໓. ສຠິຍຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ປເຣ ຈາຕິອາທິກາ ອາຍສ຺ມໂຕ ສຠິຍຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ປຸຎ຺ຎານິ ອຸປຈິນນ຺ໂຕ ກກຸສນ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ ເອກທິວສໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ທິວາວິຫາຣາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ປສນ຺ນມານໂສ ອຸປາຫນໍ ອທາສິ. ໂສ ເຕນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ກສ຺ສເປ ຠຄວຕິ ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ປຕິຏ຺ຐິເຕ ສຸວຓ຺ຓເຈຕິເຍ ຉຫິ ກຸລປຸຕ຺ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ອຕ຺ຕສຕ຺ຕໂມ ສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຣຎ຺ເຎ ວິຫຣນ຺ໂຕ ວິເສສໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ອິຕເຣ ອາຫ – ‘‘ມຍໍ ປິຓ຺ຑປາຕາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຊີວິເຕ ສາເປກ຺ຂາ ໂຫມ, ຊີວິເຕ ສາເປກ຺ເຂນ ຈ ນ ສກ຺ກາ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມໍ ອຘິຄນ຺ຕຸໍ, ປຸຖຸຊ຺ຊນກາລງ຺ກິຣິຍາ ຈ ທຸກ຺ຂາ. ຫນ຺ທ, ມຍໍ ນິສ຺ເສຓິໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ປພ຺ພຕໍ ອຠິຣຸຍ຺ຫ ກາເຍ ຈ ຊີວິເຕ ຈ ອນເປກ຺ຂາ ສມຓຘມ຺ມໍ ກໂຣມາ’’ຕິ. ເຕ ຕຖາ ອກໍສຸ.

ອຖ ເນສໍ ມຫາເຖໂຣ ອຸປນິສ຺ສຍສມ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ຕທເຫວ ຉຬຠິຎ຺ໂຎ ຫຸຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣກຸຣຸໂຕ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ອຸປເນສິ. ອິຕເຣ – ‘‘ຕຸມ຺ເຫ, ຠນ຺ເຕ, ກຕກິຈ຺ຈາ ຕຸມ຺ເຫຫິ ສທ຺ຘິໍ ສລ຺ລາປມຕ຺ຕມ຺ປິ ປປຎ຺ໂຈ, ສມຓຘມ຺ມເມວ ມຍໍ ກຣິສ຺ສາມ, ຕຸມ຺ເຫ ອຕ຺ຕນາ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣມນຸຍຸຎ຺ຊຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ປຏິກ຺ຂິປິໍສຸ. ເຖໂຣ ເນ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉາເປຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ອຄມາສິ.

