປຸເຣ ປຸຣິມຊາຕິຍໍ ອຫໍ ອນ຺ໂຕຊາຕາ ທາສີ ອໂຫສິໍ. ຕຕ຺ຖ ກສ຺ສາຕິ ອາຫ ‘‘ຄຍາຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສຫ’’ນ຺ຕິ, ຄຍານາມເກ ຄາເມ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ. ຫນ຺ຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ອປ຺ປປຸຎ຺ຎາຕິ ມນ຺ທຠາຄ຺ຍາ ອປຸຎ຺ຎາ. ອລກ຺ຂິກາຕິ ນິສ຺ສິຣິກາ ກາລກຓ຺ຓີ. ຣຊ຺ຊຸມາລາຕິ ມໍ ວິທຸນ຺ຕິ, ເກເສ ຄເຫຕ຺ວາ ອາກຑ຺ຒນປຣິກຑ຺ຒນທຸກ຺ເຂນ ມຸຓ຺ຑເກ ກເຕ ປຸນປິ ຕທຕ຺ຖເມວ ສີເສ ທຬ຺ຫໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຐປິຕຣຊ຺ຊຸກຸຓ຺ຑລກວເສນ ‘‘ຣຊ຺ຊຸມາລາ’’ຕິ ມໍ ມນຸສ຺ສາ ຊານິໍສຸ.

໘໓໔. ວຘານນ຺ຕິ ຕາຬນານໍ. ຕຊ຺ຊນາຍາຕິ ຠຍສໍຕຊ຺ຊເນນ. ອຸຄ຺ຄຕາຕິ ອຸຄ຺ຄຕາຍ ໂທມນສ຺ສຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ. ອຸທຫາຣິຍາຕິ ອຸທກຫາຣິກາ, ອຸທກໍ ອາຫຣນ຺ຕີ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໘໓໕. ວິປເຖຕິ ອປເຖ, ມຄ຺ຄໂຕ ອປກ຺ກມິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກ຺ວຕ຺ໂຖຕິ ໂກ ອຕ຺ໂຖ. ໂສເຍວ ວາ ປາໂຐ.

໘໓໖. ທຬ຺ຫໍ ປາສໍ ກຣິຕ຺ວານາຕິ ພນ຺ຘນປາສໍ ຖິຣໍ ອຈ຺ຉິຊ຺ຊນກໍ ກຕ຺ວາ. ອາສຸມ຺ຠິຕ຺ວານ ປາທເປຕິ ວິຏເປ ລຄ຺ຄນວເສນ ປາທເປ ຣຸກ຺ເຂ ຂິປິຕ຺ວາ. ຕໂຕ ທິສາ ວິໂລເກສິໍ, ໂກ ນຸ ໂຂ ວນມສ຺ສິໂຕຕິ ອິມໍ ວນໍ ປວິສນວເສນ ອສ຺ສິໂຕ ນຸ ໂຂ ໂກຈິ ອຕ຺ຖິ, ຍໂຕ ເມ ມຣຓນ຺ຕຣາໂຍ ສິຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໘໓໗. ສມ຺ພຸທ຺ຘນ຺ຕິອາທິ ຕທາ ຕສ຺ສາ ຕາທິເສ ນິຈ຺ຉເຍ ອສຕິປິ ສຠາວວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ສຍເມວ ສມ຺ມເທວ ຈ ສພ຺ພສ຺ສາປິ ພຸຊ຺ຌິຕພ຺ພສ຺ສ ພຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ສມ຺ພຸທ຺ຘໍ, ມຫາກຣຸຓາໂຍເຄນ ຫີນາທິເຠທຠິນ຺ນສ຺ສ ສພ຺ພສ຺ສາປິ ໂລກສ຺ສ ເອກນ຺ຕຫິຕຕ຺ຕາ ສພ຺ພໂລກຫິຕໍ, ອຸຠຍໂລກໍ ມຸນນໂຕ ມຸນິໍ, ນິສຊ຺ຊາວເສນ ກິເລສາຠິສງ຺ຂາເຣຫິ ຐານາ ຈາວນາຠາເວນ ຈ ນິສິນ຺ນໍ, ອາຣມ຺ມຓູປນິຊ຺ຌາເນນ ລກ຺ຂຓູປນິຊ຺ຌາເນນ ຈ ຌາຍນ຺ຕໍ, ໂພຘິມູເລເຍວ ຠຍເຫຕູນໍ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ ກຸໂຕຈິປິ ຠຍາຠາວໂຕ ອກຸໂຕຠຍນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໘໓໘. ສໍເວໂຄ ນາມ ສໂຫຕ຺ຕປ຺ປໍ ຎາຓໍ, ໂສ ຕສ຺ສາ ຠຄວໂຕ ທສ຺ສເນນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ເຕນາຫ ‘‘ຕສ຺ສາ ເມ ອຫຸ ສໍເວໂຄ’’ຕິ.

