໔. ຣຏ຺ຐປາລຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ປສ຺ສ ຈິຕ຺ຕກຕນ຺ຕິອາທິກາ ອາຍສ຺ມໂຕ ຣຏ຺ຐປາລຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍໍ ກິຣ ປທຸມຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ປຸເຣຕຣເມວ ຫໍສວຕີນຄເຣ ຄຫປຕິມຫາສາລກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ປິຕຸ ອຈ຺ຈເຍນ ຆຣາວາເສ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ ຣຕນໂກຏ຺ຐາຄາຣກມ຺ມິເກນ ທສ຺ສິຕໍ ອປຣິມາຓໍ ກຸລວໍສານຸຄຕໍ ຘນໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອິມໍ ເອຕ຺ຕກໍ ຘນຣາສິໍ ມຍ຺ຫໍ ປິຕຸອຍ຺ຍກປຍ຺ຍກາທໂຍ ອຕ຺ຕນາ ສທ຺ຘິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄນ຺ຕຸໍ ນາສກ຺ຂິໍສຸ, ມຍາ ປນ ຄເຫຕ຺ວາ ຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ກປຓທ຺ຘິກາທີນໍ ມຫາທານໍ ອທາສິ. ໂສ ອຠິຎ຺ຎາລາຠິໍ ເອກໍ ຕາປສໍ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ໂຕ ເຕນ ເທວໂລກາຘິປຈ຺ເຈ ນິໂຍຊິໂຕ ຍາວຊີວໍ ປຸຎ຺ຎານິ ກຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ທິພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວນ຺ໂຕ ຕຕ຺ຖ ຍາວຕາຍຸກໍ ຐຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ມນຸສ຺ສໂລເກ ຠິນ຺ນໍ ຣຏ຺ຐໍ ສນ຺ຘາເຣຕຸໍ ສມຕ຺ຖສ຺ສ ກຸລສ຺ສ ເອກປຸຕ຺ຕໂກ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ.

ເຕນ ຈ ສມເຍນ ປທຸມຸຕ຺ຕໂຣ ຠຄວາ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕິຕວຣຘມ຺ມຈກ຺ໂກ ເວເນຍ຺ຍສຕ຺ເຕ ນິພ຺ພານມຫານຄຣສງ຺ຂາຕໍ ເຂມນ຺ຕຠູມິໍ ສມ຺ປາເປສິ. ອຖ ໂສ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ອນຸກ຺ກເມນ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ ເອກທິວສໍ ອຸປາສເກຫິ ສທ຺ຘິໍ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ປຣິສປຣິຍນ຺ເຕ ນິສີທິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສຕ຺ຖາ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ສທ຺ຘາປພ຺ພຊິຕານໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປສິ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ໂສ ປສນ຺ນມານໂສ ຕທຕ຺ຖາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ສຕສຫສ຺ສຠິກ຺ຂຸປຣິວຸຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ມຫຕາ ສກ຺ກາເຣນ ສຕ຺ຕາຫໍ ມຫາທານໍ ປວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ປຓິຘານໍ ອກາສິ. ສຕ຺ຖາ ຕສ຺ສ ອນນ຺ຕຣາເຍນ ອິຊ຺ຌນຠາວໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອນາຄເຕ ໂຄຕມສ຺ສ ນາມ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສເນ ສທ຺ຘາປພ຺ພຊິຕານໍ ອຄ຺ໂຄ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ພ຺ຍາກາສິ. ໂສ ສຕ຺ຖາຣໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆຎ຺ຈ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກາມິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ຍາວຕາຍຸກໍ ປຸຎ຺ຎານິ ກຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈວິຕ຺ວາ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອິໂຕ ທ຺ເວນວຸເຕ ກປ຺ເປ ຜຸສ຺ສສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ສຕ຺ຖຸ ເວມາຕິກຠາຕິເກສຸ ຕີສຸ ຣາຊປຸຕ຺ເຕສຸ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ເຕສຸ ເຕສໍ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍາຍ ກິຈ຺ຈໍ ອກາສິ.

ເອວໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ຕໍ ຕໍ ພຫຸໍ ກຸສລໍ ອຸປຈິນິຕ຺ວາ ສຸຄຕີສຸເຍວ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ກຸຣຸຣຏ຺ເຐ ຖຸລ຺ລໂກຏ຺ຐິກນິຄເມ ຣຏ຺ຐປາລເສຏ຺ຐິໂນ ເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ຠິນ຺ນໍ ຣຏ຺ຐໍ ສນ຺ຘາເຣຕຸໍ ສມຕ຺ເຖ ກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຣຏ຺ຐປາໂລຕິ ວໍສານຸຄຕເມວ ນາມໍ ອໂຫສິ. ໂສ ມຫຕາ ປຣິວາເຣນ ວຑ຺ຒນ຺ໂຕ ອນຸກ຺ກເມນ ໂຍພ຺ພນປຕ຺ໂຕ ມາຕາປິຕູຫິ ປຕິຣູເປນ ທາເຣນ ສໍໂຍຊິໂຕ ມຫນ຺ເຕ ຈ ຍເສ ປຕິຏ຺ຐາປິໂຕ ທິພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິສທິສໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠຕິ. ອຖ ຠຄວາ ກຸຣຸຣຏ຺ເຐ ຊນປທຈາຣິກໍ ຈຣນ຺ໂຕ ຖຸລ຺ລໂກຏ຺ຐິກໍ ອນຸປາປຸຓິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຣຏ຺ຐປາໂລ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ປຏິລທ຺ຘສທ຺ໂຘ ປພ຺ພຊິຕຸກາໂມ ສຕ຺ຕາຫໍ ຠຕ຺ຕຈ຺ເຉທໍ ກຕ຺ວາ ກິຈ຺ເຉນ ກສິເຣນ ມາຕາປິຕໂຣ ອນຸຊານາເປຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ຍາຈິຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ອາຓຕ຺ຕິຍາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ໂຍນິໂສມນສິກາເຣນ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໑.໒.໙໗-໑໑໑) –

‘‘ປທຸມຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ຠຄວໂຕ, ໂລກເຊຏ຺ຐສ຺ສ ຕາທິໂນ;

ວຣນາໂຄ ມຍາ ທິນ຺ໂນ, ອີສາທນ຺ໂຕ ອຸຣູຬ຺ຫວາ.

‘‘ເສຕຈ຺ຉຕ຺ໂຕ ປໂສຠິໂຕ, ສກປ຺ປໂນ ສຫຕ຺ຖິໂປ;

ອຄ຺ຆາເປຕ຺ວານ ຕໍ ສພ຺ພໍ, ສງ຺ຆາຣາມໍ ອກາຣຍິໍ.

