໕. ປຎ຺ຈກນິປາໂຕ

໑. ຣາຊທຕ຺ຕຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ປຎ຺ຈກນິປາເຕ ຠິກ຺ຂຸ ສິວຖິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາຕິອາທິກາ ອາຍສ຺ມໂຕ ຣາຊທຕ຺ຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ວິວຏ຺ຏູປນິສ຺ສຍໍ ປຸຎ຺ຎໍ ອຸປຈິນນ຺ໂຕ, ອິໂຕ ຈຕຸທ຺ທເສ ກປ຺ເປ ພຸທ຺ຘສຸຎ຺ເຎ ໂລເກ ກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ, ເອກທິວສໍ ເກນຈິເທວ ກຣຓີເຍນ ວນນ຺ຕໍ ອຸປຄໂຕ ຕຕ຺ຖ ອຎ຺ຎຕຣໍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ນິສິນ຺ນໍ ທິສ຺ວາ ປສນ຺ນມານໂສ ສຸປຣິສຸທ຺ຘໍ ອມ຺ພາຏກຜລໍ ອທາສິ. ໂສ ເຕນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ສຕ຺ຖວາຫກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ມຫາຣາຊໍ ເວສ຺ສວຓໍ ອາຣາເຘຕ຺ວາ ປຏິລທ຺ຘຠາວໂຕ ມາຕາປິຕໂຣ ຣາຊທຕ຺ໂຕຕິ ນາມໍ ອກໍສຸ. ໂສ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ປຎ຺ຈຫິ ສກຏສເຕຫິ ຠຓ຺ຑໍ ອາທາຍ ວາຓິຊ຺ຊວເສນ ຣາຊຄຫໍ ອຄມາສິ. ເຕນ ຈ ສມເຍນ ຣາຊຄເຫ ອຎ຺ຎຕຣາ ຄຓິກາ ອຠິຣູປາ ທສ຺ສນີຍາ ປຣມໂສຠຄ຺ຄໂຍຄໂຕ ທິວເສ ທິວເສ ສຫສ຺ສໍ ລຠຕິ. ອຖ ໂສ ສຕ຺ຖວາຫປຸຕ຺ໂຕ ທິວເສ ທິວເສ ຕສ຺ສາ ຄຓິກາຍ ສຫສ຺ສໍ ທຕ຺ວາ ສໍວາສໍ ກປ຺ເປນ຺ໂຕ ນຈິຣສ຺ເສວ ສພ຺ພໍ ຘນໍ ເຂເປຕ຺ວາ ທຸຄ຺ຄໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ຆາສຈ຺ຉາທນມຕ຺ຕມ຺ປິ ອລຠນ຺ໂຕ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ປຣິພ຺ຠມນ຺ໂຕ ສໍເວຄປ຺ປຕ຺ໂຕ ອໂຫສິ. ໂສ ເອກທິວສໍ ອຸປາສເກຫິ ສທ຺ຘິໍ ເວຬຸວນໍ ອຄມາສິ.

ເຕນ ຈ ສມເຍນ ສຕ຺ຖາ ມຫຕິຍາ ປຣິສາຍ ປຣິວຸໂຕ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ໂສ ປຣິສປຣິຍນ຺ເຕ ນິສີທິຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ປຏິລທ຺ຘສທ຺ໂຘ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຘຸຕງ຺ຄານິ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ສຸສາເນ ວສຕິ. ຕທາ ອຎ຺ຎຕໂຣປິ ສຕ຺ຖວາຫປຸຕ຺ໂຕ ສຫສ຺ສໍ ທຕ຺ວາ ຕາຍ ຄຓິກາຍ ສຫ ວສຕິ. ສາ ຈ ຄຓິກາ ຕສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ມຫຄ຺ຆຣຕນໍ ທິສ຺ວາ ໂລຠໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ອຎ຺ເຎຫິ ຘຸຕ຺ຕປຸຣິເສຫິ ຕໍ ມາຣາເປຕ຺ວາ ຕໍ ຣຕນໍ ຄຓ຺ຫິ. ອຖ ຕສ຺ສ ສຕ຺ຖວາຫປຸຕ຺ຕສ຺ສ ມນຸສ຺ສາ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ສຸຕ຺ວາ ໂອຈຣກມນຸສ຺ເສ ເປເສສຸໍ. ເຕ ຣຕ຺ຕິຍໍ ຕສ຺ສາ ຄຓິກາຍ ຆຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຉວິອາທີນິ ອນຸປຫຈ຺ເຈວ ຕໍ ມາເຣຕ຺ວາ ສິວຖິກາຍ ຉຑ຺ເຑສຸໍ. ຣາຊທຕ຺ຕຕ຺ເຖໂຣ ອສຸຠນິມິຕ຺ຕໍ ຄເຫຕຸໍ ສຸສາເນ ວິຈຣນ຺ໂຕ ຕສ຺ສາ ຄຓິກາຍ ກເຬວຣໍ ປຏິກ຺ກຸລໂຕ ມນສິ ກາຕຸໍ ອຸປຄໂຕ ກຕິປຍວາເຣ ໂຍນິໂສ ມນສິ ກຕ຺ວາ ອຈິຣມຕຠາວໂຕ ໂສຓສິງ຺ຄາລາທີຫິ ອນຸປຫຕຉວິຕາຍ ວິສຠາຄວຕ຺ຖຸຕາຍ ຈ ອໂຍນິໂສ ມນສິກໂຣນ຺ໂຕ, ຕຕ຺ຖ ກາມຣາຄໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ສໍວິຄ຺ຄຕຣມານໂສ ອຕ຺ຕໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຠາສິຕ຺ວາ ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ເອກມນ຺ຕໍ ອປສກ຺ກິຕ຺ວາ ອາທິໂຕ ອຸປຏ຺ຐິຕໍ ອສຸຠນິມິຕ຺ຕເມວ ຄເຫຕ຺ວາ ໂຍນິໂສ ມນສິກໂຣນ຺ໂຕ ຌານໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ຕໍ ຌານໍ ປາທກໍ ກຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ຕາວເທວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໒.໔໔.໕໕-໕໙) –

