໗. ຄຍາກສ຺ສປຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ປາໂຕ ມຊ຺ຌນ຺ຫິກນ຺ຕິອາທິກາ ອາຍສ຺ມໂຕ ຄຍາກສ຺ສປຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ວິວຏ຺ຏູປນິສ຺ສຍໍ ກຸສລໍ ອຸປຈິນນ຺ໂຕ ອິໂຕ ເອກຕິໍເສ ກປ຺ເປ ສິຂິສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ ນິສ຺ສຣຓຊ຺ຌາສຍຕາຍ ຆຣາວາສໍ ປຫາຍ ຕາປສປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຣຎ຺ຎາຍຕເນ ອສ຺ສມໍ ກາເຣຕ຺ວາ ວນມູລຜລາຫາໂຣ ວສຕິ. ເຕນ ຈ ສມເຍນ ຠຄວາ ເອໂກ ອທຸຕິໂຍ ຕສ຺ສ ອສ຺ສມສມີເປນ ຄຈ຺ຉຕິ. ໂສ ຠຄວນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ປສນ຺ນມານໂສ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ຐິໂຕ ເວລໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ມໂນຫຣານິ ໂກລຜລານິ ສຕ຺ຖຸ ອຸປເນສິ. ໂສ ເຕນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ນິສ຺ສຣຓຊ຺ຌາສຍຕາຍ ຆຣາວາສໍ ປຫາຍ ຕາປສປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ທ຺ວີຫິ ຕາປສສເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ຄຍາຍໍ ວິຫຣຕິ. ຄຍາຍໍ ວສນໂຕ ຫິສ຺ສ ກສ຺ສປໂຄຕ຺ຕຕາຍ ຈ ຄຍາກສ຺ສໂປຕິ ສມຎ຺ຎາ ອໂຫສິ. ໂສ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ປຣິສາຍ ເອຫິຠິກ຺ຂູປສມ຺ປທໍ ທຕ຺ວາ ອາທິຕ຺ຕປຣິຍາຍເທສນາຍ (ມຫາວ. ໕໔) ໂອວທິຍມາໂນ ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐາສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໒.໔໕.໘-໑໔) –

‘‘ອຊິເນນ ນິວຕ຺ໂຖຫໍ, ວາກຈີຣຘໂຣ ຕທາ;

ຂາຣິຍາ ປູຣຍິຕ຺ວານໍ, ໂກລໍຫາສິໍ ມມສ຺ສມໍ.

‘‘ຕມ຺ຫິ ກາເລ ສິຂີ ພຸທ຺ໂຘ, ເອໂກ ອທຸຕິໂຍ ອຫຸ;

ມມສ຺ສມໍ ອຸປຄຈ຺ຉິ, ຊານນ຺ໂຕ ສພ຺ພກາລິກໍ.

‘‘ສກໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທຕ຺ວາ, ວນ຺ທິຕ຺ວານ ຈ ສຸພ຺ພຕໍ;

ອຸໂຠ ຫຕ຺ເຖຫິ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ, ໂກລໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສທາສຫໍ.

‘‘ເອກຕິໍເສ ອິໂຕ ກປ຺ເປ, ຍໍ ຜລມທທິໍ ຕທາ;

ທຸຄ຺ຄຕິໍ ນາຠິຊານາມິ, ໂກລທານສ຺ສິທໍ ຜລໍ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຣຫຕ຺ເຕ ປນ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ປາປປວາຫນກິຕ຺ຕນມຸເຂນ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ໂຕ –

໓໔໕. ‘‘ປາໂຕ ມຊ຺ຌນ຺ຫິກໍ ສາຍໍ, ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ທິວສສ຺ສຫໍ;

ໂອຕຣິໍ ອຸທກໍ ໂສຫໍ, ຄຍາຍ ຄຍຜຄ຺ຄຸຍາ.

໓໔໖. ‘‘ຍໍ ມຍາ ປກຕໍ ປາປໍ, ປຸພ຺ເພ ອຎ຺ຎາສຸ ຊາຕິສຸ;

ຕໍ ທານີຘ ປວາເຫມິ, ເອວໍທິຏ຺ຐິ ປຸເຣ ອຫຸໍ.

