໑. ອຸຕ຺ຕຣຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ທຸກນິປາເຕ ນຕ຺ຖິ ໂກຈິ ຠໂວ ນິຈ຺ໂຈຕິອາທິກາ ອາຍສ຺ມໂຕ ອຸຕ຺ຕຣຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ວິວຏ຺ຏູປນິສ຺ສຍໍ ປຸຎ຺ຎໍ ອຸປຈິນນ຺ໂຕ ສຸເມຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ວິຊ຺ຊາຘໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ອາກາເສນ ວິຈຣຕິ. ເຕນ ຈ ສມເຍນ ສຕ຺ຖາ ຕສ຺ສ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫນຕ຺ຖໍ ວນນ຺ຕເຣ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ນິສີທິ ຉພ຺ພຓ຺ຓພຸທ຺ຘຣໍສິໂຍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ໂຕ. ໂສ ອນ຺ຕລິກ຺ເຂນ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ອາກາສໂຕ ໂອຣຸຍ຺ຫ ສຸວິສຸທ຺ເຘຫິ ວິປຸເລຫິ ກຓິກາຣປຸປ຺ເຜຫິ ຠຄວນ຺ຕໍ ປູເຊສິ, ປຸປ຺ຜານິ ພຸທ຺ຘານຸຠາເວນ ສຕ຺ຖຸ ອຸປຣິ ຉຕ຺ຕາກາເຣນ ອຏ຺ຐໍສຸ, ໂສ ເຕນ ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ອປຣຠາເຄ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ຕາວຕິໍເສ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອຸຬາຣໍ ທິພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວນ຺ໂຕ ຍາວຕາຍຸກໍ ຕຕ຺ຖ ຐຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ຣາຊຄເຫ ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາລປຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ອຸຕ຺ຕໂຣຕິສ຺ສ ນາມໍ ອໂຫສິ. ໂສ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓວິຊ຺ຊາສຸ ນິປ຺ຜຕ຺ຕິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຊາຕິຍາ ຣູເປນ ວິຊ຺ຊາຍ ວເຍນ ສີລາຈາເຣນ ຈ ໂລກສ຺ສ ສມ຺ຠາວນີໂຍ ຊາໂຕ. ຕສ຺ສ ຕໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາ ວສ຺ສກາໂຣ ມຄຘມຫາມຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ຘີຕຣໍ ທາຕຸກາໂມ ຫຸຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອຘິປ຺ປາຍໍ ປເວເທສິ. ໂສ ນິສ຺ສຣຓຊ຺ຌາສຍຕາຍ ຕໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ກາເລນ ກາລໍ ຘມ຺ມເສນາປຕິໍ ປຍິຣຸປາສນ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ປຏິລທ຺ຘສທ຺ໂຘ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ວຕ຺ຕສມ຺ປນ຺ໂນ ຫຸຕ຺ວາ ເຖຣໍ ອຸປຏ຺ຐຫຕິ.

ເຕນ ຈ ສມເຍນ ເຖຣສ຺ສ ອຎ຺ຎຕໂຣ ອາພາໂຘ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ຕສ຺ສ ເຠສຊ຺ຊຕ຺ຖາຍ ອຸຕ຺ຕໂຣ ສາມເຓໂຣ ປາໂຕວ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ວິຫາຣໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ໂຕ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ຕຬາກສ຺ສ ຕີເຣ ປຕ຺ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ອຸທກສມີປໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມຸຂໍ ໂຘວຕິ. ອຖ ອຎ຺ຎຕໂຣ ອຸມງ຺ຄໂຈໂຣ ອາຣກ຺ຂປຸຣິເສຫິ ອນຸພທ຺ໂຘ ອຄ຺ຄທ຺ວາເຣເນວ ນຄຣໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປລາຍນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕນາ ຄຫິຕໍ ຣຕນຠຓ຺ຑິກໍ ສາມເຓຣສ຺ສ ປຕ຺ເຕ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປລາຍິ. ສາມເຓໂຣ ປຕ຺ຕສມີປໍ ອຸປຄໂຕ. ໂຈຣໍ ອນຸພນ຺ຘນ຺ຕາ ຣາຊປຸຣິສາ ສາມເຓຣສ຺ສ ປຕ຺ເຕ ຠຓ຺ຑິກໍ ທິສ຺ວາ, ‘‘ອຍໍ ໂຈໂຣ, ອິມິນາ ໂຈຣິຍໍ ກຕ’’ນ຺ຕິ ສາມເຓຣໍ ປຈ຺ຉາພາຫໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ວສ຺ສກາຣສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ທສ຺ເສສຸໍ. ວສ຺ສກາໂຣ ຈ ຕທາ ຣຎ຺ໂຎ ວິນິຈ຺ຉເຍ ນິຍຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ເຉຊ຺ຊເຠຊ຺ຊໍ ອນຸສາສຕິ. ໂສ ‘‘ປຸພ຺ເພ ມມ ວຈນໍ ນາທິຍິ, ສຸທ຺ຘປາສຓ຺ຑິເຍສຸ ປພ຺ພຊີ’’ຕິ ຈ ພທ຺ຘາຆາຕຕ຺ຕາ ກມ຺ມໍ ອໂສເຘຕ຺ວາວ ຊີວນ຺ຕເມວ ຕໍ ສູເລ ອຸຕ຺ຕາເສສິ.

ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ຎາຓປຣິປາກໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ຕໍ ຐານໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວິປ຺ຜຸຣນ຺ຕຫຕ຺ຖນຂມຓິມຍູຂສມ຺ຠິນ຺ນສິຕາຠຕາຍ ປຄ຺ຆຣນ຺ຕຊາຕິຫິງ຺ຄຸລກສຸວຓ຺ຓຣສຘາຣໍ ວິຍ ຊາລາຄຸຓ຺ຐິຕມຸທຸຕລຸນທີຆງ຺ຄຸລິຫຕ຺ຖໍ ອຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ສີເສ ຐເປຕ຺ວາ, ‘‘ອຸຕ຺ຕຣ, ອິທໍ ເຕ ປຸຣິມກມ຺ມສ຺ສ ຜລໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ, ຕຕ຺ຖ ຕຍາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓພເລນ ອຘິວາສນາ ກາຕພ຺ພາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຊ຺ຌາສຍານຸຣູປໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ອຸຕ຺ຕໂຣ ອມຕາຠິເສກສທິເສນ ສຕ຺ຖຸ ຫຕ຺ຖສມ຺ຜສ຺ເສນ ສຎ຺ຊາຕປ຺ປສາທໂສມນສ຺ສຕາຍ ອຸຬາຣໍ ປີຕິປາໂມຊ຺ຊໍ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ຍຖາປຣິຈິຕໍ ວິປສ຺ສນາມຄ຺ຄໍ ສມາຣູຬ຺ໂຫ ຎາຓສ຺ສ ປຣິປາກໍ ຄຕຕ຺ຕາ ສຕ຺ຖຸ ຈ ເທສນາວິລາເສນ ຕາວເທວ ມຄ຺ຄປຏິປາຏິຍາ ສພ຺ພກິເລເສ ເຂເປຕ຺ວາ ຉຬຠິຎ຺ໂຎ ອໂຫສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໒.໕໖.໕໕-໙໒) –

‘‘ສຸເມໂຘ ນາມ ສມ຺ພຸທ຺ໂຘ, ພາຕ຺ຕິໍສວຣລກ຺ຂໂຓ;

ວິເວກກາໂມ ຠຄວາ, ຫິມວນ຺ຕມຸປາຄມິ.

‘‘ອຊ຺ໂຌຄາເຫຕ຺ວາ ຫິມວນ຺ຕໍ, ອຄ຺ໂຄ ກາຣຸຓິໂກ ມຸນິ;

ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວານ, ນິສີທິ ປຣິສຸຕ຺ຕໂມ.

‘‘ວິຊ຺ຊາຘໂຣ ຕທາ ອາສິໍ, ອນ຺ຕລິກ຺ຂຈໂຣ ອຫໍ;

ຕິສູລໍ ສຸຄຕໍ ຄຍ຺ຫ, ຄຈ຺ຉາມິ ອມ຺ພເຣ ຕທາ.

‘‘ປພ຺ພຕຄ຺ເຄ ຍຖາ ອຄ຺ຄິ, ປຸຓ຺ຓມາເຍວ ຈນ຺ທິມາ;

ວນໍ ໂອຠາສເຕ ພຸທ຺ໂຘ, ສາລຣາຊາວ ຜຸລ຺ລິໂຕ.

‘‘ວນຄ຺ຄາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວານ, ພຸທ຺ຘຣໍສີຠິຘາວເຣ;

ນຬຄ຺ຄິວຓ຺ຓສງ຺ກາສາ, ທິສ຺ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາທຍິໍ.

‘‘ວິຈິນໍ ອທ຺ທສໍ ປຸປ຺ຜໍ, ກຓິກາຣໍ ເທວຄນ຺ຘິກໍ;

ຕີຓິ ປຸປ຺ຜານິ ອາທາຍ, ພຸທ຺ຘເສຏ຺ຐມປູຊຍິໍ.

‘‘ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອານຸຠາເວນ, ຕີຓິ ປຸປ຺ຜານິ ເມ ຕທາ;

ອຸທ຺ຘໍວຓ຺ຏາ ອໂຘປຕ຺ຕາ, ຉາຍໍ ກຸພ຺ພນ຺ຕິ ສຕ຺ຖຸໂນ.