‘‘ວິປິເນ ພຸທ຺ຘໍ ທິສ຺ວານ, ສຍມ຺ຠຸໍ ອປຣາຊິຕໍ;

ອມ຺ພາຏກໍ ຄເຫຕ຺ວານ, ສຍມ຺ຠຸສ຺ສ ອທາສຫໍ.

‘‘ເອກຕິໍເສ ອິໂຕ ກປ຺ເປ, ຍໍ ຜລມທທິໍ ຕທາ;

ທຸຄ຺ຄຕິໍ ນາຠິຊານາມິ, ຜລທານສ຺ສິທໍ ຜລໍ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຣຫຕ຺ຕໍ ປນ ປຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ປີຕິໂສມນສ຺ສຊາໂຕ –

໓໑໕. ‘‘ຠິກ຺ຂຸ ສິວຖິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ອທ຺ທສ ອິຕ຺ຖິມຸຊ຺ຌິຕໍ;

ອປວິທ຺ຘໍ ສຸສານສ຺ມິໍ, ຂຊ຺ຊນ຺ຕິໍ ກິມິຫີ ຜຸຏໍ.

໓໑໖. ‘‘ຍຎ຺ຫິ ເອເກ ຊິຄຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ມຕໍ ທິສ຺ວານ ປາປກໍ;

ກາມຣາໂຄ ປາຕຸຣຫຸ, ອນ຺ໂຘວ ສວຕີ ອຫຸໍ.

໓໑໗. ‘‘ໂອຣໍ ໂອທນປາກມ຺ຫາ, ຕມ຺ຫາ ຐານາ ອປກ຺ກມິໍ;

ສຕິມາ ສມ຺ປຊາໂນຫໍ, ເອກມນ຺ຕໍ ອຸປາວິສິໍ.

໓໑໘. ‘‘ຕໂຕ ເມ ມນສີກາໂຣ, ໂຍນິໂສ ອຸທປຊ຺ຊຖ;

ອາທີນໂວ ປາຕຸຣຫຸ, ນິພ຺ພິທາ ສມຕິຏ຺ຐຖ.

໓໑໙. ‘‘ຕໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈິ ເມ, ປສ຺ສ ຘມ຺ມສຸຘມ຺ມຕໍ;

ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕາ, ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ. –

ອິມາ ປຎ຺ຈ ຄາຖາ ອຠາສິ.

ຕຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂຸ ສິວຖິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ສໍສາເຣ ຠຍສ຺ສ ອິກ຺ຂນໂຕ ຠິກ຺ຂຸ, ອສຸຠກມ຺ມຏ຺ຐານຕ຺ຖໍ ອາມກສຸສານໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ. ‘‘ຠິກ຺ຂູ’’ຕິ ເຈຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ສນ຺ຘາຍ ເຖໂຣ ສຍໍ ວທຕິ. ອິຕ຺ຖິນ຺ຕິ ຖີຍຕິ ເອຕ຺ຖ ສຸກ຺ກໂສຓິຕໍ ສຕ຺ຕສນ຺ຕານຠາເວນ ສໍຫຎ຺ຎຕີຕິ ຖີ, ມາຕຸຄາໂມ. ເອວຎ຺ຈ ສຠາວນິຣຸຕ຺ຕິວເສນ ‘‘ອິຕ຺ຖີ’’ຕິປິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ວຎ຺ຌາທີສຸ ປນ ຕໍສທິສຕາຍ ຕໍສຠາວານຕິວຕ຺ຕນໂຕ ຈ ຕພ຺ໂພຫາໂຣ. ‘‘ອິຕ຺ຖີ’’ຕິ ອິຕ຺ຖິກເຬວຣໍ ວທຕິ. ອຸຊ຺ຌິຕນ຺ຕິ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ອຸຊ຺ຌນິຍຕ຺ຕາ ເອວ ອປວິທ຺ຘໍ ອນເປກ຺ຂຠາເວນ ຂິຕ຺ຕໍ. ຂຊ຺ຊນ຺ຕິໍ ກິມິຫີ ຜຸຏນ຺ຕິ ກິມີຫິ ປູຣິຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ຂຊ຺ຊມານໍ.