‘‘ຈຕຸປຎ຺ຎາສສຫສ຺ສານິ, ປາສາເທ ກາຣຍິໍ ອຫໍ;

ມໂຫຆທານໍ ກຣິຕ຺ວານ, ນິຍ຺ຍາເທສິໍ ມເຫສິໂນ.

‘‘ອນຸໂມທິ ມຫາວີໂຣ, ສຍມ຺ຠູ ອຄ຺ຄປຸຄ຺ຄໂລ;

ສພ຺ເພ ຊເນ ຫາສຍນ຺ໂຕ, ເທເສສິ ອມຕໍ ປທໍ.

‘‘ຕໍ ເມ ພຸທ຺ໂຘ ວິຍາກາສິ, ຊລຊຸຕ຺ຕຣນາມໂກ;

ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ນິສີທິຕ຺ວາ, ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສຖ.

‘‘ຈຕຸປຎ຺ຎາສສຫສ຺ສານິ, ປາສາເທ ກາຣຍີ ອຍໍ;

ກຖຍິສ຺ສາມິ ວິປາກໍ, ສຸໂຓຖ ມມ ຠາສໂຕ.

‘‘ອຏ຺ຐາຣສສຫສ຺ສານິ, ກູຏາຄາຣາ ຠວິສ຺ສເຣ;

ພ຺ຍມ຺ຫຸຕ຺ຕມມ຺ຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ, ສພ຺ພໂສຓ຺ຓມຍາ ຈ ເຕ.

‘‘ປຎ຺ຎາສກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ເທວິນ຺ໂທ, ເທວຣຊ຺ຊໍ ກຣິສ຺ສຕິ;

ອຏ຺ຐປຎ຺ຎາສກ຺ຂຕ຺ຕຸຎ຺ຈ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ຠວິສ຺ສຕິ.

‘‘ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສມ຺ຫິ, ໂອກ຺ກາກກຸລສມ຺ຠໂວ;

ໂຄຕໂມ ນາມ ໂຄຕ຺ເຕນ, ສຕ຺ຖາ ໂລເກ ຠວິສ຺ສຕິ.

‘‘ເທວໂລກາ ຈວິຕ຺ວານ, ສຸກ຺ກມູເລນ ໂຈທິໂຕ;

ອຑ຺ເຒ ກຸເລ ມຫາໂຠເຄ, ນິພ຺ພຕ຺ຕິສ຺ສຕິ ຕາວເທ.

‘‘ໂສ ປຈ຺ຉາ ປພ຺ພຊິຕ຺ວານ, ສຸກ຺ກມູເລນ ໂຈທິໂຕ;

ຣຏ຺ຐປາໂລຕິ ນາເມນ, ເຫສ຺ສຕິ ສຕ຺ຖຸ ສາວໂກ.

‘‘ປຘານປຫິຕຕ຺ໂຕ ໂສ, ອຸປສນ຺ໂຕ ນິຣູປຘິ;

ສພ຺ພາສເວ ປຣິຎ຺ຎາຍ, ນິພ຺ພາຍິສ຺ສຕິນາສໂວ.

‘‘ອຸຏ຺ຐາຍ ອຠິນິກ຺ຂມ຺ມ, ຊຫິຕາ ໂຠຄສມ຺ປທາ;

ເຂຬປິຓ຺ເຑວ ໂຠຄມ຺ຫິ, ເປມໍ ມຍ຺ຫໍ ນ ວິຊ຺ຊຕິ.

‘‘ວີຣິຍໍ ເມ ຘຸຣໂຘຣຍ຺ຫໍ, ໂຍຄກ຺ເຂມາຘິວາຫນໍ;

ຘາເຣມິ ອນ຺ຕິມໍ ເທຫໍ, ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສາສເນ.

‘‘ປຏິສມ຺ຠິທາ ຈຕສ຺ໂສ, ວິໂມກ຺ຂາປິ ຈ ອຏ຺ຐິເມ;

ຉຬຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕາ, ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຣຫຕ຺ຕໍ ປນ ປຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ອນຸຊານາເປຕ຺ວາ ມາຕາປິຕໂຣ ປສ຺ສິຕຸໍ ຖຸລ຺ລໂກຏ຺ຐິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ຕຕ຺ຖ ສປທານໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ໂຕ ປິຕຸ ນິເວສເນ ອາຠິໂທສິກໍ ກຸມ຺ມາສໍ ລຠິຕ຺ວາ ຕໍ ອມຕໍ ວິຍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ, ປິຕຣາ ນິມນ຺ຕິໂຕ ສ຺ວາຕນາຍ ອຘິວາເສຕ຺ວາ, ທຸຕິຍທິວເສ ປິຕຸ ນິເວສເນ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ອລງ຺ກຕປຏິຍຕ຺ເຕ ອິຕ຺ຖາຄາຣຊເນ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ກີທິສາ ນາມ ຕາ, ອຍ຺ຍປຸຕ຺ຕ, ອຈ຺ຉຣາໂຍ, ຍາສໍ ຕ຺ວໍ ເຫຕຸ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣສີ’’ຕິອາທີນິ (ມ. ນິ. ໒.໓໐໑) ວຕ຺ວາ, ປໂລຠນກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ອາຣທ຺ເຘ ຕສ຺ສ ອຘິປ຺ປາຍໍ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອນິຈ຺ຈຕາທິປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ກເຖນ຺ໂຕ –

໗໖໙. ‘‘ປສ຺ສ ຈິຕ຺ຕກຕໍ ພິມ຺ພໍ, ອຣຸກາຍໍ ສມຸສ຺ສິຕໍ;

ອາຕຸຣໍ ພຫຸສງ຺ກປ຺ປໍ, ຍສ຺ສ ນຕ຺ຖິ ຘຸວໍ ຐິຕິ.

໗໗໐. ‘‘ປສ຺ສ ຈິຕ຺ຕກຕໍ ຣູປໍ, ມຓິນາ ກຸຓ຺ຑເລນ ຈ;

ອຏ຺ຐິໍ ຕເຈນ ໂອນທ຺ຘໍ, ສຫ ວຕ຺ເຖຫິ ໂສຠຕິ.

໗໗໑. ‘‘ອລຕ຺ຕກກຕາ ປາທາ, ມຸຂໍ ຈຸຓ຺ຓກມກ຺ຂິຕໍ;

ອລໍ ພາລສ຺ສ ໂມຫາຍ, ໂນ ຈ ປາຣຄເວສິໂນ.

໗໗໒. ‘‘ອຏ຺ຐາປທກຕາ ເກສາ, ເນຕ຺ຕາ ອຎ຺ຊນມກ຺ຂິຕາ;

ອລໍ ພາລສ຺ສ ໂມຫາຍ, ໂນ ຈ ປາຣຄເວສິໂນ.

