໓. ຄິຣິມານນ຺ທຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ວສ຺ສຕິ ເທໂວຕິອາທິກາ ອາຍສ຺ມໂຕ ຄິຣິມານນ຺ທຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ປຸຎ຺ຎານິ ອຸປຈິນນ຺ໂຕ ສຸເມຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ຆຣາວາສໍ ວສນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ຠຣິຍາຍ ປຸຕ຺ເຕ ຈ ກາລງ຺ກເຕ ໂສກສລ຺ລສມປ຺ປິໂຕ ອຣຎ຺ຎໍ ປວິຏ຺ໂຐ ສຕ຺ຖາຣາ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ກເຖຕ຺ວາ ໂສກສລ຺ເລ ອພ຺ພູຬ຺ເຫ ປສນ຺ນມານໂສ ສຸຄນ຺ຘປຸປ຺ເຜຫິ ປູເຊຕ຺ວາ ປຎ຺ຈປຕິຏ຺ຐິເຕນ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ສິຣສິ ອຎ຺ຊລິໍ ກຕ຺ວາ ອຠິຕ຺ຖວິ.

ໂສ ເຕນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ຣາຊຄເຫ ພິມ຺ພິສາຣຣຎ຺ໂຎ ປຸໂຣຫິຕສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ຄິຣິມານນ຺ໂທຕິສ຺ສ ນາມໍ ອໂຫສິ. ໂສ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຖຸ ຣາຊຄຫຄມເນ ພຸທ຺ຘານຸຠາວໍ ທິສ຺ວາ ປຏິລທ຺ຘສທ຺ໂຘ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ສມຓຘມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ກຕິປຍໍ ທິວສໍ ຄາມກາວາເສ ວສິຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທິຕຸໍ ຣາຊຄຫໍ ອຄມາສິ. ພິມ຺ພິສາຣມຫາຣາຊາ ຕສ຺ສ ອາຄມນໍ ສຸຕ຺ວາ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ‘‘ອິເຘວ, ຠນ຺ເຕ, ວສຖ, ອຫໍ ຈຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ອຸປຏ຺ຐຫາມີ’’ຕິ ສມ຺ປວາເຣຕ຺ວາ ຄໂຕ ພຫຸກິຈ຺ຈຕາຍ ນ ສຣິ. ‘‘ເຖໂຣ ອພ຺ໂຠກາເສ ວສຕີ’’ຕິ ເທວຕາ ເຖຣສ຺ສ ເຕມນຠເຍນ ວສ຺ສໍ ວາເຣສຸໍ. ຣາຊາ ອວສ຺ສນກາຣຓໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ເຖຣສ຺ສ ກຸຏິກໍ ກາຣາເປສິ. ເຖໂຣ ກຸຏິກາຍໍ ວສນ຺ໂຕ ເສນາສນສປ຺ປາຍລາເຠນ ສມາຘານໍ ລຠິຕ຺ວາ ວີຣິຍສມຕໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ອຸສ຺ສຸກ຺ກາເປຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໑.໔໐.໔໑໙-໔໔໘) –

‘‘ຠຣິຍາ ເມ ກາລງ຺ກຕາ, ປຸຕ຺ໂຕ ສິວຖິກໍ ຄໂຕ;

ມາຕາ ປິຕາ ມຕາ ຠາຕາ, ເອກຈິຕມ຺ຫິ ຑຍ຺ຫເຣ.

‘‘ເຕນ ໂສເກນ ສນ຺ຕຕ຺ໂຕ, ກິໂສ ປຓ຺ຑຸ ອໂຫສຫໍ;

ຈິຕ຺ຕກ຺ເຂໂປ ຈ ເມ ອາສິ, ເຕນ ໂສເກນ ອຏ຺ຏິໂຕ.

‘‘ໂສກສລ຺ລປເຣໂຕຫໍ, ວນນ຺ຕມຸປສງ຺ກມິໍ;

ປວຕ຺ຕຜລໍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ, ຣຸກ຺ຂມູເລ ວສາມຫໍ.

