໑໐. ວສຠຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ປຸພ຺ເພ ຫນຕິ ອຕ຺ຕານນ຺ຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ວສຠຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ປຸຎ຺ຎານິ ອຸປຈິນນ຺ໂຕ ພຸທ຺ຘສຸຎ຺ເຎ ໂລເກ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ວິຊ຺ຊາສິປ຺ເປສຸ ນິປ຺ຜຕ຺ຕິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເນກ຺ຂມ຺ມຊ຺ຌາສຍຕາຍ ຆຣາວາສໍ ປຫາຍ ຕາປສປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຈຸທ຺ທສສຫສ຺ສຕາປສປຣິວາໂຣ ຫິມວນ຺ຕສ຺ສ ອວິທູເຣ ສມຄ຺ເຄ ນາມ ປພ຺ພເຕ ອສ຺ສມໍ ກາເຣຕ຺ວາ ວສນ຺ໂຕ ຌານາຠິຎ຺ຎາໂຍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຕາປສານໍ ໂອວາທານຸສາສນິໂຍ ເທນ຺ໂຕ ເອກທິວສໍ ເອວໍ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຫໍ ໂຂ ທານິ ອິເມຫິ ຕາປເສຫິ ສກ຺ກໂຕ ຄຣຸກໂຕ ປູຊິໂຕ ວິຫຣາມິ, ມຍາ ປນ ປູເຊຕພ຺ໂພ ນ ອຸປລພ຺ຠຕິ, ທຸກ຺ໂຂ ໂຂ ປນາຍໍ ໂລເກ ຍທິທໍ ອຄຣຸວາໂສ’’ຕິ. ເອວໍ ປນ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາຣຕາຍ ປຸຣິມພຸທ຺ຘານໍ ເຈຕິເຍ ອຕ຺ຕນາ ກຕໍ ປູຊາສກ຺ກາຣໍ ອນຸສ຺ສຣິຕ຺ວາ ‘‘ຍໍນູນາຫໍ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ປຸລິນເຈຕິຍໍ ກຕ຺ວາ ປູຊໍ ກເຣຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ຫຏ຺ຐຕຸຏ຺ໂຐ ອິທ຺ຘິຍາ ປຸລິນຖູປໍ ສຸວຓ຺ຓມຍໍ ມາເປຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓມຍາທີຫິ ຕິສຫສ຺ສມຕ຺ເຕຫິ ປຸປ຺ເຜຫິ ເທວສິກໍ ປູຊໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ຍາວຕາຍຸກໍ ປຸຎ຺ຎານິ ກຕ຺ວາ ອປຣິຫີນຊ຺ຌາໂນ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ. ຕຕ຺ຖປິ ຍາວຕາຍຸກໍ ຐຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ຕາວຕິໍເສ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອປຣາປຣໍ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ເວສາລິຍໍ ລິຈ຺ຉວິຣາຊກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວສໂຠຕິ ລທ຺ຘນາໂມ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ຠຄວໂຕ ເວສາລິຄມເນ ພຸທ຺ຘານຸຠາວໍ ທິສ຺ວາ ປຏິລທ຺ຘສທ຺ໂຘ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ນຈິຣສ຺ເສວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໒.໕໐.໕໗-໙໒) –

‘‘ຫິມວນ຺ຕສ຺ສາວິທູເຣ, ສມຄ຺ໂຄ ນາມ ປພ຺ພໂຕ;

ອສ຺ສໂມ ສຸກໂຕ ມຍ຺ຫໍ, ປຓ຺ຓສາລາ ສຸມາປິຕາ.

‘‘ນາຣໂທ ນາມ ນາເມນ, ຊຏິໂລ ອຸຄ຺ຄຕາປໂນ;

ຈຕຸທ຺ທສສຫສ຺ສານິ, ສິສ຺ສາ ປຣິຈຣນ຺ຕິ ມໍ.

‘‘ປຏິສລ຺ລີນໂກ ສນ຺ໂຕ, ເອວໍ ຈິນ຺ເຕສຫໍ ຕທາ;

ສພ຺ໂພ ຊໂນ ມໍ ປູເຊຕິ, ນາຫໍ ປູເຊມິ ກິຎ຺ຈນໍ.

