໖. ເສລຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ປຣິປຸຓ຺ຓກາໂຍຕິອາທິກາ ອາຍສ຺ມໂຕ ເສລຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍໍ ກິຣ ປທຸມຸຕ຺ຕຣຠຄວໂຕ ກາເລ ກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ ຄຓປາໂມກ຺ໂຂ ຫຸຕ຺ວາ ຕີຓິ ປຸຣິສສຕານິ ສມາທເປຕ຺ວາ ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ສຕ຺ຖຸ ຄນ຺ຘກຸຏິໍ ກາເຣຕ຺ວາ ກຕປຣິໂຍສິຕາຍ ຄນ຺ຘກຸຏິຍາ ສຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ຠຄວໂຕ ມຫາທານໍ ປວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ຠິກ຺ຂູ ຈ ຕິຈີວເຣນ ອຈ຺ຉາເທສິ. ໂສ ເຕນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ເອກໍ ພຸທ຺ຘນ຺ຕຣໍ ເທວໂລເກ ເອວ ວສິຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ອງ຺ຄຸຕ຺ຕຣາເປສຸ ອາປເຓ ນາມ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄາເມ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ເສໂລຕິ ລທ຺ຘນາໂມ ອໂຫສິ. ໂສ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ຕີສຸ ເວເທສຸ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓສິປ຺ເປສຸ ຈ ນິປ຺ຜຕ຺ຕິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕີຓິ ມາຓວກສຕານິ ມນ຺ເຕ ວາເຈນ຺ໂຕ ອາປເຓ ປຏິວສຕິ. ເຕນ ຈ ສມເຍນ ສຕ຺ຖາ ສາວຕ຺ຖິໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອຑ຺ຒເຕຬສຫິ ຠິກ຺ຂຸສເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ອງ຺ຄຸຕ຺ຕຣາເປສຸ ຈາຣິກໍ ຈຣນ຺ໂຕ ເສລສ຺ສ, ອນ຺ເຕວາສິການຎ຺ຈ ຎາຓປຣິປາກໍ ທິສ຺ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ວນສຓ຺ເຑ ວິຫຣຕິ. ອຖ ເກຓິໂຍ ນາມ ຊຏິໂລ ສຕ຺ຖຸ ອາຄມນໍ ສຸຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສທ຺ຘິໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສຕ຺ຖາຣໍ ສ຺ວາຕນາຍ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ສເກ ອສ຺ສເມ ປຫູຕໍ ຂາທນີຍໍ ໂຠຊນີຍໍ ປຏິຍາເທຕິ. ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ສມເຍ ເສໂລ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສທ຺ຘິໍ ຕີຫິ ມາຓວກສເຕຫິ ຊງ຺ຆາວິຫາຣໍ ອນຸວິຈຣນ຺ໂຕ ເກຓິຍສ຺ສ ອສ຺ສມໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຊຏິເລ ກຏ຺ຐຜາລນຸທ຺ຘນສມ຺ປາທນາທິນາ ທານູປກຣຓໍ ສຊ຺ເຊນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ, ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ເຕ, ເກຓິຍ, ມຫາຍຎ຺ໂຎ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິໂຕ’’ຕິອາທິໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ເຕນ ‘‘ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ມຍາ ສ຺ວາຕນາຍ ນິມນ຺ຕິໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາວ ຫຏ຺ໂຐ ອຸທຄ຺ໂຄ ປີຕິໂສມນສ຺ສຊາໂຕ ຕາວເທວ ມາຓວເກຫິ ສທ຺ຘິໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ກຕປຏິສນ຺ຖາໂຣ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ຠຄວໂຕ ກາເຍ ພາຕ຺ຕິໍສມຫາປຸຣິສລກ຺ຂຓານິ ທິສ຺ວາ ‘‘ອິເມຫິ ລກ຺ຂເຓຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຣາຊາ ວາ ໂຫຕິ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ, ພຸທ຺ໂຘ ວາ ໂລເກ ວິວຏ຺ຏຈ຺ຉໂທ, ອຍໍ ປນ ປພ຺ພຊິໂຕ, ໂນ ຈ ໂຂ ນໍ ຊານາມິ ‘ພຸທ຺ໂຘ ວາ, ໂນ ວາ’, ສຸຕໍ ໂຂ ປນ ເມຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ວຸທ຺ຘານໍ ມຫລ຺ລການໍ ອາຈຣິຍປາຈຣິຍານໍ ຠາສມານານໍ ‘ເຍ ເຕ ຠວນ຺ຕິ ອຣຫນ຺ໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘາ, ເຕ ສເກ ວຓ຺ເຓ ຠຎ຺ຎມາເນ ອຕ຺ຕານໍ ປາຕຸກໂຣນ຺ຕີ’ຕິ ອສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຫິ ສມ຺ມຸເຂ ຐຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘຄຸເຓຫິ ອຠິຕ຺ຖວີຍມາໂນ ສາຣຊ຺ຊຕິ ມງ຺ກຸຠາວໍ ອາປຊ຺ຊຕິ ອເວສາຣຊ຺ຊປ຺ປຕ຺ຕຕາຍ ອນນຸໂຍຄກ຺ຂມຕ຺ຕາ, ຍໍນູນາຫໍ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ສມ຺ມຸຂາ ສາຣຸປ຺ປາຫິ ຄາຖາຫິ ອຠິຕ຺ຖເວຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ປນ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ –

໘໑໘. ‘‘ປຣິປຸຓ຺ຓກາໂຍ ສຸຣຸຈິ, ສຸຊາໂຕ ຈາຣຸທສ຺ສໂນ;

ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ໂຓສິ ຠຄວາ, ສຸສຸກ຺ກທາໂຐສິ ວີຣິຍວາ.

໘໑໙. ‘‘ນຣສ຺ສ ຫິ ສຸຊາຕສ຺ສ, ເຍ ຠວນ຺ຕິ ວິຍຎ຺ຊນາ;

ສພ຺ເພ ເຕ ຕວ ກາຍສ຺ມິໍ, ມຫາປຸຣິສລກ຺ຂຓາ.

໘໒໐. ‘‘ປສນ຺ນເນຕ຺ໂຕ ສຸມຸໂຂ, ພ຺ຣຫາ ອຸຊຸ ປຕາປວາ;

ມຊ຺ເຌ ສມຓສງ຺ຆສ຺ສ, ອາທິຈ຺ໂຈວ ວິໂຣຈສິ.

໘໒໑. ‘‘ກລ຺ຍາຓທສ຺ສໂນ ຠິກ຺ຂຸ, ກຎ຺ຈນສນ຺ນິຠຕ຺ຕໂຈ;

ກິໍ ເຕ ສມຓຠາເວນ, ເອວໍ ອຸຕ຺ຕມວຓ຺ຓິໂນ.

໘໒໒. ‘‘ຣາຊາ ອຣຫສິ ຠວິຕຸໍ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ຣເຖສໂຠ;

ຈາຕຸຣນ຺ໂຕ ວິຊິຕາວີ, ຊມ຺ພຸສຓ຺ຑສ຺ສ ອິສ຺ສໂຣ.

໘໒໓. ‘‘ຂຕ຺ຕິຍາ ໂຠຄີ ຣາຊາໂນ, ອນຸຍນ຺ຕາ ຠວນ຺ຕິ ເຕ;

ຣາຊາຠິຣາຊາ ມນຸຊິນ຺ໂທ, ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣຫິ ໂຄຕມາ’’ຕິ. –

ຉຫິ ຄາຖາຫິ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິຕ຺ຖວິ.

ຕຕ຺ຖ ປຣິປຸຓ຺ຓກາໂຍຕິ ອຠິພ຺ຍຕ຺ຕຣູປານໍ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສາຍ ມຫາປຸຣິສລກ຺ຂຓານໍ ປຣິປຸຓ຺ຓຕາຍ ອຫີນງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄຕາຍ ຈ ປຣິປຸຓ຺ຓສຣີໂຣ. ສຸຣຸຈີຕິ ສຸນ຺ທຣສຣີຣປ຺ປໂຠ. ສຸຊາໂຕຕິ ອາໂຣຫປຣິຓາຫສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ, ສຓ຺ຐານສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ສຸນິພ຺ພຕ຺ໂຕ. ຈາຣຸທສ຺ສໂນຕິ ສຸຈິຣມ຺ປິ ປສ຺ສນ຺ຕານໍ ອຕິຕ຺ຕິຊນກໍ ອປ຺ປຏິກ຺ກູລໍ ຣມຓີຍໍ ຈາຣຸ ເອວ ທສ຺ສນໍ ອສ຺ສາຕິ ຈາຣຸທສ຺ສໂນ. ເກຈິ ປນາຫຸ ‘‘ຈາຣຸທສ຺ສໂນຕິ ສຸນ຺ທຣເນຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ໂຓຕິ ສຸວຓ຺ຓສທິສວຓ຺ໂຓ. ອສີຕິ ຠວສິ, ອິທໍ ປທໍ ‘‘ປຣິປຸຓ຺ຓກາໂຍ ອສີ’’ຕິອາທິນາ ສພ຺ພປເທຫິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ສຸສຸກ຺ກທາໂຐຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ສຸກ຺ກທາໂຐ. ຠຄວໂຕ ຫິ ທາຐາຫິ ຈນ຺ທກິຣຓາ ວິຍ ຘວລຣສ຺ມິໂຍ ນິຈ຺ຉຣນ຺ຕິ. ວີຣິຍວາຕິ ວີຣິຍປາຣມີປາຣິປູຣິຍາ ຈຕຸຣງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕວີຣິຍາຘິຏ຺ຐານໂຕ ຈຕຸພ຺ພິຘສ຺ສ ສມ຺ມປ຺ປຘານສ຺ສ ສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ອຕິສຍຍຸຕ຺ໂຕ.