ຕໂຕ ເນສໍ ເອໂກ ທ຺ວີຫຕີຫຈ຺ຈເຍນ ອຠິຎ຺ຎາປຣິວາຣໍ ອນາຄາມິຜລໍ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ຕເຖວ ວຕ຺ວາ ເຕຫິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອຄມາສິ. ເຕສຸ ຂີຓາສວຕ຺ເຖໂຣ ປຣິນິພ຺ພາຍິ, ອນາຄາມີ ສຸທ຺ຘາວາເສສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ອິຕເຣ ປຸຖຸຊ຺ຊນກາລງ຺ກິຣິຍເມວ ກຕ຺ວາ ຉສຸ ກາມສຄ຺ເຄສຸ ອນຸໂລມປຏິໂລມໂຕ ທິພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວິຕ຺ວາ ອມ຺ຫາກໍ ຠຄວໂຕ ກາເລ ເທວໂລກາ ຈວິຕ຺ວາ ເອໂກ ມລ຺ລຣາຊກຸເລ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫິ, ເອໂກ ຄນ຺ຘາຣຣາຊກຸເລ, ເອໂກ ພາຫິຣຣຏ຺ເຐ, ເອໂກ ຣາຊຄເຫ ເອກິສ຺ສາ ກຸລທາຣິກາຍ ກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫິ. ອິຕໂຣ ອຎ຺ຎຕຣິສ຺ສາ ປຣິພ຺ພາຊິກາຍ ກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ປຏິສນ຺ຘິໍ ອຄ຺ຄເຫສິ. ສາ ກິຣ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ຂຕ຺ຕິຍສ຺ສ ຘີຕາ, ນໍ ມາຕາປິຕໂຣ – ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ຘີຕາ ສມຍນ຺ຕຣໍ ຊານາຕູ’’ຕິ ເອກສ຺ສ ປຣິພ຺ພາຊກສ຺ສ ນິຍ຺ຍາທຍິໍສຸ. ອເຖໂກ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ຕາຍ ສທ຺ຘິໍ ວິປ຺ປຏິປຊ຺ຊິ. ສາ ເຕນ ຄພ຺ຠໍ ຄຓ຺ຫິ. ຕໍ ຄພ຺ຠິນິໍ ທິສ຺ວາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ນິກ຺ກຑ຺ຒິໍສຸ. ສາ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ສຠາຍໍ ວິຊາຍິ. ເຕນສ຺ສ ສຠິໂຍຕ຺ເວວ ນາມໍ ອກາສິ. ໂສ ວຑ຺ຒິຕ຺ວາ ປຣິພ຺ພາຊກປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ນານາສຕ຺ຖານິ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ມຫາວາທີ ຫຸຕ຺ວາ ວາທປ຺ປສຸໂຕ ວິຈຣນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕນາ ສທິສໍ ອທິສ຺ວາ ນຄຣທ຺ວາເຣ ອສ຺ສມໍ ກາເຣຕ຺ວາ ຂຕ຺ຕິຍກຸມາຣາທໂຍ ສິປ຺ປໍ ສິກ຺ຂາເປນ຺ໂຕ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ມາຕຸຍາ ອິຕ຺ຖິຠາວໍ ຊິຄຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຌານໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ອຸປ຺ປນ຺ນາຍ ອຠິສງ຺ຂຣິຕ຺ວາ ທິນ຺ເນ ວີສຕິປຎ຺ເຫ ຄເຫຕ຺ວາ ເຕ ເຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ປຸຈ຺ຉິ. ເຕ ຈສ຺ສ ເຕສໍ ປຎ຺ຫານໍ ອຕ຺ຖໍ ພ຺ຍາກາຕຸໍ ນາສກ຺ຂິໍສຸ. ສຠິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍໍ (ສຸ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒. ສຠິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ) ປນ ‘‘ສຸທ຺ຘາວາສພ຺ຣຫ຺ມາ ເຕ ປຎ຺ເຫ ອຠິສງ຺ຂຣິຕ຺ວາ ອທາສີ’’ຕິ ອາຄຕໍ.

ຍທາ ປນ ຠຄວາ ປວຕ຺ຕວຣຘມ຺ມຈກ຺ໂກ ອນຸປຸພ຺ເພນ ຣາຊຄຫໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ເວຬຸວເນ ວິຫາສິ, ຕທາ ສຠິໂຍ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເຕ ປຎ຺ເຫ ປຸຈ຺ຉິ. ສຕ຺ຖາ ຕສ຺ສ ເຕ ປຎ຺ເຫ ພ຺ຍາກາສີຕິ ສພ຺ພໍ ສຠິຍສຸຕ຺ເຕ (ສຸ. ນິ. ສຠິຍສຸຕ຺ຕໍ) ອາຄຕນເຍນ ເວທິຕພ຺ພໍ. ສຠິໂຍ ປນ ຠຄວຕາ ເຕສຸ ປຎ຺ເຫສຸ ພ຺ຍາກເຕສຸ ປຏິລທ຺ຘສທ຺ໂຘ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໒.໔໖.໒໗-໓໑) –

‘‘ກກຸສນ຺ຘສ຺ສ ມຸນິໂນ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ວຸສີມໂຕ;

ທິວາວິຫາຣໍ ວຊໂຕ, ອກ຺ກມນມທາສຫໍ.

