໔. ນນ຺ທກຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ຘິຣຕ຺ຖູຕິອາທິກາ ອາຍສ຺ມໂຕ ນນ຺ທກຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍມ຺ປິ ກິຣ ປທຸມຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ຫໍສວຕີນຄເຣ ມຫາວິຠໂວ ເສຏ຺ຐິ ຫຸຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມໍ ສຸຓນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາຣໍ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ຠິກ຺ຂຸໂນວາທການໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ຕໍ ຐານນ຺ຕຣໍ ປຕ຺ເຖຕ຺ວາ ສຕສຫສ຺ສຄ຺ຆນິເກນ ວຕ຺ເຖນ ຠຄວນ຺ຕໍ ປູເຊຕ຺ວາ ປຓິຘານມກາສິ, ສຕ຺ຖຸ ໂພຘິຣຸກ຺ເຂ ປທີປປູຊຎ຺ຈ ປວຕ຺ເຕຕິ. ໂສ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ກກຸສນ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ກຣວິກສກຸໂຓ ຫຸຕ຺ວາ ມຘຸຣກູຊິຕໍ ກູຊນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາຣໍ ປທກ຺ຂິຓໍ ອກາສິ. ອປຣຠາເຄ ມຍູໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສ຺ສ ວສນຄຸຫາຍ ທ຺ວາເຣ ປສນ຺ນມານໂສ ທິວເສ ທິວເສ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ມຘຸຣວສ຺ສິຕໍ ວສ຺ສິ, ເອວໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປຸຎ຺ຎານິ ກຕ຺ວາ ອມ຺ຫາກໍ ຠຄວໂຕ ກາເລ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ນນ຺ທໂກຕິ ລທ຺ຘນາໂມ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ປຏິລທ຺ຘສທ຺ໂຘ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໒.໔໖.໒໒-໒໖) –

‘‘ປທຸມຸຕ຺ຕຣພຸທ຺ຘສ຺ສ ໂພຘິຍາ ປາທປຸຕ຺ຕເມ;

ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ສຸມໂນ, ຕໂຍ ອຸກ຺ເກ ອຘາຣຍິໍ.

‘‘ສຕສຫສ຺ສິໂຕ ກປ຺ເປ, ໂສຫໍ ອຸກ຺ກມຘາຣຍິໍ;

ທຸຄ຺ຄຕິໍ ນາຠິຊານາມິ, ອຸກ຺ກທານສ຺ສິທໍ ຜລໍ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຣຫາ ປນ ຫຸຕ຺ວາ ວິມຸຕ຺ຕິສຸເຂນ ວີຕິນາເມນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາຣາ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ໂອວາເທ ອາຓຕ຺ໂຕ ເອກສ຺ມິໍ ອຸໂປສຖທິວເສ ປຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸນິສຕານິ ເອໂກວາເທເນວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາເປສິ. ເຕນ ນໍ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂຸໂນວາທການໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປສິ. ອເຖກທິວສໍ ເຖຣໍ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ຕໍ ອຎ຺ຎຕຣາ ປຸຣາຓທຸຕິຍິກາ ອິຕ຺ຖີ ກິເລສວເສນ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ຫສິ. ເຖໂຣ ຕສ຺ສາ ຕໍ ກິຣິຍໍ ທິສ຺ວາ ສຣີຣສ຺ສ ປຏິກ຺ກູລວິຠາວນມຸເຂນ ຘມ຺ມໍ ກເຖນ຺ໂຕ –

໒໗໙. ‘‘ຘິຣຕ຺ຖຸ ປູເຣ ທຸຄ຺ຄນ຺ເຘ, ມາຣປກ຺ເຂ ອວສ຺ສຸເຕ;

ນວໂສຕານິ ເຕ ກາເຍ, ຍານິ ສນ຺ທນ຺ຕິ ສພ຺ພທາ.

໒໘໐. ‘‘ມາ ປຸຣາຓໍ ອມຎ຺ຎິຕ຺ໂຖ, ມາສາເທສິ ຕຖາຄເຕ;

ສຄ຺ເຄປິ ເຕ ນ ຣຊ຺ຊນ຺ຕິ, ກິມງ຺ຄໍ ປນ ມານຸເສ.

