໔. ຈຕຸຕ຺ຖວຄ຺ໂຄ

໑. ມິຄສິຣຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ຍໂຕ ອຫໍ ປພ຺ພຊິໂຕຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ມິຄສິຣຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ປຸຎ຺ຎານິ ອຸປຈິນນ຺ໂຕ ກສ຺ສປສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ ເອກທິວສໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ທິສ຺ວາ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ກຸສຏ຺ຐກໍ ອທາສິ. ໂສ ເຕນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ໂກສລຣຏ຺ເຐ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸເລ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ມິຄສິຣນກ຺ຂຕ຺ເຕນ ຊາຕຕ຺ຕາ ມິຄສິໂຣຕິ ລທ຺ຘນາໂມ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ວິຊ຺ຊາສິປ຺ເປສຸ ນິປ຺ຜຕ຺ຕິໍ ຄໂຕ ຉວສີສມນ຺ຕໍ ນາມ ສິກ຺ຂິ, ຍໍ ປຣິຊປ຺ເປຕ຺ວາ ຕິວສ຺ສມຕ຺ຖເກ ມຕານມ຺ປິ ສີສໍ ນເຂນ ອາໂກເຏຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ສຕ຺ໂຕ ອສຸກຏ຺ຐາເນ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ’’ຕິ ຊານາຕິ.

ໂສ ຆຣາວາສໍ ອນິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຣິພ຺ພາຊກປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຕໍ ວິຊ຺ຊໍ ນິສ຺ສາຍ ໂລເກນ ສກ຺ກໂຕ ຄຣຸກໂຕ ລາຠີ ຫຸຕ຺ວາ ວິຈຣນ຺ໂຕ ສາວຕ຺ຖິໍ ອຸປຄໂຕ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອານຸຠາວໍ ປກາເສນ຺ໂຕ – ‘‘ອຫໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ມຕານໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕຏ຺ຐານໍ ຊານາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ, ‘‘ກຖໍ ປນ ຕ຺ວໍ ຊານາສີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ, ‘‘ຉວສີສານິ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ມນ຺ຕໍ ປຣິຊປ຺ເປຕ຺ວາ ນເຂນ ສີສໍ ອາໂກເຏນ຺ໂຕ ນິຣຍາທິກໍ ເຕຫິ ເຕຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕຏ຺ຐານໍ ຊານາມີ’’ຕິ ກເຖສິ. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ປຣິນິພ຺ພຸຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສີສກປາລໍ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ, ‘‘ກເຖຫິ ຕາວ ຕສ຺ສ ຄຕິໍ, ຍສ຺ສິທໍ ສີສກປາລ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ໂສ ຕໍ ກປາລໍ ມນ຺ຕໍ ປຣິຊປ຺ເປຕ຺ວາ ນເຂນ ອາໂກເຏຕ຺ວາ ເນວ ອນ຺ຕໍ ນ ໂກຏິໍ ປສ຺ສຕິ. ອຖ ສຕ຺ຖາຣາ, ‘‘ນ ສກ຺ໂກສິ ປຣິພ຺ພາຊກາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ, ‘‘ອຸປປຣິກ຺ຂິສ຺ສາມິ ຕາວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ປຣິວຕ຺ເຕນ຺ໂຕປິ ນ ປສ຺ສເຕວ. ພາຫິຣກມນ຺ເຕນ ຫິ ຂີຓາສວສ຺ສ ຄຕິໍ ກຖໍ ຊານິສ຺ສຕິ, ອຖສ຺ສ ມຕ຺ຖກໂຕ ກຈ຺ເຉຫິ ຈ ເສໂທ ມຸຈ຺ຈິ. ໂສ ລຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕຸຓ຺ຫີຠູໂຕ ອຏ຺ຐາສິ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ກິລມສິ ປຣິພ຺ພາຊກາ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ‘‘ອາມ, ກິລມາມິ, ນ ອິມສ຺ສ ຄຕິໍ ຊານາມິ, ຕຸມ຺ເຫ ປນ ຊານາຖາ’’ຕິ. ‘‘ອຫໍ ເອຕໍ ຊານາມິ, ອິໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິຕຣມ຺ປິ ຊານາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ນິພ຺ພານໍ ຄໂຕ ໂສ’’ຕິ ອາຫ. ປຣິພ຺ພາຊໂກ ‘‘ອິມໍ ວິຊ຺ຊໍ ມຍ຺ຫໍ ເທຖາ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ເຕນ ຫິ ປພ຺ພຊາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕໍ ປພ຺ພາເຊຕ຺ວາ ປຐມໍ ສມຖກມ຺ມຏ຺ຐາເນ ນິໂຍເຊຕ຺ວາ ຌານາຠິຎ຺ຎາສຸ ປຕິຏ຺ຐິຕສ຺ສ ວິປສ຺ສນາຍ ກມ຺ມໍ ອຸປທິສິ. ໂສ ວິປສ຺ສນາຍ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ນຈິຣສ຺ເສວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໒.໔໘.໕໖-໖໐) –

‘‘ກສ຺ສປສ຺ສ ຠຄວໂຕ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ວຸສີມໂຕ;

ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ສຸມໂນ, ກຸສຏ຺ຐກມທາສຫໍ.