໗໗໓. ‘‘ອຎ຺ຊນີວ ນວາ ຈິຕ຺ຕາ, ປູຕິກາໂຍ ອລງ຺ກໂຕ;

ອລໍ ພາລສ຺ສ ໂມຫາຍ, ໂນ ຈ ປາຣຄເວສິໂນ.

໗໗໔. ‘‘ໂອທຫິ ມິຄໂວ ປາສໍ, ນາສທາ ວາຄຸຣໍ ມິໂຄ;

ຠຸຕ຺ວາ ນິວາປໍ ຄຈ຺ຉາມ, ກນ຺ທນ຺ເຕ ມິຄພນ຺ຘເກ.

໗໗໕. ‘‘ຉິນ຺ໂນ ປາໂສ ມິຄວສ຺ສ, ນາສທາ ວາຄຸຣໍ ມິໂຄ;

ຠຸຕ຺ວາ ນິວາປໍ ຄຈ຺ຉາມ, ໂສຈນ຺ເຕ ມິຄລຸທ຺ທເກ’’ຕິ. – ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ;

ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕກຕນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ກຕໍ ຈິຕ຺ຕກຕໍ, ວຕ຺ຖາຠຣຓມາລາທີຫິ ວິຈິຕ຺ຕໍ ກຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ພິມ຺ພນ຺ຕິ ທີຆາທິຠາເວນ ຍຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນສຸ ທີຆາທີຫິ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ເຄຫິ ມຓ຺ຑິຕໍ ອຕ຺ຕຠາວໍ. ອຣຸກາຍນ຺ຕິ ນວນ຺ນໍ ວຓມຸຂານໍ ໂລມກູປານຎ຺ຈ ວເສນ ວິສ຺ສນ຺ທມານອສຸຈິໍ, ສພ຺ພໂສ ຈ ອຣຸຠູຕໍ ວຓຠູຕໍ ອຣູນໍ ວາ ກາຍໍ. ສມຸສ຺ສິຕນ຺ຕິ ຕີຫິ ອຏ຺ຐິສເຕຫິ ສມຸສ຺ສິຕໍ. ອາຕຸຣນ຺ຕິ ສພ຺ພກາລໍ ອິຣິຍາປຖນ຺ຕຣາທີຫິ ປຣິຫຣິຕພ຺ພຕາຍ ນິຈ຺ຈໍ ຄິລານໍ. ພຫຸສງ຺ກປ຺ປນ຺ຕິ ພາລຊເນນ ອຠູຕໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ພຫຸຘາ ສງ຺ກປ຺ປິຕພ຺ພໍ. ຍສ຺ສ ນຕ຺ຖິ ຘຸວໍ ຐິຕີຕິ ຍສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ຘຸວຠາໂວ ຐິຕິສຠາໂວ ນຕ຺ຖິ, ເອກໍສໂຕ ເຠທນວິກິຣຓວິທ຺ຘໍສນຘມ຺ໂມເຍວ. ຕໍ ປສ຺ສາຕິ ສມີເປ ຐິຕໍ ຊນໍ, ອຕ຺ຕານເມວ ວາ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ.

ຣູປນ຺ຕິ ສຣີຣໍ. ສຣີຣມ຺ປິ ຫິ ‘‘ອຏ຺ຐິຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ, ນ຺ຫາຣຸຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ, ມໍສຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ, ຈມ຺ມຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ, ອາກາໂສ ປຣິວາຣິໂຕ ‘ຣູປນ຺ຕ຺ເວວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໑.໓໐໖) ຣູປນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ມຓິນາ ກຸຓ຺ຑເລນ ຈາຕິ ສີສູປຄາທິອາຠຣຓຄເຕນ ມຓິນາ ກຸຓ຺ຑເລນ ຈິຕ຺ຕກຕໍ. ອຏ຺ຐິໍ ຕເຈນ ໂອນທ຺ຘນ຺ຕິ ອລ຺ລຈມ຺ເມນ ປຣິໂຍນທ຺ຘໍ ອຕິເຣກຕິສຕປເຠທໍ ອຏ຺ຐິໍ ປສ຺ສາຕິ ໂຍຊນາ. ກຸຓ຺ຑເລນ ຈາຕິ ຈ-ສທ຺ເທນ ເສສາຠຣຓາລງ຺ກາເຣ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ສຫ ວຕ຺ເຖຫິ ໂສຠຕີຕິ ຕຍິທໍ ຣູປໍ ມຓິນາ ຈິຕ຺ຕກຕມ຺ປິ ວຕ຺ເຖຫິ ປຏິຈ຺ຉາທິຕເມວ ໂສຠຕິ, ນ ອປຏິຈ຺ຉາທິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຍ ປນ ‘‘ອຏ຺ຐິຕເຈນາ’’ຕິ ປຐນ຺ຕິ, ເຕສໍ ອຏ຺ຐິຕເຈນໍ ໂອນທ຺ຘໍ ໂສຠຕິ, ໂອນທ຺ຘຕ຺ຕາ ອຏ຺ຐິຕເຈນາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອລຕ຺ຕກກຕາຕິ ອລຕ຺ຕເກນ ກຕຣຎ຺ຊນາ ລາຂາຍ ສໍຣຎ຺ຊິຕາ. ປາທາຕິ ຈຣຓາ. ມຸຂໍ ຈຸຓ຺ຓກມກ຺ຂິຕນ຺ຕິ ມຸຂໍ ຈຸຓ຺ຓເກນ ມກ຺ຂິຕໍ, ຍໍ ມຓ຺ຑນມນຸຍຸຕ຺ຕາ ສາສປກກ຺ເກນ ມຸຂປີຬກາທີນິ ຫຣິຕ຺ວາ ໂລຓມຕ຺ຕິກາຍ ທຸຏ຺ຐໂລຫິຕໍ ຫຣິຕ຺ວາ ມຸຂຈຸຓ຺ຓກວິເລປນໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອລນ຺ຕິ ພາລສ຺ສ ອນ຺ຘປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ໂນ ຈ ປາຣຄເວສິໂນ ວຏ຺ຏາຠິຣຕສ຺ສ ໂມຫາຍ ສມ຺ໂມຫນາຍ ສມຕ຺ຖໍ ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ໂມເຫຕຸໍ ປຣິຍຕ຺ຕໍ, ປາຣຄເວສິໂນ ປນ ວິວຏ຺ຏາຠິຣຕສ຺ສ ໂນ ອລໍ ນ ປຣິຍຕ຺ຕໍ.