ຍຎ຺ຫິ ເອເກ ຊິຄຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ມຕໍ ທິສ຺ວານ ປາປກນ຺ຕິ ຍໍ ອປຄຕາຍຸອຸສ຺ມາວິຎ຺ຎາຓຕາຍ ມຕໍ ກເຬວຣໍ ປາປກໍ ນິຫີນໍ ລາມກໍ ເອເກ ໂຈກ຺ຂຊາຕິກາ ຊິຄຸຈ຺ຉນ຺ຕິ, ໂອໂລເກຕຸມ຺ປິ ນ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ. ກາມຣາໂຄ ປາຕຸຣຫູຕິ ຕສ຺ມິໍ ກຸຓເປ ອໂຍນິໂສມນສິກາຣສ຺ສ ພລວຕາຍ ກາມຣາໂຄ ມຍ຺ຫໍ ປາຕຸຣໂຫສິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ອນ຺ໂຘວ ສວຕີ ອຫຸນ຺ຕິ ຕສ຺ມິໍ ກເຬວເຣ ນວຫິ ທ຺ວາເຣຫິ ອສຸຈິໍ ສວຕິ ສນ຺ທນ຺ເຕ ອສຸຈິຠາວສ຺ສ ອທສ຺ສເນນ ອນ຺ໂຘ ວິຍ ອໂຫສິໍ. ເຕນາຫ –

‘‘ຣຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຖໍ ນ ຊານາຕິ, ຣຕ຺ໂຕ ຘມ຺ມໍ ນ ປສ຺ສຕິ;

ອນ຺ຘຕມໍ ຕທາ ໂຫຕິ, ຍໍ ຣາໂຄ ສຫເຕ ນຣ’’ນ຺ຕິ ຈ.

‘‘ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອນ຺ຘກຣໂຓ ອຈກ຺ຂຸກຣໂຓ’’ຕິ ຈ ອາທິ. ເກຈິ ປເນຕ຺ຖ ຕກາຣາຄມໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ກິເລສປຣິຍຸຏ຺ຐາເນນ ອວສວຕ຺ຕິ ກິເລສສ຺ສ ວາ ວສວຕ຺ຕີ’’ຕິ ອຕ຺ຖໍ ວທນ຺ຕິ. ອປເຣ ‘‘ອນ຺ໂຘວ ອສຕິ ອຫຸ’’ນ຺ຕິ ປາຬິໍ ວຕ຺ວາ ‘‘ກາມຣາເຄນ ອນ຺ໂຘ ເອວ ຫຸຕ຺ວາ ສຕິຣຫິໂຕ ອໂຫສິ’’ນ຺ຕິ ອຕ຺ຖໍ ວທນ຺ຕິ. ຕທຸຠຍໍ ປນ ປາຬິຍໍ ນຕ຺ຖິ.

ໂອຣໍ ໂອທນປາກມ຺ຫາຕິ ໂອທນປາກໂຕ ໂອຣໍ, ຍາວຕາ ກາເລນ ສຸປຣິໂຘຕຕິນ຺ຕຕຓ຺ຑຸລນາຬິຍາ ໂອທນໍ ປຈຕິ, ຕໂຕ ໂອຣເມວ ກາລໍ, ຕໂຕປິ ລຫຸກາເລນ ຣາຄໍ ວິໂນເທນ຺ໂຕ, ຕມ຺ຫາ ຐານາ ອປກ຺ກມິໍ ຍສ຺ມິໍ ຐາເນ ຐິຕສ຺ສ ເມ ຣາໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ, ຕມ຺ຫາ ຐານາ ອປກ຺ກມິໍ ອປສກ຺ກິໍ. ອປກ຺ກນ຺ໂຕວ ສຕິມາ ສມ຺ປຊາໂນຫໍ ສມຓສຎ຺ຎໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ສຕິປຏ຺ຐານມນສິກາຣວເສນ ສຕິມາ, ສມ຺ມເທວ ຘມ຺ມສຠາວຊານເນນ ສມ຺ປຊາໂນ ຈ ຫຸຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຸປາວິສິໍ, ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ນິສີທິໍ. ນິສິນ຺ນສ຺ສ ຈ ຕໂຕ ເມ ມນສີກາໂຣ, ໂຍນິໂສ ອຸທປຊ຺ຊຖາຕິອາທິ ສພ຺ພໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍເມວາຕິ.

ຣາຊທຕ຺ຕຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ສຸຠູຕຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ອໂຍເຄຕິອາທິກາ ອາຍສ຺ມໂຕ ສຸຠູຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ປຸຎ຺ຎານິ ອຸປຈິນນ຺ໂຕ ກສ຺ສປສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ພາຣາຓສິຍໍ ຄຫປຕິມຫາສາລກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ ເອກທິວສໍ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ປສນ຺ນມານໂສ ສຣເຓສຸ ຈ ສີເລສຸ ຈ ປຕິຏ຺ຐາຍ ມາເສ ມາເສ ອຏ຺ຐກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຈຕຸຊ຺ຊາຕິຍຄນ຺ເຘນ ສຕ຺ຖຸ ຄນ຺ຘກຸຏິໍ ໂອປຸຎ຺ຊາເປສິ. ໂສ ເຕນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ນິພ຺ພຕ຺ຕນິພ຺ພຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ສຸຄນ຺ຘສຣີໂຣ ຫຸຕ຺ວາ, ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ມຄຘຣຏ຺ເຐ ຄຫປຕິກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ສຸຠູໂຕຕິ ລທ຺ຘນາໂມ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ, ນິສ຺ສຣຓຊ຺ຌາສຍຕາຍ ຆຣາວາສໍ ປຫາຍ ຕິຕ຺ຖິເຍສຸ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ສາຣໍ ອລຠນ຺ໂຕ, ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ອຸປຕິສ຺ສໂກລິຕເສລາທິເກ ພຫູ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ສາມຎ຺ຎສຸຂໍ ອນຸຠວນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ສາສເນ ປຏິລທ຺ຘສທ຺ໂຘ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາເຍ ອາຣາເຘຕ຺ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວິເວກວາສໍ ວສນ຺ໂຕ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໒.໕໕.໒໗໒-໓໐໘) –

‘‘ອິມມ຺ຫິ ຠທ຺ທເກ ກປ຺ເປ, ພ຺ຣຫ຺ມພນ຺ຘຸ ມຫາຍໂສ;

ກສ຺ສໂປ ນາມ ໂຄຕ຺ເຕນ, ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ ວທຕໍ ວໂຣ.

