໒. ປິຓ຺ໂຑລຠາຣທ຺ວາຊຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ນຍິທໍ ອນເຍນາຕິອາທິກາ ອາຍສ຺ມໂຕ ປິຓ຺ໂຑລຠາຣທ຺ວາຊຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍໍ ກິຣ ປທຸມຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ສີຫໂຍນິຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ປພ຺ພຕຄຸຫາຍໍ ວິຫຣຕິ. ຠຄວາ ຕສ຺ສ ອນຸຄ຺ຄຫໍ ກາຕຸໍ ໂຄຈຣາຍ ປກ຺ກນ຺ຕກາເລ ສຍນຄຸຫໍ ປວິສິຕ຺ວາ ນິໂຣຘໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິສີທິ. ສີໂຫ ໂຄຈຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ນິວຕ຺ໂຕ ຄຸຫາທ຺ວາເຣ ຠຄວນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ຫຏ຺ຐຕຸຏ຺ໂຐ ຊລຊຖລຊປຸປ຺ເຜຫິ ປູຊໍ ກຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທນ຺ໂຕ ຠຄວໂຕ ອາຣກ຺ຂຕ຺ຖາຍ ອຣຎ຺ເຎ ວາຬມິເຄ ອປເນຕຸໍ ຕີສຸ ເວລາສຸ ສີຫນາທໍ ນທນ຺ໂຕ ພຸທ຺ຘຄຕາຍ ສຕິຍາ ອຏ຺ຐາສິ. ຍຖາ ປຐມທິວສໍ, ເອວໍ ສຕ຺ຕາຫໍ ປູເຊສິ. ຠຄວາ ສຕ຺ຕາຫຈ຺ຈເຍນ ນິໂຣຘາ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ‘‘ວຕ຺ຕິສ຺ສຕິ ອິມສ຺ສ ເອຕ຺ຕໂກ ອຸປນິສ຺ສໂຍ’’ຕິ ຕສ຺ສ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ເສວ ອາກາສໍ ປກ຺ຂນ຺ທິຕ຺ວາ ວິຫາຣເມວ ຄໂຕ. ສີໂຫ ປາລິເລຍ຺ຍກຫຕ຺ຖີ ວິຍ ພຸທ຺ຘວິໂຍຄທຸກ຺ຂໍ ອຘິວາເສຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ຫໍສວຕີນຄເຣ ມຫາໂຠຄກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ນຄຣວາສີຫິ ສທ຺ຘິໍ ວິຫາຣໍ ຄໂຕ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຸຕ຺ວາ ສຕ຺ຕາຫໍ ມຫາທານໍ ປວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຍາວຊີວໍ ປຸຎ຺ຎານິ ກຕ຺ວາ ອປຣາປຣໍ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອມ຺ຫາກໍ ຠຄວໂຕ ກາເລ ໂກສມ຺ພິຍໍ ຣຎ຺ໂຎ ອຸເຕນສ຺ສ ປຸໂຣຫິຕປຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ ຠາຣທ຺ວາໂຊ ນາມ ນາເມນ. ໂສ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ຕໂຍ ເວເທ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຎ຺ຈ ມາຓວກສຕານິ ມນ຺ເຕ ວາເຈນ຺ໂຕ ມຫຄ຺ຆສຠາເວນ ອນນຸຣູປາຈາຣຕ຺ຕາ ເຕຫິ ປຣິຈ຺ຈຊ຺ຊນ຺ໂຕ ຣາຊຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ຈ ລາຠສກ຺ກາຣໍ ທິສ຺ວາ ສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ໂຠຊເນ ອມຕ຺ຕຎ຺ຎູ ຫຸຕ຺ວາ ວິຈຣນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາຣາ ອຸປາເຍນ ມຕ຺ຕຎ຺ຎຸຕາຍ ປຕິຏ຺ຐາປິໂຕ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ນຈິຣສ຺ເສວ ຉຬຠິຎ຺ໂຎ ອໂຫສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໒.໕໐.໑໐໔-໑໐໙) –

‘‘ມິຄລຸທ຺ໂທ ປຸເຣ ອາສິໍ, ວິປິເນ ວິຈຣໍ ຕທາ;

ອທ຺ທສໍ ວິຣຊໍ ພຸທ຺ຘໍ, ສພ຺ພຘມ຺ມານ ປາຣຄຸໍ.

‘‘ປິຍາລຜລມາທາຍ, ພຸທ຺ຘເສຏ຺ຐສ຺ສທາສຫໍ;

ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕສ຺ສ ວີຣສ຺ສ, ປສນ຺ໂນ ເສຫິ ປາຓິຠິ.