‘‘ອິມສ຺ມິໍເຍວ ກປ຺ປສ຺ມິໍ, ກຸສຏ຺ຐກມທາສຫໍ;

ທຸຄ຺ຄຕິໍ ນາຠິຊານາມິ, ກຸສຏ຺ຐກສ຺ສິທໍ ຜລໍ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຣຫຕ຺ຕໍ ປນ ປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ໂຕ –

໑໘໑. ‘‘ຍໂຕ ອຫໍ ປພ຺ພຊິໂຕ, ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສາສເນ;

ວິມຸຈ຺ຈມາໂນ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉິໍ, ກາມຘາຕຸໍ ອຸປຈ຺ຈຄໍ.

໑໘໒. ‘‘ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ເປກ຺ຂມານສ຺ສ, ຕໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈິ ເມ;

ອກຸປ຺ປາ ເມ ວິມຸຕ຺ຕີຕິ, ສພ຺ພສໍໂຍຊນກ຺ຂຍາ’’ຕິ. – ຄາຖາທ຺ວຍໍ ອຠາສິ;

ຕຕ຺ຖ ຍໂຕ ອຫໍ ປພ຺ພຊິໂຕ, ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສາສເນຕິ ຍໂຕ ປຠຸຕິ ອຫໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສາສເນ, ປພ຺ພຊິຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ. ວິມຸຈ຺ຈມາໂນ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉິນ຺ຕິ ສໍກິເລສປກ຺ຂໂຕ ປຐມໍ ຕາວ ສມຖວິປສ຺ສນາຫິ ວິມຸຈ຺ຈມາໂນ ໂວທານຘມ຺ມສວເນນ ອຸຏ຺ຐຫິໍ. ເອວໍ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ກາມຘາຕຸໍ ອຸປຈ຺ຈຄໍ ອນາຄາມິມຄ຺ເຄນ ອຈ຺ຈນ຺ຕເມວ ກາມຘາຕຸໍ ອຕິກ຺ກມິໍ.

ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ເປກ຺ຂມານສ຺ສ, ຕໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈິ ເມຕິ ສເທວກສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ອຄ຺ຄຠູຕຕ຺ຕາ ເສຏ຺ຐຏ຺ເຐນ ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ມຫາກຣຸຓາໂຍເຄນ ‘‘ອຍໍ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ມມ ສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ກຖໍ ນຸ ໂຂ ປຏິປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ເປກ຺ຂນ຺ຕສ຺ສ ຕໂຕ ອນາຄາມິມຄ຺ຄາຘິຄມໂຕ ປຈ຺ຉາ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄາຘິຄເມນ ມມ ຈິຕ຺ຕໍ ສພ຺ພສໍກິເລສໂຕ ອຈ຺ຈນ຺ຕເມວ ມຸຈ຺ຈິ. ອກຸປ຺ປາ ເມ ວິມຸຕ຺ຕີຕິ, ສພ຺ພສໍໂຍຊນກ຺ຂຍາຕິ ຕຖາວິມຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເອວ ສພ຺ເພສໍ ສໍໂຍຊນານໍ ຂຍາ ປຣິກ຺ຂຍາ ອິຕິ ເອວໍ ອກຸປ຺ປາ ເມ ວິມຸຕ຺ຕີຕິ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກາສິ.

ມິຄສິຣຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ສິວກຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ອນິຈ຺ຈານິ ຄຫການີຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ສິວກຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ປຸຎ຺ຎານິ ອຸປຈິນນ຺ໂຕ ວິປສ຺ສິສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ ເອກທິວສໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ຕໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ປສນ຺ນມານໂສ ປຕ຺ຕໍ ອາທາຍ ກຸມ຺ມາສສ຺ສ ປູເຣຕ຺ວາ ອທາສິ. ໂສ ເຕນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ຣາຊຄເຫ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ສິວໂກຕິສ຺ສ ນາມໍ ອໂຫສິ. ໂສ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ວິຊ຺ຊາສິປ຺ເປສຸ ນິປ຺ຜຕ຺ຕິໍ ຄໂຕ ເນກ຺ຂມ຺ມຊ຺ຌາສຍຕາຍ ກາເມ ປຫາຍ ປຣິພ຺ພາຊກປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ວິຈຣນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ປຏິລທ຺ຘສທ຺ໂຘ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາຍ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ນຈິຣສ຺ເສວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໒.໕໖.໑໑໗-໑໒໑) –

‘‘ເອສນາຍ ຈຣນ຺ຕສ຺ສ, ວິປສ຺ສິສ຺ສ ມເຫສິໂນ;

ຣິຕ຺ຕກໍ ປຕ຺ຕໍ ທິສ຺ວານ, ກຸມ຺ມາສໍ ປູຣຍິໍ ອຫໍ.