ນຣສ຺ສ ຫິ ສຸຊາຕສ຺ສາຕິ ສມຕິໍສາຍ ປາຣມີນໍ, ອຣິຍສ຺ສ ວາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີວຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິປູຣິຕຕ຺ຕາ ສຸຏ຺ຐຸ ສມ຺ມເທວ ຊາຕສ຺ສ ນຣສ຺ສ, ມຫາປຸຣິສສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສພ຺ເພ ເຕຕິ ເຍ ມຫາປຸຣິສຠາວໍ ໂລເກ ອຄ຺ຄປຸຄ຺ຄລຠາວໍ ພ຺ຍຎ຺ຊຍນ຺ຕີຕິ ພ຺ຍຎ຺ຊນາຕິ ລທ຺ຘໂວຫາຣສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕປາທຕາທິພາຕ຺ຕິໍສມຫາປຸຣິສລກ຺ຂຓສງ຺ຂາຕາ ຕມ຺ພນຂຕຸງ຺ຄນຂຕາທິອສີຕິອນຸພ຺ຍຎ຺ຊນສງ຺ຂາຕາ ຈ ຣູປຄຸຓາ, ເຕ ອນວເສສາ, ຕວ ກາຍສ຺ມິໍ ສນ຺ຕີຕິ ວຈນເສໂສ.

ມຫາປຸຣິສລກ຺ຂຓາຕິ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕພ຺ຍຎ຺ຊນາເນວ ວຈນນ຺ຕເຣນ ນິຄເມນ຺ໂຕ ອາຫ.

ອິທານິ ເຕສຸ ລກ຺ຂເຓສຸ ອຕ຺ຕນາ ອຠິຣຸຈິເຕຫິ ລກ຺ຂເຓຫິ ຠຄວນ຺ຕໍ ໂຖເມນ຺ໂຕ ‘‘ປສນ຺ນເນຕ຺ໂຕ’’ຕິອາທິມາຫ. ຠຄວາ ຫິ ປຎ຺ຈ ວຓ຺ຓປສາທສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປສນ຺ນເນຕ຺ໂຕ. ປຣິປຸຓ຺ຓຈນ຺ທມຓ຺ຑລສທິສມຸຂຕາຍ ສຸມຸໂຂ. ອາໂຣຫປຣິຓາຫສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ພ຺ຣຫາ. ພ຺ຣຫ຺ມຸຊຸຄຕ຺ຕຕາຍ ອຸຊຸ. ຊຸຕິມນ຺ຕຕາຍ ປຕາປວາ.

ອິທານິ ຕເມວ ປຕາປວນ຺ຕຕໍ ອາທິຈ຺ຈູປມາຍ ວິຠາເວນ຺ໂຕ ‘‘ມຊ຺ເຌ ສມຓສງ຺ຆສ຺ສາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອາທິຈ຺ໂຈວ ວິໂຣຈສີຕິ ຍຖາ ອາທິຈ຺ໂຈ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ສພ຺ພໍ ຕມຄຕໍ ວິຘເມຕ຺ວາ ອາໂລກໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ວິໂຣຈຕິ, ເອວໍ ຕ຺ວມ຺ປິ ອນ຺ໂຕ ເຈວ ພຫິ ຈ ສພ຺ພໍ ອວິຊ຺ຊາຕມໍ ວິທ຺ຘໍເສຕ຺ວາ ຎາຓາໂລກໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ວິໂຣຈສິ.

ທສ຺ສນີຍຣູປຕາຍ ອງ຺ຄີຄຕານໍ ທສ຺ສນສມ຺ປຕ຺ຕີນໍ ອາວຫນໂຕ, ກລ຺ຍາເຓຫິ ປຎ຺ຈຫິ ທສ຺ສເນຫິ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ຈ ກລ຺ຍາຓທສ຺ສໂນ. ອຸຕ຺ຕມວຓ຺ຓິໂນຕິ ອຸຕ຺ຕມວຓ຺ຓສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ.

