໘. ຣາຫຸລຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ອຸຠເຍນາຕິອາທິກາ ອາຍສ຺ມໂຕ ຣາຫຸລຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ປຸຎ຺ຎານິ ອຸປຈິນນ຺ໂຕ ປທຸມຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາຣໍ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ສິກ຺ຂາກາມານໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ສຍມ຺ປິ ຕໍ ຐານນ຺ຕຣໍ ປຕ຺ເຖຕ຺ວາ ເສນາສນວິໂສຘນວິຊ຺ໂຊຕນາທິກໍ ອຸຬາຣໍ ປຸຎ຺ຎໍ ກຕ຺ວາ ປຓິຘານມກາສິ. ໂສ ຕໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ອມ຺ຫາກໍ ໂພຘິສຕ຺ຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ຍໂສຘຣາຍ ເທວິຍາ ກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຣາຫຸໂລຕິ ລທ຺ຘນາໂມ ມຫຕາ ຂຕ຺ຕິຍປຣິວາເຣນ ວຑ຺ຒິ, ຕສ຺ສ ປພ຺ພຊ຺ຊາວິຘານໍ ຂນ຺ຘເກ (ມຫາວ. ໑໐໕) ອາຄຕເມວ. ໂສ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ອເນເກຫິ ສຸຕ຺ຕປເທຫິ ສຸລທ຺ໂຘວາໂທ ປຣິປກ຺ກຎາໂຓ ວິປສ຺ສນໍ ອຸສ຺ສຸກ຺ກາເປຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໑.໒.໖໘-໘໕) –

‘‘ປທຸມຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ຠຄວໂຕ, ໂລກເຊຏ຺ຐສ຺ສ ຕາທິໂນ;

ສຕ຺ຕຠູມມ຺ຫິ ປາສາເທ, ອາທາສໍ ສນ຺ຖຣິໍ ອຫໍ.

‘‘ຂີຓາສວສຫສ຺ເສຫິ, ປຣິກິຓ຺ໂຓ ມຫາມຸນິ;

ອຸປາຄມິ ຄນ຺ຘກຸຏິໍ, ທ຺ວິປທິນ຺ໂທ ນຣາສໂຠ.

‘‘ວິໂຣເຈນ຺ໂຕ ຄນ຺ຘກຸຏິໍ, ເທວເທໂວ ນຣາສໂຠ;

ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ຐິໂຕ ສຕ຺ຖາ, ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສຖ.

‘‘ເຍນາຍໍ ໂຊຕິຕາ ເສຍ຺ຍາ, ອາທາໂສວ ສຸສນ຺ຖໂຕ;

ຕມຫໍ ກິຕ຺ຕຍິສ຺ສາມິ, ສຸຓາຖ ມມ ຠາສໂຕ.

‘‘ໂສຓ຺ຓມຍາ ຣູປິມຍາ, ອໂຖ ເວຬຸຣິຍາມຍາ;

ນິພ຺ພຕ຺ຕິສ຺ສນ຺ຕິ ປາສາທາ, ເຍ ເກຈິ ມນໂສ ປິຍາ.

‘‘ຈຕຸສຏ຺ຐິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ເທວິນ຺ໂທ, ເທວຣຊ຺ຊໍ ກຣິສ຺ສຕິ;

ສຫສ຺ສກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ, ຠວິສ຺ສຕິ ອນນ຺ຕຣາ.

‘‘ເອກວີສຕິກປ຺ປມ຺ຫິ, ວິມໂລ ນາມ ຂຕ຺ຕິໂຍ;

ຈາຕຸຣນ຺ໂຕ ວິຊິຕາວີ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ຠວິສ຺ສຕິ.

‘‘ນຄຣໍ ເຣຓຸວຕີ ນາມ, ອິຏ຺ຐກາຫິ ສຸມາປິຕໍ;

ອາຍາມໂຕ ຕີຓິ ສຕໍ, ຈຕຸຣສ຺ສສມາຍຸຕໍ.

‘‘ສຸທສ຺ສໂນ ນາມ ປາສາໂທ, ວິສ຺ສກມ຺ເມນ ມາປິໂຕ;

ກູຏາຄາຣວຣູເປໂຕ, ສຕ຺ຕຣຕນຠູສິໂຕ.

‘‘ທສສທ຺ທາວິວິຕ຺ຕໍ ຕໍ, ວິຊ຺ຊາຘຣສມາກຸລໍ;

ສຸທສ຺ສນໍວ ນຄຣໍ, ເທວຕານໍ ຠວິສ຺ສຕິ.

‘‘ປຠາ ນິຄ຺ຄຈ຺ຉເຕ ຕສ຺ສ, ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉນ຺ເຕວ ສູຣິເຍ;

ວິໂຣເຈສ຺ສຕິ ຕໍ ນິຈ຺ຈໍ, ສມນ຺ຕາ ອຏ຺ຐໂຍຊນໍ.

