໕. ຊມ຺ພຸກຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ປຎ຺ຈປຎ຺ຎາສາຕິອາທິກາ ອາຍສ຺ມໂຕ ຊມ຺ພຸກຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ປຸຎ຺ຎານິ ອຸປຈິນນ຺ໂຕ ຕິສ຺ສສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຖຸ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ສທ຺ທຫນ຺ໂຕ ໂພຘິຣຸກ຺ຂໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ພີຊເນນ ປູເຊສິ. ໂສ ເຕນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ກສ຺ສປສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ ສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕເຣນ ອຸປາສເກນ ກາຣິເຕ ອາຣາເມ ອາວາສິໂກ ຫຸຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ ເຕນ ອຸປຏ຺ຐີຍມາໂນ. ອເຖກທິວສໍ ເອໂກ ຂີຓາສວຕ຺ເຖໂຣ ລູຂຈີວຣຘໂຣ ເກໂສຫຣຓຕ຺ຖໍ ອຣຎ຺ຎໂຕ ຄາມາຠິມຸໂຂ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ຕໍ ທິສ຺ວາ ໂສ ອຸປາສໂກ ອິຣິຍາປເຖ ປສີທິຕ຺ວາ ກປ຺ປເກນ ເກສມສ຺ສູນິ ໂອຫາຣາເປຕ຺ວາ ປຓີຕໂຠຊນໍ ໂຠເຊຕ຺ວາ ສຸນ຺ທຣານິ ຈີວຣານິ ທຕ຺ວາ ‘‘ອິເຘວ, ຠນ຺ເຕ, ວສຖາ’’ຕິ ວສາເປຕິ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ອາວາສິໂກ ອິສ຺ສາມຈ຺ເຉຣປກໂຕ ຂີຓາສວຕ຺ເຖຣໍ ອາຫ – ‘‘ວຣໍ ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ, ອິມິນາ ປາປຸປາສເກນ ອຸປຏ຺ຐີຍມານສ຺ສ ເອວໍ ອິຘ ວສນໂຕ ອງ຺ຄຸລີຫິ ເກເສ ລຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ອເຈລສ຺ສ ສໂຕ ຄູຖມຸຕ຺ຕາຫາຣຊີວນ’’ນ຺ຕິ. ເອວຎ຺ຈ ປນ ວຕ຺ວາ ຕາວເທວ ວຈ຺ຈກຸຏິໍ ປວິສິຕ຺ວາ ປາຍາສໍ ວຑ຺ເຒນ຺ໂຕ ວິຍ ຫຕ຺ເຖນ ຄູຖໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ຍາວທຕ຺ຖໍ ຂາທິ, ມຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ປິວິ. ອິມິນາ ນິຍາເມນ ຍາວຕາຍຸກໍ ຐຕ຺ວາ ກາລງ຺ກຕ຺ວາ ນິຣເຍ ປຈ຺ຈິຕ຺ວາ ປຸນ ຄູຖມຸຕ຺ຕາຫາໂຣ ວສິຕ຺ວາ ຕສ຺ເສວ ກມ຺ມສ຺ສ ວິປາກາວເສເສນ ມນຸສ຺ເສສຸ ອຸປ຺ປນ຺ໂນປິ ປຎ຺ຈ ຊາຕິສຕານິ ນິຄຓ຺ໂຐ ຫຸຕ຺ວາ ຄູຖຠກ຺ໂຂ ອໂຫສິ.