ຈກ຺ກວຕ຺ຕີຕິ ຈກ຺ກຣຕນໍ ວຕ຺ເຕຕິ, ຈຕູຫິ ສມ຺ປຕ຺ຕິຈກ຺ເກຫິ ວຕ຺ເຕຕິ, ເຕຫິ ຈ ປເຣ ວຕ຺ເຕຕິ. ປຣຫິຕາຍ ອິຣິຍາປຖຈກ຺ການໍ ວຕ຺ໂຕ ເອຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ຖີຕິ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ. ອຖ ວາ ຈຕູຫິ ອຈ຺ຉຣິຍຘມ຺ເມຫິ ຈ ສງ຺ຄຫວຕ຺ຖູຫິ ຈ ສມນ຺ນາຄເມນ ປເຣຫິ ອນຠິຠວນີຍສ຺ສ ອາຓາຈກ຺ກສ຺ສ ວຕ຺ໂຕ ເອຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ຖີຕິປິ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ. ຣເຖສໂຠຕິ ຣຖິເກສຸ ອາຊານີຍອຸສຠປຸຣິໂສ, ມຫາຣຖິໂກຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຈາຕຸຣນ຺ໂຕຕິ ຈຕຸສມຸທ຺ທນ຺ຕາຍ ປຖວິຍາ ອິສ຺ສໂຣ. ວິຊິຕາວີຕິ ວິຊິຕວິຊໂຍ. ຊມ຺ພຸສຓ຺ຑສ຺ສາຕິ ຊມ຺ພຸທີປສ຺ສ, ປາກເຏນ ຫິ ອິສ຺ສຣິຍານິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ເອວມາຫ. ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ປນ ສປຣິຕ຺ຕທີປານໍ ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ມຫາທີປານໍ ອິສ຺ສໂຣວ.

ຂຕ຺ຕິຍາຕິ ຊາຕິຂຕ຺ຕິຍາ. ໂຠຄີຕິ ໂຠຄິຍາ. ຣາຊາໂນຕິ ເຍ ເກຈິ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣນ຺ຕາ. ອນຸຍນ຺ຕາຕິ ອນຸຄາມິໂນ ເສວກາ. ຣາຊາຠິຣາຊາຕິ ຣາຊູນໍ ປູຊນີໂຍ ຣາຊາ ຫຸຕ຺ວາ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ມນຸຊິນ຺ໂທຕິ ມນຸສ຺ສາຘິປຕິ, ມນຸສ຺ສານໍ ປຣມິສ຺ສໂຣຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອວໍ ເສເລນ ວຸຕ຺ເຕ ຠຄວາ ‘‘ເຍ ເຕ ຠວນ຺ຕິ ອຣຫນ຺ໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘາ, ເຕ ສເກ ວຓ຺ເຓ ຠຎ຺ຎມາເນ ອຕ຺ຕານໍ ປາຕຸກໂຣນ຺ຕີ’’ຕິ ອິມໍ ເສລສ຺ສ ມໂນຣຖໍ ປູເຣນ຺ໂຕ –

໘໒໔. ‘‘ຣາຊາຫມສ຺ມິ ເສລ, (ເສລາຕິ ຠຄວາ) ຘມ຺ມຣາຊາ ອນຸຕ຺ຕໂຣ;

ຘມ຺ເມນ ຈກ຺ກໍ ວຕ຺ເຕມິ, ຈກ຺ກໍ ອປ຺ປຏິວຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ. – ອິມໍ ຄາຖມາຫ;