ອຏ຺ຐາປທກຕາຕິ ອຏ຺ຐປທາກາເຣນ ກຕາ ສຎ຺ຈິຕາ ປຸຣິມຠາເຄ ເກເສ ກປ຺ເປຕ຺ວາ ນລາຏສ຺ສ ປຏິຈ຺ຉາທນວເສນ ກຕາ ເກສຣຈນາ ອຏ຺ຐປທໍ ນາມ, ຍໍ ‘‘ອລກ’’ນ຺ຕິປິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເນຕ຺ຕາ ອຎ຺ຊນມກ຺ຂິຕາຕິ ອຸໂຠປິ ນຍນານິ ອນ຺ໂຕ ທ຺ວີສຸ ອນ຺ເຕສຸ ຈ ຍຖາ ອຎ຺ຊນຈ຺ຉາຍາ ທິສ຺ສຕິ, ເອວໍ ອຎ຺ຊິຕຎ຺ຊນານິ.

ອຎ຺ຊນີວ ນວາ ຈິຕ຺ຕາ, ປູຕິກາໂຍ ອລງ຺ກໂຕຕິ ຍຖາ ອຎ຺ຊນີ ອຎ຺ຊນນາຬິກາ ນວາ ອຠິນວາ ມາລາກມ຺ມມກຣທນ຺ຕາທິວເສນ ຈິຕ຺ຕາ ພຫິ ມຏ຺ຐາ ອຸຊ຺ຊລາ ທສ຺ສນີຍາ, ອນ຺ໂຕ ປນ ນ ທສ຺ສນີຍາ ໂຫຕິ, ເອວເມວ ຕາສໍ ກາໂຍ ນ຺ຫານພ຺ຠຎ຺ຊນວຕ຺ຖາລງ຺ກາເຣຫິ ອລງ຺ກໂຕ ພຫິ ອຸຊ຺ຊໂລ, ອນ຺ໂຕ ປນ ປູຕິ ນານປ຺ປກາຣອສຸຈີຫິ ຠຣິໂຕ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ໂອທຫີຕິ ໂອຑ຺ເຑສິ. ມິຄໂວຕິ, ມິຄລຸທ຺ທໂກ. ປາສນ຺ຕິ, ທຓ຺ຑວາຄຸຣໍ. ນາສທາຕິ ນ ສງ຺ຆຏ຺ເຏສິ. ວາຄຸຣນ຺ຕິ ປາສໍ. ນິວາປນ຺ຕິ ມິຄານໍ ຂາທນຕ຺ຖາຍ ຂິຕ຺ຕໍ ຕິຓາທິຆາສໍ. ອຸປມາ ໂຂ ອຍໍ ເຖເຣນ ກຕາ ອຕ຺ຖສ຺ສ ວິຎ຺ຎາປນາຍ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ – ຍຖາ ມິຄານໍ ມາຣຓຕ຺ຖາຍ ທຓ຺ຑວາຄຸຣໍ ໂອຑ຺ເຑຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ນິວາປໍ ວິກິຣິຍ ມິຄລຸທ຺ທເກ ນິລີເນ ຐິເຕ ຕຕ຺ເຖໂກ ຊວປຣກ຺ກມສມ຺ປນ຺ໂນ ເຉໂກ ມິໂຄ ປາສໍ ອຜຸສນ຺ໂຕ ເອວ ຍຖາສຸຂໍ ນິວາປໍ ຂາທິຕ຺ວາ, ‘‘ວຎ຺ເຈສິ ວຕ ມິໂຄ’’ຕິ ມິຄລຸທ຺ທເກ ວິຣວນ຺ເຕ ເອວ ຄຈ຺ຉຕິ. ອປໂຣ ມິໂຄ ພລວາ ເຉໂກ ຊວສມ຺ປນ຺ໂນວ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນິວາປໍ ຂາທິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປາສໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ, ‘‘ວຎ຺ເຈສິ ວຕ ມິໂຄ, ປາໂສ ຉິນ຺ໂນ’’ຕິ ມິຄລຸທ຺ທເກ ໂສຈນ຺ເຕ ເອວ ຄຈ຺ຉຕິ, ເອວໍ ມຍມ຺ປິ ປຸພ຺ເພ ປຸຖຸຊ຺ຊນກາເລ ມາຕາປິຕູຫິ ອາສຊ຺ຊນຕ຺ຖາຍ ນິຍ຺ຍາທິເຕ ໂຠເຄ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອສຊ຺ຊມານາ ນິກ຺ຂນ຺ຕາ. ອິທານິ ປນ ສພ຺ພໂສ ຉິນ຺ນກິເລສາ ອປາສາ ຫຸຕ຺ວາ ຐິຕາ, ເຕຫິ ທິນ຺ນໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ເຕສຸ ໂສຈນ຺ເຕສຸ ເອວ ຄຈ຺ຉາມາຕິ.

ເອວໍ ເຖໂຣ ມິຄລຸທ຺ທກໍ ວິຍ ມາຕາປິຕໂຣ, ຫິຣຎ຺ຎສຸວຓ຺ຓໍ ອິຕ຺ຖາຄາຣຎ຺ຈ ວາຄຸຣຊາລໍ ວິຍ, ອຕ຺ຕນາ ປຸພ຺ເພ ຠຸຕ຺ຕໂຠເຄ ຈ ອິທານິ ຠຸຕ຺ຕໂຠຊນຎ຺ຈ ນິວາປຕິຓໍ ວິຍ, ອຕ຺ຕານໍ ມຫາມິຄໍ ວິຍ ຈ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕິ. ອິມາ ຄາຖາ ວຕ຺ວາ ເວຫາສໍ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ໂກຣພ຺ຍສ຺ສ ມິຄາຊິນອຸຍ຺ຍາເນ ມງ຺ຄລສິລາປຏ຺ເຏ ນິສີທິ. ເຖຣສ຺ສ ກິຣ ປິຕາ ສຕ຺ຕສຸ ທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກສຸ ອຄ຺ຄຬໍ ທາເປຕ຺ວາ ມລ຺ເລ ອາຓາເປສິ ‘‘ນິກ຺ຂມິຕຸໍ ມາ ເທຖ, ກາສາຍານິ ອປເນຕ຺ວາ ເສຕການິ ນິວາເສຖາ’’ຕິ, ຕສ຺ມາ ເຖໂຣ ອາກາເສນ ອຄມາສິ. ອຖ ຣາຊາ ໂກຣພ຺ໂຍ ເຖຣສ຺ສ ຕຕ຺ຖ ນິສິນ຺ນຠາວໍ ສຸຕ຺ວາ ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ‘‘ອິຘ, ໂຠ ຣຏ຺ຐປາລ, ປພ຺ພຊນ຺ໂຕ ພ຺ຍາຘິປາຣິຊຸຎ຺ຎໍ ວາ ຊຣາໂຠຄຎາຕິປາຣິຊຸຎ຺ຎໍ ວາ ປຕ຺ໂຕ ປພ຺ພຊຕິ. ຕ຺ວໍ ປນ ກິຎ຺ຈິປິ ປາຣິຊຸຎ຺ຎໍ ອນຸປຄໂຕ ເອວ ກສ຺ມາ ປພ຺ພຊິໂຕ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ອຖສ຺ສ ເຖໂຣ, ‘‘ອຸປນິຍ຺ຍຕິ ໂລໂກ ອທ຺ຘຸໂວ, ອຕາໂຓ ໂລໂກ ອນຠິສ຺ສໂຣ, ອສ຺ສໂກ ໂລໂກ ສພ຺ພໍ ປຫາຍ ຄມນີຍໍ, ອູໂນ ໂລໂກ ອຕິຕ຺ໂຕ ຕຓ຺ຫາທາໂສ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໒.໓໐໕) ອິເມສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ຘມ຺ມຸທ຺ເທສານໍ ອຕ຺ຕານໍ ວິວິຕ຺ຕຠາວໍ ກເຖຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ເທສນາຍ ອນຸຄີຕິໍ ກເຖນ຺ໂຕ –