໘໓໙. ປາສາທິກນ຺ຕິ ປສາທາວຫໍ, ທ຺ວຕ຺ຕິໍສມຫາປຸຣິສລກ຺ຂຓອສີຕິອນຸພ຺ຍຎ຺ຊນພ຺ຍາມປ຺ປຠາເກຕຸມາລາລງ຺ກຕາຍ ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍ ອຕ຺ຕໂນ ສຣີຣໂສຠາສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຣູປກາຍທສ຺ສນພ຺ຍາວຏສ຺ສ ຊນສ຺ສ ສາຘຸຠາວໂຕ ປສາທສໍວຑ຺ຒນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປສາທນີຍນ຺ຕິ ທສພລ-ຈຕຸເວສາຣຊ຺ຊຉອສາຘາຣຓຎາຓ-ອຏ຺ຐາຣສາເວຓິກ-ພຸທ຺ຘຘມ຺ມປຠຸຕິອປຣິມາຓຄຸຓສມນ຺ນາຄຕາຍ ຘມ຺ມກາຍສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສຣິກ຺ຂກຊນສ຺ສ ປສີທິຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕໍ, ປາສາທິກນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວນາຕິ ກິເລສວນໂຕ ອປກ຺ກມິຕ຺ວາ. ນິພ຺ພນມາຄຕນ຺ຕິ ນິຕ຺ຕຓ຺ຫຠາວໍ ນິພ຺ພານເມວ ອຸປຄຕໍ ອຘິຄຕໍ. ຍາທິສກີທິໂສຕິ ໂຍ ວາ ໂສ ວາ, ປຈຸຣຊໂນຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໘໔໐-໔໑. ມນຈ຺ຉຏ຺ຐານໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄໂຄປນາຍ ໂຄປິຕຕ຺ຕາ ຄຸຕ຺ຕິນ຺ທ຺ຣິໂຍ. ອຄ຺ຄຜລຊ຺ຌານາຠິຣຕິຍາ ຌານຣໂຕ. ຕໂຕ ເອວ ພຫິຠູເຕຫິ ຣູປາທິອາຣມ຺ມເຓຫິ ອປກ຺ກມິຕ຺ວາ ວິສຍຊ຺ຌຕ຺ເຕ ນິພ຺ພາເນ ຈ ໂອຄາຬ຺ຫຈິຕ຺ຕຕາຍ ອພຫິຄ຺ຄຕມານໂສ. ມິຈ຺ຉາຄາຫໂມຈນຠເຍນ ວິປລ຺ລາສວນ຺ເຕຫິ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິເກຫິ ຠາຍິຕພ຺ພໂຕ ເຕສຎ຺ຈ ຠຍຊນນໂຕ ຠຍເຠຣໂວ. ປໂຍຄາສຍວິປນ຺ເນຫິ ອນຸປຄມນີຍໂຕ ຈ ເກນຈິປິ ອນາສາທນີຍໂຕ ຈ ທຸຣາສໂທ. ທຸລ຺ລຠາຍນ຺ຕິ ທຸລ຺ລໂຠ ອຍໍ. ທສ຺ສນາຍາຕິ ທຏ຺ຐຸມ຺ປິ. ປຸປ຺ຜໍ ໂອທຸມ຺ພຣໍ ຍຖາຕິ ຍຖາ ນາມ ອຸທຸມ຺ພເຣ ຠວໍ ປຸປ຺ຜໍ ທຸລ຺ລຠທສ຺ສນໍ, ກທາຈິເທວ ຠເວຍ຺ຍ, ນ ວາ ຠເວຍ຺ຍ, ເອວໍ ອີທິສສ຺ສ ອຸຕ຺ຕມປຸຄ຺ຄລສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໘໔໒. ໂສ ຕຖາຄໂຕ ມຸທູຫິ ວາຈາຫິ ສຓ຺ຫາຍ ວາຈາຍ ‘‘ຣຊ຺ຊຸມາເລ’’ຕິ ມໍ ອາລປິຕ຺ວາ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉ ຕຖາຄຕນ຺ຕິ ‘‘ຕຖາ ອາຄໂຕ’’ຕິອາທິນາ ຕຖາຄຕໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉາຕິ ມໍ ອໂວຈ ອຠາສີຕິ ໂຍຊນາ.