ຕຕ຺ຣາຍໍ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ຍໍ ມໍ ຕ຺ວໍ, ເສລ, ຍາຈສິ, ‘‘ຣາຊາ ອຣຫສິ ຠວິຕຸໍ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ’’ຕິ, ເອຕ຺ຖ ອປ຺ໂປສ຺ສຸກ຺ໂກ ໂຫຫິ, ຣາຊາຫມສ຺ມິ, ສຕິ ຈ ຣາຊຕ຺ເຕ ຍຖາ ອຎ຺ໂຎ ຣາຊາ ສມາໂນປິ ໂຍຊນສຕໍ ວາ ອນຸສາສຕິ, ທ຺ເວ ຕີຓິ ຈຕ຺ຕາຣິ ປຎ຺ຈ ໂຍຊນສຕານິ ວາ ໂຍຊນສຫສ຺ສໍ ວາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ຫຸຕ຺ວາປິ ຈຕຸທີປປຣິຍນ຺ຕມຕ຺ຕໍ ວາ, ນາຫເມວໍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນວິສໂຍ. ອຫຎ຺ຫິ ຘມ຺ມຣາຊາ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ຠວຄ຺ຄໂຕ ອວີຈິປຣິຍນ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ຕິຣິຍໍ ອປຣິເມຍ຺ຍໂລກຘາຕຸໂຍ ອນຸສາສາມິ. ຍາວຕາ ຫິ ອປທາທິເຠທາ ສຕ຺ຕາ, ອຫໍ ເຕສໍ ອຄ຺ໂຄ. ນ ຫິ ເມ ໂກຈິ ສີເລນ ວາ…ເປ… ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສເນນ ວາ ສທິໂສ ນຕ຺ຖິ, ກຸໂຕ ຠິຍ຺ໂຍ. ສ຺ວາຫໍ ເອວໍ ຘມ຺ມຣາຊາ ອນຸຕ຺ຕໂຣ, ອນຸຕ຺ຕເຣເນວ ຈຕຸສຕິປຏ຺ຐານາທິເຠທໂພຘິປກ຺ຂິຍສງ຺ຂາເຕນ ຘມ຺ເມນ ຈກ຺ກໍ ວຕ຺ເຕມິ, ‘‘ອິທໍ ປຊຫຖ, ອິທໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຖາ’’ຕິອາທິນາ ອາຓາຈກ຺ກໍ. ‘‘ອິທໍ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ຂໍ ອຣິຍສຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິອາທິນາ (ມຫາວ. ໑໔; ສໍ. ນິ. ໕.໑໐໘໑) ປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ເມນ ຘມ຺ມຈກ຺ກເມວ ວາ. ຈກ຺ກໍ ອປ຺ປຏິວຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ຍໍ ຈກ຺ກໍ ອປ຺ປຏິວຕ຺ຕິຍໍ ໂຫຕິ ສມເຓນ ວາ…ເປ… ເກນຈິ ວາ ໂລກສ຺ມິນ຺ຕິ.

ເອວໍ ອຕ຺ຕານມາວິກໂຣນ຺ຕໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ປີຕິໂສມນສ຺ສຊາໂຕ ເສໂລ ປຸນ ທຬ຺ຫີກຣຓຕ຺ຖໍ –

໘໒໕. ‘‘ສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ປຏິຊານາສິ, (ອິຕິ ເສໂລ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ) ຘມ຺ມຣາຊາ ອນຸຕ຺ຕໂຣ;

ຘມ຺ເມນ ຈກ຺ກໍ ວຕ຺ເຕມິ, ອິຕິ ຠາສຖ ໂຄຕມ.

໘໒໖. ‘‘ໂກ ນຸ ເສນາປຕິ ໂຠໂຕ, ສາວໂກ ສຕ຺ຖຸຣນ຺ວໂຍ;

ໂກ ເຕຕມນຸວຕ຺ເຕຕິ, ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ຕິຕ’’ນ຺ຕິ. – ຄາຖາທ຺ວຍມາຫ;

ຕຕ຺ຖ ໂກ ນຸ ເສນາປຕີຕິ ຘມ຺ມຣຎ຺ໂຎ ໂຠໂຕ ຘມ຺ເມນ ປວຕ຺ຕິຕສ຺ສ ຈກ຺ກສ຺ສ ອນຸປວຕ຺ຕນໂກ ເສນາປຕິ ໂກ ນູຕິ ປຸຈ຺ຉິ.

ເຕນ ຈ ສມເຍນ ຠຄວໂຕ ທກ຺ຂິຓປສ຺ເສ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ສຸວຓ຺ຓປຸຎ຺ໂຊ ວິຍ ສິຣິຍາ ໂສຠມາໂນ. ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຠຄວາ –

໘໒໗. ‘‘ມຍາ ປວຕ຺ຕິຕໍ ຈກ຺ກໍ, (ເສລາຕິ ຠຄວາ) ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ;

ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ອນຸວຕ຺ເຕຕິ, ອນຸຊາໂຕ ຕຖາຄຕ’’ນ຺ຕິ. – ຄາຖມາຫ;

ຕຕ຺ຖ ອນຸຊາໂຕ ຕຖາຄຕນ຺ຕິ, ຕຖາຄຕໍ ອນຸຊາໂຕ, ຕຖາ ຄເຕນ ເຫຕຸນາ ອຣິຍາຍ ຊາຕິຍາ ຊາໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອວໍ ‘‘ໂກ ນຸ ເສນາປຕິ ໂຠໂຕ’’ຕິ ເສເລນ ວຸຕ຺ຕປຎ຺ຫໍ ພ຺ຍາກຣິຕ຺ວາ ຍໍ ເສໂລ ອາຫ ‘‘ສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ປຏິຊານາສີ’’ຕິ ຕຕ຺ຖ ນໍ ນິກ຺ກງ຺ຂໍ ກາຕຸກາໂມ ‘‘ນາຫໍ ປຏິຎ຺ຎາມຕ຺ເຕເນວ ປຏິຊານາມິ, ອປິ ຈາຫໍ ອິມິນາ ກາຣເຓນ ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ ຎາເປຕຸໍ –