໗໗໖. ‘‘ປສ຺ສາມິ ໂລເກ ສຘເນ ມນຸສ຺ເສ, ລທ຺ຘານ ວິຕ຺ຕໍ ນ ທທນ຺ຕິ ໂມຫາ;

ລຸທ຺ຘາ ຘນໍ ສນ຺ນິຈຍໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຠິຍ຺ໂຍວ ກາເມ ອຠິປຕ຺ຖຍນ຺ຕິ.

໗໗໗. ‘‘ຣາຊາ ປສຍ຺ຫປ຺ປຖວິໍ ວິເຊຕ຺ວາ, ສສາຄຣນ຺ຕໍ ມຫິມາວສນ຺ໂຕ;

ໂອຣໍ ສມຸທ຺ທສ຺ສ ອຕິຕ຺ຕຣູໂປ, ປາຣໍ ສມຸທ຺ທສ຺ສປິ ປຕ຺ຖເຍຖ.

໗໗໘. ‘‘ຣາຊາ ຈ ອຎ຺ເຎ ຈ ພຫູ ມນຸສ຺ສາ, ອວີຕຕຓ຺ຫາ ມຣຓໍ ອຸເປນ຺ຕິ;

ອູນາວ ຫຸຕ຺ວານ ຊຫນ຺ຕິ ເທຫໍ, ກາເມຫິ ໂລກມ຺ຫິ ນ ຫຕ຺ຖິ ຕິຕ຺ຕິ.

໗໗໙. ‘‘ກນ຺ທນ຺ຕິ ນໍ ຎາຕີ ປກິຣິຍ ເກເສ, ‘ອໂຫ ວຕາ ໂນ ອມຣາ’ຕິ ຈາຫຸ;

ວຕ຺ເຖນ ນໍ ປາຣຸຕໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ, ຈິຕໍ ສໂມຘາຍ ຕໂຕ ຑຫນ຺ຕິ.

໗໘໐. ‘‘ໂສ ຑຍ຺ຫຕິ ສູເລຫິ ຕຸຊ຺ຊມາໂນ, ເອເກນ ວຕ຺ເຖນ ປຫາຍ ໂຠເຄ;

ນ ມີຍມານສ຺ສ ຠວນ຺ຕິ ຕາຓາ, ຎາຕີ ຈ ມິຕ຺ຕາ ອຖ ວາ ສຫາຍາ.

໗໘໑. ‘‘ທາຍາທກາ ຕສ຺ສ ຘນໍ ຫຣນ຺ຕິ, ສຕ຺ໂຕ ປນ ຄຈ຺ຉຕິ ເຍນກມ຺ມໍ;

ນ ມີຍມານໍ ຘນມນ຺ເວຕິ ກິຎ຺ຈິ, ປຸຕ຺ຕາ ຈ ທາຣາ ຈ ຘນຎ຺ຈ ຣຏ຺ຐໍ.

໗໘໒. ‘‘ນ ທີຆມາຍຸໍ ລຠເຕ ຘເນນ, ນ ຈາປິ ວິຕ຺ເຕນ ຊຣໍ ວິຫນ຺ຕິ;

ອປ຺ປໍ ຫິທໍ ຊີວິຕມາຫຸ ຘີຣາ, ອສສ຺ສຕໍ ວິປ຺ປຣິຓາມຘມ຺ມໍ.

໗໘໓. ‘‘ອຑ຺ຒາ ທລິທ຺ທາ ຈ ຜຸສນ຺ຕິ ຜສ຺ສໍ, ພາໂລ ຈ ຘີໂຣ ຈ ຕເຖວ ຜຸຏ຺ໂຐ;

ພາໂລ ຫິ ພາລ຺ຍາ ວຘິໂຕວ ເສຕິ, ຘີໂຣ ຈ ໂນ ເວຘຕິ ຜສ຺ສຜຸຏ຺ໂຐ.

໗໘໔. ‘‘ຕສ຺ມາ ຫິ ປຎ຺ຎາວ ຘເນນ ເສຍ຺ຍາ, ຍາຍ ໂວສານມິຘາຘິຄຈ຺ຉຕິ;

ອພ຺ໂຍສິຕຕ຺ຕາ ຫິ ຠວາຠເວສຸ, ປາປານິ ກມ຺ມານິ ກໂຣຕິ ໂມຫາ.

໗໘໕. ‘‘ອຸເປຕິ ຄພ຺ຠຎ຺ຈ ປຣຎ຺ຈ ໂລກໍ, ສໍສາຣມາປຊ຺ຊ ປຣມ຺ປຣາຍ;

ຕສ຺ສປ຺ປປຎ຺ໂຎ ອຠິສທ຺ທຫນ຺ໂຕ, ອຸເປຕິ ຄພ຺ຠຎ຺ຈ ປຣຎ຺ຈ ໂລກໍ.

໗໘໖. ‘‘ໂຈໂຣ ຍຖາ ສນ຺ຘິມຸເຂ ຄຫີໂຕ, ສກມ຺ມຸນາ ຫຎ຺ຎຕິ ປາປຘມ຺ໂມ;

ເອວໍ ປຊາ ເປຈ຺ຈ ປຣມ຺ຫິ ໂລເກ, ສກມ຺ມຸນາ ຫຎ຺ຎຕິ ປາປຘມ຺ໂມ.

