໕. ມາລຸກ຺ຍປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ມນຸຊສ຺ສາຕິອາທິກາ ອາຍສ຺ມໂຕ ມາລຸກ຺ຍປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ປຸຎ຺ຎານິ ອຸປຈິນິຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ໂກສລຣຎ຺ໂຎ ອຄ຺ຄາສນິກສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ມາຕາ ມາລຸກ຺ຍາ ນາມ, ຕສ຺ສາ ວເສນ ມາລຸກ຺ຍປຸຕ຺ໂຕຕ຺ເວວ ປຎ຺ຎາຍິຕ຺ຖ. ໂສ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ນິສ຺ສຣຓຊ຺ຌາສຍຕາຍ ຆຣາວາສໍ ປຫາຍ ປຣິພ຺ພາຊກປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ວິຈຣນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ສາສເນ ປຏິລທ຺ຘສທ຺ໂຘ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາຍ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ນຈິຣສ຺ເສວ ຉຬຠິຎ຺ໂຎ ອໂຫສິ. ໂສ ຎາຕີສຸ ອນຸກມ຺ປາຍ ຎາຕິກຸລໍ ອຄມາສິ. ຕໍ ຎາຕກາ ປຓີເຕນ ຂາທນີເຍນ ໂຠຊນີເຍນ ປຣິວິສິຕ຺ວາ ຘເນນ ປໂລເຠຕຸກາມາ ມຫນ຺ຕໍ ຘນຣາສິໍ ປຸຣໂຕ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ‘‘ອິທໍ ຘນໍ ຕວ ສນ຺ຕກໍ, ວິພ຺ຠມິຕ຺ວາ ອິມິນາ ຘເນນ ປຸຕ຺ຕທາຣໍ ປຏິຊຄ຺ຄນ຺ໂຕ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣຫີ’’ຕິ ຍາຈິໍສຸ. ເຖໂຣ ເຕສໍ ອຊ຺ຌາສຍໍ ວິປຣິວຕ຺ເຕນ຺ໂຕ ອາກາເສ ຐຕ຺ວາ –

໓໙໙. ‘‘ມນຸຊສ຺ສ ປມຕ຺ຕຈາຣິໂນ, ຕຓ຺ຫາ ວຑ຺ຒຕິ ມາລຸວາ ວິຍ;

ໂສ ປ຺ລວຕີ ຫຸຣາ ຫຸຣໍ, ຜລມິຈ຺ຉໍວ ວນສ຺ມິ ວານໂຣ.

໔໐໐. ‘‘ຍໍ ເອສາ ສຫເຕ ຊມ຺ມີ, ຕຓ຺ຫາ ໂລເກ ວິສຕ຺ຕິກາ;

ໂສກາ ຕສ຺ສ ປວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ອຠິວຏ຺ຐໍວ ພີຣຓໍ.

໔໐໑. ‘‘ໂຍ ເຈຕໍ ສຫເຕ ຊມ຺ມິໍ, ຕຓ຺ຫໍ ໂລເກ ທຸຣຈ຺ຈຍໍ;

ໂສກາ ຕມ຺ຫາ ປປຕນ຺ຕິ, ອຸທພິນ຺ທູວ ໂປກ຺ຂຣາ.

໔໐໒. ‘‘ຕໍ ໂວ ວທາມິ ຠທ຺ທໍ ໂວ, ຍາວນ຺ເຕຕ຺ຖ ສມາຄຕາ;

ຕຓ຺ຫາຍ ມູລໍ ຂຓຖ, ອຸສີຣຕ຺ໂຖວ ພີຣຓໍ;

ມາ ໂວ ນຬໍວ ໂສໂຕວ, ມາໂຣ ຠຎ຺ຊິ ປຸນປ຺ປຸນໍ.

໔໐໓. ‘‘ກໂຣຖ ພຸທ຺ຘວຈນໍ, ຂໂຓ ໂວ ມາ ອຸປຈ຺ຈຄາ;

ຂຓາຕີຕາ ຫິ ໂສຈນ຺ຕິ, ນິຣຍມ຺ຫິ ສມປ຺ປິຕາ.

໔໐໔. ‘‘ປມາໂທ ຣໂຊ ປມາໂທ, ປມາທານຸປຕິໂຕ ຣໂຊ;

ອປ຺ປມາເທນ ວິຊ຺ຊາຍ, ອພ຺ພເຫ ສລ຺ລມຕ຺ຕໂນ’’ຕິ. –

ອິມາຫິ ຉຫິ ຄາຖາຫິ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ.

ຕຕ຺ຖ ມນຸຊສ຺ສາຕິ ສຕ຺ຕສ຺ສ. ປມຕ຺ຕຈາຣິໂນຕິ ສຕິໂວສ຺ສຄ຺ຄລກ຺ຂເຓນ ປມາເທນ ປມຕ຺ຕຈາຣິສ຺ສ, ເນວ ຌານໍ, ນ ວິປສ຺ສນາ, ນ ມຄ຺ຄຜລານິ ວຑ຺ຒນ຺ຕິ. ຍຖາ ປນ ຣຸກ຺ຂໍ ສໍສິພ຺ພນ຺ຕີ ປຣິໂຍນນ຺ຘນ຺ຕີ ຕສ຺ສ ວິນາສາຍ ມາລຸວາ ລຕາ ວຑ຺ຒຕິ, ເອວມສ຺ສ ຉ ທ຺ວາຣານິ ນິສ຺ສາຍ ຣູປາທີສຸ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ຕຓ຺ຫາ ວຑ຺ຒຕິ. ວຑ຺ຒມານາວ ຍຖາ ມາລຸວາ ລຕາ ອຕ຺ຕໂນ ອປສ຺ສຍຠູຕໍ ຣຸກ຺ຂໍ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ປາເຕຕິ, ເອວໍ ຕຓ຺ຫາວສິກໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ອປາເຍ ນິປາເຕຕິ. ໂສ ປ຺ລວຕີຕິ ໂສ ຕຓ຺ຫາວສິໂກ ປຸຄ຺ຄໂລ ອປຣາປຣໍ ຠວາຠເວ ອຸປ຺ລວຕິ ຘາວຕິ. ຍຖາ ກິໍ? ຜລມິຈ຺ຉໍວ ວນສ຺ມິ ວານໂຣ ຍຖາ ຣຸກ຺ຂຜລໍ ອິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ວານໂຣ ວນສ຺ມິໍ ຘາວນ຺ໂຕ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ເອກໍ ສາຂໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ຕໍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ຕໍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎນ຺ຕິ ‘‘ສາຂໍ ອລຠິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ໂນ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ນາປຊ຺ຊຕິ; ເອວເມວ ຕຓ຺ຫາວສິໂກ ປຸຄ຺ຄໂລ ຫຸຣາ ຫຸຣໍ ຘາວນ຺ໂຕ ‘‘ອາຣມ຺ມຓໍ ອລຠິຕ຺ວາ ຕຓ຺ຫາຍ ອປ຺ປວຕ຺ຕິໍ ປຕ຺ໂຕ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ນາປຊ຺ຊຕິ.

ຍນ຺ຕິ ຍໍ ປຸຄ຺ຄລໍ. ເອສາ ລາມກຠາເວນ ຊມ຺ມີ ວິສາຫາຣຕາຍ ວິສມູລຕາຍ ວິສຜລຕາຍ ວິສປຣິໂຠຄຕາຍ ຣູປາທີສຸ ວິສຕ຺ຕຕາຍ ອາສຕ຺ຕຕາຍ ຈ ວິສຕ຺ຕິກາຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຕາ ຉທ຺ວາຣິກາ ຕຓ຺ຫາ ສຫເຕ ອຠິຠວຕິ ຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ. ຍຖາ ນາມ ວເນ ປຸນປ຺ປຸນໍ ວສ຺ສນ຺ເຕ ເທເວ ອຠິວຏ຺ຐໍ ພີຣຓໍ ພີຣຓຕິຓໍ ວຑ຺ຒຕິ, ເອວໍ ວຏ຺ຏມູລກາ ໂສກາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ ວຸທ຺ຘິໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ໂຍ ເຈຕໍ…ເປ… ທຸຣຈ຺ຈຍນ຺ຕິ ໂຍ ປນ ປຸຄ຺ຄໂລ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣໍ ອຕິກ຺ກມິຕຸໍ ປຊຫິຕຸໍ ທຸກ຺ກຣຕາຍ ທຸຣຈ຺ຈຍໍ ຕຓ຺ຫໍ ສຫເຕ ອຠິຠວຕິ, ຕມ຺ຫາ ປຸຄ຺ຄລາ ວຏ຺ຏມູລກາ ໂສກາ ປປຕນ຺ຕິ. ຍຖາ ນາມ ໂປກ຺ຂເຣ ປທຸມປຕ຺ເຕ ປຕິຕໍ ອຸທພິນ຺ທຸ ນ ປຕິຏ຺ຐາຕິ, ເອວໍ ນ ປຕິຏ຺ຐຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຕໍ ໂວ ວທາມີຕິ ເຕນ ກາຣເຓນ ອຫໍ ຕຸມ຺ເຫ ວທາມິ. ຠທ຺ທໍ ໂວຕິ ຠທ຺ທໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ໂຫຕຸ, ມາ ຕຓ຺ຫໍ ອນຸວຕ຺ຕປຸຄ຺ຄໂລ ວິຍ ວິຠວໍ ອນຕ຺ຖໍ ປາປຸຓາຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍາວນ຺ເຕຕ຺ຖ ສມາຄຕາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ຍຕ຺ຕກາ ສນ຺ນິປຕິຕາ, ຕຕ຺ຕກາ. ກິໍ ວທສີຕິ ເຈ? ຕຓ຺ຫາຍ ມູລໍ ຂຓຖ ອິມິສ຺ສາ ຉທ຺ວາຣິກຕຓ຺ຫາຍ ມູລໍ ກາຣຓໍ ອວິຊ຺ຊາທິກິເລສຄ຺ຄຫນໍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຎາຓກຸທາເລນ ຂຓຖ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທຖ. ກິໍ ວິຍາຕິ? ອຸສີຣຕ຺ໂຖວ ພີຣຓໍ ຍຖາ ອຸສີເຣນ ອຕ຺ຖິໂກ ປຸຣິໂສ ມຫນ຺ເຕນ ກຸທາເລນ ພີຣຓາປຣນາມໍ ອຸສີຣໍ ນາມ ຕິຓໍ ຂຓຕິ, ເອວມສ຺ສ ມູລໍ ຂຓຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມາ ໂວ ນຬໍວ ໂສໂຕວ, ມາໂຣ ຠຎ຺ຊິ ປຸນປ຺ປຸນນ຺ຕິ ຕຸມ຺ເຫ ນທີຕີເຣ ຊາຕໍ ນຬໍ ມຫາເວເຄນ ອາຄໂຕ ນທີໂສໂຕ ວິຍ ກິເລສມາໂຣ ມຈ຺ຈຸມາໂຣ ເທວປຸຕ຺ຕມາໂຣ ຈ ປຸນປ຺ປຸນໍ ມາ ຠຎ຺ຊີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຕສ຺ມາ ກໂຣຖ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ‘‘ຌາຍຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາ ປມາທຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິນາ (ມ. ນິ. ໑.໒໑໕) ວຸຕ຺ຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ວຈນໍ ກໂຣຖ, ຍຖານຸສິຏ຺ຐໍ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ສມ຺ປາເທຖ. ຂໂຓ ໂວ ມາ ອຸປຈ຺ຈຄາຕິ ໂຍ ຫິ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ນ ກໂຣຕິ, ຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ອຍໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາທກ຺ຂໂຓ ປຕິຣູປເທສວາເສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກ຺ຂໂຓ ສມ຺ມທິຏ຺ຐິຍາ ປຏິລທ຺ຘກ຺ຂໂຓ ຉນ຺ນໍ ອາຍຕນານໍ ອເວກລ຺ລກ຺ຂໂຓຕິ ສພ຺ໂພປິ ຂໂຓ ອຕິກ຺ກມຕິ, ໂສ ຂໂຓ ມາ ຕຸມ຺ເຫ ອຕິກ຺ກມຕຸ. ຂຓາຕີຕາຕິ ເຍ ຫິ ຕໍ ຂຓໍ ອຕີຕາ, ເຍ ວາ ປຸຄ຺ຄເລ ໂສ ຂໂຓ ອຕີໂຕ, ເຕ ນິຣຍມ຺ຫິ ສມປ຺ປິຕາ ຕຕ຺ຖ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ ຈິຣກາລໍ ໂສຈນ຺ຕິ.

ປມາໂທ ຣໂຊຕິ ຣູປາທີສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ສຕິໂວສ຺ສຄ຺ຄລກ຺ຂໂຓ ປມາໂທ, ສໍກິເລສສຠາວຕ຺ຕາ ຣາຄຣຊາທິມິສ຺ສຕາຍ ຈ ຣໂຊ. ປມາທານຸປຕິໂຕ ຣໂຊຕິ ໂຍ ຫິ ໂກຈິ ຣໂຊ ນາມ ຣາຄາທິໂກ, ໂສ ສພ຺ໂພ ປມາທານຸປຕິໂຕ ປມາທວເສເນວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອປ຺ປມາເທນາຕິ ອປ຺ປມຊ຺ຊເນນ ອປ຺ປມາທປຏິປຕ຺ຕິຍາ. ວິຊ຺ຊາຍາຕິ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄວິຊ຺ຊາຍ. ອພ຺ພເຫ ສລ຺ລມຕ຺ຕໂນຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຫທຍນິສ຺ສິຕໍ ຣາຄາທິສລ຺ລໍ ອຸທ຺ຘເຣຍ຺ຍ ສມູຫເນຍ຺ຍາຕິ.

ມາລຸກ຺ຍປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.