‘‘ນ ເມ ໂອວາທໂກ ອຕ຺ຖິ, ວຕ຺ຕາ ໂກຈິ ນ ວິຊ຺ຊຕິ;

ອນາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາໂຍ, ວເນ ວາສໍ ອຸເປມຫໍ.

‘‘ອຸປາສມາໂນ ຍມຫໍ, ຄຣຸຈິຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐເຫ;

ໂສ ເມ ອາຈຣິໂຍ ນຕ຺ຖິ, ວນວາໂສ ນິຣຕ຺ຖໂກ.

‘‘ອາຍາຄໍ ເມ ຄເວສິສ຺ສໍ, ຄຣຸໍ ຠາວນິຍໍ ຕຖາ;

ສາວສ຺ສໂຍ ວສິສ຺ສາມິ, ນ ໂກຈິ ຄຣຫິສ຺ສຕິ.

‘‘ອຸຕ຺ຕານກູລາ ນທິກາ, ສຸປຕິຕ຺ຖາ ມໂນຣມາ;

ສໍສຸທ຺ຘປຸລິນາກິຓ຺ຓາ, ອວິທູເຣ ມມສ຺ສມໍ.

‘‘ນທິໍ ອມຣິກໍ ນາມ, ອຸປຄນ຺ຕ຺ວານຫໍ ຕທາ;

ສໍວຑ຺ຒຍິຕ຺ວາ ປຸລິນໍ, ອກໍ ປຸລິນເຈຕິຍໍ.

‘‘ເຍ ເຕ ອເຫສຸໍ ສມ຺ພຸທ຺ຘາ, ຠວນ຺ຕກຣຓາ ມຸນີ;

ເຕສໍ ເອຕາທິໂສ ຖູໂປ, ຕໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ກໂຣມຫໍ.

‘‘ກຣິຕ຺ວາ ປຸລິນໍ ຖູປໍ, ໂສວຓ຺ຓໍ ມາປຍິໍ ອຫໍ;

ໂສຓ຺ຓກິງ຺ກຓິປຸປ຺ຜານິ, ສຫສ຺ເສ ຕີຓິ ປູຊຍິໍ.

‘‘ສາຍປາຕໍ ນມສ຺ສາມິ, ເວທຊາໂຕ ກຕຎ຺ຊລີ;

ສມ຺ມຸຂາ ວິຍ ສມ຺ພຸທ຺ຘໍ, ວນ຺ທິໍ ປຸລິນເຈຕິຍໍ.

‘‘ຍທາ ກິເລສາ ຊາຍນ຺ຕິ, ວິຕກ຺ກາ ເຄຫນິສ຺ສິຕາ;

ສຣາມິ ສຸກຕໍ ຖູປໍ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂາມິ ຕາວເທ.

‘‘ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣໍ, ສຕ຺ຖວາຫໍ ວິນາຍກໍ;

ກິເລເສ ສໍວເສຍ຺ຍາສິ, ນ ຍຸຕ຺ຕໍ ຕວ ມາຣິສ.

‘‘ສຫ ອາວຊ຺ຊິເຕ ຖູເປ, ຄາຣວໍ ໂຫຕິ ເມ ຕທາ;

ກຸວິຕກ຺ເກ ວິໂນເທສິໍ, ນາໂຄ ຕຸຕ຺ຕຏ຺ຏິໂຕ ຍຖາ.

‘‘ເອວໍ ວິຫຣມານໍ ມໍ, ມຈ຺ຈຸຣາຊາຠິມທ຺ທຖ;

ຕຕ຺ຖ ກາລງ຺ກໂຕ ສນ຺ໂຕ, ພ຺ຣຫ຺ມໂລກມຄຈ຺ຉຫໍ.

‘‘ຍາວຕາຍຸໍ ວສິຕ຺ວານ, ຕິທິເວ ອຸປປຊ຺ຊຫໍ;

ອສີຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ເທວິນ຺ໂທ, ເທວຣຊ຺ຊມກາຣຍິໍ.

‘‘ສຕານໍ ຕີຓິກ຺ຂຕ຺ຕຸຎ຺ຈ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ອໂຫສຫໍ;

ປເທສຣຊ຺ຊໍ ວິປຸລໍ, ຄຓນາໂຕ ອສງ຺ຂິຍໍ.