໘໔໓-໔. ຕາຫນ຺ຕິ ຕໍ ອຫໍ. ຄິຣນ຺ຕິ ວາຈໍ. ເນລນ຺ຕິ ນິທ຺ໂທສໍ. ອຕ຺ຖວຕິນ຺ຕິ ອຕ຺ຖຍຸຕ຺ຕໍ ສາຕ຺ຖໍ, ເອກນ຺ຕຫິຕໍ ວາ. ວຈີໂສເຈຍ຺ຍຕາຍ ສຸຈິໍ. ອກກ຺ຂຬຕາຍ ສຓ຺ຫໍ. ເວເນຍ຺ຍານໍ ມຸທຸຠາວກຣຕ຺ຕາ ມຸທຸ. ສວນີຍຠາເວນ ວຄ຺ຄຸໍ. ສພ຺ພໂສກາປນູທນນ຺ຕິ ຎາຕິພ຺ຍສນາທິວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກສ຺ສ ສພ຺ພສ຺ສາປິ ໂສກສ຺ສ ວິໂນທນໍ ຄິຣໍ ສຸຕ຺ວານ ປສນ຺ນຈິຕ຺ຕາ ອໂຫສິນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສພ຺ພເມຕໍ ທານກຖໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ອຸສ຺ສກ຺ກິຕ຺ວາ ເນກ຺ຂມ຺ເມ ອານິສໍສໍ ວິຠາວນວເສນ ປວຕ຺ຕິຕໍ ຠຄວໂຕ ອນຸປຸພ຺ພິກຖໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ເຕເນວາຫ ‘‘ກລ຺ລຈິຕ຺ຕຎ຺ຈ ມໍ ຎຕ຺ວາ’’ຕິອາທິ.

ຕຕ຺ຖ ກລ຺ລຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ກມ຺ມນິຍຈິຕ຺ຕໍ, ເຫຏ຺ຐາ ປວຕ຺ຕິຕເທສນາຍ ອສ຺ສທ຺ຘິຍາທີນໍ ຈິຕ຺ຕໂທສານໍ ວິຄຕຕ຺ຕາ ອຸປຣິເທສນາຍ ຠາຊນຠາວູປຄມເນນ ກມ຺ມກ຺ຂມຈິຕ຺ຕໍ, ຠາວນາກມ຺ມສ຺ສ ໂຍຄ຺ຄຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕເນວາຫ ‘‘ປສນ຺ນໍ ສຸທ຺ຘມານສ’’ນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ປສນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ອສ຺ສທ຺ຘິຍາປຄມມາຫ, ‘‘ສຸທ຺ຘມານສ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ກາມຈ຺ຉນ຺ທາທິອປຄມເນນ ມຸທຸຈິຕ຺ຕຕໍ ອຸທຄ຺ຄຈິຕ຺ຕຕຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕິ. ອນຸສາສີຕິ ໂອວທິ, ສາມຸກ຺ກໍສິກາຍ ຘມ຺ມເທສນາຍ ສຫ ອຸປາເຍນ ປວຕ຺ຕິນິວຕ຺ຕິໂຍ ອຸປທິສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕເນວາຫ ‘‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິອາທິ. ອນຸສາສິຕາກາຣທສ຺ສນຎ຺ເຫຕໍ.