‘‘ອິມສ຺ມິໍເຍວ ກປ຺ປມ຺ຫິ, ຍໍ ທານມທທິໍ ຕທາ;

ທຸຄ຺ຄຕິໍ ນາຠິຊານາມິ, ອກ຺ກມນສ຺ສິທໍ ຜລໍ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຣຫາ ປນ ຫຸຕ຺ວາ ເທວທຕ຺ເຕ ສງ຺ຆເຠທາຍ ປຣກ຺ກມນ຺ເຕ ເທວທຕ຺ຕປກ຺ຂິການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ໂອວາທໍ ເທນ຺ໂຕ –

໒໗໕. ‘‘ປເຣ ຈ ນ ວິຊານນ຺ຕິ, ມຍເມຕ຺ຖ ຍມາມເສ;

ເຍ ຈ ຕຕ຺ຖ ວິຊານນ຺ຕິ, ຕໂຕ ສມ຺ມນ຺ຕິ ເມຘຄາ.

໒໗໖. ‘‘ຍທາ ຈ ອວິຊານນ຺ຕາ, ອິຣິຍນ຺ຕ຺ຍມຣາ ວິຍ;

ວິຊານນ຺ຕິ ຈ ເຍ ຘມ຺ມໍ, ອາຕຸເຣສຸ ອນາຕຸຣາ.

໒໗໗. ‘‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ສິຖິລໍ ກມ຺ມໍ, ສໍກິລິຏ຺ຐຎ຺ຈ ຍໍ ວຕໍ;

ສງ຺ກສ຺ສຣໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ນ ຕໍ ໂຫຕິ ມຫປ຺ຜລໍ.

໒໗໘. ‘‘ຍສ຺ສ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີສຸ, ຄາຣໂວ ນູປລພ຺ຠຕິ;

ອາຣກາ ໂຫຕິ ສທ຺ຘມ຺ມາ, ນຠໍ ປຸຖວິຍາ ຍຖາ’’ຕິ. –

ຈຕູຫິ ຄາຖາຫິ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ.