໘໒໘. ‘‘ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ອຠິຎ຺ຎາຕໍ, ຠາເວຕພ຺ພຎ຺ຈ ຠາວິຕໍ;

ປຫາຕພ຺ພໍ ປຫີນໍ ເມ, ຕສ຺ມາ ພຸທ຺ໂຘສ຺ມິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ’’ຕິ. – ຄາຖມາຫ;

ຕຕ຺ຖ ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ຍນ຺ຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອຣິຍສຈ຺ຈານິ. ຈຕຸນ຺ນຎ຺ຫິ ສຈ຺ຈານໍ ອຣິຍສຈ຺ຈານຎ຺ຈ ສາມຎ຺ຎຄ຺ຄຫຓເມຕໍ ຍທິທໍ ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ຍນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຣິຍສຈ຺ເຈສຸ ຍໍ ຠາເວຕພ຺ພໍ ມຄ຺ຄສຈ຺ຈໍ, ຍຎ຺ຈ ປຫາຕພ຺ພໍ ສມຸທຍສຈ຺ຈໍ, ຕທຸຠຍຄ຺ຄຫເຓນ ເຕສໍ ຜລຠູຕານິ ນິໂຣຘສຈ຺ຈທຸກ຺ຂສຈ຺ຈານິປິ ຄຫິຕາເນວ ໂຫນ຺ຕິ ເຫຕຸຄ຺ຄຫເຓເນວ ຜລສິທ຺ຘິໂຕ. ເຕນ ຕຕ຺ຖ ‘‘ສຈ຺ຉິກາຕພ຺ພໍ ສຈ຺ຉິກຕໍ, ປຣິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ປຣິຎ຺ຎາຕ’’ນ຺ຕິ ອິທມ຺ປິ ວຸຕ຺ຕເມວ ໂຫຕິ. ‘‘ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ອຠິຎ຺ຎາຕ’’ນ຺ຕິ ວາ ອິມິນາ ຈ ສພ຺ພສ຺ສປິ ເຎຍ຺ຍສ຺ສ ອຠິຎ຺ຎາຕສມ຺ພຸທ຺ຘຠາວໍ ອຸທ຺ເທສວເສນ ປກາເສຕ຺ວາ ຕເທກເທສໍ ນິທ຺ເທສວເສນ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຠາເວຕພ຺ພຎ຺ຈ ຠາວິຕ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ອຖ ວາ ‘‘ຠາເວຕພ຺ພໍ ຠາວິຕໍ, ປຫາຕພ຺ພໍ ປຫີນ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ອຕ຺ຕໂນ ຎາຓປຫານສມ຺ປທາກິຕ຺ຕນມຸເຂນ ຕໍມູລກຕ຺ຕາ ສພ຺ເພປິ ພຸທ຺ຘຄຸຓາ ກິຕ຺ຕິຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຕສ຺ມາ ພຸທ຺ໂຘສ຺ມິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ’’ຕິ. ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ຍອຠິຎ຺ຎາຕຄ຺ຄຫເຓນ ຫິ ສພ຺ພໂສ ວິຊ຺ຊາວິມຸຕ຺ຕີນໍ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ສຜລໍ ຈຕຸສຈ຺ຈຠາວໍ ສທ຺ຘິໍ ເຫຕຸສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ພຸຊ຺ຌິຕພ຺ພໍ ສພ຺ພໍ ພຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ພຸທ຺ໂຘ ຊາໂຕສ຺ມີຕິ ຎາເຍນ ເຫຕຸນາ ອຕ຺ຕໂນ ພຸທ຺ຘຠາວໍ ວິຠາເວຕິ.

ເອວໍ ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ອຕ຺ຕານໍ ປາຕຸກຣິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕນິ ກງ຺ຂາວິຕຣຓຕ຺ຖໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ອຸສ຺ສາເຫນ຺ໂຕ –

໘໒໙. ‘‘ວິນຍສ຺ສຸ ມຍິ ກງ຺ຂໍ, ອຘິມຸຈ຺ຈສ຺ສຸ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ;

ທຸລ຺ລຠໍ ທສ຺ສນໍ ໂຫຕິ, ສມ຺ພຸທ຺ຘານໍ ອຠິຓ຺ຫໂສ.

໘໓໐. ‘‘ເຍສໍ ເວ ທຸລ຺ລໂຠ ໂລເກ, ປາຕຸຠາໂວ ອຠິຓ຺ຫໂສ;

ໂສຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ພຸທ຺ໂຘສ຺ມິ, ສລ຺ລກຕ຺ໂຕ ອນຸຕ຺ຕໂຣ.