‘‘ເອກນວຸຕິໂຕ ກປ຺ເປ, ຍໍ ຠິກ຺ຂມທທິໍ ຕທາ;

ທຸຄ຺ຄຕິໍ ນາຠິຊານາມິ, ກຸມ຺ມາສສ຺ສ ອິທໍ ຜລໍ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຣຫຕ຺ຕໍ ປນ ປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ໂຕ –

໑໘໓. ‘‘ອນິຈ຺ຈານິ ຄຫການິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປຸນປ຺ປຸນໍ;

ຄຫກາຣໍ ຄເວສນ຺ໂຕ, ທຸກ຺ຂາ ຊາຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ.

໑໘໔. ‘‘ຄຫກາຣກ ທິຏ຺ໂຐສິ, ປຸນ ເຄຫໍ ນ ກາຫສິ;

ສພ຺ພາ ເຕ ຜາສຸກາ ຠຄ຺ຄາ, ຖູຓິກາ ຈ ວິທາລິຕາ;

ວິມຣິຍາທິກຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ, ອິເຘວ ວິຘມິສ຺ສຕີ’’ຕິ. – ຄາຖາທ຺ວຍໍ ອຠາສິ;

ຕຕ຺ຖ ອນິຈ຺ຈານິ ຄຫການິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປຸນປ຺ປຸນນ຺ຕິ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ຠເວ ປຸນປ຺ປຸນໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕມານານິ ຄຫການິ ອຕ຺ຕຠາວເຄຫານິ ນ ນິພ຺ພານິ ອນວຏ຺ຐິຕານິ ອິຕ຺ຕຣານິ ປຣິຕ຺ຕກາລານິ. ຄຫກາຣໍ ຄເວສນ຺ໂຕຕິ ອິມສ຺ສ ອຕ຺ຕຠາວເຄຫສ຺ສ ກາຣກໍ ຕຓ຺ຫາວຑ຺ຒກິໍ ປຣິເຍສນ຺ໂຕ ເອຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ອນຸວິຈຣິນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ທຸກ຺ຂາ ຊາຕິ ປຸນປ຺ປຸນນ຺ຕິ ອິທໍ ຄຫກາຣກຄເວສນສ຺ສ ກາຣຓວຈນໍ. ຍສ຺ມາ ຊຣາພ຺ຍາຘິມຣຓມິສ຺ສຕາຍ ຊາຕິ ນາເມສາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອຸປຄນ຺ຕຸໍ ທຸກ຺ຂາ, ນ ຈ ສາ ຕສ຺ມິໍ ອທິຏ຺ເຐ ນິວຕ຺ຕຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ຄເວສນ຺ໂຕ ວິຈຣິນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຄຫກາຣກ ທິຏ຺ໂຐສີຕິ ອິທານິ ປນ ເຍນ ໂສ ສກ຺ກາ ທຏ຺ຐຸໍ, ເຕນ ອຣິຍມຄ຺ຄຎາຓຈກ຺ຂຸນາ ຄຫກາຣກ ທິຏ຺ໂຐ ອສິ. ປຸນ ເຄຫນ຺ຕິ ປຸນ ອິມສ຺ມິໍ ສໍສາຣວຏ຺ເຏ ອຕ຺ຕຠາວສງ຺ຂາຕໍ ມມ ເຄຫໍ ນ ກາຫສິ ນ ກຣິສ຺ສສິ. ສພ຺ພາ ເຕ ຜາສຸກາ ຠຄ຺ຄາຕິ ຕວ ສພ຺ພາ ອນວເສສກິເລສຜາສຸກາ ມຍາ ຠຄ຺ຄາ. ຖູຓິກາ ຈ ວິທາລິຕາຕິ ອິທານິ ຕຍາ ກາຕພ຺ພສ຺ສ ອຕ຺ຕຠາວເຄຫສ຺ສ ອວິຊ຺ຊາສງ຺ຂາຕາ ກຓ຺ຓິກາ ຈ ຠິນ຺ນາ. ວິມຣິຍາທິກຕໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ມມ ຈິຕ຺ຕໍ ວິຄຕນ຺ຕໍ ກຕໍ, ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິຘມ຺ມຕໍ ອາປາທິຕໍ. ຕໂຕ ເອວ ອິເຘວ ວິຘມິສ຺ສຕິ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ຠເວ ວິທ຺ຘໍສິສ຺ສຕິ, ຈຣິມກຈິຕ຺ຕນິໂຣເຘນ ນິຣຸຊ຺ຌິສ຺ສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ສິວກຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ອຸປວາຓຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ອຣຫໍ ສຸຄໂຕຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ອຸປວາຓຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍໍ ກິຣ ປທຸມຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ທລິທ຺ທກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ ຠຄວຕິ ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ຕສ຺ສ ຘາຕຸໍ ຄເຫຕ຺ວາ ມນຸສ຺ສເທວນາຄຄຣຸຬກຸມ຺ຠຓ຺ຑຍກ຺ຂຄນ຺ຘພ຺ເພຫິ ສຕ຺ຕຣຕນມເຍ ສຕ຺ຕໂຍຊນິເກ ຖູເປ ກເຕ ຕຕ຺ຖ ສຸໂຘຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ເວຬຄ຺ເຄ ອາພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຘຊໍ ກຕ຺ວາ ປູຊໍ ອກາສິ. ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຠິສມ຺ມຕໂກ ນາມ ຍກ຺ຂເສນາປຕິ ເທເວຫິ ເຈຕິຍປູຊາຣກ຺ຂຓຕ຺ຖໍ ຐປິໂຕ ອທິສ຺ສມານກາໂຍ ອາກາເສ ຘາເຣນ຺ໂຕ ເຈຕິຍໍ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປທກ຺ຂິຓໍ ອກາສິ. ໂສ ຕໍ ທິສ຺ວາ ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍ ປສນ຺ນມານໂສ ອໂຫສິ. ໂສ ເຕນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອຸປວາໂຓຕິ ລທ຺ຘນາໂມ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ເຊຕວນປຏິຄ຺ຄຫເຓ ພຸທ຺ຘານຸຠາວໍ ທິສ຺ວາ ປຏິລທ຺ຘສທ຺ໂຘ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາຍ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ຉຬຠິຎ຺ໂຎ ອໂຫສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໒.໕໖.໑໒໒-໑໗໘) –