‘‘ເອກຕິໍເສ ອິໂຕ ກປ຺ເປ, ຍໍ ຜລໍ ອທທິໍ ຕທາ;

ທຸຄ຺ຄຕິໍ ນາຠິຊານາມິ, ຜລທານສ຺ສິທໍ ຜລໍ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ຉຬຠິຎ຺ໂຎ ປນ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ຠຄວໂຕ ສມ຺ມຸຂາ ຍໍ ສາວເກຫິ ປຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ມຍາ ປຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ຈ ‘‘ຍສ຺ສ ມຄ຺ເຄ ວາ ຜເລ ວາ ກງ຺ຂາ ອຕ຺ຖິ, ໂສ ມໍ ປຸຈ຺ຉຕູ’’ຕິ ສີຫນາທໍ ນທິ. ເຕນ ຕໍ ຠຄວາ, ‘‘ເອຕທຄ຺ຄໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມມ ສາວການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ສີຫນາທິການໍ ຍທິທໍ ປິຓ຺ໂຑລຠາຣທ຺ວາໂຊ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໑.໑໘໘, ໑໙໕) ເອຕທຄ຺ເຄ ຐເປສິ. ໂສ ເອກທິວສໍ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕິກໍ ອຸປຄຕໍ ຄິຫິກາເລ ສຫາຍຠູຕໍ ມຈ຺ຉຣິໍ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ອນຸກມ຺ປມາໂນ ຕສ຺ສ ທານກຖໍ ກເຖຕ຺ວາ ເຕນ ຈ ‘‘ອຍໍ ມມ ຘນໍ ວິນາເສຕຸກາໂມ’’ຕິ ຠກຸຏິໍ ກຕ຺ວາປິ ‘‘ຕຸຍ຺ຫໍ ເອກຠຕ຺ຕໍ ເທມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ, ‘‘ຕໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ເທຫິ ມາ ມຍ຺ຫ’’ນ຺ຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຣິຓາເມສິ. ປຸນ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ‘‘ອຍໍ ມໍ ພຫູນໍ ທາເປຕຸກາໂມ’’ຕິ ອປ຺ປຈ຺ຈເຍ ປກາສິເຕ ທຸຕິຍທິວສໍ ຘມ຺ມເສນາປຕິນາ ສງ຺ຆຄຕາຍ ທກ຺ຂິຓາຍ ມຫປ຺ຜລຠາວປ຺ປກາສເນນ ຕໍ ປສາເທຕ຺ວາ, ‘‘ອຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ‘ອາຫາຣເຄເຘນ ມໍ ທາເນ ນີໂຍເຊສີ’ຕິ ມຎ຺ຎຕິ, ອາຫາຣສ຺ສ ປນ ມຍາ ສພ຺ພໂສ ປຣິຎ຺ຎາຕຠາວໍ ນ ຊານາຕິ, ຫນ຺ທ ນໍ ຊານາເປມີ’’ຕິ –

໑໒໓. ‘‘ນຍິທໍ ອນເຍນ ຊີວິຕໍ, ນາຫາໂຣ ຫທຍສ຺ສ ສນ຺ຕິໂກ;

ອາຫາຣຏ຺ຐິຕິໂກ ສມຸສ຺ສໂຍ, ອິຕິ ທິສ຺ວານ ຈຣາມິ ເອສນໍ.

໑໒໔. ‘‘ປງ຺ໂກຕິ ຫິ ນໍ ອເວທຍຸໍ, ຍາຍໍ ວນ຺ທນປູຊນາ ກຸເລສຸ;

ສຸຂຸມໍ ສລ຺ລໍ ທຸຣຸພ຺ພຫໍ, ສກ຺ກາໂຣ ກາປຸຣິເສນ ທຸຊ຺ຊໂຫ’’ຕິ. –

ຄາຖາທ຺ວຍໍ ອຠາສິ.