໗໘໗. ‘‘ກາມາ ຫິ ຈິຕ຺ຣາ ມຘຸຣາ ມໂນຣມາ, ວິຣູປຣູເປນ ມເຖນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ;

ອາທີນວໍ ກາມຄຸເຓສຸ ທິສ຺ວາ, ຕສ຺ມາ ອຫໍ ປພ຺ພຊິໂຕມ຺ຫິ ຣາຊ.

໗໘໘. ‘‘ທຸມປ຺ຜລານີວ ປຕນ຺ຕິ ມາຓວາ, ທຫຣາ ຈ ວຸຑ຺ຒາ ຈ ສຣີຣເຠທາ;

ເອຕມ຺ປິ ທິສ຺ວາ ປພ຺ພຊິໂຕມ຺ຫິ ຣາຊ, ອປຓ຺ຓກໍ ສາມຎ຺ຎເມວ ເສຍ຺ໂຍ.

໗໘໙. ‘‘ສທ຺ຘາຍາຫໍ ປພ຺ພຊິໂຕ, ອຸເປໂຕ ຊິນສາສເນ;

ອວຎ຺ຌາ ມຍ຺ຫໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາ, ອນໂຓ ຠຸຎ຺ຊາມິ ໂຠຊນໍ.

໗໙໐. ‘‘ກາເມ ອາທິຕ຺ຕໂຕ ທິສ຺ວາ, ຊາຕຣູປານິ ສຕ຺ຖໂຕ;

ຄພ຺ຠໂວກ຺ກນ຺ຕິໂຕ ທຸກ຺ຂໍ, ນິຣເຍສຸ ມຫພ຺ຠຍໍ.

໗໙໑. ‘‘ເອຕມາທີນວໍ ຎຕ຺ວາ, ສໍເວຄໍ ອລຠິໍ ຕທາ;

ໂສຫໍ ວິທ຺ໂຘ ຕທາ ສນ຺ໂຕ, ສມ຺ປຕ຺ໂຕ ອາສວກ຺ຂຍໍ.

໗໙໒. ‘‘ປຣິຈິຓ຺ໂຓ ມຍາ ສຕ຺ຖາ, ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນໍ;

ໂອຫິໂຕ ຄຣຸໂກ ຠາໂຣ, ຠວເນຕ຺ຕິ ສມູຫຕາ.

໗໙໓. ‘‘ຍສ຺ສຕ຺ຖາຍ ປພ຺ພຊິໂຕ, ອຄາຣສ຺ມານຄາຣິຍໍ;

ໂສ ເມ ອຕ຺ໂຖ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ, ສພ຺ພສໍໂຍຊນກ຺ຂໂຍ’’ຕິ. – ອິມາ ຄາຖາ ອໂວຈ;

ຕຕ຺ຖ ປສ຺ສາມິ ໂລເກຕິ ອຫໍ, ມຫາຣາຊ, ອິມສ຺ມິໍ ໂລເກ ສຘເນ ຘນສມ຺ປນ຺ເນ ອຑ຺ເຒ ມນຸສ຺ເສ ປສ຺ສາມິ, ເຕ ປນ ລທ຺ຘານ ວິຕ຺ຕໍ ຘນໍ ລຠິຕ຺ວາ ໂຠຄສມ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ຐິຕາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາທີສຸ ກສ຺ສຈິ ກິຎ຺ຈິປິ ນ ທທນ຺ຕິ. ກສ຺ມາ? ໂມຫາ ກມ຺ມສ຺ສກຕາປຎ຺ຎາຍ ອຠາວໂຕ. ລຸທ຺ຘາ ໂລຠາຠິຠູຕາ ຍຖາລທ຺ຘໍ ຘນໍ ສນ຺ນິຈຍໍ ສພ຺ພໂສ ນິເຈຕພ຺ພໍ ນິເຘຕພ຺ພໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ຠິຍ຺ໂຍວ ຍຖາຘິຄຕກາມໂຕ ອຸປຣິ ກາເມ ກາມຄຸເຓ ‘‘ຕຖາຫໍ ເອທິເສ ຈ ໂຠເຄ ປຏິລເຠຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ອຠິປຕ຺ຖຍນ຺ຕິ ປຈ຺ຈາສີສນ຺ຕິ ຕຊ຺ຊຎ຺ຈ ວາຍາມໍ ກໂຣນ຺ຕິ.

ຠິຍ຺ໂຍ ກາມປຕ຺ຖນາຍ ອຸທາຫຣຓໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຣາຊາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ປສຍ຺ຫປ຺ປຖວິໍ ວິເຊຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ວໍສານຸຄຕໍ ປຖວິໍ ພລກ຺ກາເຣນ ອຠິວິຊິຍ. ອາວສນ຺ໂຕຕິ ປສາເສນ຺ໂຕ. ໂອຣໍ ສມຸທ຺ທສ຺ສາຕິ ອນວເສສໍ ສມຸທ຺ທສ຺ສ ໂອຣຠາຄໍ ລຠິຕ຺ວາປິ ເຕນ ອຕິຕ຺ຕຣູໂປ ປາຣໍ ສມຸທ຺ທສ຺ສ ທີປນ຺ຕຣມ຺ປິ ປຕ຺ຖເຍຍ຺ຍ.

ອວີຕຕຓ຺ຫາຕິ ອວິຄຕຕຓ຺ຫາ. ອູນາວາຕິ ອປຣິປຸຓ຺ຓມໂນຣຖາວ. ກາເມຫິ ໂລກມ຺ຫິ ນ ຫຕ຺ຖິ ຕິຕ຺ຕີຕິ ຕຓ຺ຫາວິປນ຺ນານໍ ອິມສ຺ມິໍ ໂລເກ ວຕ຺ຖຸກາເມຫິ ຕິຕ຺ຕິ ນາມ ນຕ຺ຖິ.

ກນ຺ທນ຺ຕິ ນນ຺ຕິ ມຕປຸຣິສໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ຕສ຺ສ ຄຸເຓ ກິຕ຺ເຕນ຺ຕາ ກນ຺ທນໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ອໂຫ ວຕາ ໂນ ອມຣາຕິ ຈາຫູຕິ ອໂຫ ວຕ ອມ຺ຫາກໍ ຎາຕີ ອມຣາ ສິຍຸນ຺ຕິ ຈ ກເຖນ຺ຕິ, ຄາຖາສຸຂຕ຺ຖຎ຺ເຫຕ຺ຖ ວຕາ-ອິຕິ ທີຆໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ.

ໂສ ຑຍ຺ຫຕິ ສູເລຫິ ຕຸຊ຺ຊມາໂນຕິ ໂສ ມຕສຕ຺ໂຕ ຉວຑາຫເກຫິ ສມ຺ມາ ຌາເປຕຸໍ ສູເລຫິ ຕຸຊ຺ຊມາໂນ. ຕາຓາຕິ ປຣິຕ຺ຕາຓກຣາ.