‘‘ໂສຓ຺ຓກິງ຺ກຓິປຸປ຺ຜານໍ, ວິປາກໍ ອນຸໂຠມຫໍ;

ຘາຕີສຕສຫສ຺ສານິ, ປຣິວາເຣນ຺ຕິ ມໍ ຠເວ.

‘‘ຖູປສ຺ສ ປຣິຈິຓ຺ຓຕ຺ຕາ, ຣໂຊຊລ຺ລໍ ນ ລິມ຺ປຕິ;

ຄຕ຺ເຕ ເສທາ ນ ມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ສຸປ຺ປຠາໂສ ຠວາມຫໍ.

‘‘ອໂຫ ເມ ສຸກໂຕ ຖູໂປ, ສຸທິຏ຺ຐາມຣິກາ ນທີ;

ຖູປໍ ກຕ຺ວານ ປຸລິນໍ, ປຕ຺ໂຕມ຺ຫິ ອຈລໍ ປທໍ.

‘‘ກຸສລໍ ກຕ຺ຕຸກາເມນ, ຊນ຺ຕຸນາ ສາຣຄາຫິນາ;

ນຕ຺ຖິ ເຂຕ຺ຕໍ ອເຂຕ຺ຕໍ ວາ, ປຏິປຕ຺ຕີວ ສາຘກາ.

‘‘ຍຖາປິ ພລວາ ໂປໂສ, ອຓ຺ຓວໍຕຣິຕຸສ຺ສເຫ;

ປຣິຕ຺ຕໍ ກຏ຺ຐມາທາຍ, ປກ຺ຂນ຺ເທຍ຺ຍ ມຫາສຣໍ.

‘‘ອິມາຫໍ ກຏ຺ຐໍ ນິສ຺ສາຍ, ຕຣິສ຺ສາມິ ມໂຫທຘິໍ;

ອຸສ຺ສາເຫນ ວີຣິເຍນ, ຕເຣຍ຺ຍ ອຸທຘິໍ ນໂຣ.

‘‘ຕເຖວ ເມ ກຕໍ ກມ຺ມໍ, ປຣິຕ຺ຕໍ ໂຖກກຎ຺ຈ ຍໍ;

ຕໍ ກມ຺ມໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ, ສໍສາຣໍ ສມຕິກ຺ກມິໍ.

‘‘ປຈ຺ຉິເມ ຠເວ ສມ຺ປຕ຺ເຕ, ສຸກ຺ກມູເລນ ໂຈທິໂຕ;

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປຸເຣ ຊາໂຕ, ມຫາສາເລ ສຸອຑ຺ຒເກ.

‘‘ສທ຺ຘາ ມາຕາ ປິຕາ ມຍ຺ຫໍ, ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສຣຓໍ ຄຕາ;

ອຸໂຠ ທິຏ຺ຐປທາ ເອເຕ, ອນຸວຕ຺ຕນ຺ຕິ ສາສນໍ.

‘‘ໂພຘິປປຏິກໍ ຄຍ຺ຫ, ໂສຓ຺ຓຖູປມກາຣຍຸໍ;

ສາຍປາຕໍ ນມສ຺ສນ຺ຕິ, ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕສ຺ສ ສມ຺ມຸຂາ.

‘‘ອຸໂປສຖມ຺ຫິ ທິວເສ, ໂສຓ຺ຓຖູປໍ ວິນີຫຣຸໍ;

ພຸທ຺ຘສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ກິຕ຺ເຕນ຺ຕາ, ຕິຍາມໍ ວີຕິນາມຍຸໍ.

‘‘ສຫ ທິສ຺ວານຫໍ ຖູປໍ, ສຣິໍ ປຸລິນເຈຕິຍໍ;

ເອກາສເນ ນິສີທິຕ຺ວາ, ອຣຫຕ຺ຕມປາປຸຓິໍ.

‘‘ຄເວສມາໂນ ຕໍ ວີຣໍ, ຘມ຺ມເສນາປຕິທ຺ທສໍ;

ອຄາຣາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວານ, ປພ຺ພຊິໍ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ.

‘‘ຊາຕິຍາ ສຕ຺ຕວສ຺ເສນ, ອຣຫຕ຺ຕມປາປຸຓິໍ;

ອຸປສມ຺ປາທຍີ ພຸທ຺ໂຘ, ຄຸຓມຎ຺ຎາຍ ຈກ຺ຂຸມາ.