‘‘ປທຸມຸຕ຺ຕໂຣ ນາມ ຊິໂນ, ສພ຺ພຘມ຺ມານ ປາຣຄູ;

ຊລິຕ຺ວາ ອຄ຺ຄິກ຺ຂນ຺ໂຘວ, ສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ.

‘‘ມຫາຊນາ ສມາຄມ຺ມ, ປູຊຍິຕ຺ວາ ຕຖາຄຕໍ;

ຈິຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວານ ສຸຄຕໍ, ສຣີຣໍ ອຠິໂຣປຍຸໍ.

‘‘ສຣີຣກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວານ, ຘາຕຸໍ ຕຕ຺ຖ ສມານຍຸໍ;

ສເທວມນຸສ຺ສາ ສພ຺ເພ, ພຸທ຺ຘຖູປໍ ອກໍສຸ ເຕ.

‘‘ປຐມາ ກຎ຺ຈນມຍາ, ທຸຕິຍາ ຈ ມຓິມຍາ;

ຕຕິຍາ ຣູປິຍມຍາ, ຈຕຸຕ຺ຖີ ຜລິກາມຍາ.

‘‘ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຈມິກາ ເຈວ, ໂລຫິຕງ຺ກມຍາ ອຫຸ;

ຉຏ຺ຐາ ມສາຣຄລ຺ລສ຺ສ, ສພ຺ພໍ ຣຕນມຍູປຣິ.

‘‘ຊງ຺ຆາ ມຓິມຍາ ອາສິ, ເວທິກາ ຣຕນາມຍາ;

ສພ຺ພໂສຓ຺ຓມໂຍ ຖູໂປ, ອຸທ຺ຘໍ ໂຍຊນມຸຄ຺ຄໂຕ.

‘‘ເທວາ ຕຕ຺ຖ ສມາຄນ຺ຕ຺ວາ, ເອກໂຕ ມນ຺ຕຍຸໍ ຕທາ;

ມຍມ຺ປິ ຖູປໍ ກສ຺ສາມ, ໂລກນາຖສ຺ສ ຕາທິໂນ.

‘‘ຘາຕຸ ອາເວຓິກາ ນຕ຺ຖິ, ສຣີຣໍ ເອກປິຓ຺ຑິຕໍ;

ອິມມ຺ຫິ ພຸທ຺ຘຖູປມ຺ຫິ, ກສ຺ສາມ ກຎ຺ຈຸກໍ ມຍໍ.