‘‘ສຸເມໂຘ ນາມ ສມ຺ພຸທ຺ໂຘ, ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ຊິໂນ;

ມມຸທ຺ຘຣິຕຸກາໂມ ໂສ, ອາຄຎ຺ຉິ ມມ ສນ຺ຕິກໍ.

‘‘ປທສທ຺ທໍ ສຸຓິຕ຺ວານ, ສຸເມຘສ຺ສ ມເຫສິໂນ;

ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວານຫໍ ສີສໍ, ອຸລ຺ໂລເກສິໍ ມຫາມຸນິໍ.

‘‘ອຸປາຄເຕ ມຫາວີເຣ, ປີຕິ ເມ ອຸທປຊ຺ຊຖ;

ຕທາສິເມກຄ຺ຄມໂນ, ທິສ຺ວາ ຕໍ ໂລກນາຍກໍ.

‘‘ສຕິໍ ປຏິລຠິຕ຺ວານ, ປຓ຺ຓມຸຏ຺ຐິມທາສຫໍ;

ນິສີທິ ຠຄວາ ຕຕ຺ຖ, ອນຸກມ຺ປາຍ ຈກ຺ຂຸມາ.

‘‘ນິສຊ຺ຊ ຕຕ຺ຖ ຠຄວາ, ສຸເມໂຘ ໂລກນາຍໂກ;

ຘມ຺ມໍ ເມ ກຖຍີ ພຸທ຺ໂຘ, ໂສກສລ຺ລວິໂນທນໍ.

‘‘ອນວ຺ຫິຕາ ຕໂຕ ອາຄຸໍ, ອນນຸຎ຺ຎາຕາ ອິໂຕ ຄຕາ;

ຍຖາຄຕາ ຕຖາ ຄຕາ, ຕຕ຺ຖ ກາ ປຣິເທວນາ.

‘‘ຍຖາປິ ປຖິກາ ສຕ຺ຕາ, ວສ຺ສມານາຍ ວຸຏ຺ຐິຍາ;

ສຠຓ຺ຑາ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ວສ຺ສສ຺ສາປຕນາຍ ເຕ.

‘‘ວສ຺ເສ ຈ ເຕ ໂອຣມິເຕ, ສມ຺ປຍນ຺ຕິ ຍທິຈ຺ຉກໍ;

ເອວໍ ມາຕາ ປິຕາ ຕຸຍ຺ຫໍ, ຕຕ຺ຖ ກາ ປຣິເທວນາ.

‘‘ອາຄນ຺ຕຸກາ ປາຫຸນກາ, ຈລິເຕຣິຕກມ຺ປິຕາ;

ເອວໍ ມາຕາ ປິຕາ ຕຸຍ຺ຫໍ, ຕຕ຺ຖ ກາ ປຣິເທວນາ.

‘‘ຍຖາປິ ອຸຣໂຄ ຊິຓ຺ຓໍ, ຫິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ ສໍ ຕຈໍ;

ເອວໍ ມາຕາ ປິຕາ ຕຸຍ຺ຫໍ, ສໍ ຕນຸໍ ອິຘ ຫີຍເຣ.

‘‘ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຄິຣມຎ຺ຎາຍ, ໂສກສລ຺ລໍ ວິວຊ຺ຊຍິໍ;

ປາໂມຊ຺ຊໍ ຊນຍິຕ຺ວານ, ພຸທ຺ຘເສຏ຺ຐໍ ອວນ຺ທຫໍ.

‘‘ວນ຺ທິຕ຺ວານ ມຫານາຄໍ, ປູຊຍິໍ ຄິຣິມຎ຺ຊຣິໍ;

ທິພ຺ພຄນ຺ຘໍ ສມ຺ປວນ຺ຕໍ, ສຸເມຘໍ ໂລກນາຍກໍ.

‘‘ປູຊຍິຕ຺ວານ ສມ຺ພຸທ຺ຘໍ, ສິເຣ ກຕ຺ວານ ອຎ຺ຊລິໍ;

ອນຸສ຺ສຣໍ ຄຸຓຄ຺ຄານິ, ສນ຺ຖວິໍ ໂລກນາຍກໍ.