໒໘໑. ‘‘ເຍ ຈ ໂຂ ພາລາ ທຸມ຺ເມຘາ, ທຸມ຺ມນ຺ຕີ ໂມຫປາຣຸຕາ;

ຕາທິສາ ຕຕ຺ຖ ຣຊ຺ຊນ຺ຕິ, ມາຣຂິຕ຺ຕມ຺ຫິ ພນ຺ຘເນ.

໒໘໒. ‘‘ເຍສໍ ຣາໂຄ ຈ ໂທໂສ ຈ, ອວິຊ຺ຊາ ຈ ວິຣາຊິຕາ;

ຕາທີ ຕຕ຺ຖ ນ ຣຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຉິນ຺ນສຸຕ຺ຕາ ອພນ຺ຘນາ’’ຕິ. – ຄາຖາ ອຠາສິ;

ຕຕ຺ຖ ຘີຕິ ຊິຄຸຈ຺ຉນຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ, ຣຕ຺ຖູຕິ ຣ-ກາໂຣ ປທສນ຺ຘິກໂຣ, ຘີ ອຕ຺ຖຸ ຕໍ ຊິຄຸຈ຺ຉາມິ ຕວ ຘິກ຺ກາໂຣ ໂຫຕູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປູເຣຕິອາທີນິ ຕສ຺ສາ ຘິກ຺ກາຕພ຺ພຠາວທີປນານິ ອາມນ຺ຕນວຈນານິ. ປູເຣຕິ ອຕິວິຍ ເຊຄຸຈ຺ເຉຫິ ນານາກຸຓເປຫິ ນານາວິຘອສຸຈີຫິ ສມ຺ປຸຓ຺ເຓ. ທຸຄ຺ຄນ຺ເຘຕິ ກຸຓປປູຣິຕຕ຺ຕາ ເອວ ສຠາວທຸຄ຺ຄນ຺ເຘ. ມາຣປກ຺ເຂຕິ ຍສ຺ມາ ວິສຠາຄວຕ຺ຖຸ ອນ຺ຘປຸຖຸຊ຺ຊນານໍ ອໂຍນິໂສມນສິກາຣນິມິຕ຺ຕຕາຍ ກິເລສມາຣໍ ວຑ຺ເຒຕິ, ເທວປຸຕ຺ຕມາຣສ຺ສ ຈ ໂອຕາຣໍ ປວິຏ຺ຐໍ ເທຕິ. ຕສ຺ມາ ມາຣສ຺ສ ປກ຺ໂຂ ໂຫຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ມາຣປກ຺ເຂ’’ຕິ. ອວສ຺ສຸເຕຕິ ສພ຺ພກາລໍ ກິເລສາວສ຺ສວເນນ ຕຫິໍ ຕຫິໍ ອສຸຈິນິສ຺ສນ຺ທເນນ ຈ ອວສ຺ສຸເຕ. ອິທານິສ຺ສາ ນວໂສຕານິ ເຕ ກາເຍ, ຍານິ ສນ຺ທນ຺ຕິ ສພ຺ພທາຕິ ‘‘ອກ຺ຂິມ຺ຫາ ອກ຺ຂິຄູຖໂກ’’ຕິອາທິນາ (ສຸ. ນິ. ໑໙໙) ວຸຕ຺ຕໍ ອສຸຈິໂນ ອວສ຺ສວນຏ຺ຐານໍ ທສ຺ເສຕິ.