‘‘ອນຸພ຺ຍຎ຺ຊນສມ຺ປນ຺ໂນ, ພາຕ຺ຕິໍສວຣລກ຺ຂໂຓ;

ພ຺ຍາມປ຺ປຠາປຣິວຸໂຕ, ຣໍສິຊາລສໂມຕ຺ຖໂຏ.

‘‘ອສ຺ສາເສຕາ ຍຖາ ຈນ຺ໂທ, ສູຣິໂຍວ ປຠງ຺ກໂຣ;

ນິພ຺ພາເປຕາ ຍຖາ ເມໂຆ, ສາຄໂຣວ ຄຸຓາກໂຣ.

‘‘ຘຣຓີຣິວ ສີເລນ, ຫິມວາວ ສມາຘິນາ;

ອາກາໂສ ວິຍ ປຎ຺ຎາຍ, ອສງ຺ໂຄ ອນິໂລ ຍຖາ.

‘‘ຕທາຫໍ ພາຣາຓສິຍໍ, ອຸປປນ຺ໂນ ມຫາກຸເລ;

ປຫູຕຘນຘຎ຺ຎສ຺ມິໍ, ນານາຣຕນສຎ຺ຈເຍ.

‘‘ມຫຕາ ປຣິວາເຣນ, ນິສິນ຺ນໍ ໂລກນາຍກໍ;

ອຸເປຈ຺ຈ ຘມ຺ມມສ຺ໂສສິໍ, ອມຕໍວ ມໂນຫຣໍ.

‘‘ທ຺ວຕ຺ຕິໍສລກ຺ຂຓຘໂຣ, ສນກ຺ຂຕ຺ໂຕວ ຈນ຺ທິມາ;

ອນຸພ຺ຍຎ຺ຊນສມ຺ປນ຺ໂນ, ສາລຣາຊາວ ຜຸລ຺ລິໂຕ.

‘‘ຣໍສິຊາລປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ, ທິຕ຺ໂຕວ ກນກາຈໂລ;

ພ຺ຍາມປ຺ປຠາປຣິວຸໂຕ, ສຕຣໍສີ ທິວາກໂຣ.

‘‘ໂສຓ຺ຓານໂນ ຊິນວໂຣ, ສມຓີວ ສິລຸຈ຺ຈໂຍ;

ກຣຸຓາປຸຓ຺ຓຫທໂຍ, ຄຸເຓນ ວິຍ ສາຄໂຣ.

‘‘ໂລກວິສ຺ສຸຕກິຕ຺ຕິ ຈ, ສິເນຣູວ ນຄຸຕ຺ຕໂມ;

ຍສສາ ວິຕ຺ຖໂຕ ວີໂຣ, ອາກາສສທິໂສ ມຸນິ.

‘‘ອສງ຺ຄຈິຕ຺ໂຕ ສພ຺ພຕ຺ຖ, ອນິໂລ ວິຍ ນາຍໂກ;

ປຕິຏ຺ຐາ ສພ຺ພຠູຕານໍ, ມຫີວ ມຸນິສຕ຺ຕໂມ.

‘‘ອນຸປລິຕ຺ໂຕ ໂລເກນ, ໂຕເຍນ ປທຸມໍ ຍຖາ;

ກຸວາທຄຈ຺ຉທຫໂນ, ອຄ຺ຄິກ຺ຂນ຺ໂຘວ ໂສຠຕິ.

‘‘ອຄໂທ ວິຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ, ກິເລສວິສນາສໂກ;

ຄນ຺ຘມາທນເສໂລວ, ຄຸຓຄນ຺ຘວິຠູສິໂຕ.

‘‘ຄຸຓານໍ ອາກໂຣ ວີໂຣ, ຣຕນານໍວ ສາຄໂຣ;

ສິນ຺ຘູວ ວນຣາຊີນໍ, ກິເລສມລຫາຣໂກ.

‘‘ວິຊຍີວ ມຫາໂຍໂຘ, ມາຣເສນາວມທ຺ທໂນ;

ຈກ຺ກວຕ຺ຕີວ ໂສ ຣາຊາ, ໂພຊ຺ຌງ຺ຄຣຕນິສ຺ສໂຣ.

‘‘ມຫາຠິສກ຺ກສງ຺ກາໂສ, ໂທສພ຺ຍາຘິຕິກິຈ຺ຉໂກ;

ສລ຺ລກຕ຺ໂຕ ຍຖາ ເວຊ຺ໂຊ, ທິຏ຺ຐິຄຓ຺ຑວິຜາລໂກ.

‘‘ໂສ ຕທາ ໂລກປຊ຺ໂຊໂຕ, ສນຣາມຣສກ຺ກໂຕ;

ປຣິສາສຸ ນຣາທິຈ຺ໂຈ, ຘມ຺ມໍ ເທສຍເຕ ຊິໂນ.

‘‘ທານໍ ທຕ຺ວາ ມຫາໂຠໂຄ, ສີເລນ ສຸຄຕູປໂຄ;

ຠາວນາຍ ຈ ນິພ຺ພາຕິ, ອິຈ຺ເຈວມນຸສາສຖ.

‘‘ເທສນໍ ຕໍ ມຫສ຺ສາທໍ, ອາທິມຊ຺ຌນ຺ຕໂສຠນໍ;

ສຸຓນ຺ຕິ ປຣິສາ ສພ຺ພາ, ອມຕໍວ ມຫາຣສໍ.