໓໔໗. ‘‘ສຸຕ຺ວາ ສຸຠາສິຕໍ ວາຈໍ, ຘມ຺ມຕ຺ຖສຫິຕໍ ປທໍ;

ຕຖໍ ຍາຖາວກໍ ອຕ຺ຖໍ, ໂຍນິໂສ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິສໍ.

໓໔໘. ‘‘ນິນ຺ຫາຕສພ຺ພປາໂປມ຺ຫິ, ນິມ຺ມໂລ ປຍໂຕ ສຸຈິ;

ສຸທ຺ໂຘ ສຸທ຺ຘສ຺ສ ທາຍາໂທ, ປຸຕ຺ໂຕ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ໂອຣໂສ.

໓໔໙. ‘‘ໂອຄຍ຺ຫຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ໂສຕໍ, ສພ຺ພປາປໍ ປວາຫຍິໍ;

ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ອຊ຺ຌຄມິໍ, ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ. –

ອິມາ ປຎ຺ຈ ຄາຖາ ອຠາສິ.

ຕຕ຺ຖ ປຐມຄາຖາຍ ຕາວ ອຍໍ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ – ປາໂຕ ສູຣິຍຸຄ຺ຄມນເວລາຍໍ, ມຊ຺ຌນ຺ຫິກໍ ມຊ຺ຌນ຺ຫເວລາຍໍ, ສາຍໍ ສາຍນ຺ຫເວລາຍນ຺ຕິ ທິວສສ຺ສ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຕໂຍ ວາເຣ ອຫໍ ອຸທກໍ ໂອຕຣິໍ ໂອຄາຫິໍ. ໂອຕຣນ຺ໂຕ ຈ ໂສຫໍ ນ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ຍທາ ວາ ຕທາ ວາ ໂອຕຣິໍ, ອຖ ໂຂ ຄຍາຍ ມຫາຊນສ຺ສ ‘‘ປາປປວາຫນ’’ນ຺ຕິ ອຠິສມ຺ມເຕ ຄຍາຕິຕ຺ເຖ, ຄຍຜຄ຺ຄຸຍາ ຄຍາຜຄ຺ຄຸນາມເກ ຜຄ຺ຄຸນີມາສສ຺ສ ອຸຕ຺ຕຣຜຄ຺ຄຸນີນກ຺ຂຕ຺ເຕ ອນຸສໍວຈ຺ຉຣໍ ອຸທໂກໂຣຫນມນຸຍຸຕ຺ໂຕ ອໂຫສິນ຺ຕິ.

ອິທານິ ຕທາ ເຍນາຘິປ຺ປາເຍນ ອຸທໂກໂຣຫນມນຸຍຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຍໍ ມຍາ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ‘‘ຍໍ ມຍາ ປຸພ຺ເພ ອິໂຕ ອຎ຺ຎາສຸ ຊາຕີສຸ ປາປກມ຺ມໍ ອຸປຈິຕໍ. ຕໍ ອິທານິ ອິຘ ຄຍາຕິຕ຺ເຖ ອິມິສ຺ສາ ຈ ຄຍາຜຄ຺ຄຸຍາ ອິມິນາ ອຸທໂກໂຣຫເນນ ປວາເຫມິ ອປເນມິ ວິກ຺ຂາເລມີ’’ຕິ. ປຸເຣ ສຕ຺ຖຸ ສາສນຸປຄມນໂຕ ປຸພ຺ເພ ເອວໍທິຏ຺ຐິ ເອວຣູປວິປຣີຕທສ຺ສໂນ ອຫຸໍ ອໂຫສິໍ.

ຘມ຺ມຕ຺ຖສຫິຕໍ ປທນ຺ຕິ ວິຠຕ຺ຕິອໂລເປນ ນິທ຺ເທໂສ. ຘມ຺ເມນ ຈ ອຕ຺ເຖນ ຈ ສຫິຕໂກຏ຺ຐາສໍ, ອາທິໂຕ ມຊ຺ຌໂຕ ປຣິໂຍສານໂຕ ຈ ຘມ຺ມູປສໍຫິຕໍ ອຕ຺ຖູປສໍຫິຕໍ ສຸຏ຺ຐຸ ເອກນ຺ເຕນ ນິຍ຺ຍານິກໍ ກຕ຺ວາ ຠາສິຕໍ ວາຈໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ເຕນ ປກາສິຕໍ ປຣມຕ຺ຖຠາເວນ ຕຈ຺ຉຠາວໂຕ ຕຖໍ ຍຖາຣຫໍ ປວຕ຺ຕິນິວຕ຺ຕິອຸປາຍຠາເວ ພ຺ຍຠິຈາຣາຠາວໂຕ ຍາຖາວກໍ ທຸກ຺ຂາທິອຕ຺ຖໍ ໂຍນິໂສ ອຸປາເຍນ ປຣິຎ຺ເຎຍ຺ຍາທິຠາເວນ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິສໍ ‘‘ທຸກ຺ຂໍ ປຣິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ, ສມຸທໂຍ ປຫາຕພ຺ໂພ, ນິໂຣໂຘ ສຈ຺ຉິກາຕພ຺ໂພ, ມຄ຺ໂຄ ຠາເວຕພ຺ໂພ’’ຕິ ປຕິອເວກ຺ຂິໍ, ຎາຓຈກ຺ຂຸນາ ປສ຺ສິໍ ປຏິວິຊ຺ຌິນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ນິນ຺ຫາຕສພ຺ພປາໂປມ຺ຫີຕິ ເອວໍ ປຏິວິທ຺ຘສຈ຺ຈຕ຺ຕາ ເອວ ອຣິຍມຄ຺ຄຊເລນ ວິກ຺ຂາລິຕສພ຺ພປາໂປ ອມ຺ຫິ. ຕໂຕ ເອວ ຣາຄມລາທີນໍ ອຠາເວນ ນິມ຺ມລຕ຺ຕາ ນິມ຺ມໂລ. ຕໂຕ ເອວ ປຣິສຸທ຺ຘກາຍສມາຈາຣຕາຍ ປຣິສຸທ຺ຘວຈີສມາຈາຣຕາຍ ປຣິສຸທ຺ຘມໂນສມາຈາຣຕາຍ ປຍໂຕ ສຸຈິສຸທ຺ໂຘ. ສວາສນສພ຺ພກິເລສມລວິສຸທ຺ຘິຍາ ສຸທ຺ຘສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມທາຍສ຺ສ ອາທິຍນໂຕ ທາຍາໂທ. ຕສ຺ເສວ ເທສນາຎາຓສມຸຏ຺ຐານອຸໂຣວາຍາມຊນິຕາຠິຊາຕິຕາຍ ໂອຣໂສ ປຸຕ຺ໂຕ ອມ຺ຫີຕິ ໂຍຊນາ.

ປຸນປິ ອຕ຺ຕໂນ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ນ຺ຫາຕກຠາວເມວ ວິຠາເວຕຸໍ ‘‘ໂອຄຍ຺ຫາ’’ຕິ ໂອສານຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ໂອຄຍ຺ຫາຕິ ໂອຄາເຫຕ຺ວາ ອນຸປວິສິຕ຺ວາ. ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ໂສຕນ຺ຕິ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິອາທີຫິ ອຏ຺ຐງ຺ຄສໂມຘານຠູຕໍ ມຄ຺ຄໂສຕໍ. ສພ຺ພປາປໍ ປວາຫຍິນ຺ຕິ ອນວເສສໍ ປາປມລໍ ປກ຺ຂາເລສິໍ, ອຣິຍມຄ຺ຄຊລປວາຫເນນ ປຣມຕ຺ຖນ຺ຫາຕໂກ ອໂຫສິໍ. ຕໂຕ ເອວ ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ອຊ຺ຌຄມິໍ, ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖເມວ.

ຄຍາກສ຺ສປຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.