໘໔໕. ຕຕ຺ຖ ອິທໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ມໍໂວຈາຕິ ອິທໍ ຕຓ຺ຫາວຊ຺ຊໍ ເຕຠູມກໍ ຘມ຺ມຊາຕໍ ພາຘກສຠາວຕ຺ຕາ ກຸຈ຺ຉິກໍ ຫຸຕ຺ວາ ຕຸຈ຺ຉສຠາວຕ຺ຕາ ຕຖຕ຺ຕາ ຈ ທຸກ຺ຂໍ ອຣິຍສຈ຺ຈນ຺ຕິ ມຍ຺ຫໍ ອຠາສິ. ອຍໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ສມ຺ຠໂວຕິ ອຍໍ ອາມຕຓ຺ຫາທິເຠທາ ຕຓ຺ຫາ ຍຖາວຸຕ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ສມ຺ຠໂວ ປຠໂວ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ເຫຕຸ ສມຸທໂຍ ອຣິຍສຈ຺ຈນ຺ຕິ. ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘຕິ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ສນ຺ຕິຠາໂວ ອສງ຺ຂຕຘາຕຸ ນິໂຣໂຘ ອຣິຍສຈ຺ຈນ຺ຕິ. ອນ຺ຕທ຺ວຍສ຺ສ ປຣິວຊ຺ຊນໂຕ ອຎ຺ຊໂສ ນິພ຺ພານຄາມິນິປຏິປທາຠາວໂຕ ອມໂຕຄໂຘ ມຄ຺ໂຄ ອຣິຍສຈ຺ຈນ຺ຕິ ມໍ ອໂວຈາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

໘໔໖. ກຸສລສ຺ສາຕິ ໂອວາທທາເນ ເວເນຍ຺ຍທມເນ ເຉກສ຺ສ, ອປ຺ປມາທປຏິປຕ຺ຕິຍາ ວາ ມຕ຺ຖກປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອນວຊ຺ຊສ຺ສ. ໂອວາທມ຺ຫິ ອຫໍ ຐິຕາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ເຕ ໂອວາເທ ອນຸສິຏ຺ຐິຍໍ ສິກ຺ຂາຕ຺ຕຍປາຣິປູຣິຍາ ສຈ຺ຈປຏິເວເຘນ ອຫໍ ປຕິຏ຺ຐິຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ອຊ຺ຌຄາ ອມຕໍ ສນ຺ຕິໍ, ນິພ຺ພານໍ ປທມຈ຺ຈຸຕ’’ນ຺ຕິ, ອິທໍ ໂອວາເທ ປຕິຏ຺ຐານສ຺ສ ກາຣຓວຈນໍ. ຍາ ນິຈ຺ຈຕາຍ ມຣຓາຠາວໂຕ ອມຕໍ, ສພ຺ພທຸກ຺ຂວູປສມຕາຍ ສນ຺ຕິໍ, ອຘິຄຕານໍ ອຈວນເຫຕຸຕາຍ ອຈ຺ຈຸຕໍ ນິພ຺ພານໍ ປທໍ ອຊ຺ຌຄາ ອຘິຄຎ຺ຉິ, ສາ ເອກໍເສນ ສຕ຺ຖຸ ໂອວາເທ ປຕິຏ຺ຐິຕາ ນາມາຕິ.

