໑໐. ຘມ຺ມິກຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ຘມ຺ໂມ ຫເວຕິອາທິກາ ອາຍສ຺ມໂຕ ຘມ຺ມິກຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ປຸຎ຺ຎານິ ອຸປຈິນນ຺ໂຕ ສິຂິສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ມິຄລຸທ຺ທໂກ ຫຸຕ຺ວາ ເອກທິວສໍ ອຣຎ຺ຎາຍຕເນ ເທວປຣິສາຍ ສຕ຺ຖຸ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕສ຺ສ ‘‘ຘມ຺ໂມ ເອໂສ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ເທສນາຍ ນິມິຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫິ. ໂສ ເຕນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ໂກສລຣຏ຺ເຐ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຘມ຺ມິໂກຕິ ລທ຺ຘນາໂມ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ເຊຕວນປຏິຄ຺ຄຫເຓ ລທ຺ຘປ຺ປສາໂທ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຄາມກາວາເສ ອາວາສິໂກ ຫຸຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອາຄນ຺ຕຸການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ວຕ຺ຕາວຕ຺ເຕສຸ ອຸຊ຺ຌານພຫຸໂລ ອກ຺ຂໂມ ອໂຫສິ. ເຕນ ຠິກ຺ຂູ ຕໍ ວິຫາຣໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ປກ຺ກມິໍສຸ. ໂສ ເອກໂກວ ອໂຫສິ. ວິຫາຣສາມິໂກ ອຸປາສໂກ ຕໍ ກາຣຓໍ ສຸຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ອາໂຣເຈສິ. ສຕ຺ຖາ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ປກ຺ໂກເສຕ຺ວາ ຕມຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ເຕນ ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ – ‘‘ນາຍໍ ອິທາເນວ ອກ຺ຂໂມ, ປຸພ຺ເພປິ ອກ຺ຂໂມ ອໂຫສີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູຫິ ຍາຈິໂຕ ຣຸກ຺ຂຘມ຺ມໍ (ຊາ. ໑.໑.໗໔) ກເຖຕ຺ວາ ອຸປຣິ ຕສ຺ສ ໂອວາທໍ ເທນ຺ໂຕ –

໓໐໓. ‘‘ຘມ຺ໂມ ຫເວ ຣກ຺ຂຕິ ຘມ຺ມຈາຣິໍ, ຘມ຺ໂມ ສຸຈິຓ຺ໂຓ ສຸຂມາວຫາຕິ;

ເອສານິສໍໂສ ຘມ຺ເມ ສຸຈິຓ຺ເຓ, ນ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ຄຈ຺ຉຕິ ຘມ຺ມຈາຣີ.

໓໐໔. ‘‘ນ ຫິ ຘມ຺ໂມ ອຘມ຺ໂມ ຈ, ອຸໂຠ ສມວິປາກິໂນ;

ອຘມ຺ໂມ ນິຣຍໍ ເນຕິ, ຘມ຺ໂມ ປາເປຕິ ສຸຄ຺ຄຕິໍ.

໓໐໕. ‘‘ຕສ຺ມາ ຫິ ຘມ຺ເມສຸ ກເຣຍ຺ຍ ຉນ຺ທໍ, ອິຕິ ໂມທມາໂນ ສຸຄເຕນ ຕາທິນາ;

ຘມ຺ເມ ຐິຕາ ສຸຄຕວຣສ຺ສ ສາວກາ, ນີຍນ຺ຕິ ຘີຣາ ສຣຓວຣຄ຺ຄຄາມິໂນ.

໓໐໖. ‘‘ວິປ຺ໂຜຏິໂຕ ຄຓ຺ຑມູໂລ, ຕຓ຺ຫາຊາໂລ ສມູຫໂຕ;

ໂສ ຂີຓສໍສາໂຣ ນ ຈຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈນໍ,

ຈນ຺ໂທ ຍຖາ ໂທສິນາ ປຸຓ຺ຓມາສິຍ’’ນ຺ຕິ. – ຈຕສ຺ໂສ ຄາຖາ ອຠາສິ;