‘‘ສຸຕ຺ວາ ສຸມຘຸຣໍ ຘມ຺ມໍ, ປສນ຺ໂນ ຊິນສາສເນ;

ສຸຄຕໍ ສຣຓໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ຍາວຊີວໍ ນມສ຺ສຫໍ.

‘‘ມຸນິໂນ ຄນ຺ຘກຸຏິຍາ, ໂອປຸຎ຺ເຊສິໍ ຕທາ ມຫິໍ;

ຈຕຸຊ຺ຊາເຕນ ຄນ຺ເຘນ, ມາເສ ອຏ຺ຐ ທິເນສ຺ວຫໍ.

‘‘ປຓິຘາຍ ສຸຄນ຺ຘຕ຺ຕໍ, ສຣີຣວິສ຺ສຄນ຺ຘິໂນ;

ຕທາ ຊິໂນ ວິຍາກາສິ, ສຸຄນ຺ຘຕນຸລາຠິຕໍ.

‘‘ໂຍ ຍໍ ຄນ຺ຘກຸຏິຠູມິໍ, ຄນ຺ເຘໂນປຸຎ຺ຊເຕ ສກິໍ;

ເຕນ ກມ຺ມວິປາເກນ, ອຸປປນ຺ໂນ ຕຫິໍ ຕຫິໍ.

‘‘ສຸຄນ຺ຘເທໂຫ ສພ຺ພຕ຺ຖ, ຠວິສ຺ສຕິ ອຍໍ ນໂຣ;

ຄຸຓຄນ຺ຘຍຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ, ນິພ຺ພາຍິສ຺ສຕິນາສໂວ.

‘‘ເຕນ ກມ຺ເມນ ສຸກເຕນ, ເຈຕນາປຓິຘີຫິ ຈ;

ຊຫິຕ຺ວາ ມານຸສໍ ເທຫໍ, ຕາວຕິໍສມຄຈ຺ຉຫໍ.

‘‘ປຈ຺ຉິເມ ຈ ຠເວ ທານິ, ຊາໂຕ ວິປ຺ປກຸເລ ອຫໍ;

ຄພ຺ຠໍ ເມ ວສໂຕ ມາຕາ, ເທເຫນາສິ ສຸຄນ຺ຘິຕາ.

‘‘ຍທາ ຈ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິມ຺ຫາ, ນິກ຺ຂມາມິ ຕທາ ປຸຣີ;

ສາວຕ຺ຖິ ສພ຺ພຄນ຺ເຘຫິ, ວາສິຕາ ວິຍ ວາຍຖ.

‘‘ປຸປ຺ຜວສ຺ສຎ຺ຈ ສຸຣຠິ, ທິພ຺ພຄນ຺ຘໍ ມໂນຣມໍ;

ຘູປານິ ຈ ມຫຄ຺ຆານິ, ອຸປວາຍິໍສຸ ຕາວເທ.

‘‘ເທວາ ຈ ສພ຺ພຄນ຺ເຘຫິ, ຘູປປຸປ຺ເຜຫິ ຕໍ ຆຣໍ;

ວາສຍິໍສຸ ສຸຄນ຺ເຘນ, ຍສ຺ມິໍ ຊາໂຕ ອຫໍ ຆເຣ.

‘‘ຍທາ ຈ ຕຣຸໂຓ ຠທ຺ໂທ, ປຐເມ ໂຍພ຺ພເນ ຐິໂຕ;

ຕທາ ເສລໍ ສປຣິສໍ, ວິເນຕ຺ວາ ນຣສາຣຖິ.

‘‘ເຕຫິ ສພ຺ເພຫິ ປຣິວຸໂຕ, ສາວຕ຺ຖິປຸຣມາຄໂຕ;

ຕທາ ພຸທ຺ຘານຸຠາວໍ ຕໍ, ທິສ຺ວາ ປພ຺ພຊິໂຕ ອຫໍ.

‘‘ສີລໍ ສມາຘິປຎ຺ຎຎ຺ຈ, ວິມຸຕ຺ຕິຎ຺ຈ ອນຸຕ຺ຕຣໍ;

ຠາເວຕ຺ວາ ຈຕຸໂຣ ຘມ຺ເມ, ປາປຸຓິໍ ອາສວກ຺ຂຍໍ.

‘‘ຍທາ ປພ຺ພຊິໂຕ ຈາຫໍ, ຍທາ ຈ ອຣຫາ ອຫຸໍ;

ນິພ຺ພາຍິສ຺ສໍ ຍທາ ຈາຫໍ, ຄນ຺ຘວສ຺ໂສ ຕທາ ອຫຸ.

‘‘ສຣີຣຄນ຺ໂຘ ຈ ສທາຕິເສຕິ ເມ, ມຫາຣຫໍ ຈນ຺ທນຈມ຺ປກຸປ຺ປລໍ;

ຕເຖວ ຄນ຺ເຘ ອິຕເຣ ຈ ສພ຺ພໂສ, ປສຍ຺ຫ ວາຍາມິ ຕໂຕ ຕຫິໍ ຕຫິໍ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຣຫຕ຺ຕໍ ປນ ປຕ຺ວາ ຕິຕ຺ຖິເຍສຸ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍຄໍ ທຸກ຺ຂໍ, ສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ປຕ຺ຕໍ ຌານາທິສຸຂຎ຺ຈ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປຏິປຕ຺ຕິປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓມຸເຂນ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ໂຕ –

໓໒໐. ‘‘ອໂຍເຄ ຍຸຎ຺ຊມຕ຺ຕານໍ, ປຸຣິໂສ ກິຈ຺ຈມິຈ຺ຉໂກ;

ຈຣໍ ເຈ ນາຘິຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ຕໍ ເມ ທຸພ຺ຠຄລກ຺ຂຓໍ.