‘‘ເທວາ ສຕ຺ຕຫິ ຣຕ຺ເນຫິ, ອຎ຺ຎໍ ວຑ຺ເຒສຸໍ ໂຍຊນໍ;

ຖູໂປ ທ຺ວິໂຍຊນຸພ຺ເພໂຘ, ຕິມິຣໍ ພ຺ຍປຫນ຺ຕິ ໂສ.

‘‘ນາຄາ ຕຕ຺ຖ ສມາຄນ຺ຕ຺ວາ, ເອກໂຕ ມນ຺ຕຍຸໍ ຕທາ;

ມນຸສ຺ສາ ເຈວ ເທວາ ຈ, ພຸທ຺ຘຖູປໍ ອກໍສຸ ເຕ.

‘‘ມາ ໂນ ປມຕ຺ຕາ ອສ຺ສຸມ຺ຫ, ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ສເທວກາ;

ມຍມ຺ປິ ຖູປໍ ກສ຺ສາມ, ໂລກນາຖສ຺ສ ຕາທິໂນ.

‘‘ອິນ຺ທນີລໍ ມຫານີລໍ, ອໂຖ ໂຊຕິຣສໍ ມຓິໍ;

ເອກໂຕ ສນ຺ນິປາເຕຕ຺ວາ, ພຸທ຺ຘຖູປໍ ອຉາທຍຸໍ.

‘‘ສພ຺ພໍ ມຓິມຍໍ ອາສິ, ຍາວຕາ ພຸທ຺ຘເຈຕິຍໍ;

ຕິໂຍຊນສມຸພ຺ເພຘໍ, ອາໂລກກຣຓໍ ຕທາ.

‘‘ຄຣຸຬາ ຈ ສມາຄນ຺ຕ຺ວາ, ເອກໂຕ ມນ຺ຕຍຸໍ ຕທາ;

ມນຸສ຺ສາ ເທວນາຄາ ຈ, ພຸທ຺ຘປູຊໍ ອກໍສຸ ເຕ.

‘‘ມາ ໂນ ປມຕ຺ຕາ ອສ຺ສຸມ຺ຫ, ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ສເທວກາ;

ມຍມ຺ປິ ຖູປໍ ກສ຺ສາມ, ໂລກນາຖສ຺ສ ຕາທິໂນ.

‘‘ສພ຺ພໍ ມຓິມຍໍ ຖູປໍ, ອກຣຸໍ ເຕ ຈ ກຎ຺ຈຸກໍ;

ໂຍຊນໍ ເຕປິ ວຑ຺ເຒສຸໍ, ອາຍຕໍ ພຸທ຺ຘເຈຕິຍໍ.

‘‘ຈຕຸໂຍຊນມຸພ຺ເພໂຘ, ພຸທ຺ຘຖູໂປ ວິໂຣຈຕິ;

ໂອຠາເສຕິ ທິສາ ສພ຺ພາ, ສຕຣໍສີວ ອຸຄ຺ຄໂຕ.

‘‘ກຸມ຺ຠຓ຺ຑາ ຈ ສມາຄນ຺ຕ຺ວາ, ເອກໂຕ ມນ຺ຕຍຸໍ ຕທາ;

ມນຸສ຺ສາ ເຈວ ເທວາ ຈ, ນາຄາ ຈ ຄຣຸຬາ ຕຖາ.

‘‘ປຈ຺ເຈກໍ ພຸທ຺ຘເສຏ຺ຐສ຺ສ, ອກໍສຸ ຖູປມຸຕ຺ຕມໍ;

ມາ ໂນ ປມຕ຺ຕາ ອສ຺ສຸມ຺ຫ, ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ສເທວກາ.

‘‘ມຍມ຺ປິ ຖູປໍ ກສ຺ສາມ, ໂລກນາຖສ຺ສ ຕາທິໂນ;

ຣຕເນຫິ ຉາເທສ຺ສາມ, ອາຍຕໍ ພຸທ຺ຘເຈຕິຍໍ.

‘‘ໂຍຊນໍ ເຕປິ ວຑ຺ເຒສຸໍ, ອາຍຕໍ ພຸທ຺ຘເຈຕິຍໍ;

ປຎ຺ຈໂຍຊນມຸພ຺ເພໂຘ, ຖູໂປ ໂອຠາສເຕ ຕທາ.

‘‘ຍກ຺ຂາ ຕຕ຺ຖ ສມາຄນ຺ຕ຺ວາ, ເອກໂຕ ມນ຺ຕຍຸໍ ຕທາ;

ມນຸສ຺ສາ ເທວນາຄາ ຈ, ຄຣຸຬາ ຈ ກຸມ຺ຠຓ຺ຑກາ.