ເຍນກມ຺ມນ຺ຕິ ຍຖາກມ຺ມໍ. ຘນນ຺ຕິ ຘນາຍິຕພ຺ພໍ ຍໍກິຎ຺ຈິ ວຕ຺ຖຸ. ປຸນ ຘນນ຺ຕິ ຫິຣຎ຺ຎສຸວຓ຺ຓໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ.

‘‘ນ ທີຆມາຍຸ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ກາມຄຸຓສ຺ສ ຊຣາຍ ຈ ປຏິກາຣາຠາວໍ ວຕ຺ວາ ປຸນ ຕສ຺ສ ເອກນ຺ຕິກຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອປ຺ປໍ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຜຸສນ຺ຕີຕິ ອນິຏ຺ຐຜສ຺ສໍ ຜຸສນ຺ຕິ ປາປຸຓນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ອຑ຺ຒທລິທ຺ທຕາ ອກາຣຓນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຜສ຺ສໍ ພາໂລ ຈ ຘີໂຣ ຈ ຕເຖວ ຜຸຏ຺ໂຐຕິ ຍຖາ ພາໂລ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐສມ຺ຜສ຺ສໍ ຜຸຏ຺ໂຐ, ຕເຖວ ຘີໂຣ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐຜສ຺ສໍ ຜຸຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ, ນ ເອຕ຺ຖ ພາລປຓ຺ຑິຕານໍ ໂກຈິ ວິເສໂສ. ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ, ພາໂລ ຫິ ພາລ຺ຍາ ວຘິໂຕວ ເສຕີຕິ ພາລປຸຄ຺ຄໂລ ເກນຈິ ທຸກ຺ຂຘມ຺ເມນ ຜຸຏ຺ໂຐ ໂສຈນ຺ໂຕ ກິລມນ຺ໂຕ ອຸຣຕ຺ຕາຬິໍ ກນ຺ທນ຺ໂຕ ພາລຠາເວນ ວຘິໂຕ ປີຬິໂຕວ ຫຸຕ຺ວາ ເສຕິ ສຍຕິ. ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ອາວຏ຺ຏນ຺ໂຕ ວິວຏ຺ຏນ຺ໂຕ ວິໂຣເຘນ຺ໂຕ ເວຘຕິ ຜສ຺ສຜຸຏ຺ໂຐຕິ ຘີໂຣ ປນ ປຓ຺ຑິໂຕ ທຸກ຺ຂສມ຺ຜສ຺ເສນ ສມ຺ຜຸຏ຺ໂຐ ນ ເວຘຕິ ກມ຺ປນມຕ຺ຕມ຺ປິ ຕສ຺ສ ນ ໂຫຕີຕິ.

ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ພາລປຓ຺ຑິຕານໍ ໂລກຘມ຺ເມ ເອທິສີ ປວຕ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຫິ ປຎ຺ຎາວ ຘເນນ ເສຍ຺ຍາ, ຍາຍ ໂວສານມິຘາຘິຄຈ຺ຉຕີຕິ ປຎ຺ຎາວ ຘນໂຕ ປາສໍສຕຣາ, ຍາຍ ປຎ຺ຎາຍ ໂວສານໍ ຠວສ຺ສ ປຣິໂຍສານຠູຕໍ ນິພ຺ພານໍ ອຘິຄຈ຺ຉຕິ. ອພ຺ໂຍສິຕຕ຺ຕາ ຫີຕິ ອນຘິຄຕນິຏ຺ຐຕ຺ຕາ. ຠວາຠເວສູຕິ ມຫນ຺ຕາມຫນ຺ເຕສຸ ຠເວສຸ.

ອຸເປຕິ ຄພ຺ຠຎ຺ຈ ປຣຎ຺ຈ ໂລກໍ, ສໍສາຣມາປຊ຺ຊ ປຣມ຺ປຣາຍາຕິ ໂຍ ປາປານິ ກຕ຺ວາ ອປຣາປຣໍ ສໍສຣຓມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອຸເປຕິ ຄພ຺ຠຎ຺ຈ ປຣຎ຺ຈ ໂລກໍ ຄພ຺ຠເສຍ຺ຍາຍ ປຣໂລກຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ນ ມຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ສ ປາປກມ຺ມກາຣິໂນ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ກິຣິຍໍ ອຠິສທ຺ທຫນ຺ໂຕ ‘‘ອຕ຺ຕາ ຈ ເມ ໂຫຕີ’’ຕິ ປຕ຺ຕິຍາຍນ຺ໂຕ ອຎ຺ໂຎປິ ອປ຺ປປຎ຺ໂຎ ພາໂລ ຍຖາ ປຏິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອຸເປຕິ ຄພ຺ຠຎ຺ຈ ປຣຎ຺ຈ ໂລກໍ, ນ ຕໂຕ ປຣິມຸຈ຺ຈຕິ.

ໂຈໂຣ ຍຖາຕິ ຍຖາ ໂຈໂຣ ປາປຘມ຺ໂມ ຆຣສນ຺ຘິໍ ຉິນ຺ທນ຺ໂຕ ສນ຺ຘິມຸເຂ ອາຣກ຺ຂກປຸຣິເສຫິ ຄຫິໂຕ ສກມ຺ມຸນາ ເຕນ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຘິຈ຺ເຉທກມ຺ມຸນາ ກາຣຓຠູເຕນ ກສາທີຫິ ຕາຬນາທິວເສນ ຫຎ຺ຎຕິ ຣາຊປຸຣິເສຫິ ພາຘິຍ຺ຍຕິ ພຊ຺ຌຕິ ຈ. ເອວໍ ປຊາຕິ ເອວມຍໍ ສຕ຺ຕໂລໂກ ອິຘ ປາປານິ ກຣິຕ຺ວາ ເປຈ຺ຈ ປຕ຺ວາ ເຕນ ກມ຺ມຸນາ ປຣມ຺ຫິ ໂລເກ ນິຣຍາທີສຸ ຫຎ຺ຎຕິ, ປຎ຺ຈວິຘພນ຺ຘນກມ຺ມກາຣຓາທິວເສນ ພາຘິຍ຺ຍຕິ.