‘‘ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສມ຺ຫິ, ໂອກ຺ກາກກຸລສມ຺ຠໂວ;

ໂຄຕໂມ ນາມ ໂຄຕ຺ເຕນ, ສຕ຺ຖາ ໂລເກ ຠວິສ຺ສຕິ.

‘‘ຕຸສິຕາ ໂສ ຈວິຕ຺ວານ, ສຸກ຺ກມູເລນ ໂຈທິໂຕ;

ໂຄຕມສ຺ສ ຠຄວໂຕ, ອຕ຺ຣໂຊ ໂສ ຠວິສ຺ສຕິ.

‘‘ສເຈວເສຍ຺ຍ ອຄາຣໍ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ຠເວຍ຺ຍ ໂສ;

ອຏ຺ຐານເມຕໍ ຍໍ ຕາທີ, ອຄາເຣ ຣຕິມຊ຺ຌຄາ.

‘‘ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອຄາຣມ຺ຫາ, ປພ຺ພຊິສ຺ສຕິ ສຸພ຺ພໂຕ;

ຣາຫຸໂລ ນາມ ນາເມນ, ອຣຫາ ໂສ ຠວິສ຺ສຕິ.

‘‘ກິກີວ ອຓ຺ຑໍ ຣກ຺ເຂຍ຺ຍ, ຈາມຣີ ວິຍ ວາລຘິໍ;

ນິປໂກ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ, ມມໍ ຣກ຺ຂິ ມຫາມຸນິ.

‘‘ຕສ຺ສາຫໍ ຘມ຺ມມຎ຺ຎາຍ, ວິຫາສິໍ ສາສເນ ຣໂຕ;

ສພ຺ພາສເວ ປຣິຎ຺ຎາຍ, ວິຫຣາມິ ອນາສໂວ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຣຫຕ຺ຕໍ ປນ ປຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ໂຕ –

໒໙໕. ‘‘ອຸຠເຍເນວ ສມ຺ປນ຺ໂນ, ຣາຫຸລຠທ຺ໂທຕິ ມໍ ວິທູ;

ຍຎ຺ຈມ຺ຫິ ປຸຕ຺ໂຕ ພຸທ຺ຘສ຺ສ, ຍຎ຺ຈ ຘມ຺ເມສຸ ຈກ຺ຂຸມາ.

໒໙໖. ‘‘ຍຎ຺ຈ ເມ ອາສວາ ຂີຓາ, ຍຎ຺ຈ ນຕ຺ຖິ ປຸນພ຺ຠໂວ;

ອຣຫາ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍມ຺ຫິ, ເຕວິຊ຺ໂຊ ອມຕທ຺ທໂສ.

໒໙໗. ‘‘ກາມນ຺ຘາ ຊາລປຈ຺ຉນ຺ນາ, ຕຓ຺ຫາຉທນຉາທິຕາ;

ປມຕ຺ຕພນ຺ຘຸນາ ພທ຺ຘາ, ມຈ຺ຉາວ ກຸມິນາມຸເຂ.

໒໙໘. ‘‘ຕໍ ກາມໍ ອຫມຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ, ເຉຕ຺ວາ ມາຣສ຺ສ ພນ຺ຘນໍ;

ສມູລໍ ຕຓ຺ຫມພ຺ພຸຍ຺ຫ, ສີຕິຠູໂຕສ຺ມິ ນິພ຺ພຸໂຕ’’ຕິ. –

ຈຕສ຺ໂສ ຄາຖາ ອຠາສິ.

ຕຕ຺ຖ ອຸຠເຍເນວ ສມ຺ປນ຺ໂນຕິ ຊາຕິສມ຺ປທາ, ປຏິປຕ຺ຕິສມ຺ປທາຕິ ອຸຠຍສມ຺ປຕ຺ຕິຍາປິ ສມ຺ປນ຺ໂນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ຣາຫຸລຠທ຺ໂທຕິ ມໍ ວິທູຕິ ‘‘ຣາຫຸລຠທ຺ໂທ’’ຕິ ມໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໂນ ສຎ຺ຊານນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ຫິ ຊາຕສາສນໍ ສຸຕ຺ວາ ໂພຘິສຕ຺ເຕນ ‘‘ຣາຫຸ ຊາໂຕ, ພນ຺ຘນໍ ຊາຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕວຈນໍ ອຸປາທາຍ ສຸທ຺ໂຘທນມຫາຣາຊາ ‘‘ຣາຫຸໂລ’’ຕິ ນາມໍ ຄຓ຺ຫິ. ຕຕ຺ຖ ອາທິໂຕ ປິຕຣາ ວຸຕ຺ຕປຣິຍາຍເມວ ຄເຫຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ຣາຫຸລຠທ຺ໂທຕິ ມໍ ວິທູ’’ຕິ. ຠທ຺ໂທຕິ ຈ ປສໍສາວຈນເມຕໍ.

