໖. ນທີກສ຺ສປຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ອຕ຺ຖາຍ ວຕ ເມຕິອາທິກາ ອາຍສ຺ມໂຕ ນທີກສ຺ສປຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ວິວຏ຺ຏູປນິສ຺ສຍໍ ກຸສລໍ ອຸປຈິນນ຺ໂຕ ປທຸມຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ ເອກທິວສໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ປສນ຺ນມານໂສ ອຕ຺ຕນາ ໂຣປິຕສ຺ສ ອມ຺ພຣຸກ຺ຂສ຺ສ ປຐມຸປ຺ປນ຺ນໍ ມໂນສິລາວຓ຺ຓໍ ເອກໍ ອມ຺ພຜລໍ ອທາສິ. ໂສ ເຕນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ມຄຘຣຏ຺ເຐ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸເລ ອຸຣຸເວລກສ຺ສປສ຺ສ ຠາຕາ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ. ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ນິສ຺ສຣຓຊ຺ຌາສຍຕາຍ ຆຣາວາສໍ ອນິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຕາປສປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຕີຫິ ຕາປສສເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ເນຣຎ຺ຊຣາຍ ນທິຍາ ຕີເຣ ອສ຺ສມໍ ມາເປຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ນທີຕີເຣ ວສນໂຕ ຫິສ຺ສ ກສ຺ສປໂຄຕ຺ຕຕາຍ ຈ ນທີກສ຺ສໂປຕິ ສມຎ຺ຎາ ອໂຫສິ. ຕສ຺ສ ຠຄວາ ສປຣິສສ຺ສ ເອຫິຠິກ຺ຂຸຠາເວນ ອຸປສມ຺ປທໍ ອທາສິ. ຕໍ ສພ຺ພໍ ຂນ຺ຘເກ (ມຫາວ. ໓໖-໓໙) ອາຄຕເມວ. ໂສ ຠຄວໂຕ ອາທິຕ຺ຕປຣິຍາຍເທສນາຍ (ມຫາວ. ໕໔; ສໍ. ນິ. ໔.໒໘) ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐາສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໒.໔໔.໘໑-໘໗) –

‘‘ປທຸມຸຕ຺ຕຣພຸທ຺ຘສ຺ສ, ໂລກເຊຏ຺ຐສ຺ສ ຕາທິໂນ;

ປິຓ຺ຑາຍ ວິຈຣນ຺ຕສ຺ສ, ຘາຣໂຕ ອຸຕ຺ຕມໍ ຍສໍ.

‘‘ອຄ຺ຄຜລໍ ຄເຫຕ຺ວານ, ວິປ຺ປສນ຺ເນນ ເຈຕສາ;

ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍສ຺ສ ວີຣສ຺ສ, ອທາສິໍ ສຕ຺ຖຸໂນ ອຫໍ.

‘‘ເຕນ ກມ຺ເມນ ທ຺ວິປທິນ຺ທ, ໂລກເຊຏ຺ຐ ນຣາສຠ;

ປຕ຺ໂຕມ຺ຫິ ອຈລໍ ຐານໍ, ຫິຕ຺ວາ ຊຍປຣາຊຍໍ.

‘‘ສຕສຫສ຺ສິໂຕ ກປ຺ເປ, ຍໍ ທານມທທິໍ ຕທາ;

ທຸຄ຺ຄຕິໍ ນາຠິຊານາມິ, ອຄ຺ຄທານສ຺ສິທໍ ຜລໍ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຣຫຕ຺ເຕ ປນ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ ອປຣຠາເຄ ອຕ຺ຕໂນ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ທິຏ຺ຐິສມຸຄ຺ຆາຕກິຕ຺ຕນມຸເຂນ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ໂຕ –

໓໔໐. ‘‘ອຕ຺ຖາຍ ວຕ ເມ ພຸທ຺ໂຘ, ນທິໍ ເນຣຎ຺ຊຣໍ ອຄາ;

ຍສ຺ສາຫໍ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວານ, ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໍ ວິວຊ຺ຊຍິໍ.

໓໔໑. ‘‘ຍຊິໍ ອຸຈ຺ຈາວເຈ ຍຎ຺ເຎ, ອຄ຺ຄິຫຸຕ຺ຕໍ ຊຸຫິໍ ອຫໍ;

ເອສາ ສຸທ຺ຘີຕິ ມຎ຺ຎນ຺ໂຕ, ອນ຺ຘຠູໂຕ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ.