‘‘ປຈ຺ເຈກໍ ພຸທ຺ຘເສຏ຺ຐສ຺ສ, ອກໍສຸ ຖູປມຸຕ຺ຕມໍ;

ມາ ໂນ ປມຕ຺ຕາ ອສ຺ສຸມ຺ຫ, ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ສເທວກາ.

‘‘ມຍມ຺ປິ ຖູປໍ ກສ຺ສາມ, ໂລກນາຖສ຺ສ ຕາທິໂນ;

ຜລິກາ ຉາທຍິສ຺ສາມ, ອາຍຕໍ ພຸທ຺ຘເຈຕິຍໍ.

‘‘ໂຍຊນໍ ເຕປິ ວຑ຺ເຒສຸໍ, ອາຍຕໍ ພຸທ຺ຘເຈຕິຍໍ;

ຉໂຍຊນິກມຸພ຺ເພໂຘ, ຖູໂປ ໂອຠາສເຕ ຕທາ.

‘‘ຄນ຺ຘພ຺ພາ ຈ ສມາຄນ຺ຕ຺ວາ, ເອກໂຕ ມນ຺ຕຍຸໍ ຕທາ;

ມນຸຊາ ເທວຕາ ນາຄາ, ກຸມ຺ຠຓ຺ຑາ ຄຣຸຬາ ຕຖາ.

‘‘ສພ຺ເພ ອກໍສຸ ພຸທ຺ຘຖູປໍ, ມຍເມຕ຺ຖ ອກາຣກາ;

ມຍມ຺ປິ ຖູປໍ ກສ຺ສາມ, ໂລກນາຖສ຺ສ ຕາທິໂນ.

‘‘ເວທິໂຍ ສຕ຺ຕ ກຕ຺ວານ, ຘຊໍ ຉຕ຺ຕໍ ອກໍສຸ ເຕ;

ສພ຺ພໂສຓ຺ຓມຍໍ ຖູປໍ, ຄນ຺ຘພ຺ພາ ກາຣຍຸໍ ຕທາ.

‘‘ສຕ຺ຕໂຍຊນມຸພ຺ເພໂຘ, ຖູໂປ ໂອຠາສເຕ ຕທາ;

ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວາ ນ ຎາຍນ຺ຕິ, ອາໂລໂກ ໂຫຕິ ສພ຺ພທາ.

‘‘ອຠິໂຠນ຺ຕິ ນ ຕສ຺ສາຠາ, ຈນ຺ທສູຣາ ສຕາຣກາ;

ສມນ຺ຕາ ໂຍຊນສເຕ, ປທີໂປປິ ນ ປຊ຺ຊລິ.

‘‘ເຕນ ກາເລນ ເຍ ເກຈິ, ຖູປໍ ປູເຊນ຺ຕິ ມານຸສາ;

ນ ເຕ ຖູປໍ ອາຣຸຫນ຺ຕິ, ອມ຺ພເຣ ອຸກ຺ຂິປນ຺ຕິ ເຕ.

‘‘ເທເວຫິ ຐປິໂຕ ຍກ຺ໂຂ, ອຠິສມ຺ມຕນາມໂກ;

ຘຊໍ ວາ ປຸປ຺ຜທາມໍ ວາ, ອຠິໂຣເປຕິ ອຸຕ຺ຕຣິໍ.

‘‘ນ ເຕ ປສ຺ສນ຺ຕິ ຕໍ ຍກ຺ຂໍ, ທາມໍ ປສ຺ສນ຺ຕິ ຄຈ຺ຉໂຕ;

ເອວໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ, ສພ຺ເພ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ສຸຄ຺ຄຕິໍ.

‘‘ວິຣຸທ຺ຘາ ເຍ ປາວຈເນ, ປສນ຺ນາ ເຍ ຈ ສາສເນ;

ປາຏິຫີຣໍ ທຏ຺ຐຸກາມາ, ຖູປໍ ປູເຊນ຺ຕິ ມານຸສາ.

‘‘ນຄເຣ ຫໍສວຕິຍາ, ອໂຫສິໍ ຠຕໂກ ຕທາ;

ອາໂມທິຕໍ ຊນໍ ທິສ຺ວາ, ເອວໍ ຈິນ຺ເຕສຫໍ ຕທາ.

‘‘ອຸຬາໂຣ ຠຄວາ ເນໂສ, ຍສ຺ສ ຘາຕຸຆເຣ ທິສໍ;

ອິມາ ຈ ຊນຕາ ຕຸຏ຺ຐາ, ກາຣໍ ກຸພ຺ພໍ ນ ຕປ຺ປເຣ.

‘‘ອຫມ຺ປິ ກາຣໍ ກສ຺ສາມິ, ໂລກນາຖສ຺ສ ຕາທິໂນ;

ຕສ຺ສ ຘມ຺ເມສຸ ທາຍາໂທ, ຠວິສ຺ສາມິ ອນາຄເຕ.