ເອວເມຕາຫິ ເອກາທສຫິ ຄາຖາຫິ ຍຖາຣຫໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມຸທ຺ເທເສ ປກາເສຕ຺ວາ ອິທານິ ກາເມສຸ ສໍສາເຣ ຈ ອາທີນວໍ ທິສ຺ວາ ສທ຺ຘາຍ ອຕ຺ຕໂນ ປພ຺ພຊິຕຠາວໍ ປພ຺ພຊິຕກິຈ຺ຈສ຺ສ ຈ ມຕ຺ຖກປ຺ປຕ຺ຕິໍ ວິຠາເວນ຺ໂຕ ‘‘ກາມາ ຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ກາມາຕິ ວຕ຺ຖຸກາມາ ມນາປິຍາ ຣູປາທໂຍ ຘມ຺ມາ, ກິເລສກາມາ ສພ຺ເພປິ ຣາຄປ຺ປເຠທາ. ອິຘ ປນ ວຕ຺ຖຸກາມາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເຕ ຫິ ຣູປາທິວເສນ ອເນກປ຺ປກາຣຕາຍ ຈິຕ຺ຣາ. ໂລກສ຺ສາທວເສນ ອິຏ຺ຐາກາຣຕາຍ ມຘຸຣາ. ພາລປຸຖຸຊ຺ຊນານໍ ມນໍ ຣເມນ຺ຕີຕິ ມໂນຣມາ. ວິຣູປຣູເປນາຕິ ວິວິຘຣູເປນ, ອເນກວິຘສຠາເວນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕ ຫິ ຣູປາທິວເສນ ຈິຕ຺ຣາ, ນີລາທິວເສນ ວິວິຘຣູປາ. ເອວໍ ເຕນ ວິຣູປຣູເປນ ຕຖາ ຕຖາ ອສ຺ສາທໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ມເຖນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ອຠິຣມິຕຸໍ ນ ເທນ຺ຕີຕິ ອິມິນາ ອປ຺ປສ຺ສາທພຫຸທຸກ຺ຂຕາທິນາ ອາທີນວໍ ກາມຄຸເຓສຸ ທິສ຺ວາ ຕສ຺ມາ ຕໍນິມິຕ຺ຕໍ ອຫໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ອມ຺ຫິ. ທຸມປ຺ຜລານິ ປກ຺ກກາເລ ອປຣິປກ຺ກກາເລ ຈ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ປຣູປກ຺ກມໂຕ ສຣສໂຕ ວາ ປຕນ຺ຕິ, ເອວໍ ສຕ຺ຕາ ທຫຣາ ຈ ວຸຑ຺ຒາ ຈ ສຣີຣສ຺ສ ເຠທາ ປຕນ຺ຕິເຍວ. ເອຕມ຺ປິ ທິສ຺ວາຕິ ເອວໍ ອນິຈ຺ຈຕມ຺ປິ ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸນາ ທິສ຺ວາ, ນ ເກວລໍ ອປ຺ປສ຺ສາທຕາທິຕາຍ ອາທີນວເມວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອປຓ຺ຓກນ຺ຕິ ອວິຣທ຺ຘນກໍ ສາມຎ຺ຎເມວ ສມຓຠາໂວວ ເສຍ຺ໂຍ ອຸຕ຺ຕຣິຕໂຣ.

ສທ຺ຘາຍາຕິ ກມ຺ມໍ ກມ຺ມຜລໍ ພຸທ຺ຘສຸພຸທ຺ຘຕໍ ຘມ຺ມສຸຘມ຺ມຕໍ ສງ຺ຆສຸປ຺ປຏິປຕ຺ຕິຎ຺ຈ ສທ຺ທຫິຕ຺ວາ. ອຸເປໂຕ ຊິນສາສເນຕິ ສຕ຺ຖຸ ສາສເນ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິໍ ອຸປຄໂຕ. ອວຎ຺ຌາ ມຍ຺ຫໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາ ອຣຫຕ຺ຕສ຺ສ ອຘິຄຕຕ຺ຕາ. ຕໂຕ ເອວ ອນໂຓ ຠຸຎ຺ຊາມິ ໂຠຊນໍ ນິກ຺ກິເລສວເສນ ສາມິຠາວໂຕ ສາມິປຣິໂຠເຄນ ປຣິຠຸຎ຺ຊນໂຕ.

ກາເມ ອາທິຕ຺ຕໂຕ ທິສ຺ວາຕິ ວຕ຺ຖຸກາເມ ກິເລສກາເມ ຈ ເອກາທສຫິ ອຄ຺ຄີຫິ ອາທິຕ຺ຕຠາວໂຕ ທິສ຺ວາ. ຊາຕຣູປານິ ສຕ຺ຖໂຕຕິ ກຕາກຕປ຺ປເຠທາ ສພ຺ພສຸວຓ຺ຓວິກຕິໂຍ ອນຕ຺ຖາວຫຕາຍ ນິສິຕສຕ຺ຖໂຕ. ຄພ຺ຠໂວກ຺ກນ຺ຕິໂຕ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ຄພ຺ຠໂວກ຺ກນ຺ຕິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສພ຺ພສໍສາຣປວຕ຺ຕິທຸກ຺ຂໍ. ນິຣເຍສຸ ມຫພ຺ຠຍນ຺ຕິ ສອຸສ຺ສເທສຸ ອຏ຺ຐສຸ ມຫານິຣເຍສຸ ລພ຺ຠມານໍ ມຫາຠຍຎ຺ຈ ສພ຺ພຕ຺ຖ ທິສ຺ວາຕິ ໂຍຊນາ.

ເອຕມາທີນວໍ ຎຕ຺ວາຕິ ເອຕໍ ກາມານໍ ອາທິຕ຺ຕຕາທິໍ ສໍສາເຣ ອາທີນວໍ ໂທສໍ ຎຕ຺ວາ. ສໍເວຄໍ ອລຠິໍ ຕທາຕິ ຕສ຺ມິໍ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມສ຺ສ ສຸຕກາເລ ຠວາທິເກ ສໍເວຄໍ ອລຕ຺ຖໍ. ວິທ຺ໂຘ ຕທາ ສນ຺ໂຕຕິ ຕສ຺ມິໍ ຄຫຏ຺ຐກາເລ ຣາຄສລ຺ລາທີຫິ ວິທ຺ໂຘ ສມາໂນ ອິທານິ ສຕ຺ຖຸ ສາສນໍ ອາຄມ຺ມ ສມ຺ປຕ຺ໂຕ ອາສວກ຺ຂຍໍ, ວິທ຺ໂຘ ວາ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ, ປຏິວິທ຺ໂຘຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສໍ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາທີສຸ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ເອວໍ ເຖໂຣ ຣຎ຺ໂຎ ໂກຣພ຺ຍສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກເມວ ຄໂຕ. ສຕ຺ຖາ ຈ ອປຣຠາເຄ ອຣິຍຄຓມຊ຺ເຌ ນິສິນ຺ໂນ ເຖຣໍ ສທ຺ຘາປພ຺ພຊິຕານໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປສີຕິ.

ຣຏ຺ຐປາລຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.