ຕຕ຺ຖ ນຍິທໍ ອນເຍນ ຊີວິຕນ຺ຕິ ອິທໍ ມມ ຊີວິຕໍ ອນເຍນ ອຎາເຍນ ເວຬຸທານປຸປ຺ຜທານາທິອເນສນາຍ ນ ໂຫຕິ ຊີວິຕນິກນ຺ຕິຍາ ອຠາວໂຕ. ນາຫາໂຣ ຫທຍສ຺ສ ສນ຺ຕິໂກຕິ ອາຫາໂຣ ຈ ອາຫຣິຍມາໂນ ມຄ຺ຄຜລຎາຓໍ ວິຍ ຫທຍສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໂຣ ນ ໂຫຕິ, ເກວລໍ ປນ ສຊ຺ຊຸກໍ ຂຸທາປຏິຆາຕມຕ຺ຕໍ ກໂຣຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອຖ ວາ ນາຫາໂຣ ຫທຍສ຺ສ ສນ຺ຕິໂກຕິ ອາຫາໂຣ ຣສຕຓ຺ຫາວຕ຺ຖຸ ເມ ຫທຍສ຺ສ ສນ຺ຕິໂກ ອາສຕ຺ໂຕ ນ ໂຫຕິ ຣສຕຓ຺ຫາຍ ເອວ ອຠາວໂຕ. ‘‘ສນ຺ຕິເກ’’ຕິປິ ປຐນ຺ຕິ. ໂຍ ຫິ ອາຫາຣຄິທ຺ໂຘ ລາຠສກ຺ກາຣປ຺ປສຸໂຕ ວິຈຣຕິ, ຕສ຺ສ ອາຫາໂຣ ຫທຍສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ນາມ ອຠິຓ຺ຫໍ ມນສິກາຕພ຺ພໂຕ. ໂຍ ປນ ປຣິຎ຺ຎາຕາຫາໂຣ, ໂສ ຕຕ຺ຖ ປຫີນຈ຺ຉນ຺ທຣາໂຄ, ນ ຕສ຺ສາຫາໂຣ ຫທຍສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ນາມ – ‘‘ກຖໍ ນຸ ໂຂ ລເຠຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິອາທິມນສິກຣຓສ຺ເສວ ອຠາວໂຕ. ຍທິ ຫິ ຊີວິຕນິກນ຺ຕິ ອາຫາຣຣສຕຓ຺ຫາ ຈ ນຕ຺ຖິ, ອຖ ກສ຺ມາ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣສີຕິ ອນຸໂຍຄໍ ມນສິ ກຕ຺ວາ ອາຫ ‘‘ອາຫາຣຏ຺ຐິຕິໂກ ສມຸສ຺ສໂຍ, ອິຕິ ທິສ຺ວານ ຈຣາມິ ເອສນ’’ນ຺ຕິ. ອາຫາໂຣ ໂຠຊນໍ ຐິຕິ ຐານໍ ປຈ຺ຈໂຍ ເອຕສ຺ສາຕິ ອາຫາຣຏ຺ຐິຕິໂກ. ‘‘ອາຫາຣປຏິພທ຺ຘວຸຕ຺ຕິໂກ ສມຸສ຺ສໂຍ ກາໂຍ’’ອິຕິ ທິສ຺ວານ ເອວໍ ຎຕ຺ວາ ອິມມຕ຺ຖໍ ພຸທ຺ຘິຍໍ ຐເປຕ຺ວາ ຈຣາມິ ເອສນໍ, ຠິກ຺ຂາປຣິເຍສນໍ ກໂຣມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ປຈ຺ຈຍນິມິຕ຺ຕໍ ກຸລານິ ອຸປສງ຺ກມນ຺ໂຕ ຕຕ຺ຖ ວນ຺ທນປູຊນາຫິ ລາຠສກ຺ກາເຣຫິ ຈ ພຊ຺ຌຕີຕິ ເອວໍ ມາທິເສສຸ ນ ຈິນ຺ເຕຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ປງ຺ໂກ’’ຕິຄາຖໍ ອຠາສິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຍາ ອຍໍ ປຈ຺ຈຍນິມິຕ຺ຕໍ ອຸປຄຕານໍ ປພ຺ພຊິຕານໍ ກຸເລສຸ ເຄຫວາສີສຸ ປວຕ຺ຕິສ຺ສຕິ ຄຸຓສມ຺ຠາວນາ ປູຊນາ ຈ, ຍສ຺ມາ ຕໍ ອຠາວິຕຕ຺ຕານໍ ໂອສີທາປນຏ຺ເຐນ ມລີນຠາວກຣເຓນ ຈ ປງ຺ໂກ ກທ຺ທໂມຕິ ພຸທ຺ຘາທໂຍ ອເວທຍຸໍ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສຸໍ ປເວເທສຸໍ ວາ, ຕສ຺ມາ ສາ ສປ຺ປຸຣິສານໍ ພນ຺ຘາຍ ນ ໂຫຕິ ສກ຺ກາຣາສາຍ ປເຄວ ປຫີນຕ຺ຕາ. ອສປ຺ປຸຣິສສ຺ສ ປນ ສກ຺ກາຣາສາ ທຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍສຠາວຕາຍ ປີຬາຊນນໂຕ ອນ຺ໂຕ ຕຸທນໂຕ ອຸທ຺ຘຣິຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍໂຕ ຈ ສຸຂຸມໍ ສລ຺ລໍ ທຸຣຸພ຺ພຫໍ. ຕໂຕ ເອວ ເຕນ ສກ຺ກາໂຣ ກາປຸຣິເສນ ທຸຊ຺ຊໂຫ ທຸຣຸພ຺ພເຫຍ຺ໂຍ ຕສ຺ສ ປຫານປຏິປຕ຺ຕິຍາ ອປ຺ປຏິປຊ຺ຊນໂຕ, ສກ຺ກາຣາສາປຫາເນນ ປຫີໂນ ໂຫຕີຕິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເຖເຣ ອຠິປ຺ປສນ຺ໂນ ອໂຫສິ.

ປິຓ຺ໂຑລຠາຣທ຺ວາຊຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.