‘‘ສຸໂຘຕໍ ຣຊເກນາຫໍ, ອຸຕ຺ຕເຣຍ຺ຍໍ ປຏໍ ມມ;

ເວຬຄ຺ເຄ ອາລຄ຺ເຄຕ຺ວານ, ຘຊໍ ອຸກ຺ຂິປິມມ຺ພເຣ.

‘‘ອຠິສມ຺ມຕໂກ ຄຍ຺ຫ, ອມ຺ພເຣ ຫາສິ ເມ ຘຊໍ;

ວາເຕຣິຕໍ ຘຊໍ ທິສ຺ວາ, ຠິຍ຺ໂຍ ຫາສໍ ຊເນສຫໍ.

‘‘ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທຕ຺ວາ, ສມຓໍ ອຸປສງ຺ກມິໍ;

ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ, ວິປາກໍ ປຸຈ຺ຉຫໍ ຘເຊ.

‘‘ໂສ ເມ ກເຖສິ ອານນ຺ທີ, ປີຕິສຎ຺ຊນນໍ ມມ;

ຕສ຺ສ ຘຊສ຺ສ ວິປາກໍ, ອນຸໂຠສ຺ສສິ ສພ຺ພທາ.

‘‘ຫຕ຺ຖິອສ຺ສຣຖາປຕ຺ຕີ, ເສນາ ຈ ຈຕຸຣງ຺ຄິນີ;

ປຣິວາເຣສ຺ສນ຺ຕິ ຕໍ ນິຈ຺ຈໍ, ຘຊທານສ຺ສິທໍ ຜລໍ.

‘‘ສຏ຺ຐິຕູຣິຍສຫສ຺ສານິ, ເຠຣິໂຍ ສມລງ຺ກຕາ;

ປຣິວາເຣສ຺ສນ຺ຕິ ຕໍ ນິຈ຺ຈໍ, ຘຊທານສ຺ສິທໍ ຜລໍ.

‘‘ຉຬສີຕິ ສຫສ຺ສານິ, ນາຣິໂຍ ສມລງ຺ກຕາ;

ວິຈິຕ຺ຕວຕ຺ຖາຠຣຓາ, ອາມຸກ຺ກມຓິກຸຓ຺ຑລາ.

‘‘ອຬາຣປມ຺ຫາ ຫສຸລາ, ສຸສຎ຺ຎາ ຕນຸມຊ຺ຌິມາ;

ປຣິວາເຣສ຺ສນ຺ຕິ ຕໍ ນິຈ຺ຈໍ, ຘຊທານສ຺ສິທໍ ຜລໍ.

‘‘ຕິໍສກປ຺ປສຫສ຺ສານິ, ເທວໂລເກ ຣມິສ຺ສສິ;

ອສີຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ເທວິນ຺ໂທ, ເທວຣຊ຺ຊໍ ກຣິສ຺ສສິ.

‘‘ສຫສ຺ສກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຣາຊາ ຈ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ຠວິສ຺ສຕິ;

ປເທສຣຊ຺ຊໍ ວິປຸລໍ, ຄຓນາໂຕ ອສງ຺ຂິຍໍ.

‘‘ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສມ຺ຫິ, ໂອກ຺ກາກກຸລສມ຺ຠໂວ;

ໂຄຕໂມ ນາມ ໂຄຕ຺ເຕນ, ສຕ຺ຖາ ໂລເກ ຠວິສ຺ສຕິ.

‘‘ເທວໂລກາ ຈວິຕ຺ວານ, ສຸກ຺ກມູເລນ ໂຈທິໂຕ;

ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ສຎ຺ຎຸຕ຺ໂຕ, ພ຺ຣຫ຺ມພນ຺ຘຸ ຠວິສ຺ສສິ.

‘‘ອສີຕິໂກຏິໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ, ທາເສ ກມ຺ມກເຣ ພຫູ;

ໂຄຕມສ຺ສ ຠຄວໂຕ, ສາສເນ ປພ຺ພຊິສ຺ສສິ.

‘‘ອາຣາຘຍິຕ຺ວາ ສມ຺ພຸທ຺ຘໍ, ໂຄຕມໍ ສກ຺ຍປຸງ຺ຄວໍ;

ອຸປວາໂຓຕິ ນາເມນ, ເຫສ຺ສສິ ສຕ຺ຖຸ ສາວໂກ.

‘‘ສຕສຫສ຺ເສ ກຕໍ ກມ຺ມໍ, ຜລໍ ທສ຺ເສສິ ເມ ອິຘ;

ສຸມຸຕ຺ໂຕ ສຣເວໂຄວ, ກິເລເສ ຌາປຍິໍ ມມ.