ຕຕ຺ຖ ຘມ຺ໂມຕິ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕໂຣ ສຸຈຣິຕຘມ຺ໂມ. ຣກ຺ຂຕີຕິ ອປາຍທຸກ຺ຂໂຕ ຣກ຺ຂຕິ, ສໍສາຣທຸກ຺ຂໂຕ ຈ ວິວຏ຺ຏູປນິສ຺ສຍຠູໂຕ ຣກ຺ຂຕິເຍວ. ຘມ຺ມຈາຣິນ຺ຕິ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ຈຣນ຺ຕໍ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ຕໍ. ສຸຈິຓ຺ໂຓຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ຈິຓ຺ໂຓ ກມ຺ມຜລານິ ສທ຺ທຫິຕ຺ວາ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ຈິຕ຺ຕີກຕ຺ວາ ອຸປຈິໂຕ. ສຸຂນ຺ຕິ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣສຸຂໍ. ຕຕ຺ຖ ໂລກິຍໍ ຕາວ ກາມາວຈຣາທິເຠໂທ ຘມ຺ໂມ ຍຖາສກໍ ສຸຂໍ ທິຏ຺ເຐ ວາ ຘມ຺ເມ ອຸປປຊ຺ເຊ ວາ ອປເຣ ວາ ປຣິຍາເຍ ອາວຫຕິ ນິປ຺ຜາເທຕິ, ອິຕຣໍ ປນ ວິວຏ຺ຏູປນິສ຺ສເຍ ຐຕ຺ວາ ຈິຓ຺ໂຓ ປຣມ຺ປຣາຍ ອາວຫຕີຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ ອນຸປນິສ຺ສຍສ຺ສ ຕທຠາວໂຕ. ເອສານິສໍໂສ ຘມ຺ເມ ສຸຈິຓ຺ເຓ, ນ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ຄຈ຺ຉຕິ ຘມ຺ມຈາຣີຕິ ຘມ຺ມຈາຣີ ປຸຄ຺ຄໂລ ຘມ຺ເມ ສຸຈິຓ຺ເຓ ຕໍນິມິຕ຺ຕໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ນ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ເອໂສ ຘມ຺ເມ ສຸຈິຓ຺ເຓ ອານິສໍໂສ ອຸທ຺ຣໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຍສ຺ມາ ຘມ຺ເມເນວ ສຸຄຕິຄມນໍ, ອຘມ຺ເມເນວ ຈ ທຸຄ຺ຄຕິຄມນໍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຘມ຺ໂມ ອຘມ຺ໂມ’’ຕິ ອິເມ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອສໍກິຓ຺ຓຜລາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ນ ຫິ ຘມ຺ໂມ’’ຕິອາທິນາ ທຸຕິຍໍ ຄາຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຘມ຺ໂມຕິ ຘມ຺ມປຏິປກ຺ໂຂ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ. ສມວິປາກິໂນຕິ ສທິສວິປາກາ ສມານຜລາ.

ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ຘມ຺ມາຘມ຺ມານໍ ອຍໍ ຍຖາວຸຕ຺ໂຕ ວິປາກເຠໂທ, ຕສ຺ມາ. ຉນ຺ທນ຺ຕິ ກຕ຺ຕຸກມ຺ຍຕາຉນ຺ທໍ. ອິຕິ ໂມທມາໂນ ສຸຄເຕນ ຕາທິນາຕິ ອິຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣນ ໂອວາທທາເນນ ສຸຄເຕນ ສມ຺ມຄ຺ຄເຕນ ສມ຺ມາປຏິປນ຺ເນນ ອິຏ຺ຐາທີສຸ ຕາທິຠາວປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຕາທິນາມວຕາ ເຫຕຸຠູເຕນ ໂມທມາໂນ ຕຸຏ຺ຐິໍ ອາປຊ຺ຊມາໂນ ຘມ຺ເມສຸ ຉນ຺ທໍ ກເຣຍ຺ຍາຕິ ໂຍຊນາ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ວຏ຺ຏໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ວິວຏ຺ຏໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຘມ຺ເມ ຐິຕາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຍສ຺ມາ ສຸຄຕສ຺ສ ວຣສ຺ສ ສຸຄເຕສຸ ຈ ວຣສ຺ສ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາວກາ ຕສ຺ສ ຘມ຺ເມ ຐິຕາ ຘີຣາ ອຕິວິຍ ອຄ຺ຄຠູຕສຣຓຄາມິໂນ ເຕເນວ ສຣຓຄມນສງ຺ຂາເຕ ຘມ຺ເມ ຐິຕຠາເວນ ສກລວຏ຺ຏທຸກ຺ຂໂຕປິ ນີຍນ຺ຕິ ນິສ຺ສຣນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຫິ ຘມ຺ເມສຸ ກເຣຍ຺ຍ ຉນ຺ທນ຺ຕິ.

