໘. ມິຄຊາລຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ສຸເທສິໂຕຕິອາທິກາ ອາຍສ຺ມໂຕ ມິຄຊາລຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ປຸຎ຺ຎານິ ອຸປຈິນນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິສາຂາຍ ມຫາອຸປາສິກາຍ ປຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ມິຄຊາໂລຕິສ຺ສ ນາມໍ ອໂຫສິ. ໂສ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຠິຓ຺ຫໂສ ຘມ຺ມສ຺ສວເນນ ປຏິລທ຺ຘສທ຺ໂຘ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ໂຕ –

໔໑໗. ‘‘ສຸເທສິໂຕ ຈກ຺ຂຸມຕາ, ພຸທ຺ເຘນາທິຈ຺ຈພນ຺ຘຸນາ;

ສພ຺ພສໍໂຍຊນາຕີໂຕ, ສພ຺ພວຏ຺ຏວິນາສໂນ.

໔໑໘. ‘‘ນິຍ຺ຍານິໂກ ອຸຕ຺ຕຣໂຓ, ຕຓ຺ຫາມູລວິໂສສໂນ;

ວິສມູລໍ ອາຆາຕນໍ, ເຉຕ຺ວາ ປາເປຕິ ນິພ຺ພຸຕິໍ.

໔໑໙. ‘‘ອຎ຺ຎາຓມູລເຠທາຍ, ກມ຺ມຍນ຺ຕວິຆາຏໂນ;

ວິຎ຺ຎາຓານໍ ປຣິຄ຺ຄເຫ, ຎາຓວຊິຣນິປາຕໂນ.

໔໒໐.

‘‘ເວທນານໍ ວິຎ຺ຎາປໂນ, ອຸປາທານປ຺ປໂມຈໂນ;

ຠວໍ ອງ຺ຄາຣກາສຸໍວ, ຎາເຓນ ອນຸປສ຺ສໂນ.

໔໒໑. ‘‘ມຫາຣໂສ ສຸຄມ຺ຠີໂຣ, ຊຣາມຈ຺ຈຸນິວາຣໂຓ;

ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ, ທຸກ຺ຂູປສມໂນ ສິໂວ.

໔໒໒. ‘‘ກມ຺ມໍ ກມ຺ມນ຺ຕິ ຎຕ຺ວານ, ວິປາກຎ຺ຈ ວິປາກໂຕ;

ປຏິຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຘມ຺ມານໍ, ຍຖາວາໂລກທສ຺ສໂນ;

ມຫາເຂມງ຺ຄໂມ ສນ຺ໂຕ, ປຣິໂຍສານຠທ຺ທໂກ’’ຕິ. – ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ;

ຕຕ຺ຖ ສຸເທສິໂຕຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ເທສິໂຕ, ເວເນຍ຺ຍຊ຺ຌາສຍານຸຣູປໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກສມ຺ປຣາຍິກປຣມຕ຺ຖານໍ ຍາຖາວໂຕ ວິຠາວນວເສນ ເທສິໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຖ ວາ ສຸເທສິໂຕຕິ ສມ຺ມາ ເທສິໂຕ, ປວຕ຺ຕິນິວຕ຺ຕີນໍ ຕທຸຠຍເຫຕູນຎ຺ຈ ອວິປຣີຕໂຕ ປກາສນວເສນ ຠາສິໂຕ ສ຺ວາຂ຺ຍາໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຈກ຺ຂຸມຕາຕິ ມໍສຈກ຺ຂຸ, ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ, ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸ, ພຸທ຺ຘຈກ຺ຂຸ, ສມນ຺ຕຈກ຺ຂູຕິ ອິເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ ຈກ຺ຂູຫິ ຈກ຺ຂຸມຕາ. ພຸທ຺ເຘນາຕິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸພຸທ຺ເຘນ. ອາທິຈ຺ຈພນ຺ຘຸນາຕິ ອາທິຈ຺ຈໂຄຕ຺ເຕນ. ທຸວິໂຘ ຫິ ໂລເກ ຂຕ຺ຕິຍວໍໂສ – ອາທິຈ຺ຈວໍໂສ, ໂສມວໍໂສຕິ. ຕຕ຺ຖ ອາທິຈ຺ຈວໍໂສ, ໂອກ຺ກາກຣາຊວໍໂສຕິ ຊານິຕພ຺ພໍ. ຕໂຕ ສຎ຺ຊາຕຕາຍ ສາກິຍາ ອາທິຈ຺ຈໂຄຕ຺ຕາຕິ ຠຄວາ ‘‘ອາທິຈ຺ຈພນ຺ຘູ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຖ ວາ ອາທິຈ຺ຈສ຺ສ ພນ຺ຘູຕິປິ ຠຄວາ ອາທິຈ຺ຈພນ຺ຘຸ, ສ຺ວາຍມຕ຺ໂຖ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ໂຕເຍວ. ກາມຣາຄສໍໂຍຊນາທີນໍ ສພ຺ເພສໍ ສໍໂຍຊນານໍ ສມຕິກ຺ກມນຠາວໂຕ ສພ຺ພສໍໂຍຊນາຕີໂຕ ຕໂຕ ເອວ ກິເລສກມ຺ມວິປາກວຏ຺ຏານໍ ວິນາສນໂຕ ວິທ຺ຘໍສນໂຕ ສພ຺ພວຏ຺ຏວິນາສໂນ, ສໍສາຣຈາຣກໂຕ ນິຍ຺ຍານໂຕ ນິຍ຺ຍານິໂກ, ສໍສາຣມໂຫຆໂຕ ສມຸຕ຺ຕຣຓຏ຺ເຐນ ອຸຕ຺ຕຣໂຓ, ກາມຕຓ຺ຫາທີນໍ ສພ຺ພຕຓ຺ຫານໍ ມູລໍ ອວິຊ຺ຊໍ ອໂຍນິໂສ ມນສິກາຣຎ຺ຈ ວິໂສເສຕິ ສຸກ຺ຂາເປຕີຕິ ຕຓ຺ຫາມູລວິໂສສໂນ, ຕິຓ຺ຓມ຺ປິ ເວທານໍ ສມ຺ປຏິເວຘສ຺ສ ວິທ຺ຘໍສນໂຕ ວິສສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ກາຣຓຕ຺ຕາ ວິສມູລໍ, ສຕ຺ຕານໍ ພ຺ຍສນຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານຕາຍ ອາຆາຕນໍ ກມ຺ມໍ ກິເລສໍ ວາ ເຉຕ຺ວາ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ນິພ຺ພຸຕິໍ ນິພ຺ພານໍ ປາເປຕິ.