໓໒໑. ‘‘ອພ຺ພູຬ຺ຫໍ ອຆຄຕໍ ວິຊິຕໍ, ເອກຎ຺ເຈ ໂອສ຺ສເຊຍ຺ຍ ກລີວ ສິຍາ;

ສພ຺ພານິປິ ເຈ ໂອສ຺ສເຊຍ຺ຍ ອນ຺ໂຘວ ສິຍາ, ສມວິສມສ຺ສ ອທສ຺ສນໂຕ.

໓໒໒. ‘‘ຍຎ຺ຫິ ກຍິຣາ ຕຎ຺ຫິ ວເທ, ຍໍ ນ ກຍິຣາ ນ ຕໍ ວເທ;

ອກໂຣນ຺ຕໍ ຠາສມານໍ, ປຣິຊານນ຺ຕິ ປຓ຺ຑິຕາ.

໓໒໓. ‘‘ຍຖາປິ ຣຸຈິຣໍ ປຸປ຺ຜໍ, ວຓ຺ຓວນ຺ຕໍ ອຄນ຺ຘກໍ;

ເອວໍ ສຸຠາສິຕາ ວາຈາ, ອຜລາ ໂຫຕິ ອກຸພ຺ພໂຕ.

໓໒໔. ‘‘ຍຖາປິ ຣຸຈິຣໍ ປຸປ຺ຜໍ, ວຓ຺ຓວນ຺ຕໍ ສຸຄນ຺ຘກໍ;

ເອວໍ ສຸຠາສິຕາ ວາຈາ, ສຜລາ ໂຫຕິ ກຸພ຺ພໂຕ’’ຕິ. –

ອິມາ ປຎ຺ຈ ຄາຖາ ອຠາສິ.

ຕຕ຺ຖ ອໂຍເຄຕິ ອຍຸຎ຺ຊິຕພ຺ເພ ອເສວິຕພ຺ເພ ອນ຺ຕທ຺ວເຍ. ອິຘ ປນ ອຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍຄວເສນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍຸຎ຺ຊນ຺ຕິ ຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕານໍ ຍຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ໂຍເຊນ຺ໂຕ ຕຖາ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ໂຕ. ກິຈ຺ຈມິຈ຺ຉໂກຕິ ອຸຠຍຫິຕາວຫໍ ກິຈ຺ຈໍ ອິຈ຺ຉນ຺ໂຕ, ຕປ຺ປຏິປກ຺ຂໂຕ ອໂຍເຄ ຈຣໍ ຈຣນ຺ໂຕ ເຈ ຠເວຍ຺ຍ. ນາຘິຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາຕິ ຍຖາຘິປ຺ເປຕໍ ຫິຕສຸຂໍ ນ ປາປຸເຓຍ຺ຍາຕິ ຎາໂຍ. ຕສ຺ມາ ຍໍ ອຫໍ ຕິຕ຺ຖິຍມຕວຎ຺ຈິໂຕ ອໂຍເຄ ຍຸຎ຺ຊິໍ, ຕໍ ເມ ທຸພ຺ຠຄລກ຺ຂຓໍ ອປຸຎ຺ຎສຠາໂວ. ‘‘ປຸຣິມກມ຺ມພ຺ຍາໂມຫິໂຕ ອໂຍເຄ ຍຸຎ຺ຊິ’’ນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ອພ຺ພູຬ຺ຫໍ ອຆຄຕໍ ວິຊິຕນ຺ຕິ ວິພາຘນສຠາວຕາຍ ອຆາ ນາມ ຣາຄາທໂຍ, ອຆານິ ເອວ ອຆຄຕໍ, ອຆຄຕານໍ ວິຊິຕໍ ສໍສາຣປ຺ປວຕ຺ຕິ, ເຕສໍ ວິຊໂຍ ກຸສລຘມ຺ມາຠິຠໂວ. ‘‘ອຆຄຕໍ ວິຊິຕ’’ນ຺ຕິ ອນຸນາສິກໂລປໍ ອກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໍ ອພ຺ພູຬ຺ຫໍ ອນຸທ຺ຘຕໍ ເຍນ, ຕໍ ອພ຺ພູຬ຺ຫາຆຄຕໍ ວິຊິຕໍ ກຕ຺ວາ ເອວໍຠູໂຕ ຫຸຕ຺ວາ, ກິເລເສ ອສມຸຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອກຎ຺ເຈ ໂອສ຺ສເຊຍ຺ຍາຕິ ອທຸຕິຍຕາຍ ປຘານຕາຍ ຈ ເອກໍ ອປ຺ປມາທໍ ສມ຺ມາປໂຍຄເມວ ວາ ໂອສ຺ສເຊຍ຺ຍ ປຣິຈ຺ຈເຊຍ຺ຍ ເຈ. ກລີວ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ກາຬກຓ຺ຓີ ວິຍ ສິຍາ. ສພ຺ພານິປິ ເຈ ໂອສ຺ສເຊຍ຺ຍາຕິ ສພ຺ພານິປິ ວິມຸຕ຺ຕິຍາ ປຣິປາຈການິ ສທ຺ຘາວີຣິຍສຕິສມາຘິປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ໂອສ຺ສເຊຍ຺ຍ ເຈ, ອຠາວນາຍ ຉຑ຺ເຑຍ຺ຍ ເຈ, ອນ຺ໂຘວ ສິຍາ ສມວິສມສ຺ສ ອທສ຺ສນໂຕ.