ປຸນ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ມນຸສ຺ສໂຍນິຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕມາໂນປິ ອຣິຍູປວາທພເລນ ທຸຄ຺ຄຕກູເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຖຎ຺ຎໍ ວາ ຂີຣໍ ວາ ສປ຺ປິໍ ວາ ປາຍມາໂນ, ຕໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ມຸຕ຺ຕເມວ ປິວຕິ, ໂອທນໍ ໂຠຊິຍມາໂນ, ຕໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ຄູຖເມວ ຂາທຕິ, ເອວໍ ຄູຖມຸຕ຺ຕປຣິໂຠເຄນ ວຑ຺ຒນ຺ໂຕ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕປິ ຕເທວ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ. ມນຸສ຺ສາ ຕໂຕ ວາເຣຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ປຣິຈ຺ຈຊິໍສຸ. ໂສ ຎາຕເກຫິ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ໂຕ ນຄ຺ຄປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ນ ນ຺ຫາຍຕິ, ຣໂຊຊລ຺ລຘໂຣ ເກສມສ຺ສູນິ ລຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ອຎ຺ເຎ ອິຣິຍາປເຖ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ເອກປາເທນ ຕິຏ຺ຐຕິ, ນິມນ຺ຕນໍ ນ ສາທິຍຕິ, ມາໂສປວາສໍ ອຘິຏ຺ຐາຍ ປຸຎ຺ຎຕ຺ຖິເກຫິ ທິນ຺ນໍ ໂຠຊນໍ ມາເສ ມາເສ ເອກວາຣໍ ກຸສຄ຺ເຄນ ຄເຫຕ຺ວາ ທິວາ ຊິວ຺ຫຄ຺ເຄນ ເລຫຕິ, ຣຕ຺ຕິຍໍ ປນ ‘‘ອລ຺ລຄູຖໍ ສປ຺ປາຓກ’’ນ຺ຕິ ອຂາທິຕ຺ວາ ສຸກ຺ຂຄູຖເມວ ຂາທຕິ, ເອວໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ປຎ຺ຈປຎ຺ຎາສວສ຺ສານິ ວີຕິວຕ຺ຕານິ ມຫາຊໂນ ‘‘ມຫາຕໂປ ປຣມປ຺ປິຈ຺ໂຉ’’ຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ ຕນ຺ນິນ຺ໂນ ຕປ຺ໂປໂຓ ອໂຫສິ.

ອຖ ຠຄວາ ຕສ຺ສ ຫທຍພ຺ຠນ຺ຕເຣ ຆເຏ ປທີປໍ ວິຍ ອຣຫຕ຺ຕູປນິສ຺ສຍໍ ປຊ຺ຊລນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ສຍເມວ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕ຺ວາ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ, ເອຫິຠິກ຺ຂູປສມ຺ປທາຍ ລທ຺ຘູປສມ຺ປທໍ ວິປສ຺ສນໍ ອຸສ຺ສຸກ຺ກາເປຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐາເປສິ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ. ວິຕ຺ຖາໂຣ ປນ ຘມ຺ມປເທ ‘‘ມາເສ ມາເສ ກຸສຄ຺ເຄນາ’’ຕິ ຄາຖາວຓ຺ຓນາຍ (ຘ. ປ. ອຏ຺ຐ. ໑.ຊມ຺ພຸກຕ຺ເຖຣວຕ຺ຖຸ) ວຸຕ຺ຕນເຍນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຣຫຕ຺ເຕ ປນ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ ປຣິນິພ຺ພານກາເລ ‘‘ອາທິໂຕ ມິຈ຺ຉາ ປຏິປຊ຺ຊິຕ຺ວາປິ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘໍ ນິສ຺ສາຍ ສາວເກນ ອຘິຄນ຺ຕພ຺ພໍ ມຍາ ອຘິຄຕ’’ນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ –

໒໘໓. ‘‘ປຎ຺ຈປຎ຺ຎາສວສ຺ສານິ, ຣໂຊຊລ຺ລມຘາຣຍິໍ;

ຠຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ມາສິກໍ ຠຕ຺ຕໍ, ເກສມສ຺ສຸໍ ອໂລຈຍິໍ.

໒໘໔. ‘‘ເອກປາເທນ ອຏ຺ຐາສິໍ, ອາສນໍ ປຣິວຊ຺ຊຍິໍ;

ສຸກ຺ຂຄູຖານິ ຈ ຂາທິໍ, ອຸທ຺ເທສຎ຺ຈ ນ ສາທິຍິໍ.

໒໘໕. ‘‘ເອຕາທິສໍ ກຣິຕ຺ວານ, ພຫຸໍ ທຸຄ຺ຄຕິຄາມິນໍ;

ວຸຍ຺ຫມາໂນ ມໂຫເຆນ, ພຸທ຺ຘໍ ສຣຓມາຄມໍ.

໒໘໖. ‘‘ສຣຓຄມນໍ ປສ຺ສ, ປສ຺ສ ຘມ຺ມສຸຘມ຺ມຕໍ;

ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕາ, ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ. –

ອິມາ ຈຕສ຺ໂສ ຄາຖາ ອຠາສິ.

ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຈປຎ຺ຎາສວສ຺ສານິ, ຣໂຊຊລ຺ລມຘາຣຍິນ຺ຕິ ນຄ຺ຄປພ຺ພຊ຺ຊູປຄມເນນ ນ຺ຫານປຏິກ຺ເຂປໂຕ ປຎ຺ຈາຘິການິ ປຎ຺ຎາສວສ຺ສານິ ສຣີເຣ ລຄ຺ຄໍ ອາຄນ຺ຕຸກເຣຓຸສງ຺ຂາຕໍ ຣໂຊ, ສຣີຣມລສງ຺ຂາຕໍ ຊລ຺ລຎ຺ຈ ກາເຍນ ຘາເຣສິໍ. ຠຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ມາສິກໍ ຠຕ຺ຕນ຺ຕິ ຣຕ຺ຕິຍໍ ຄູຖໍ ຂາທນ຺ໂຕ ໂລກວຎ຺ຈນຕ຺ຖໍ ມາໂສປວາສິໂກ ນາມ ຫຸຕ຺ວາ ປຸຎ຺ຎຕ຺ຖິເກຫິ ທິນ຺ນໍ ໂຠຊນໍ ມາເສ ມາເສ ເອກວາຣໍ ຊິວ຺ຫຄ຺ເຄ ປຐນວເສນ ຠຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ອໂລຈຍິນ຺ຕິ ຕາທິສຈ຺ຉາຣິກາປກ຺ເຂເປນ ສິຖິລມູລໍ ເກສມສ຺ສຸໍ ອງ຺ຄຸລີຫິ ລຸຎ຺ຈາເປສິໍ.

ເອກປາເທນ ອຏ຺ຐາສິໍ, ອາສນໍ ປຣິວຊ຺ຊຍິນ຺ຕິ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ອາສນໍ ນິສຊ຺ຊໍ ປຣິວຊ຺ເຊສິໍ, ຕິຏ຺ຐນ຺ໂຕ ຈ ອຸໂຠ ຫຕ຺ເຖ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ເອເກເນວ ປາເທນ ອຏ຺ຐາສິໍ. ອຸທ຺ເທສນ຺ຕິ ນິມນ຺ຕນໍ. ອຸທິສ຺ສກຕນ຺ຕິ ເກຈິ. ນ ສາທິຍິນ຺ຕິ ນ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິໍ ປຏິກ຺ຂິປິນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອຕາທິສໍ ກຣິຕ຺ວານ, ພຫຸໍ ທຸຄ຺ຄຕິຄາມິນນ຺ຕິ ເອຕາທິສໍ ເອວຣູປໍ ວິປາກນິພ຺ພຕ຺ຕນກໍ ທຸຄ຺ຄຕິຄາມິນໍ ພຫຸໍ ປາປກມ຺ມໍ ປຸຣິມຊາຕີສຸ ອິຘ ຈ ກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ. ວຸຍ຺ຫມາໂນ ມໂຫເຆນາຕິ ກາໂມຆາທິນາ ມຫຕາ ໂອເຆນ ວິເສສໂຕ ທິຏ຺ໂຐເຆນ ອປາຍສມຸທ຺ທໍ ປຕິອາກຑ຺ຒິຍມາໂນ, ພຸທ຺ຘໍ ສຣຓມາຄມນ຺ຕິ ຕາທິເສນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມຈ຺ຉິທ຺ເທນ ກິຈ຺ເຉນ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕຠາວໍ ລຠິຕ຺ວາ ອິທານິ ປຸຎ຺ຎພເລນ ພຸທ຺ຘໍ ‘‘ສຣຓ’’ນ຺ຕິ ອາຄມາສິໍ, ‘‘ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ’’ຕິ ອເວຈ຺ຈປສາເທນ ສຕ຺ຖຣິ ປສີທິໍ. ສຣຓຄມນໍ ປສ຺ສ, ປສ຺ສ ຘມ຺ມສຸຘມ຺ມຕນ຺ຕິ ອາຍຕນຄຕໍ ມມ ສຣຓຄມນໍ ປສ຺ສ, ປສ຺ສ ສາສນຘມ຺ມສ຺ສ ຈ ສຸຘມ຺ມຕໍ ໂຍຫໍ ຕຖາມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ໂນປິ ເອໂກວາເທເນວ ສຕ຺ຖາຣາ ເອທິສໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ສມ຺ປາປິໂຕ. ‘‘ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ’’ຕິອາທິນາ ຕໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕິ ເຕນາຫ (ອປ. ເຖຣ ໒.໔໖.໑໗-໒໑) –

‘‘ຕິສ຺ສສ຺ສາຫໍ ຠຄວໂຕ, ໂພຘິຣຸກ຺ຂມວນ຺ທິຍໍ;

ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ພີຊນິໍ ຕຕ຺ຖ, ສີຫາສນມພີຊຫໍ.

‘‘ທ຺ເວນວຸເຕ ອິໂຕ ກປ຺ເປ, ສີຫາສນມພີຊຫໍ;

ທຸຄ຺ຄຕິໍ ນາຠິຊານາມິ, ພີຊນາຍ ອິທໍ ຜລໍ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ຊມ຺ພຸກຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.