‘‘ຈກ຺ກວຕ຺ຕິສ຺ສ ສນ຺ຕສ຺ສ, ຈາຕຸທ຺ທີປິສ຺ສຣສ຺ສ ເມ;

ຕີຓິ ໂຍຊນານິ ສາມນ຺ຕາ, ອຸສ຺ສີຍນ຺ຕິ ຘຊາ ສທາ.

‘‘ສຕສຫສ຺ສິໂຕ ກປ຺ເປ, ຍໍ ກມ຺ມມກຣິໍ ຕທາ;

ທຸຄ຺ຄຕິໍ ນາຠິຊານາມິ, ຘຊທານສ຺ສິທໍ ຜລໍ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຖາຍສ຺ມາ ອຸປວາໂຓ ຠຄວໂຕ ອຸປຏ຺ຐາໂກ ອໂຫສິ. ເຕນ ຈ ສມເຍນ ຠຄວໂຕ ວາຕາພາໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ເຖຣສ຺ສ ຈ ຄິຫິສຫາໂຍ ເທວຫິໂຕ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປຏິວສຕິ. ໂສ ເຖຣໍ ຈຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ປເວເທສິ. ອຖາຍສ຺ມາ ອຸປວາໂຓ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ຕສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ນິເວສນໍ ອຸປຄຈ຺ຉິ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ‘‘ເກນຈິ ອຎ຺ເຎນ ປໂຍຊເນນ ເຖໂຣ ອາຄໂຕ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ, ‘‘ວເທຍ຺ຍາຖ, ຠນ຺ເຕ, ເກນຕ຺ໂຖ’’ຕິ ອາຫ. ເຖໂຣ ຕສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ປໂຍຊນໍ ອາຈິກ຺ຂນ຺ໂຕ –

໑໘໕. ‘‘ອຣຫໍ ສຸຄໂຕ ໂລເກ, ວາເຕຫາພາຘິໂກ ມຸນິ;

ສເຈ ອຸຓ຺ໂຫທກໍ ອຕ຺ຖິ, ມຸນິໂນ ເທຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ.

໑໘໖. ‘‘ປູຊິໂຕ ປູຊເນຍ຺ຍານໍ, ສກ຺ກເຣຍ຺ຍານ ສກ຺ກໂຕ;

ອປຈິໂຕປເຈຍ຺ຍານໍ, ຕສ຺ສ ອິຈ຺ຉາມິ ຫາຕເວ’’ຕິ. – ຄາຖາທ຺ວຍໍ ອຠາສິ;

ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ໂຍ ອິມສ຺ມິໍ ໂລເກ ປູຊເນຍ຺ຍານໍ ປູເຊຕພ຺ເພຫິ ສກ຺ກາທີຫິ ເທເວຫິ ມຫາພ຺ຣຫ຺ມາທີຫິ ຈ ພ຺ຣຫ຺ເມຫິ ປູຊິໂຕ, ສກ຺ກເຣຍ຺ຍານໍ ສກ຺ກາຕພ຺ເພຫິ ພິມ຺ພິສາຣໂກສລຣາຊາທີຫິ ສກ຺ກໂຕ, ອປເຈຍ຺ຍານໍ ອປຈາຍິຕພ຺ເພຫິ ມເຫສີຫິ ຂີຓາສເວຫິ ອປຈິໂຕ, ກິເລເສຫິ ອາຣກຕ຺ຕາທິນາ ອຣຫໍ, ໂສຠນຄມນາທິນາ ສຸຄໂຕ ສພ຺ພຎ຺ຎູ ມຸນິ ມຍ຺ຫໍ ສຕ຺ຖາ ເທວເທໂວ ສກ຺ການໍ ອຕິສກ຺ໂກ ພ຺ຣຫ຺ມານໍ ອຕິພ຺ຣຫ຺ມາ, ໂສ ທານິ ວາເຕຫິ ວາຕເຫຕຸ ວາຕກ຺ໂຂຠນິມິຕ຺ຕໍ ອາພາຘິໂກ ຊາໂຕ. ສເຈ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອຸຓ຺ໂຫທກໍ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ສ ວາຕາພາຘວູປສມນຕ຺ຖໍ ຕໍ ຫາຕເວ ອຸປເນຕຸໍ ອິຈ຺ຉາມີຕິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຸຓ຺ໂຫທກໍ ຕທນຸຣູປໍ ວາຕາຣຫຎ຺ຈ ເຠສຊ຺ຊໍ ຠຄວໂຕ ອຸປນາເມສິ. ເຕນ ຈ ສຕ຺ຖຸ ໂຣໂຄ ວູປສມິ. ຕສ຺ສ ຠຄວາ ອນຸໂມທນໍ ອກາສີຕິ.