ຍຖາຕິ ໂອປມ຺ມສມ຺ປຏິປາທນຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ. ຣຸຈິຣນ຺ຕິ ໂສຠນໍ. ວຓ຺ຓວນ຺ຕນ຺ຕິ ວຓ຺ຓສຓ຺ຐານສມ຺ປນ຺ນໍ. ອຄນ຺ຘກນ຺ຕິ ຄນ຺ຘຣຫິຕໍ ປາລິຠທ຺ທກຄິຣິກຓ຺ຓິກຊຍສຸມນາທິເຠທໍ. ເອວໍ ສຸຠາສິຕາ ວາຈາຕິ ສຸຠາສິຕາ ວາຈາ ນາມ ເຕປິຏກໍ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ວຓ຺ຓສຓ຺ຐານສມ຺ປນ຺ນປຸປ຺ຜສທິສໍ. ຍຖາ ຫິ ອຄນ຺ຘກໍ ປຸປ຺ຜໍ ຘາເຣນ຺ຕສ຺ສ ສຣີເຣ ຄນ຺ໂຘ ນ ຜຣຕິ, ເອວໍ ເອຕມ຺ປິ ໂຍ ສກ຺ກຈ຺ຈສວນາທີຫິ ຈ ສມາຈຣຕິ, ຕສ຺ສ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ອສມາຈຣນ຺ຕສ຺ສ ຍໍ ຕຕ຺ຖ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ອກຸພ຺ພໂຕ ສຸຕຄນ຺ຘໍ ປຏິປຕ຺ຕິຄນ຺ຘຎ຺ຈ ນ ອາວຫຕິ ອຜລາ ໂຫຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເອວໍ ສຸຠາສິຕາ ວາຈາ, ອຜລາ ໂຫຕິ ອກຸພ຺ພໂຕ’’ຕິ.

ສຸຄນ຺ຘກນ຺ຕິ ສຸມນຈມ຺ປກນີລຸປ຺ປລປຸປ຺ຜາທິເຠທໍ. ເອວນ຺ຕິ ຍຖາ ຕໍ ປຸປ຺ຜໍ ຘາເຣນ຺ຕສ຺ສ ສຣີເຣ ຄນ຺ໂຘ ຜຣຕິ, ເອວໍ ເຕປິຏກພຸທ຺ຘວຈນສງ຺ຂາຕາ ສຸຠາສິຕາ ວາຈາປິ ໂຍ ສກ຺ກຈ຺ຈສວນາທີຫິ ຕຕ຺ຖ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກໂຣຕິ, ອສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ສຜລາ ໂຫຕິ, ສຸຕຄນ຺ຘປຏິປຕ຺ຕິຄນ຺ຘານໍ ອາວຫນໂຕ ມຫປ຺ຜລາ ໂຫຕິ ມຫານິສໍສາ. ຕສ຺ມາ ຍໂຖວາທໍ ປຏິປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ຍຖາກາຣີ ຕຖາວາທີ ຈ ຠເວຍ຺ຍາຕິ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ສຸຠູຕຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ຄິຣິມານນ຺ທຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ວສ຺ສຕິ ເທໂວຕິອາທິກາ ອາຍສ຺ມໂຕ ຄິຣິມານນ຺ທຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ປຸຎ຺ຎານິ ອຸປຈິນນ຺ໂຕ ສຸເມຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ຆຣາວາສໍ ວສນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ຠຣິຍາຍ ປຸຕ຺ເຕ ຈ ກາລງ຺ກເຕ ໂສກສລ຺ລສມປ຺ປິໂຕ ອຣຎ຺ຎໍ ປວິຏ຺ໂຐ ສຕ຺ຖາຣາ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ກເຖຕ຺ວາ ໂສກສລ຺ເລ ອພ຺ພູຬ຺ເຫ ປສນ຺ນມານໂສ ສຸຄນ຺ຘປຸປ຺ເຜຫິ ປູເຊຕ຺ວາ ປຎ຺ຈປຕິຏ຺ຐິເຕນ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ສິຣສິ ອຎ຺ຊລິໍ ກຕ຺ວາ ອຠິຕ຺ຖວິ.

ໂສ ເຕນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ຣາຊຄເຫ ພິມ຺ພິສາຣຣຎ຺ໂຎ ປຸໂຣຫິຕສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ຄິຣິມານນ຺ໂທຕິສ຺ສ ນາມໍ ອໂຫສິ. ໂສ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຖຸ ຣາຊຄຫຄມເນ ພຸທ຺ຘານຸຠາວໍ ທິສ຺ວາ ປຏິລທ຺ຘສທ຺ໂຘ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ສມຓຘມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ກຕິປຍໍ ທິວສໍ ຄາມກາວາເສ ວສິຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທິຕຸໍ ຣາຊຄຫໍ ອຄມາສິ. ພິມ຺ພິສາຣມຫາຣາຊາ ຕສ຺ສ ອາຄມນໍ ສຸຕ຺ວາ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ‘‘ອິເຘວ, ຠນ຺ເຕ, ວສຖ, ອຫໍ ຈຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ອຸປຏ຺ຐຫາມີ’’ຕິ ສມ຺ປວາເຣຕ຺ວາ ຄໂຕ ພຫຸກິຈ຺ຈຕາຍ ນ ສຣິ. ‘‘ເຖໂຣ ອພ຺ໂຠກາເສ ວສຕີ’’ຕິ ເທວຕາ ເຖຣສ຺ສ ເຕມນຠເຍນ ວສ຺ສໍ ວາເຣສຸໍ. ຣາຊາ ອວສ຺ສນກາຣຓໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ເຖຣສ຺ສ ກຸຏິກໍ ກາຣາເປສິ. ເຖໂຣ ກຸຏິກາຍໍ ວສນ຺ໂຕ ເສນາສນສປ຺ປາຍລາເຠນ ສມາຘານໍ ລຠິຕ຺ວາ ວີຣິຍສມຕໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ອຸສ຺ສຸກ຺ກາເປຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໑.໔໐.໔໑໙-໔໔໘) –

‘‘ຠຣິຍາ ເມ ກາລງ຺ກຕາ, ປຸຕ຺ໂຕ ສິວຖິກໍ ຄໂຕ;

ມາຕາ ປິຕາ ມຕາ ຠາຕາ, ເອກຈິຕມ຺ຫິ ຑຍ຺ຫເຣ.

‘‘ເຕນ ໂສເກນ ສນ຺ຕຕ຺ໂຕ, ກິໂສ ປຓ຺ຑຸ ອໂຫສຫໍ;

ຈິຕ຺ຕກ຺ເຂໂປ ຈ ເມ ອາສິ, ເຕນ ໂສເກນ ອຏ຺ຏິໂຕ.

‘‘ໂສກສລ຺ລປເຣໂຕຫໍ, ວນນ຺ຕມຸປສງ຺ກມິໍ;

ປວຕ຺ຕຜລໍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ, ຣຸກ຺ຂມູເລ ວສາມຫໍ.

‘‘ສຸເມໂຘ ນາມ ສມ຺ພຸທ຺ໂຘ, ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ຊິໂນ;

ມມຸທ຺ຘຣິຕຸກາໂມ ໂສ, ອາຄຎ຺ຉິ ມມ ສນ຺ຕິກໍ.

‘‘ປທສທ຺ທໍ ສຸຓິຕ຺ວານ, ສຸເມຘສ຺ສ ມເຫສິໂນ;

ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວານຫໍ ສີສໍ, ອຸລ຺ໂລເກສິໍ ມຫາມຸນິໍ.

‘‘ອຸປາຄເຕ ມຫາວີເຣ, ປີຕິ ເມ ອຸທປຊ຺ຊຖ;

ຕທາສິເມກຄ຺ຄມໂນ, ທິສ຺ວາ ຕໍ ໂລກນາຍກໍ.

‘‘ສຕິໍ ປຏິລຠິຕ຺ວານ, ປຓ຺ຓມຸຏ຺ຐິມທາສຫໍ;

ນິສີທິ ຠຄວາ ຕຕ຺ຖ, ອນຸກມ຺ປາຍ ຈກ຺ຂຸມາ.

‘‘ນິສຊ຺ຊ ຕຕ຺ຖ ຠຄວາ, ສຸເມໂຘ ໂລກນາຍໂກ;

ຘມ຺ມໍ ເມ ກຖຍີ ພຸທ຺ໂຘ, ໂສກສລ຺ລວິໂນທນໍ.

‘‘ອນວ຺ຫິຕາ ຕໂຕ ອາຄຸໍ, ອນນຸຎ຺ຎາຕາ ອິໂຕ ຄຕາ;

ຍຖາຄຕາ ຕຖາ ຄຕາ, ຕຕ຺ຖ ກາ ປຣິເທວນາ.

‘‘ຍຖາປິ ປຖິກາ ສຕ຺ຕາ, ວສ຺ສມານາຍ ວຸຏ຺ຐິຍາ;

ສຠຓ຺ຑາ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ວສ຺ສສ຺ສາປຕນາຍ ເຕ.

‘‘ວສ຺ເສ ຈ ເຕ ໂອຣມິເຕ, ສມ຺ປຍນ຺ຕິ ຍທິຈ຺ຉກໍ;

ເອວໍ ມາຕາ ປິຕາ ຕຸຍ຺ຫໍ, ຕຕ຺ຖ ກາ ປຣິເທວນາ.

‘‘ອາຄນ຺ຕຸກາ ປາຫຸນກາ, ຈລິເຕຣິຕກມ຺ປິຕາ;

ເອວໍ ມາຕາ ປິຕາ ຕຸຍ຺ຫໍ, ຕຕ຺ຖ ກາ ປຣິເທວນາ.

‘‘ຍຖາປິ ອຸຣໂຄ ຊິຓ຺ຓໍ, ຫິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ ສໍ ຕຈໍ;

ເອວໍ ມາຕາ ປິຕາ ຕຸຍ຺ຫໍ, ສໍ ຕນຸໍ ອິຘ ຫີຍເຣ.

‘‘ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຄິຣມຎ຺ຎາຍ, ໂສກສລ຺ລໍ ວິວຊ຺ຊຍິໍ;

ປາໂມຊ຺ຊໍ ຊນຍິຕ຺ວານ, ພຸທ຺ຘເສຏ຺ຐໍ ອວນ຺ທຫໍ.

‘‘ວນ຺ທິຕ຺ວານ ມຫານາຄໍ, ປູຊຍິໍ ຄິຣິມຎ຺ຊຣິໍ;

ທິພ຺ພຄນ຺ຘໍ ສມ຺ປວນ຺ຕໍ, ສຸເມຘໍ ໂລກນາຍກໍ.

‘‘ປູຊຍິຕ຺ວານ ສມ຺ພຸທ຺ຘໍ, ສິເຣ ກຕ຺ວານ ອຎ຺ຊລິໍ;