ຕຕ຺ຖ ປເຣຕິ ປຓ຺ຑິເຕ ຐເປຕ຺ວາ ຕໂຕ ອຎ຺ເຎ – ‘‘ອຘມ຺ມໍ ຘມ຺ໂມ’’ຕິ ‘‘ຘມ຺ມໍ ອຘມ຺ໂມ’’ຕິອາທິເຠທກຣວຕ຺ຖຸທີປນວເສນ ວິວາທປ຺ປສຸຕາ ປເຣ ນາມ. ເຕ ຕຕ຺ຖ ວິວາທໍ ກໂຣນ຺ຕາ ‘‘ມຍໍ ຍມາມເສ ອຸປຣມາມ ນສ຺ສາມ ສຕຕໍ ສມິຕໍ ມຈ຺ຈຸສນ຺ຕິກໍ ຄຈ຺ຉາມາ’’ຕິ ນ ຊານນ຺ຕິ. ເຍ ຈ ຕຕ຺ຖ ວິຊານນ຺ຕີຕິ ເຍ ຕຕ຺ຖ ປຓ຺ຑິຕາ – ‘‘ມຍໍ ມຈ຺ຈຸສມີປໍ ຄຈ຺ຉາມາ’’ຕິ ວິຊານນ຺ຕິ. ຕໂຕ ສມ຺ມນ຺ຕິ ເມຘຄາຕິ ເອວຎ຺ຫິ ເຕ ຊານນ຺ຕາ ໂຍນິໂສມນສິກາຣໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ເມຘຄານໍ ກລຫານໍ ວູປສມາຍ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອຖ ເນສໍ ຕາຍ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ເຕ ເມຘຄາ ສມ຺ມນ຺ຕິ. ອຖ ວາ ປເຣ ຈາຕິ ເຍ ສຕ຺ຖຸ ໂອວາທານຸສາສນິຍາ ອຄ຺ຄຫເຓນ ສາສນໂຕ ພາຫິຣຕາຍ ປເຣ, ເຕ ຍາວ ‘‘ມຍໍ ມິຈ຺ຉາຄາຫໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເອຕ຺ຖ ອິຘ ໂລເກ ສາສນສ຺ສ ປຏິນິຄ຺ຄາເຫນ ຍມາມເສ ວາຍມາມາ’’ຕິ ນ ວິຊານນ຺ຕິ, ຕາວ ວິວາທາ ນ ວູປສມ຺ມນ຺ຕິ, ຍທາ ປນ ຕສ຺ສ ຄາຫສ຺ສ ວິສ຺ສຊ຺ຊນວເສນ ເຍ ຈ ຕຕ຺ຖ ເຕສຸ ວິວາທປ຺ປສຸເຕສຸ ອຘມ຺ມຘມ຺ມາທິເກ ອຘມ຺ມຘມ຺ມາທິໂຕ ຍຖາຠູຕໍ ວິຊານນ຺ຕິ, ຕໂຕ ເຕສໍ ສນ຺ຕິກາ ເຕ ປຓ຺ຑິຕປຸຣິເສ ນິສ຺ສາຍ ວິວາທສງ຺ຂາຕາ ເມຘຄາ ສມ຺ມນ຺ຕີຕິ ເອວມ຺ເປຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຍທາຕິ ຍສ຺ມິໍ ກາເລ. ອວິຊານນ຺ຕາຕິ ວິວາທສ຺ສ ວູປສມູປາຍໍ, ຘມ຺ມາຘມ຺ເມ ວາ ຍາຖາວໂຕ ອຊານນ຺ຕາ. ອິຣິຍນ຺ຕ຺ຍມຣາ ວິຍາຕິ ອມຣາ ວິຍ ຊຣາມຣຓໍ ອຕິກ຺ກນ຺ຕາ ວິຍ ອຸທ຺ຘຕາ ອຸນ຺ນຬາ ຈປລາ ມຸຂຣາ ວິປ຺ປກິຓ຺ຓວາຈາ ຫຸຕ຺ວາ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ ຈຣນ຺ຕິ ວິຈຣນ຺ຕິ ຕທາ ວິວາໂທ ນ ວູປສມ຺ມເຕວ. ວິຊານນ຺ຕິ ຈ ເຍ ຘມ຺ມໍ, ອາຕຸເຣສຸ ອນາຕຸຣາຕິ ເຍ ປນ ສຕ຺ຖຸ ສາສນຘມ຺ມໍ ຍຖາຠູຕໍ ຊານນ຺ຕິ, ເຕ ກິເລສໂຣເຄນ ອາຕຸເຣສຸ ສຕ຺ເຕສຸ ອນາຕຸຣາ ນິກ຺ກິເລສາ ອນີຆາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ເຕສໍ ວເສນ ວິວາໂທ ອຈ຺ຈນ຺ຕເມວ ວູປສມ຺ມຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ສິຖິລໍ ກມ຺ມນ຺ຕິ ໂອລິຍິຕ຺ວາ ກຣເຓນ ສິຖິລຄາຫໍ ກຕ຺ວາ ສາຖລິຠາເວນ ກຕໍ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ກຸສລກມ຺ມໍ. ສໍກິລິຏ຺ຐນ຺ຕິ ເວສີອາທິເກ ອໂຄຈເຣ ຈຣເຓນ, ກຸຫນາທິມິຈ຺ຉາຊີເວນ ວາ ສໍກິລິຏ຺ຐໍ ວຕສມາທານໍ. ສງ຺ກສ຺ສຣນ຺ຕິ ສງ຺ກາຫິ ສຣິຕພ຺ພໍ, ວິຫາເຣ ກິຎ຺ຈິ ອສາຣຸປ຺ປໍ ສຸຕ຺ວາ – ‘‘ນູນ ອສຸເກນ ກຕ’’ນ຺ຕິ ປເຣຫິ ອສງ຺ກິຕພ຺ພໍ, ອຸໂປສຖກິຈ຺ຈາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣກິຈ຺ຈວເສນ ສນ຺ນິປຕິຕມ຺ປິ ສງ຺ຆໍ ທິສ຺ວາ, ‘‘ອທ຺ຘາ ອິເມ ມມ ຈຣິຍໍ ຎຕ຺ວາ ມໍ ອຸກ຺ຂິປິຕຸກາມາ ສນ຺ນິປຕິຕາ’’ຕິ ເອວໍ ອຕ຺ຕໂນ ວາ ອາສງ຺ກາຫິ ສຣິຕໍ ອຸສງ຺ກິຕໍ ປຣິສງ຺ກິຕໍ. ນ ຕໍ ໂຫຕີຕິ ຕໍ ເອວຣູປໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ສມຓຘມ຺ມກຣຓໍ ຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ມຫປ຺ຜລໍ ນ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ອມຫປ຺ຜລຠາເວເນວ ປຈ຺ຈຍທາຍການມ຺ປິສ຺ສ ນ ມຫປ຺ຜລໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ສລ຺ເລຂວຸຕ຺ຕິນາ ຠວິຕພ຺ພໍ. ສລ຺ເລຂວຸຕ຺ຕິໂນ ຈ ວິວາທສ຺ສ ອວສໂຣ ເອວ ນຕ຺ຖີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ຄາຣໂວ ນູປລພ຺ຠຕີຕິ ອນຸສາສນິຍາ ອປທກ຺ຂິຓຄ຺ຄາຫິຠາເວນ ຄຣຸກາຕພ຺ເພສຸ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີສຸ ຍສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຄາຣໂວ ຄຣຸກຣຓໍ ນ ວິຊ຺ຊຕິ. ອາຣກາ ໂຫຕິ ສທ຺ຘມ຺ມາຕິ ໂສ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ປຏິປຕ຺ຕິສທ຺ຘມ຺ມໂຕປິ ປຏິເວຘສທ຺ຘມ຺ມໂຕປິ ທູເຣ ໂຫຕິ, ນ ຫິ ຕໍ ຄຣູ ສິກ຺ຂາເປນ຺ຕິ, ອສິກ຺ຂິຍມາໂນ ອນາທິຍນ຺ໂຕ ນ ປຏິປຊ຺ຊຕິ, ອປ຺ປຏິປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ກຸໂຕ ສຈ຺ຈານິ ປຏິວິຊ຺ຌິສ຺ສຕີຕິ. ເຕນາຫ – ‘‘ອາຣກາ ໂຫຕິ ສທ຺ຘມ຺ມາ’’ຕິ. ຍຖາ ກິໍ? ‘‘ນຠໍ ປຸຖວິຍາ ຍຖາ’’ຕິ ຍຖາ ນຠໍ ອາກາສໍ ປຸຖວິຍາ ປຖວີຘາຕຸຍາ ສຠາວໂຕ ທູເຣ. ນ ກທາຈິ ສມ຺ມິສ຺ສຠາໂວ. ເຕເນວາຫ –

‘‘ນຠຎ຺ຈ ທູເຣ ປຖວີ ຈ ທູເຣ, ປາຣໍ ສມຸທ຺ທສ຺ສ ຕທາຫຸ ທູເຣ;

ຕໂຕ ຫເວ ທູຣຕຣໍ ວທນ຺ຕິ, ສຕຎ຺ຈ ຘມ຺ໂມ ອສຕຎ຺ຈ ຣາຊາ’’ຕິ.(ຊາ. ໒.໒໑.໔໑໔);

ສຠິຍຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.