ອຎ຺ຎາຓສ຺ສ ມູລໍ ອໂຍນິໂສ ມນສິກາໂຣ ອາສວາ ຈ ‘‘ອາສວສມຸທຍາ ອວິຊ຺ຊາສມຸທໂຍ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໑໐໓) ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ສ ເຠທາຍ ວຊິຣູປມຎາເຓນ ຠິນ຺ທນຕ຺ຖາຍ. ອຖ ວາ ‘‘ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ’’ຕິອາທິວຈນໂຕ (ວິຠ. ໒໒໕-໒໒໖; ສໍ. ນິ. ໒.໑) ອຎ຺ຎາຓໍ ມູລໍ ເອຕສ຺ສາຕິ ອຎ຺ຎາຓມູລໍ, ຠວຈກ຺ກໍ, ຕສ຺ສ ມຄ຺ຄຎາຓວຊິເຣນ ປທາລນຕ຺ຖໍ ເທສິໂຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກມ຺ມຍນ຺ຕວິຆາຏໂນຕິ ກມ຺ມຆຏິຕສ຺ສ ອຕ຺ຕຠາວຍນ຺ຕສ຺ສ ວິທ຺ຘໍສໂນ. ວິຎ຺ຎາຓານໍ ປຣິຄ຺ຄເຫຕິ ກາມຠວາທີສຸ ຍຖາສກກມ຺ມຸນາ ວິຎ຺ຎາຓຄ຺ຄຫເຓ ອຸປຏ຺ຐິເຕຕິ ວຈນເສໂສ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຫິ ຠເວ ປຏິສນ຺ຘິຍາ ຄຫິຕາຍ ຕໍຕໍຠວນິສ຺ສິຕວິຎ຺ຎາຓານິປິ ຄຫິຕາເນວ ໂຫນ຺ຕິ. ຎາຓວຊິຣນິປາຕໂນຕິ ຎາຓວຊິຣສ຺ສ ນິປາໂຕ, ຎາຓວຊິຣໍ ນິປາເຕຕ຺ວາ ເຕສໍ ປທາເລຕາ. ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ໂມ ຫິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ສຕ຺ຕມຠວາທີສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນາຣຫານິ ວິຎ຺ຎາຓານິ ຠິນ຺ທຕ຺ຕເມວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ.