‘‘ທາຣເກເນວ ສນ຺ເຕນ, ກິຣິຍໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ ມຍາ;

ກຕໍ ເມ ກຣຓີຍຊ຺ຊ, ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕສ຺ສ ສາສເນ.

‘‘ສພ຺ພເວຣຠຍາຕີໂຕ, ສພ຺ພສງ຺ຄາຕິໂຄ ອິສິ;

ສາວໂກ ເຕ ມຫາວີຣ, ໂສຓ຺ຓຖູປສ຺ສິທໍ ຜລໍ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຣຫຕ຺ຕໍ ປນ ປຕ຺ວາ ທາຍການຸຄ຺ຄຫໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ເຕຫິ ອຸປນີເຕ ປຈ຺ຈເຍ ນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ຍຖາລທ຺ເຘເຍວ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ. ຕໍ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ ‘‘ອຍໍ ກາຍທຬ຺ຫິພຫຸໂລ ອຣກ຺ຂິຕຈິຕ຺ໂຕ’’ຕິ ມຎ຺ຎມານາ ອວມຎ຺ຎນ຺ຕິ. ເຖໂຣ ຕໍ ອຄເຓນ຺ໂຕວ ວິຫຣຕິ. ຕສ຺ສ ປນ ອວິທູເຣ ອຎ຺ຎຕໂຣ ກຸຫກຠິກ຺ຂຸ ປາປິຈ຺ໂຉ ສມາໂນ ອປ຺ປິຈ຺ໂຉ ວິຍ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ວິຍ ອຕ຺ຕານໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ໂລກໍ ວຎ຺ເຈນ຺ໂຕ ວິຫຣຕິ. ມຫາຊໂນ ຕໍ ອຣຫນ຺ຕໍ ວິຍ ສມ຺ຠາເວຕິ. ອຖສ຺ສ ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ຎຕ຺ວາ ເຖຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ກິໍ ນາມ ກຸຫໂກ ກໂຣຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ເຖໂຣ ປາປິຈ຺ຉໍ ຄຣຫນ຺ໂຕ –

໑໓໙. ‘‘ປຸພ຺ເພ ຫນຕິ ອຕ຺ຕານໍ, ປຈ຺ຉາ ຫນຕິ ໂສ ປເຣ;

ສຸຫຕໍ ຫນ຺ຕິ ອຕ຺ຕານໍ, ວີຕໍເສເນວ ປກ຺ຂິມາ.

໑໔໐. ‘‘ນ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ພຫິວຓ຺ໂຓ, ອນ຺ໂຕວຓ຺ໂຓ ຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ;

ຍສ຺ມິໍ ປາປານິ ກມ຺ມານິ, ສ ເວ ກຓ຺ໂຫ ສຸຊມ຺ປຕີ’’ຕິ. – ຄາຖາທ຺ວຍມາຫ;