໘໔໗. ອວຏ຺ຐິຕາເປມາຕິ ທຬ຺ຫຠຕ຺ຕີ ຣຕນຕ຺ຕເຍ ນິຈ຺ຈລປສາທສິເນຫາ. ກສ຺ມາ? ຍສ຺ມາ ທສ຺ສເນ ອວິກມ຺ປິນີ, ‘‘ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ, ສ຺ວາກ຺ຂາໂຕ ຘມ຺ໂມ, ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ສງ຺ໂຆ’’ຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ສມ຺ມາທສ຺ສເນ ອຈລາ ເກນຈິ ອຈາລນີຍາ. ເກນ ປເນຕໍ ອວິກມ຺ປນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ມູລຊາຕາຍ ສທ຺ຘາຍາ’’ຕິ. ອຍໍ ‘‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ ອຣຫ’’ນ຺ຕິອາທິນາ (ມ. ນິ. ໑.໗໔; ສໍ. ນິ. ໕.໙໙໗; ອ. ນິ. ໙.໒໗) ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘ, ‘‘ສ຺ວາກ຺ຂາໂຕ ຠຄວຕາ ຘມ຺ມາ’ຕິອາທິນາ ຕສ຺ສ ຘມ຺ເມ, ‘‘ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ’’ຕິອາທິນາ ຕສ຺ສ ສງ຺ເຆ ຈ ສຈ຺ຈາຠິສມຍສງ຺ຂາເຕນ ມູເລນ ຊາຕມູລາ ສທ຺ຘາ, ຕາຍ ອຫໍ ອວິກມ຺ປິນີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຕໂຕ ເອວ ຘີຕາ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ໂອຣສາຕິ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອຸເຣ ວາຍາມຊນິຕາຠິຊາຕິຕາຍ ໂອຣສປຸຕ຺ຕີ.

໘໔໘. ສາຫໍ ຣມາມີຕິ ສາ ອຫໍ ຕທາ ອຣິຍາຍ ຊາຕິຍາ ອິທານິ ເທວູປປຕ຺ຕິຍາ ອາຄຕາ ມຄ຺ຄຣຕິຍາ ຜລຣຕິຍາ ຈ ຣມາມິ, ກາມຄຸຓຣຕິຍາ ກີຬາມິ, ອຸຠເຍນາປິ ໂມທາມິ. ອຕ຺ຕານຸວາທຠຍາທີນໍ ອປຄຕຕ຺ຕາ ອກຸໂຕຠຍາ. ມຘຸມທ຺ທວນ຺ຕິ ມຘຸສງ຺ຂາຕໍ ມທ຺ທວກຣໍ, ນຈ຺ຈນຄາຍນກາເລສຸ ສຣີຣສ຺ສ ສຣສ຺ສ ຈ ມຸທຸຠາວາວຫໍ ຄນ຺ຘປານໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ.‘‘ມຘຸມາທວ’’ນ຺ຕິປິ ປຐນ຺ຕິ, ອາທວໍ ຍາວທວໍ ຍາວເທວ ທວຕ຺ຖໍ ມຘຸຣໍ ປິວາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໘໔໙. ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕານມາກຣາຕິ ສເທວກສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕຠູຕານໍ ອຣິຍານໍ ມຄ຺ຄຜລຏ຺ຐານໍ ອຣິຍສງ຺ຆສ຺ສ ອາກຣາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານໍ ຕຖາຄຕາ. ຍຖາຕິ ຍສ຺ມິໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ເຕ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ອຖາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ອຕ຺ຕນາ ຈ ເທວຕາຍ ຈ ປວຕ຺ຕິຕໍ ອິມໍ ກຖາສລ຺ລາປໍ ມນຸສ຺ສໂລກໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ອາໂຣເຈສິ. ຠຄວາ ຕມຕ຺ຖໍ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ກຕ຺ວາ ສມ຺ປຕ຺ຕປຣິສາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ສາ ເທສນາ ມຫາຊນສ຺ສ ສາຕ຺ຖິກາ ອໂຫສີຕິ.

ຣຊ຺ຊຸມາລາວິມານວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອິຕິ ປຣມຕ຺ຖທີປນິຍາ ຂຸທ຺ທກ-ອຏ຺ຐກຖາຍ ວິມານວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ

ທ຺ວາທສວຕ຺ຖຸປຏິມຓ຺ຑິຕສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ຖສ຺ສ ມຎ຺ຊິຏ຺ຐກວຄ຺ຄສ຺ສ

ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນິຏ຺ຐິຕາ ຈ ອິຕ຺ຖິວິມານວຓ຺ຓນາ.