ເອວໍ ປນ ນວຉິທ຺ທໍ ຘຸວສ຺ສວໍ ອສຸຈິຠຣິຕໍ ກາຍໍ ຍຖາຠູຕໍ ຊານນ຺ຕີ ມາ ປຸຣາຓໍ ອມຎ຺ຎິຕ຺ໂຖຕິ ປຸຣາຓໍ ອຊານນກາເລ ປວຕ຺ຕໍ ຫສິຕລປິຕໍ ກີຬິຕໍ ມາ ມຎ຺ຎິ, ‘‘ອິທານິປິ ເອວໍ ປຏິປຊ຺ຊິສ຺ສຕີ’’ຕິ ມາ ຈິນ຺ເຕຫິ. ມາສາເທສິ ຕຖາຄເຕຕິ ຍຖາ ອຸປນິສ຺ສຍສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປຸຣິມກາ ພຸທ຺ຘສາວກາ ອາຄຕາ, ຍຖາ ວາ ເຕ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິຍາ ຄຕາ ປຏິປນ຺ນາ, ຍຖາ ຈ ຣູປາຣູປຘມ຺ມານໍ ຕຖລກ຺ຂຓໍ ຕຖຘມ຺ເມ ຈ ອຣິຍສຈ຺ຈານິ ອາຄຕາ ອຘິຄຕາ ອວພຸທ຺ຘາ, ຕຖາ ອິເມປີຕິ ເອວໍ ຕຖາ ອາຄມນາທິອຕ຺ເຖນ ຕຖາຄເຕ ອຣິຍສາວເກ ປກຕິສຕ຺ເຕ ວິຍ ອວຎ຺ຎາຍ ກິເລສວເສນ ຈ ອຸປສງ຺ກມມານາ ມາສາເທສິ. ອນາສາເທຕພ຺ພຕາຍ ກາຣຓມາຫ. ສຄ຺ເຄປິ ເຕ ນ ຣຊ຺ຊນ຺ຕິ, ກິມງ຺ຄໍ ປນ ມານຸເສຕິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸພຸທ຺ເຘນາປິ ອກ຺ຂາເນນ ປຣິໂຍສາເປຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍສຸເຂ ສຄ຺ເຄປິ ເຕ ສາວກພຸທ຺ຘາ ນ ຣຊ຺ຊນ຺ຕິ, ສງ຺ຂາເຣສຸ ອາທີນວສ຺ສ ສຸປຣິທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ຣາຄໍ ນ ຊເນນ຺ຕິ, ກິມງ຺ຄໍ ປນ ມີຬ຺ຫຣາສິສທິເສ ມານຸເສ ກາມຄຸເຓ, ຕຕ຺ຖ ນ ຣຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖິ.

ເຍ ຈ ໂຂຕິ ເຍ ປນ ພາລ຺ຍປ຺ປໂຍຄໂຕ ພາລາ, ຘມ຺ໂມຊປຎ຺ຎາຍ ອຠາວໂຕ ທຸມ຺ເມຘາ, ອສຸເຠ ສຸຠານຸປສ຺ສເນນ ທຸຈິນ຺ຕິຕຈິນ຺ຕິຕາຍ ທຸມ຺ມນ຺ຕີ, ໂມເຫນ ອຎ຺ຎາເຓນ ສພ຺ພໂສ ປຏິຈ຺ຉາທິຕຈິຕ຺ຕຕາຍ ໂມຫປາຣຸຕາ ຕາທິສາ ຕຖາຣູປາ ອນ຺ຘປຸຖຸຊ຺ຊນາ, ຕຕ຺ຖ ຕສ຺ມິໍ ອິຕ຺ຖິສຎ຺ຎິເຕ, ມາຣຂິຕ຺ຕມ຺ຫິ ພນ຺ຘເນ ມາເຣນ ໂອຑ຺ຑິເຕ ມາຣປາເສ, ຣຊ຺ຊນ຺ຕິ ຣຕ຺ຕາ ຄິທ຺ຘາ ຄຘິຕາ ມຸຈ຺ຉິຕາ ອຊ຺ໂຌປນ຺ນາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ.

ວິຣາຊິຕາຕິ ເຍສໍ ປນ ຂີຓາສວານໍ ເຕລຎ຺ຊນຣາໂຄ ວິຍ ທຸມ຺ໂມຈນີຍສຠາໂວ ຣາໂຄ ສປຕ຺ໂຕ ວິຍ ລທ຺ໂຘກາໂສ ທຸສ຺ສນສຠາໂວ ໂທໂສ ອຎ຺ຎາຓສຠາວາ ອວິຊ຺ຊາ ຈ ອຣິຍມຄ຺ຄວິຣາເຄນ ສພ຺ພໂສ ວິຣາຊິຕາ ປຫີນາ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນາ, ຕາທິສາ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄສຕ຺ເຖນ ຉິນ຺ນຠວເນຕ຺ຕິສຸຕ຺ຕາ ຕໂຕ ເອວ ກຕ຺ຖຈິປິ ພນ຺ຘນາຠາວໂຕ ອພນ຺ຘນາ ຕຕ຺ຖ ຕສ຺ມິໍ ຍຖາວຸຕ຺ເຕ ມາຣປາເສ ນ ຣຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເອວໍ ເຖໂຣ ຕສ຺ສາ ອິຕ຺ຖິຍາ ຘມ຺ມໍ ກເຖຕ຺ວາ ຄໂຕ.

ນນ຺ທກຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.