ຕຕ຺ຖ ປຸພ຺ເພ ຫນຕິ ອຕ຺ຕານນ຺ຕິ ກຸຫກປຸຄ຺ຄໂລ ອຕ຺ຕໂນ ກຸຫກວຸຕ຺ຕິຍາ ໂລກໍ ວຎ຺ເຈນ຺ໂຕ ປາປິຈ຺ຉຕາທີຫິ ປາປຘມ຺ເມຫິ ປຐມເມວ ອຕ຺ຕານໍ ຫນຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ກຸສລໂກຏ຺ຐາສໍ ວິນາເສຕິ. ປຈ຺ຉາ ຫນຕິ ໂສ ປເຣຕິ ໂສ ກຸຫໂກ ປຐມໍ ຕາວ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ອຕ຺ຕານໍ ຫນ຺ຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ປເຣ ເຍຫິ ‘‘ອຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ເປສໂລ ອຣິໂຍ’’ຕິ ວາ ສມ຺ຠາເວນ຺ເຕຫິ ກາຣາ ກຕາ, ເຕ ຫນຕິ ເຕສໍ ກາຣານິ ອຕ຺ຕນິ ກຕານິ ອມຫປ຺ຜລານິ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຍວິນາສເນນ ວິນາເສຕິ. ສຕິປິ ກຸຫກສ຺ສ ອຸຠຍຫນເນ ອຕ຺ຕຫນເນ ປນ ອຍໍ ວິເສໂສຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ສຸຫຕໍ ຫນ຺ຕິ ອຕ຺ຕານນ຺ຕິ. ໂສ ກຸຫໂກ ອຕ຺ຕານໍ ຫນນ຺ໂຕ ສຸຫຕໍ ກຕ຺ວາ ຫນ຺ຕິ ວິນາເສຕິ, ຍຖາ ກິໍ? ວີຕໍເສເນວ ປກ຺ຂິມາຕິ, ວີຕໍໂສຕິ ທີປກສກຸໂຓ, ເຕນ. ປກ຺ຂິມາຕິ ສາກຸຓິໂກ. ຍຖາ ເຕນ ວີຕໍສສກຸເຓນ ອຎ຺ເຎ ສກຸເຓ ວຎ຺ເຈຕ຺ວາ ຫນນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕານໍ ອິຘ ໂລເກປິ ຫນຕິ ວິຎ຺ຎຸຄຣຫສາວຊ຺ຊສຠາວາທິນາ, ສມ຺ປຣາຍໍ ປນ ທຸຄ຺ຄຕິປຣິກ຺ກິເລເສນ ຫນຕິເຍວ, ນ ປນ ເຕ ສກຸເຓ ປຈ຺ຉາ ຫນ຺ຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ເອວໍ ກຸຫໂກປິ ໂກຫຎ຺ເຎນ ໂລກໍ ວຎ຺ເຈຕ຺ວາ ອິຘ ໂລເກປິ ອຕ຺ຕານໍ ຫນຕິ ວິປ຺ປຏິສາຣວິຎ຺ຎຸຄຣຫາທີຫິ, ປຣໂລເກປິ ທຸຄ຺ຄຕິປຣິກ຺ກິເລເສຫິ, ນ ປນ ເຕ ປຈ຺ຈຍທາຍເກ ອປາຍທຸກ຺ຂໍ ປາເປຕິ. ອປິຈ ກຸຫໂກ ທກ຺ຂິຓາຍ ອມຫປ຺ຜລຠາວກຣເຓເນວ ທາຍກໍ ຫນຕີຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ນ ນິປ຺ຜລຠາວກຣເຓນ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ – ‘‘ທຸສ຺ສີລສ຺ສ ມນຸສ຺ສຠູຕສ຺ສ ທານໍ ທຕ຺ວາ ສຫສ຺ສຄຸຓາ ທກ຺ຂິຓາ ປາຏິກງ຺ຂິຕພ຺ພາ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໓໗໙). ເຕນາຫ ‘‘ສຸຫຕໍ ຫນ຺ຕິ ອຕ຺ຕານ’’ນ຺ຕິ.

ເອວໍ ພາຫິຣປຣິມຊ຺ຊນມຕ຺ເຕ ຐິຕາ ປຸຄ຺ຄລາ ສຸທ຺ຘາ ນາມ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ອພ຺ຠນ຺ຕຣສຸທ຺ຘິຍາ ເອວ ປນ ສຸທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ນ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ’’ຕິ ທຸຕິຍໍ ຄາຖມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ອິຣິຍາປຖສຓ຺ຐປນາທິພຫິສມ຺ປຕ຺ຕິມຕ຺ເຕນ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ນ ໂຫຕິ. ສມ຺ປຕ຺ຕິອຕ຺ໂຖ ຫິ ອິຘ ວຓ຺ຓ-ສທ຺ໂທ. ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ປນ ສີລາທິສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ໂຫຕິ, ‘‘ພາຫິຕປາໂປ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ’’ຕິ ກຕ຺ວາ. ຕສ຺ມາ ‘‘ຍສ຺ມິໍ ປາປານິ ລາມການິ ກມ຺ມານິ ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ, ເອກໍເສນ ໂສ ກຓ຺ໂຫ ນິຫີນປຸຄ຺ຄໂລ’’ຕິ ສຸຊມ຺ປຕິ, ເທວານມິນ຺ທ, ຊານາຫິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ສກ຺ໂກ ກຸຫກຠິກ຺ຂຸໍ ຕຊ຺ເຊຕ຺ວາ ‘‘ຘມ຺ເມ ວຕ຺ຕາຫີ’’ຕິ ໂອວທິຕ຺ວາ ສກຏ຺ຐານເມວ ຄໂຕ.

ວສຠຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ທຸກນິປາເຕ ປຐມວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.