ເອວໍ ສຕ຺ຖາຣາ ຕີຫິ ຄາຖາຫິ ຘມ຺ເມ ເທສິເຕ ເທສນານຸສາເຣນ ຍຖານິສິນ຺ໂນວ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໒.໕໒.໔໔-໕໐) –

‘‘ມິຄລຸທ຺ໂທ ປຸເຣ ອາສິໍ, ອຣຎ຺ເຎ ວິປິເນ ອຫໍ;

ອທ຺ທສໍ ວິຣຊໍ ພຸທ຺ຘໍ, ເທວສງ຺ຆປຸຣກ຺ຂຕໍ.

‘‘ຈຕຸສຈ຺ຈໍ ປກາເສນ຺ຕໍ, ເທເສນ຺ຕໍ ອມຕໍ ປທໍ;

ອສ຺ໂສສິໍ ມຘຸຣໍ ຘມ຺ມໍ, ສິຂິໂນ ໂລກພນ຺ຘຸໂນ.

‘‘ໂຆເສ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທສິໍ, ອສມປ຺ປຏິປຸຄ຺ຄເລ;

ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທຕ຺ວາ, ອຸຕ຺ຕຣິໍ ທຸຕ຺ຕຣໍ ຠວໍ.

‘‘ເອກຕິໍເສ ອິໂຕ ກປ຺ເປ, ຍໍ ສຎ຺ຎມລຠິໍ ຕທາ;

ທຸຄ຺ຄຕິໍ ນາຠິຊານາມິ, ໂຆສສຎ຺ຎາຍິທໍ ຜລໍ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ຕຖາ ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ. ອຣຫຕ຺ຕໍ ປນ ປຕ຺ວາ ອຕ຺ຕນາ ອຘິຄຕໍ ວິເສສໍ ສຕ຺ຖຸ ນິເວເທນ຺ໂຕ ຈຣິມຄາຖາຍ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກາສິ.

ຕຕ຺ຖ ວິປ຺ໂຜຏິໂຕຕິ ວິຘຸໂຕ, ມຄ຺ຄຎາເຓນ ປຏິນິສ຺ສຏ຺ໂຐຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຄຓ຺ຑມູໂລຕິ ອວິຊ຺ຊາ. ສາ ຫິ ຄຓ຺ຑຕິ ສວຕິ. ‘‘ຄຓ຺ໂຑຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ປຎ຺ຈນ຺ເນຕໍ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘານໍ ອຘິວຈນ’’ນ຺ຕິ (ສໍ. ນິ. ໔.໑໐໓; ອ. ນິ. ໖.໒໓; ໘.໕໖; ໙.໑໕; ຈູຬນິ. ຂຄ຺ຄວິສາຓສຸຕ຺ຕນິທ຺ເທສ ໑໓໗) ເອວໍ ສຕ຺ຖາຣາ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂມູລໂຍຄໂຕ, ກິເລສາສຸຈິປຄ຺ຆຣຓໂຕ, ອຸປ຺ປາທຊຣາຠງ຺ເຄຫິ ອຸທ຺ຘຸມາຕປກ຺ກປຠິຊ຺ຊນໂຕ ຈ, ຄຓ຺ຑາຠິຘານສ຺ສ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກສ຺ສ ມູລໍ ກາຣຓໍ ຕຓ຺ຫາຊາໂລ ສມູຫໂຕຕິ ຕຓ຺ຫາສງ຺ຂາໂຕ ຊາໂລ ມຄ຺ເຄນ ສມຸຄ຺ຆາຏິໂຕ. ໂສ ຂີຓສໍສາໂຣ ນ ຈຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈນນ຺ຕິ ໂສ ອຫໍ ເອວໍ ປຫີນຕຓ຺ຫາວິຊ຺ຊຕາຍ ປຣິກ຺ຂີຓສໍສາໂຣ ປຫີນຠວມູລຕ຺ຕາ ເອວ ນ ຈຕ຺ຖິ, ນ ຈ ອຸປລພ຺ຠຕິ ຣາຄາທິກິຎ຺ຈນໍ. ຈນ຺ໂທ ຍຖາ ໂທສິນາ ປຸຓ຺ຓມາສິຍນ຺ຕິ ຍຖາ ນາມ ຈນ຺ໂທ ອພ຺ຠມຫິກາທິໂທສຣຫິໂຕ ປຸຓ຺ຓມາສິຍໍ ປຣິປຸຓ຺ຓກາເລ ເອວໍ ອຫມ຺ປິ ອຣຫຕ຺ຕາຘິຄເມນ ອເປຕຣາຄາທິກິຎ຺ຈໂນ ປຣິປຸຓ຺ຓຘມ຺ມໂກຏ຺ຐາໂສ ອໂຫສິນ຺ຕິ.

ຘມ຺ມິກຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.