໓໔໒. ‘‘ທິຏ຺ຐິຄຫນປກ຺ຂນ຺ໂທ, ປຣາມາເສນ ໂມຫິໂຕ;

ອສຸທ຺ຘິໍ ມຎ຺ຎິສໍ ສຸທ຺ຘິໍ, ອນ຺ຘຠູໂຕ ອວິທ຺ທສຸ.

໓໔໓. ‘‘ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ປຫີນາ ເມ, ຠວາ ສພ຺ເພ ວິທາລິຕາ;

ຊຸຫາມິ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍຄ຺ຄິໍ, ນມສ຺ສາມິ ຕຖາຄຕໍ.

໓໔໔. ‘‘ໂມຫາ ສພ຺ເພ ປຫີນາ ເມ, ຠວຕຓ຺ຫາ ປທາລິຕາ;

ວິກ຺ຂີໂຓ ຊາຕິສໍສາໂຣ, ນຕ຺ຖິ ທານິ ປຸນພ຺ຠໂວ’’ຕິ. –

ອິມາ ປຎ຺ຈ ຄາຖາ ອຠາສິ.

ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຖາຍ ວຕ ເມຕິ ມຍ຺ຫໍ ອຕ຺ຖາຍ ວຕ ຫິຕາຍ ວຕ. ພຸທ຺ໂຘຕິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸພຸທ຺ໂຘ. ນທິໍ ເນຣຎ຺ຊຣໍ ອຄາຕິ ເນຣຎ຺ຊຣາສງ຺ຂາຕໍ ນທິໍ ອຄຎ຺ຉິ, ຕສ຺ສາ ນທິຍາ ຕີເຣ ຈ ມມ ຠາຕຸ ອຸຣຸເວລກສ຺ສປສ຺ສ ອສ຺ສມໍ ອຸປຄໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ອິທານິ ຍຖາວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ວິວຣິຕຸໍ ‘‘ຍສ຺ສາຫ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍສ຺ສາຕິ ຍສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ. ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວານາຕິ ຈຕຸສຈ຺ຈປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ, ໂສຕທ຺ວາຣານຸສາເຣນ ອຸປລຠິຕ຺ວາ. ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໍ ວິວຊ຺ຊຍິນ຺ຕິ ‘‘ຍຎ຺ຎາທີຫິ ສຸທ຺ຘິ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິນຍປ຺ປວຕ຺ຕໍ ວິປຣີຕທສ຺ສນໍ ປຊຫິໍ.

ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໍ ວິວຊ຺ຊຍິນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖໍ ວິຕ຺ຖາເຣຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຍຊິ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຍຊິໍ ອຸຈ຺ຈາວເຈ ຍຎ຺ເຎຕິ ປາກຏຍຎ຺ເຎ ໂສມຍາຄວາຊເປຍ຺ຍາທິເກ ນານາວິເຘ ຍຎ຺ເຎ ຍຊິໍ. ອຄ຺ຄິຫຸຕ຺ຕໍ ຊຸຫິໍ ອຫນ຺ຕິ ເຕສໍ ຍຎ຺ຎານໍ ຍຊນວເສນ ອາຫຸຕິໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ອຄ຺ຄິໍ ປຣິຈຣິໍ. ເອສາ ສຸທ຺ຘີຕິ ມຎ຺ຎນ຺ໂຕຕິ ເອສາ ຍຎ຺ຎກິຣິຍາ ອຄ຺ຄິປາຣິຈຣິຍາ ສຸທ຺ຘິເຫຕຸຠາວໂຕ ສຸທ຺ຘິ ‘‘ເອວໍ ເມ ສໍສາຣສຸທ຺ຘິ ໂຫຕີ’’ຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ. ອນ຺ຘຠູໂຕ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນຕິ ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸເວກລ຺ເລນ ອວິຊ຺ຊນ຺ຘຕາຍ ອນ຺ຘຠູໂຕ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ຫຸຕ຺ວາ ວນຄຫນປພ຺ພຕຄຫນາທີນິ ວິຍ ທຸຣຕິກ຺ກມນຏ຺ເຐນ ທິຏ຺ຐິເຍວ ຄຫນໍ ທິຏ຺ຐິຄຫນໍ, ຕໍ ປກ຺ຂນ຺ໂທ ອນຸປວິຏ຺ໂຐຕິ ທິຏ຺ຐິຄຫນປກ຺ຂນ຺ໂທ. ປຣາມາເສນາຕິ ຘມ຺ມສຠາວໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ‘‘ອິທເມວ ສຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ປຣາມສນໂຕ ປຣາມາສສງ຺ຂາເຕນ ມິຈ຺ຉາຠິນິເວເສນ. ໂມຫິໂຕຕິ ມູຬ຺ຫຠາວໍ ປາປິໂຕ. ອສຸທ຺ຘິໍ ມຎ຺ຎິສໍ ສຸທ຺ຘິນ຺ຕິ ອສຸທ຺ຘິໍ ມຄ຺ຄໍ ‘‘ສຸທ຺ຘິໍ ມຄ຺ຄ’’ນ຺ຕິ ມຎ຺ຎິສໍ ມຎ຺ຎິໍ. ຕຕ຺ຖ ກາຣຓມາຫ ‘‘ອນ຺ຘຠູໂຕ ອວິທ຺ທສູ’’ຕິ. ຍສ຺ມາ ອວິຊ຺ຊາຍ ອນ຺ຘຠູໂຕ, ຕໂຕ ເອວ ຘມ຺ມາຘມ຺ມໍ ຍຸຕ຺ຕາຍຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ອວິທ຺ວາ, ຕສ຺ມາ ຕຖາ ມຎ຺ຎິນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ປຫີນາ ເມຕິ ເອວໍຠູຕສ຺ສ ປນ ສຕ຺ຖຸ ສມ຺ມຸຂາ ຈຕຸສຈ຺ຈຄພ຺ຠໍ ຘມ຺ມກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ໂຍນິໂສ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ອຣິຍມຄ຺ຄສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ ສພ຺ພາປິ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ສມຸຈ຺ເຉທປ຺ປຫານວເສນ ມຍ຺ຫໍ ປຫີນາ. ຠວາຕິ ກາມຠວາທໂຍ ສພ຺ເພປິ ຠວາ ອຣິຍມຄ຺ຄສຕ຺ເຖນ ວິທາລິຕາ ວິທ຺ຘໍສິຕາ. ຊຸຫາມິ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍຄ຺ຄິນ຺ຕິ ອາຫວນີຍາທິເກ ອຄ຺ຄີ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ສເທວກສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ອຄ຺ຄທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍຕາຍ ສພ຺ພສ຺ສ ຈ ປາປສ຺ສ ທຫນໂຕ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍຄ຺ຄິໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘໍ ຊຸຫາມິ ປຣິຈຣາມິ. ຕຍິທໍ ມຍ຺ຫໍ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍຄ຺ຄິປຣິຈຣຓໍ ທຘິນວນີຕມຖິຕສປ຺ປິອາທິນິຣເປກ຺ຂໍ ສຕ຺ຖຸ ນມສ຺ສນເມວາຕິ ອາຫ ‘‘ນມສ຺ສາມິ ຕຖາຄຕ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ວາ ຊຸຫາມິ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍຄ຺ຄິນ຺ຕິ ທາຍການໍ ທກ຺ຂິຓາຍ ມຫປ຺ຜລຠາວກຣເຓນ ປາປສ຺ສ ຈ ທຫເນນ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍຄ຺ຄິຠູຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ຊຸຫາມິ ປຣິຈຣາມິ ຕຖາ ກຕ຺ວາ ປຣິຈຣາມິ, ຕຖາ ກຕ຺ວາ ປຣິຫຣາມິ. ປຸພ຺ເພ ອຄ຺ຄິເທວໍ ນມສ຺ສາມິ, ອິທານິ ປນ ນມສ຺ສາມິ ຕຖາຄຕນ຺ຕິ.

ໂມຫາ ສພ຺ເພ ປຫີນາ ເມຕິ ທຸກ຺ເຂ ອຎ຺ຎາຓາທິເຠທາ ສພ຺ເພ ໂມຫາ ມຍ຺ຫໍ ປຫີນາ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນາ, ຕໂຕ ເອວ ‘‘ຠວຕຓ຺ຫາ ປທາລິຕາ. ວິກ຺ຂີໂຓ ຊາຕິສໍສາໂຣ, ນຕ຺ຖິ ທານິ ປຸນພ຺ຠໂວ’’ຕິ ຕີສຸ ປເທສຸ ເມ-ສທ຺ໂທ ອາເນຕ຺ວາ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ.

ນທີກສ຺ສປຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.