໘໓໑. ‘‘ພ຺ຣຫ຺ມຠູໂຕ ອຕິຕຸໂລ, ມາຣເສນປ຺ປມທ຺ທໂນ;

ສພ຺ພາມິຕ຺ເຕ ວເສ ກຕ຺ວາ, ໂມທາມິ ອກຸໂຕຠໂຍ’’ຕິ. – ຄາຖຕ຺ຕຍມາຫ;

ຕຕ຺ຖ ວິນຍສ຺ສູຕິ ວິເນຫິ ຉິນ຺ທ. ກງ຺ຂນ຺ຕິ ວິຈິກິຈ຺ຉໍ. ອຘິມຸຈ຺ຈສ຺ສູຕິ ອຘິໂມກ຺ຂໍ ກຣ ‘‘ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ ສທ຺ທຫ. ທຸລ຺ລຠໍ ທສ຺ສນໍ ໂຫຕິ, ສມ຺ພຸທ຺ຘານນ຺ຕິ ຍໂຕ ກປ຺ປານໍ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍມ຺ປິ ພຸທ຺ຘສຸຎ຺ໂຎ ໂລໂກ ໂຫຕິ. ສລ຺ລກຕ຺ໂຕຕິ, ຣາຄາທິສລ຺ລກຕ຺ຕໂນ. ພ຺ຣຫ຺ມຠູໂຕຕິ ເສຏ຺ຐຠູໂຕ. ອຕິຕຸໂລຕິ ຕຸລໍ ອຕີໂຕ, ນິຣຸປໂມຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມາຣເສນປ຺ປມທ຺ທໂນຕິ ‘‘ກາມາ ເຕ ປຐມາ ເສນາ’’ຕິ (ສຸ. ນິ. ໔໓໘; ມຫານິ. ໒໘; ຈູຬນິ. ນນ຺ທມາຓວປຸຈ຺ຉານິທ຺ເທສ ໔໗) ເອວໍ ອາຄຕາຍ ມາຣເສນາຍ ປມທ຺ທໂນ. ສພ຺ພາມິຕ຺ເຕຕິ ຂນ຺ຘກິເລສາຠິສງ຺ຂາຣມຈ຺ຈຸເທວປຸຕ຺ຕມາຣສງ຺ຂາເຕ ສພ຺ພປຈ຺ຈຕ຺ຖິເກ. ວເສ ກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ວເສ ກຕ຺ວາ. ໂມທາມິ ອກຸໂຕຠໂຍຕິ ກຸໂຕຈິ ນິພ຺ຠໂຍ ສມາຘິສຸເຂນ, ຜລນິພ຺ພານສຸເຂນ ຈ ໂມທາມິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ເສໂລ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຕາວເທວ ຠຄວຕິ ສຎ຺ຊາຕປສາໂທ ປພ຺ພຊ຺ຊາເປກ຺ໂຂ ຫຸຕ຺ວາ –

໘໓໒. ‘‘ອິທໍ ໂຠນ຺ໂຕ ນິສາເມຖ, ຍຖາ ຠາສຕິ ຈກ຺ຂຸມາ;

ສລ຺ລກຕ຺ໂຕ ມຫາວີໂຣ, ສີໂຫວ ນທຕີ ວເນ.

໘໓໓. ‘‘ພ຺ຣຫ຺ມຠູຕໍ ອຕິຕຸລໍ, ມາຣເສນປ຺ປມທ຺ທນໍ;

ໂກ ທິສ຺ວາ ນປ຺ປສີເທຍ຺ຍ, ອປິ ກຓ຺ຫາຠິຊາຕິໂກ.

໘໓໔. ‘‘ໂຍ ມໍ ອິຈ຺ຉຕິ ອນ຺ເວຕຸ, ໂຍ ວາ ນິຈ຺ຉຕິ ຄຈ຺ຉຕຸ;

ອິຘາຫໍ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມິ, ວຣປຎ຺ຎສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ’’ຕິ. –

ຄາຖຕ຺ຕຍມາຫ. ຍຖາ ຕໍ ປຣິປາກຄຕາຍ ອຸປນິສ຺ສຍສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ໂຈທິຍມາໂນ.

ຕຕ຺ຖ ກຓ຺ຫາຠິຊາຕິໂກຕິ, ນີຈຊາຕິໂກ, ຕໂມຕມປຣາຍຓຠາເວ ຐິໂຕ.