‘‘ເຕນ ກມ຺ເມນ ສຸກເຕນ, ເຈຕນາປຓິຘີຫິ ຈ;

ຊຫິຕ຺ວາ ມານຸສໍ ເທຫໍ, ຕາວຕິໍສມຄຈ຺ຉຫໍ.

‘‘ຕຕ຺ຖ ເມ ສຸກຕໍ ພ຺ຍມ຺ຫໍ, ກຓິກາຣີຕິ ຎາຍຕິ;

ສຏ຺ຐິໂຍຊນມຸພ຺ເພຘໍ, ຕິໍສໂຍຊນວິຕ຺ຖຕໍ.

‘‘ສຫສ຺ສກຓ຺ຑໍ ສຕເຠຓ຺ຑຸ, ຘຊາລຸ ຫຣິຕາມຍໍ;

ສຕສຫສ຺ສນິຍ຺ຍູຫາ, ພ຺ຍມ຺ເຫ ປາຕຸຠວິໍສຸ ເມ.

‘‘ໂສຓ຺ຓມຍາ ມຓິມຍາ, ໂລຫິຕງ຺ກມຍາປິ ຈ;

ຜລິກາປິ ຈ ປລ຺ລງ຺ກາ, ເຍນິຈ຺ຉກາ ຍທິຈ຺ຉກາ.

‘‘ມຫາຣຫຎ຺ຈ ສຍນໍ, ຕູລິກາ ວິກຕີຍຸຕໍ;

ອຸທ຺ຘໂລມິຎ຺ຈ ເອກນ຺ຕໍ, ພິມ຺ໂພຫນສມາຍຸຕໍ.

‘‘ຠວນາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວານ, ຈຣນ຺ໂຕ ເທວຈາຣິກໍ;

ຍຖາ ອິຈ຺ຉາມິ ຄມນໍ, ເທວສງ຺ຆປຸຣກ຺ຂໂຕ.

‘‘ປຸປ຺ຜສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ ຕິຏ຺ຐາມິ, ອຸປຣິຈ຺ຉທນໍ ມມ;

ສມນ຺ຕາ ໂຍຊນສຕໍ, ກຓິກາເຣຫິ ຉາທິຕໍ.

‘‘ສຏ຺ຐິຕູຣິຍສຫສ຺ສານິ, ສາຍໍ ປາຕໍ ອຸປຏ຺ຐຫຸໍ;

ປຣິວາເຣນ຺ຕິ ມໍ ນິຈ຺ຈໍ, ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວມຕນ຺ທິຕາ.

‘‘ຕຕ຺ຖ ນຈ຺ເຈຫິ ຄີເຕຫິ, ຕາເຬຫິ ວາທິເຕຫິ ຈ;

ຣມາມິ ຂິຑ຺ຑາ ຣຕິຍາ, ໂມທາມິ ກາມກາມຫໍ.

‘‘ຕຕ຺ຖ ຠຸຕ຺ວາ ປິວິຕ຺ວາ ຈ, ໂມທາມິ ຕິທເສ ຕທາ;

ນາຣີຄເຓຫິ ສຫິໂຕ, ໂມທາມິ ພ຺ຍມ຺ຫມຸຕ຺ຕເມ.

‘‘ສຕານໍ ປຎ຺ຈກ຺ຂຕ຺ຕຸຎ຺ຈ, ເທວຣຊ຺ຊມກາຣຍິໍ;

ສຕານໍ ຕີຓິກ຺ຂຕ຺ຕຸຎ຺ຈ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ອໂຫສຫໍ;

ປເທສຣຊ຺ຊໍ ວິປຸລໍ, ຄຓນາໂຕ ອສງ຺ຂິຍໍ.

‘‘ຠເວ ຠເວ ສໍສຣນ຺ໂຕ, ມຫາໂຠຄໍ ລຠາມຫໍ;

ໂຠເຄ ເມ ອູນຕາ ນຕ຺ຖິ, ພຸທ຺ຘປູຊາຍິທໍ ຜລໍ.

‘‘ທຸເວ ຠເວ ສໍສຣາມິ, ເທວຕ຺ເຕ ອຖ ມານຸເສ;

ອຎ຺ຎໍ ຄຕິໍ ນ ຊານາມິ, ພຸທ຺ຘປູຊາຍິທໍ ຜລໍ.

‘‘ທຸເວ ກຸເລ ປຊາຍາມິ, ຂຕ຺ຕິເຍ ຈາປິ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ;

ນີເຈ ກຸເລ ນ ຊານາມິ, ພຸທ຺ຘປູຊາຍິທໍ ຜລໍ.

‘‘ຫຕ຺ຖິຍານໍ ອສ຺ສຍານໍ, ສິວິກໍ ສນ຺ທມານິກໍ;