ອິທານິ ຕໍ ອຸຠຍສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຍຎ຺ຈມ຺ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຍນ຺ຕິ ຍສ຺ມາ. ຈ-ສທ຺ໂທ ສມຸຈ຺ຈຍຕ຺ໂຖ. ອມ຺ຫິ ປຸຕ຺ໂຕ ພຸທ຺ຘສ຺ສາຕິ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ໂອຣສປຸຕ຺ໂຕ ອມ຺ຫິ. ຘມ຺ເມສູຕິ ໂລກິເຍສຸ ໂລກຸຕ຺ຕເຣສຸ ຈ ຘມ຺ເມສຸ, ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ເມສູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຈກ຺ຂຸມາຕິ ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸນາ ຈກ຺ຂຸມາ ຈ ອມ຺ຫີຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ.

ປຸນ ອປຣາປເຣຫິປິ ປຣິຍາເຍຫິ ອຕ຺ຕນິ ອຸຠຍສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕຸໍ – ‘‘ຍຎ຺ຈ ເມ ອາສວາ ຂີຓາ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍຕິ ທກ຺ຂິຓາຣໂຫ. ອມຕທ຺ທໂສຕິ ນິພ຺ພານສ຺ສ ທສ຺ສາວີ. ເສສໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ອິທານິ ຍາຍ ວິຊ຺ຊາສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ວິມຸຕ຺ຕິສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ອຠາເວນ ສຕ຺ຕກາໂຍ ກຸມິເນ ພນ຺ຘມຈ຺ຉາ ວິຍ ສໍສາເຣ ປຣິວຕ຺ຕຕິ, ຕໍ ອຸຠຍສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອຕ຺ຕນິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ກາມນ຺ຘາ’’ຕິ ຄາຖາທ຺ວຍມາຫ. ຕຕ຺ຖ ກາເມຫິ ກາເມສຸ ວາ ອນ຺ຘາຕິ ກາມນ຺ຘາ. ‘‘ຉນ຺ໂທ ຣາໂຄ’’ຕິອາທິວິຠາເຄຫິ (ຈູຬນິ. ອຊິຕມາຓວປຸຈ຺ຉານິທ຺ເທສ ໘) ກິເລສກາເມຫິ ຣູປາທີສຸ ວຕ຺ຖຸກາເມສຸ ອນາທີນວທສ຺ສິຕາຍ ອນ຺ຘີກຕາ. ຊາລປຈ຺ຉນ຺ນາຕິ ສກລໍ ຠວຕ຺ຕຍໍ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຐິເຕນ ວິສຕ຺ຕິກາຊາເລນ ປກາຣໂຕ ຉນ຺ນາ ປລິຄຸຓ຺ຐິຕາ. ຕຓ຺ຫາຉທນຉາທິຕາຕິ ຕໂຕ ເອວ ຕຓ຺ຫາສງ຺ຂາເຕນ ຉທເນນ ຉາທິຕາ ນິວຸຕາ ສພ຺ພໂສ ປຏິກຸຊ຺ຊິຕາ. ປມຕ຺ຕພນ຺ຘຸນາ ພທ຺ຘາ, ມຈ຺ຉາວ ກຸມິນາມຸເຂຕິ ກຸມິນາມຸເຂ ມຈ຺ຉພນ຺ຘານໍ ມຈ຺ຉປສິພ຺ພກມຸເຂ ພທ຺ຘາ ມຈ຺ຉາ ວິຍ ປມຕ຺ຕພນ຺ຘຸນາ ມາເຣນ ເຍນ ກາມພນ຺ຘເນນ ພທ຺ຘາ ອິເມ ສຕ຺ຕາ ຕໂຕ ນ ນິຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ອນ຺ໂຕພນ຺ຘນຄຕາວ ໂຫນ຺ຕິ.

ຕໍ ຕຖາຣູປໍ ກາມໍ ພນ຺ຘນຠູຕໍ ອຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ປຸພ຺ພຠາຄປຏິປຕ຺ຕິຍາ ປຫາຍ ກິເລສມາຣສ຺ສ ພນ຺ຘນໍ ເຉຕ຺ວາ, ປຸນ ອຣິຍມຄ຺ຄສຕ຺ເຖນ ອນວເສສໂຕ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຕໂຕ ເອວ ອວິຊ຺ຊາສງ຺ຂາເຕນ ມູເລນ ສມູລໍ, ກາມຕຓ຺ຫາທິກໍ ຕຓ຺ຫໍ ອພ຺ພຸຍ຺ຫ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ສພ຺ພກິເລສທຣຖປຣິຬາຫາຠາວໂຕ, ສີຕິຠູໂຕ ສອຸປາທິເສສາຍ ນິພ຺ພານຘາຕຸຍາ ນິພ຺ພຸໂຕ, ອຫໍ ອສ຺ມິ ໂຫມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຣາຫຸລຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.