‘‘ນິຕ຺ຕິຓ຺ໂຓສິ ມຫາວີຣ, ສພ຺ພຎ຺ຎຸ ໂລກນາຍກ;

ສພ຺ເພ ສຕ຺ເຕ ອຸທ຺ຘຣສິ, ຎາເຓນ ຕ຺ວໍ ມຫາມຸເນ.

‘‘ວິມຕິໍ ທ຺ເວຬ຺ຫກໍ ວາປິ, ສຎ຺ຉິນ຺ທສິ ມຫາມຸເນ;

ປຏິປາເທສິ ເມ ມຄ຺ຄໍ, ຕວ ຎາເຓນ ຈກ຺ຂຸມ.

‘‘ອຣຫາ ວສິປຕ຺ຕາ ຈ, ຉຬຠິຎ຺ຎາ ມຫິທ຺ຘິກາ;

ອນ຺ຕລິກ຺ຂຈຣາ ຘີຣາ, ປຣິວາເຣນ຺ຕິ ຕາວເທ.

‘‘ປຏິປນ຺ນາ ຈ ເສຂາ ຈ, ຜລຏ຺ຐາ ສນ຺ຕິ ສາວກາ;

ສຸໂຣທເຍວ ປທຸມາ, ປຸປ຺ຜນ຺ຕິ ຕວ ສາວກາ.

‘‘ມຫາສມຸທ຺ໂທວກ຺ໂຂໂຠ, ອຕຸໂລປິ ທຸຣຸຕ຺ຕໂຣ;

ເອວໍ ຎາເຓນ ສມ຺ປນ຺ໂນ, ອປ຺ປເມຍ຺ໂຍສິ ຈກ຺ຂຸມ.

‘‘ວນ຺ທິຕ຺ວາຫໍ ໂລກຊິນໍ, ຈກ຺ຂຸມນ຺ຕໍ ມຫາຍສໍ;

ປຸຖຸທິສາ ນມສ຺ສນ຺ໂຕ, ປຏິກຸຏິໂກ ອາຄຎ຺ຉຫໍ.

‘‘ເທວໂລກາ ຈວິຕ຺ວານ, ສມ຺ປຊາໂນ ປຕິສ຺ສໂຕ;

ໂອກ຺ກມິໍ ມາຕຸຍາ ກຸຈ຺ຉິໍ, ສນ຺ຘາວນ຺ໂຕ ຠວາຠເວ.

‘‘ອຄາຣາ ອຠິນິກ຺ຂມ຺ມ, ປພ຺ພຊິໍ ອນຄາຣິຍໍ;

ອາຕາປີ ນິປໂກ ຌາຍີ, ປຏິສລ຺ລານໂຄຈໂຣ.

‘‘ປຘານໍ ປທຫິຕ຺ວານ, ໂຕສຍິຕ຺ວາ ມຫາມຸນິໍ;

ຈນ຺ໂທວພ຺ຠຆນາ ມຸຕ຺ໂຕ, ວິຈຣາມິ ອຫໍ ສທາ.

‘‘ວິເວກມນຸຍຸຕ຺ໂຕມ຺ຫິ, ອຸປສນ຺ໂຕ ນິຣູປຘິ;

ສພ຺ພາສເວ ປຣິຎ຺ຎາຍ, ວິຫຣາມິ ອນາສໂວ.

‘‘ຕິໍສກປ຺ປສຫສ຺ສມ຺ຫິ, ຍໍ ພຸທ຺ຘມຠິປູຊຍິໍ;

ທຸຄ຺ຄຕິໍ ນາຠິຊານາມິ, ພຸທ຺ຘປູຊາຍິທໍ ຜລໍ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຖ ເຖຣສ຺ສ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຫຏ຺ຐຕຸຏ຺ເຐ ວິຍ ເທເວ ວສ຺ສນ຺ເຕ ອຸປຣິ ຕໍ ວສ຺ສເນ ນິໂຍຊນມຸເຂນ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ໂຕ –

໓໒໕. ‘‘ວສ຺ສຕິ ເທໂວ ຍຖາສຸຄີຕໍ, ຉນ຺ນາ ເມ ກຸຏິກາ ສຸຂາ ນິວາຕາ;

ຕສ຺ສໍ ວິຫຣາມິ ວູປສນ຺ໂຕ, ອຖ ເຈ ປຕ຺ຖຍສີ ປວສ຺ສ ເທວ.

໓໒໖. ‘‘ວສ຺ສຕິ ເທໂວ ຍຖາສຸຄີຕໍ, ຉນ຺ນາ ເມ ກຸຏິກາ ສຸຂາ ນິວາຕາ;

ຕສ຺ສໍ ວິຫຣາມິ ສນ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ, ອຖ ເຈ ປຕ຺ຖຍສີ ປວສ຺ສ ເທວ.

໓໒໗. ‘‘ວສ຺ສຕິ ເທໂວ…ເປ… ຕສ຺ສໍ ວິຫຣາມິ ວີຕຣາໂຄ…ເປ….

໓໒໘. ‘‘ວສ຺ສຕິ ເທໂວ…ເປ… ຕສ຺ສໍ ວິຫຣາມິ ວີຕໂທໂສ…ເປ….

໓໒໙. ‘‘ວສ຺ສຕິ ເທໂວ…ເປ… ຕສ຺ສໍ ວິຫຣາມິ ວີຕໂມໂຫ;

ອຖ ເຈ ປຕ຺ຖຍສີ ປວສ຺ສ ເທວາ’’ຕິ. – ອິມາ ປຎ຺ຈ ຄາຖາ ອຠາສິ;

ຕຕ຺ຖ ຍຖາສຸຄີຕນ຺ຕິ ສຸຄີຕານຸຣູປໍ, ສຸນ຺ທຣສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ເມຆຄີຕສ຺ສ ອນຸຣູປເມວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວລາຫໂກ ຫິ ຍຖາ ອຄຊ຺ຊນ຺ໂຕ ເກວລໍ ວສ຺ສນ຺ໂຕ ນ ໂສຠຕິ, ເອວໍ ສຕປຏລສຫສ຺ສປຏເລນ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຖນຍນ຺ໂຕ ຄຊ຺ຊນ຺ໂຕ ວິຊ຺ຊຸລ຺ລຕາ ນິຈ຺ຉາເຣນ຺ໂຕປິ ອວສ຺ສນ຺ໂຕ ນ ໂສຠຕິ, ຕຖາຠູໂຕ ປນ ຫຸຕ຺ວາ ວສ຺ສນ຺ໂຕ ໂສຠຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ວສ຺ສຕິ ເທໂວ ຍຖາສຸຄີຕ’’ນ຺ຕິ. ເຕນາຫ – ‘‘ອຠິຕ຺ຖນຍ, ປຊ຺ຊຸນ຺ນ’’, (ຈຣິຍາ. ໓.໘໙; ຊາ. ໑.໑.໗໕) ‘‘ຄຊ຺ຊິຕາ ເຈວ ວສ຺ສິຕາ ຈາ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໔.໑໐໑; ປຸ. ປ. ໑໕໗) ຈ. ຕສ຺ສໍ ວິຫຣາມີຕິ ຕສ຺ສໍ ກຸຏິກາຍໍ ອຣິຍວິຫາຣຄພ຺ເຠນ ອິຣິຍາປຖວິຫາເຣນ ວິຫຣາມິ. ວູປສນ຺ຕຈິຕ຺ໂຕຕິ ອຄ຺ຄຜລສມາຘິນາ ສມ຺ມເທວ ອຸປສນ຺ຕມານໂສ.

ເອວໍ ເຖຣສ຺ສ ອເນກວາຣໍ ກຕໍ ອຸຍ຺ໂຍຊນໍ ສິຣສາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ວລາຫກເທວປຸຕ຺ໂຕ ນິນ຺ນຎ຺ຈ ຖລຎ຺ຈ ປູເຣນ຺ໂຕ ມຫາວສ຺ສໍ ວສ຺ສາເປສິ.

ຄິຣິມານນ຺ທຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.