ຕໂຕ ເຕປິ ມາຓວກາ ເຫຕຸສມ຺ປນ຺ນຕາຍ ຕຕ຺ເຖວ ປພ຺ພຊ຺ຊາເປກ຺ຂາ ຫຸຕ຺ວາ –

໘໓໕. ‘‘ເອຕໍ ເຈ ຣຸຈ຺ຈຕິ ໂຠໂຕ, ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສາສນໍ;

ມຍມ຺ປິ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມ, ວຣປຎ຺ຎສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ’’ຕິ. –

ຄາຖມາຫໍສຸ, ຍຖາ ຕໍ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ກຕາຘິກາຣາ ກຸລປຸຕ຺ຕາ.

ອຖ ເສໂລ ເຕສຸ ມາຓວເກສຸ ຕຸຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ ເຕ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ປພ຺ພຊ຺ຊຎ຺ຈ ຍາຈມາໂນ –

໘໓໖. ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຕິສຕາ ອິເມ, ຍາຈນ຺ຕິ ປຎ຺ຊລີກຕາ;

ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣິສ຺ສາມ, ຠຄວາ ຕວ ສນ຺ຕິເກ’’ຕິ. – ຄາຖມາຫ;

ຕໂຕ ຠຄວາ ຍສ຺ມາ ເສໂລ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ປທຸມຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ເຕສໍເຍວ ຕິຓ຺ຓໍ ປຸຣິສສຕານໍ ຄຓເຊຏ຺ໂຐ ຫຸຕ຺ວາ ໂຣປິຕກຸສລມູໂລ, ອິທານິ ປຈ຺ຉິມຠເວປິ ເຕສໍເຍວ ອາຈຣິໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ, ຎາຓຎ຺ຈສ຺ສ ເຕສຎ຺ຈ ປຣິປກ຺ກໍ, ເອຫິຠິກ຺ຂຸຠາວສ຺ສ ຈ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ເຕ ສພ຺ເພວ ເອຫິຠິກ຺ຂຸຠາເວນ ປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ປພ຺ພາເຊນ຺ໂຕ –

໘໓໗. ‘‘ສ຺ວາຂາຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, (ເສລາຕິ ຠຄວາ) ສນ຺ທິຏ຺ຐິກມກາລິກໍ;

ຍຕ຺ຖ ອໂມຆາ ປພ຺ພຊ຺ຊາ, ອປ຺ປມຕ຺ຕສ຺ສ ສິກ຺ຂໂຕ’’ຕິ. – ຄາຖມາຫ;

ຕຕ຺ຖ ສນ຺ທິຏ຺ຐິກນ຺ຕິ ປຈ຺ຈກ຺ຂໍ. ອກາລິກນ຺ຕິ ມຄ຺ຄານນ຺ຕຣຜລຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ນ ກາລນ຺ຕເຣ ປຕ຺ຕພ຺ພຜລໍ. ຍຕ຺ຖາຕິ ຍໍນິມິຕ຺ຕາ. ມຄ຺ຄພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນິມິຕ຺ຕາ ຫິ ປພ຺ພຊ຺ຊາ ອໂມຆາ ອນິປ຺ຜລາ, ຍຕ຺ຖາຕິ ວາ ຍສ຺ມິໍ ສາສເນ ອປ຺ປມຕ຺ຕສ຺ສ ສຕິວິປ຺ປວາສຣຫິຕສ຺ສ ຕີສຸ ສິກ຺ຂາສຸ ສິກ຺ຂໂຕ.

ເອວຎ຺ຈ ວຕ຺ວາ ‘‘ເອຖ, ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈ. ຕາວເທວ ເຕ ສພ຺ເພ ອິທ຺ຘິມຍປຕ຺ຕຈີວຣຘຣາ ຫຸຕ຺ວາ ສຏ຺ຐິວສ຺ສິກຕ຺ເຖຣາ ວິຍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປຣິວາເຣສຸໍ. ໂສ ເອວໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາຍ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ສປຣິໂສ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໑.໔໐.໒໐໘-໓໐໓) –

‘‘ນຄເຣ ຫໍສວຕິຍາ, ວີຖິສາມີ ອໂຫສຫໍ;

ມມ ຎາຕີ ສມາເນຕ຺ວາ, ອິທໍ ວຈນມພ຺ຣວິໍ.

‘‘ພຸທ຺ໂຘ ໂລເກ ສມຸປ຺ປນ຺ໂນ, ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ໂຕ ອນຸຕ຺ຕໂຣ;

ອາສິ ໂສ ສພ຺ພໂລກສ຺ສ, ອາຫຸຕີນໍ ປຏິຄ຺ຄໂຫ.

‘‘ຂຕ຺ຕິຍາ ເນຄມາ ເຈວ, ມຫາສາລາ ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ;