໑໒. ພ຺ຣຫ຺ມທຕ຺ຕຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ອກ຺ໂກຘສ຺ສາຕິອາທິກາ ອາຍສ຺ມໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມທຕ຺ຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ປຸຎ຺ຎານິ ອຸປຈິນິຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ໂກສລຣຎ຺ໂຎ ປຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ພ຺ຣຫ຺ມທຕ຺ໂຕຕິສ຺ສ ນາມໍ ອໂຫສິ. ໂສ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ເຊຕວນມເຫ ພຸທ຺ຘານຸຠາວໍ ທິສ຺ວາ ປຏິລທ຺ຘສທ຺ໂຘ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາຍ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ສຫ ປຏິສມ຺ຠິທາຫິ ຉຬຠິຎ຺ໂຎ ອໂຫສິ. ຕໍ ເອກທິວສໍ ນຄເຣ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ຕໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອກ຺ໂກສິ. ເຖໂຣ ຕໍ ສຸຕ຺ວາປິ ຕຸຓ຺ຫີຠູໂຕ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣຕິເຍວ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປຸນປິ ອກ຺ໂກສິເຍວ. ມນຸສ຺ສາ ເອວໍ ອກ຺ໂກສນ຺ຕມ຺ປິ ນໍ ‘‘ອຍໍ ເຖໂຣ ນ ກິຎ຺ຈິ ຠຓຕີ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ເຖໂຣ ເຕສໍ ມນຸສ຺ສານໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ –

໔໔໑. ‘‘ອກ຺ໂກຘສ຺ສ ກຸໂຕ ໂກໂຘ, ທນ຺ຕສ຺ສ ສມຊີວິໂນ;

ສມ຺ມທຎ຺ຎາ ວິມຸຕ຺ຕສ຺ສ, ອຸປສນ຺ຕສ຺ສ ຕາທິໂນ.

໔໔໒. ‘‘ຕສ຺ເສວ ເຕນ ປາປິໂຍ, ໂຍ ກຸທ຺ຘໍ ປຏິກຸຊ຺ຌຕິ;

ກຸທ຺ຘໍ ອປ຺ປຏິກຸຊ຺ຌນ຺ໂຕ, ສງ຺ຄາມໍ ເຊຕິ ທຸຊ຺ຊຍໍ.

໔໔໓. ‘‘ອຸຠິນ຺ນມຕ຺ຖໍ ຈຣຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ຈ ປຣສ຺ສ ຈ;

ປຣໍ ສງ຺ກຸປິຕໍ ຎຕ຺ວາ, ໂຍ ສໂຕ ອຸປສມ຺ມຕິ.

໔໔໔. ‘‘ອຸຠິນ຺ນໍ ຕິກິຈ຺ຉນ຺ຕໍ ຕໍ, ອຕ຺ຕໂນ ຈ ປຣສ຺ສ ຈ;

ຊນາ ມຎ຺ຎນ຺ຕິ ພາໂລຕິ, ເຍ ຘມ຺ມສ຺ສ ອໂກວິທາ. (ສໍ. ນິ. ໑.໑໘໙);

໔໔໕. ‘‘ອຸປ຺ປຊ຺ເຊ ເຕ ສເຈ ໂກໂຘ, ອາວຊ຺ຊ ກກຈູປມໍ;

ອຸປ຺ປຊ຺ເຊ ເຈ ຣເສ ຕຓ຺ຫາ, ປຸຕ຺ຕມໍສູປມໍ ສຣ.

໔໔໖. ‘‘ສເຈ ຘາວຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ເຕ, ກາເມສຸ ຈ ຠເວສຸ ຈ;

ຂິປ຺ປໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫ ສຕິຍາ, ກິຏ຺ຐາທໍ ວິຍ ທຸປ຺ປສຸ’’ນ຺ຕິ. –

ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ.

ຕຕ຺ຖ ອກ຺ໂກຘສ຺ສາຕິ ໂກຘຣຫິຕສ຺ສ ມຄ຺ເຄນ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນໂກຘສ຺ສ. ກຸໂຕ ໂກໂຘຕິ ກຸໂຕ ນາມ ເຫຕຸ ໂກໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກາຣຓໍ ນຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທນ຺ຕສ຺ສາຕິ ອຸຕ຺ຕເມນ ທເມນ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄທມເຖນ ທນ຺ຕສ຺ສ. ສມຊີວິໂນຕິ ກາຍວິສມາທີນິ ສພ຺ພໂສ ປຫາຍ ກາຍສມາທີນໍ ວເສນ ສມໍ ຊີວນ຺ຕສ຺ສ ສຕ຺ຕຏ຺ຐານິເຍນ ສມ຺ປຊຎ຺ເຎນ ສມ຺ມເທວ ວຕ຺ຕນ຺ຕສ຺ສ. ສມ຺ມທຎ຺ຎາ ວິມຸຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ສມ຺ມາ ອຎ຺ຎາຍ ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ຍາທິເກ ຘມ຺ເມ ຊານິຕ຺ວາ ສພ຺ພາສເວຫິ ວິປ຺ປມຸຕ຺ຕສ຺ສ. ຕໂຕ ເອວ ສພ຺ພກິເລສທຣຖປຣິຬາຫວູປສເມນ ອຸປສນ຺ຕສ຺ສ. ອິຏ຺ຐາທີສຸ ຕາທິລກ຺ຂຓປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຕາທິໂນ ຂີຓາສວສ຺ສ ກຸໂຕ ໂກໂຘຕິ ອຎ຺ຎາປເທເສນ ເຖໂຣ ອຕ຺ຕໂນ ໂກຘາຠາວໍ ຕສ຺ສ ຈ ກາຣຓານິ ວຕ຺ວາ ອິທານິ ໂກເຘ ອໂກເຘ ຈ ອາທີນວານິສໍສທສ຺ສເນນ ຘມ຺ມໍ ກເຖນ຺ໂຕ ‘‘ຕສ຺ເສວາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ກຸທ຺ຘໍ ປຏິກຸຊ຺ຌຕີຕິ ໂຍ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປຣິ ກຸທ຺ຘໍ ກຸປິຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ປຏິກຸຊ຺ຌຕິ, ຕສ຺ເສວ ເຕນ ປຏິກຸຊ຺ຌນປຈ຺ຈກ຺ໂກສນປຏິປ຺ປຫຣຓາທິນາ ປາປິໂຍ ອິຘໂລເກ ວິຎ຺ຎູຄຣຫາທິວເສນ ປຣໂລເກ ນິຣຍທຸກ຺ຂາທິວເສນ ອຠທ຺ທກຕຣໍ ອກລ຺ຍາຓຕຣໍ ໂຫຕິ. ກຸຊ຺ຌເນນ ປນ ອກຸທ຺ຘສ຺ສ ປາປໍ ໂຫຕີຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖິ. ເກຈິ ປນ ‘‘ໂຍ ອກຸທ຺ຘໍ ປຏິກຸທ຺ຘໍ ອາຣພ຺ຠ ກຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ ອຕ຺ຖໍ ວທນ຺ຕິ. ກຸທ຺ຘໍ ອປ຺ປຏິກຸຊ຺ຌນ຺ໂຕຕິ ໂຍ ປນ ກຸທ຺ຘໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ‘‘ອຍໍ ກຸທ຺ໂຘ ໂກຘປເຣໂຕ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ນ ປຏິກຸຊ຺ຌຕິ ຂມຕິ, ໂສ ທຸຊ຺ຊຍໍ ກິເລສສງ຺ຄາມໍ ເຊຕິ ນາມ. ນ ເກວລຎ຺ຈສ຺ສ ກິເລສສງ຺ຄາມຊໂຍ ເອວ, ອຖ ໂຂ ອຸຠຍຫິຕປຏິປຕ຺ຕິມ຺ປີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຸຠິນ຺ນມຕ຺ຖໍ…ເປ… ອຸປສມ຺ມຕີ’’ຕິ. ໂຍ ປຣໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ສງ຺ກຸປິຕໍ ກຸທ຺ຘໍ ‘‘ໂກຘປເຣໂຕ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ຕໍ ເມຕ຺ຕາຍນ຺ໂຕ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂນ຺ໂຕ ວາ ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ມຕິ ຂມຕິ ນ ປຏິປ຺ຜຣຕິ. ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ຈ ປຣສ຺ສ ຈາຕິ ອຸຠິນ຺ນໍ ອຸຠຍໂລກສຸຂາວຫໍ ອຕ຺ຖໍ ຫິຕໍ ຈຣຕິ.

ອຸຠິນ຺ນໍ ຕິກິຈ຺ຉນ຺ຕໍ ຕນ຺ຕິ ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ຈ ປຣສ຺ສ ຈາຕິ ອຸຠິນ຺ນໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ໂກຘພ຺ຍາຘິຕິກິຈ຺ຉາຍ ຕິກິຈ຺ຉນ຺ຕໍ ຂມນ຺ຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ເຍ ຊນາ ຘມ຺ມສ຺ສ ອຣິຍາຈາຣຘມ຺ເມ ອກຸສລາ, ເຕ ພາລາ ‘‘ອຍໍ ອວິທ຺ທສຸ ໂຍ ອຕ຺ຕານໍ ອກ຺ໂກສນ຺ຕສ຺ສ ປຫຣນ຺ຕສ຺ສ ກິຎ຺ຈິ ນ ກໂຣຕີ’’ຕິ ມຎ຺ຎນ຺ຕິ, ຕໍ ເຕສໍ ອໂຍນິໂສ ມຎ຺ຎນນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ‘‘ຕິກິຈ຺ຉນ’’ນ຺ຕິປິ ປຐນ຺ຕິ, ຕິກິຈ຺ຉນສຠາວນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອວໍ ເຖເຣນ ວຸຈ຺ຈມານໍ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ອກ຺ໂກສກພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສໍວິຄ຺ໂຄ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ຈ ຫຸຕ຺ວາ ເຖຣໍ ຂມາເປຕ຺ວາ ຕສ຺ເສວ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິ. ເຖໂຣ ຕສ຺ສ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ເທນ຺ໂຕ ‘‘ອິມສ຺ສ ເມຕ຺ຕາຠາວນາ ຍຸຕ຺ຕາ’’ຕິ ເມຕ຺ຕາກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ທຕ຺ວາ ໂກຘປຣິຍຸຏ຺ຐານາທີສຸ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາທິວິຘິໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອຸປ຺ປຊ຺ເຊ ເຕ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊ ເຕ ສເຈຕິ ສເຈ ເຕ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອນຸຍຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ກຎ຺ຈິ ປຸຄ຺ຄລໍ ນິສ຺ສາຍ ຈິຣປຣິຈໂຍ ໂກໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ຕສ຺ສ ວູປສມາຍ –

‘‘ອຸຠໂຕທຓ຺ຑເກນ ເຈປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກກເຈນ ໂຈຣາ ໂອຈຣກາ ອງ຺ຄມງ຺ຄານິ ໂອກນ຺ເຕຍ຺ຍຸໍ, ຕຕ຺ຣາປິ ໂຍ ມໂນ ປທູເສຍ຺ຍ, ນ ເມ ໂສ ເຕນ ສາສນກໂຣ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໒໓໒) –

ສຕ຺ຖາຣາ ວຸຕ຺ຕໍ ກກຈູປມໍ ໂອວາທໍ ອາວຊ຺ເຊຫິ. ອຸປ຺ປຊ຺ເຊ ເຈ ຣເສ ຕຓ຺ຫາຕິ ສເຈ ເຕ ມຘຸຣາທິເຠເທ ຣເສ ຕຓ຺ຫາ ອຠິລາໂສ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ຕສ຺ສ ວູປສມາຍ –

‘‘ປຸຕ຺ຕມໍສໍ ຊາຍມ຺ປຕິກາ ຍຖາ ກນ຺ຕາຣນິຕ຺ຖຣຓຕ຺ຖເມວ ຂາທິໍສຸ, ນ ຣສຕຓ຺ຫາຍ ເອວໍ ກຸລປຸຕ຺ໂຕປິ ປພ຺ພຊິໂຕ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ປຏິເສວຕິ…ເປ… ຜາສຸວິຫາໂຣ ຈາ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໒.໖໓ ອຕ຺ຖໂຕ ສມານໍ) –

ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ ປຸຕ຺ຕມໍສູປໂມວາທໍ ສຣ ອນຸສ຺ສຣ.

ສເຈ ຘາວຕິ ເຕ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອໂຍນິໂສ ມນສິ ກໂຣໂຕ ຕວ ຈິຕ຺ຕໍ ກາເມສຸ ປຎ຺ຈກາມຄຸເຓສຸ ຉນ຺ທຣາຄວເສນ, ກາມຠວາທີສຸ ຠເວສຸ ຠວປຕ຺ຖນາວເສນ ສເຈ ຘາວຕິ ສຣຕິ ຊວຕິ. ຂິປ຺ປໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫ ສຕິຍາ, ກິຏ຺ຐາທໍ ວິຍ ທຸປ຺ປສຸນ຺ຕິ ຕຖາ ຘາວິຕຸໍ ອເທນ຺ໂຕ ຍຖາ ນາມ ປຸຣິໂສ ກິຏ຺ຐາທໍ ສສ຺ສຂາທກໍ ທຸປ຺ປສຸໍ ທຸຏ຺ຐໂຄຓໍ ໂຍຕ຺ເຕນ ຖມ຺ເຠ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ວເສ ວຕ຺ເຕຕິ, ເອວໍ ສຕິຍາ ສຕິໂຍຕ຺ເຕນ ສມ຺ມາຘິຖມ຺ເຠ ພນ຺ຘນ຺ໂຕ ຂິປ຺ປໍ ສີຆເມວ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫ, ຍຖາ ກິເລສວິຄເມນ ນິພ຺ພິເສວນໍ ໂຫຕິ, ຕຖາ ທເມຫີຕິ. ເກຈິ ປນ ‘‘ເຖໂຣ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນວ ຫຸຕ຺ວາ ອກ຺ໂກສໍ ອຘິວາເສນ຺ໂຕ ເຕສໍ ມນຸສ຺ສານໍ ອຣິຍຄຸເຓ ປກາເສນ຺ໂຕ ຘມ຺ມໍ ກເຖຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ທ຺ວີຫິ ຄາຖາຫິ ອຕ຺ຕານໍ ໂອວທນ຺ໂຕ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ໂຕ ອິມາເຍວ ຄາຖາ ອຠາສີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ.

ພ຺ຣຫ຺ມທຕ຺ຕຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.