ເວທນານໍ ວິຎ຺ຎາປໂນຕິ ສຸຂາທີນໍ ຕິສ຺ສນ຺ນໍ ເວທນານໍ ຍຖາກ຺ກມໍ ທຸກ຺ຂສລ຺ລານິຈ຺ຈວເສນ ຍາຖາວໂຕ ປເວທໂກ. ອຸປາທານປ຺ປໂມຈໂນຕິ ກາມຸປາທານາທີຫິ ຈຕູຫິປິ ອຸປາທາເນຫິ ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕານສ຺ສ ວິໂມຈໂກ. ຠວໍ ອງ຺ຄາຣກາສຸໍວ, ຎາເຓນ ອນຸປສ຺ສໂນຕິ ກາມຠວາທິນວວິຘມ຺ປິ ຠວໍ ເອກາທສຫິ ອຄ຺ຄີຫິ ອາທິຕ຺ຕຠາວໂຕ ສາຘິກໂປຣິສໍ ອງ຺ຄາຣກາສຸໍ ວິຍ ມຄ຺ຄຎາເຓນ ອນຸປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ທສ຺ເສຕາ.

ສນ຺ຕປຓີຕຠາວໂຕ ອຕິຕ຺ຕິກຣຏ຺ເຐນ ມຫາຣໂສ ປຣິຎ຺ຎາທິວເສນ ວາ ມຫາກິຈ຺ຈຕາຍ ສາມຎ຺ຎຜລວເສນ ມຫາສມ຺ປຕ຺ຕິຕາຍ ຈ ມຫາຣໂສ, ອນຸປຈິຕສມ຺ຠາເຣຫິ ທຸຣວຄາຫຕາຍ ອລພ຺ຠເນຍ຺ຍປຕິຏ຺ຐຕາຍ ຈ ສຸຏ຺ຐຸ ຄມ຺ຠີໂຣ ຊຣາມຈ຺ຈຸນິວາຣໂຓ, ອາຍຕິໍ ຠວາຠິນິປ຺ຜຕ຺ຕິຍາ ນິວຕ຺ຕເນນ ຊຣາຍ ມຈ຺ຈຸໂນ ຈ ປຏິເສຘໂກ. ອິທານິ ຍຖາວຸຕ຺ຕຄຸຓວິເສສຍຸຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ສຣູປໂຕ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ປຸນປິ ຕສ຺ສ ກຕິປເຍ ຄຸເຓ ວິຠາເວຕຸໍ ‘‘ທຸກ຺ຂູປສມໂນ ສິໂວ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ປຣິສຸທ຺ຘຏ຺ເຐນ ອຣິໂຍ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິອາທິອຏ຺ຐຘມ຺ມສໂມຘານຕາຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ, ນິພ຺ພານຄເວສນຏ຺ເຐນ ມຄ຺ໂຄ ສກລວຏ຺ຏທຸກ຺ຂວູປສມນຏ຺ເຐນ ທຸກ຺ຂວູປສມໂນ, ເຂມຏ຺ເຐນ ສິໂວ.

ຍຖາ ອິໂຕ ພາຫິຣກສມເຍ ອສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘປເວທິຕຕ຺ຕາ ກມ຺ມວິປາໂກ ວິປລ຺ລາໂສ ສິຍາຕິ ເອວໍ ອວິປລ຺ລາເສຕ຺ວາ ປຏິຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຘມ຺ມານໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຘມ຺ເມສຸ ກມ຺ມໍ ກມ຺ມນ຺ຕິ ວິປາກຎ຺ຈ ວິປາກໂຕ ຎຕ຺ວານ ປຸພ຺ພຠາຄຎາເຓນ ຊານນເຫຕຸ ສສ຺ສຕຸຈ຺ເຉທຄ຺ຄາຫານໍ ວິຘມເນນ ຍາຖາວໂຕ ອາໂລກທສ຺ສໂນ ຕກ຺ກຣສ຺ສ ໂລກຸຕ຺ຕຣຎາຓາໂລກສ຺ສ ທສ຺ສໂນ. ເກນຈິ ກຎ຺ຈິ ກທາຈິປິ ອນຸປທ຺ທຸຕຕ຺ຕາ ມຫາເຂມໍ ນິພ຺ພານໍ ຄຈ຺ຉຕິ ສຕ຺ເຕ ຄເມຕິ ຈາຕິ ມຫາເຂມງ຺ຄໂມ, ສພ຺ພກິເລສທຣຖປຣິຬາຫວູປສມນໂຕ ສນ຺ໂຕ, ອກຸປ຺ປາຍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ອນຸປາທິເສສາຍ ຈ ນິພ຺ພານຘາຕຸຍາ ປາປເນນ ປຣິໂຍສານຠທ຺ທໂກ ສຸເທສິໂຕ ຈກ຺ຂຸມຕາຕິ ໂຍຊນາ.

ເອວໍ ເຖໂຣ ນານານເຍຫິ ອຣິຍຘມ຺ມໍ ປສໍສນ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອຕ຺ຕນາ ອຘິຄຕຠາວໍ ອຎ຺ຎາປເທເສນ ປກາເສສິ.

ມິຄຊາລຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.