໒. ປາຣາປຣິຍຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ສມຓສ຺ສ ອຫຸ ຈິນ຺ຕາຕິອາທິກາ ອາຍສ຺ມໂຕ ປາຣາປຣິຍຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ວິວຏ຺ຏູປນິສ຺ສຍໍ ກຸສລໍ ອຸປຈິນິຕ຺ວາ ສຸຄຕີສຸເຍວ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາລສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ວຍປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ໂຄຕ຺ຕວເສນ ປາຣາປຣິໂຍຕ຺ເວວ ສມຎ຺ຎາ ອໂຫສິ. ໂສ ຕໂຍ ເວເທ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສິປ຺ເປສຸ ນິປ຺ຜຕ຺ຕິໍ ຄໂຕ. ເອກທິວສໍ ສຕ຺ຖຸ ຘມ຺ມເທສນາກາເລ ເຊຕວນວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຣິສປຣິຍນ຺ເຕ ນິສີທິ. ສຕ຺ຖາ ຕສ຺ສ ອຊ຺ຌາສຍໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍຠາວນາສຸຕ຺ຕໍ (ມ. ນິ. ໓.໔໕໓) ເທເສສິ. ໂສ ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ປຏິລທ຺ຘສທ຺ໂຘ ປພ຺ພຊິ. ຕໍ ສຸຕ຺ຕໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຕທຕ຺ຖມນຸຈິນ຺ເຕສິ. ຍຖາ ປນ ອນຸຈິນ຺ເຕສິ, ສ຺ວາຍມຕ຺ໂຖ ຄາຖາສຸ ເອວ ອາວິ ຠວິສ຺ສຕິ. ໂສ ຕຖາ ອນຸວິຈິນ຺ເຕນ຺ໂຕ ອາຍຕນມຸເຂນ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ນຈິຣສ຺ເສວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕ. ອປຣຠາເຄ ອຕ຺ຕນາ ຈິນ຺ຕິຕາກາຣໍ ປກາເສນ຺ໂຕ –

໗໒໖. ‘‘ສມຓສ຺ສ ອຫຸ ຈິນ຺ຕາ, ປາຣາປຣິຍສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ;

ເອກກສ຺ສ ນິສິນ຺ນສ຺ສ, ປວິວິຕ຺ຕສ຺ສ ຌາຍິໂນ.

໗໒໗. ‘‘ກິມານຸປຸພ຺ພໍ ປຸຣິໂສ, ກິໍ ວຕໍ ກິໍ ສມາຈາຣໍ;

ອຕ຺ຕໂນ ກິຈ຺ຈກາຣີສ຺ສ, ນ ຈ ກຎ຺ຈິ ວິເຫຐເຍ.

໗໒໘. ‘‘ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ມນຸສ຺ສານໍ, ຫິຕາຍ ອຫິຕາຍ ຈ;

ອຣກ຺ຂິຕານິ ອຫິຕາຍ, ຣກ຺ຂິຕານິ ຫິຕາຍ ຈ.

໗໒໙. ‘‘ອິນ຺ທ຺ຣິຍາເນວ ສາຣກ຺ຂໍ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຈ ໂຄປຍໍ;

ອຕ຺ຕໂນ ກິຈ຺ຈກາຣີສ຺ສ, ນ ຈ ກຎ຺ຈິ ວິເຫຐເຍ.

໗໓໐. ‘‘ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ ເຈ ຣູເປສຸ, ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ອນິວາຣຍໍ;

ອນາທີນວທສ຺ສາວີ, ໂສ ທຸກ຺ຂາ ນ ຫິ ມຸຈ຺ຈຕິ.

໗໓໑. ‘‘ໂສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ເຈ ສທ຺ເທສຸ, ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ອນິວາຣຍໍ;

ອນາທີນວທສ຺ສາວີ, ໂສ ທຸກ຺ຂາ ນ ຫິ ມຸຈ຺ຈຕິ.

໗໓໒. ‘‘ອນິສ຺ສຣຓທສ຺ສາວີ, ຄນ຺ເຘ ເຈ ປຏິເສວຕິ;

ນ ໂສ ມຸຈ຺ຈຕິ ທຸກ຺ຂມ຺ຫາ, ຄນ຺ເຘສຸ ອຘິມຸຈ຺ຉິໂຕ.

໗໓໓. ‘‘ອມ຺ພິລໍ ມຘຸຣຄ຺ຄຎ຺ຈ, ຕິຕ຺ຕກຄ຺ຄມນຸສ຺ສຣໍ;

ຣສຕຓ຺ຫາຍ ຄຘິໂຕ, ຫທຍໍ ນາວພຸຊ຺ຌຕິ.

໗໓໔. ‘‘ສຸຠານ຺ຍປ຺ປຏິກູລານິ, ໂຜຏ຺ຐພ຺ພານິ ອນຸສ຺ສຣໍ;

ຣຕ຺ໂຕ ຣາຄາຘິກຣຓໍ, ວິວິຘໍ ວິນ຺ທເຕ ທຸຂໍ.

໗໓໕. ‘‘ມນໍ ເຈເຕຫິ ຘມ຺ເມຫິ, ໂຍ ນ ສກ຺ໂກຕິ ຣກ຺ຂິຕຸໍ;

ຕໂຕ ນໍ ທຸກ຺ຂມນ຺ເວຕິ, ສພ຺ເພເຫເຕຫິ ປຎ຺ຈຫິ.

໗໓໖. ‘‘ປຸພ຺ພໂລຫິຕສມ຺ປຸຓ຺ຓໍ, ພຫຸສ຺ສ ກຸຓປສ຺ສ ຈ;

ນຣວີຣກຕໍ ວຄ຺ຄຸໍ, ສມຸຄ຺ຄມິວ ຈິຕ຺ຕິຕໍ.

໗໓໗. ‘‘ກຏຸກໍ ມຘຸຣສ຺ສາທໍ, ປິຍນິພນ຺ຘນໍ ທຸຂໍ;

ຂຸຣໍວ ມຘຸນາ ລິຕ຺ຕໍ, ອຸລ຺ລິຫໍ ນາວພຸຊ຺ຌຕິ.

໗໓໘. ‘‘ອິຕ຺ຖິຣູເປ ອິຕ຺ຖິສເຣ, ໂຜຏ຺ຐພ຺ເພປິ ຈ ອິຕ຺ຖິຍາ;

ອິຕ຺ຖິຄນ຺ເຘສຸ ສາຣຕ຺ໂຕ, ວິວິຘໍ ວິນ຺ທເຕ ທຸຂໍ.

໗໓໙. ‘‘ອິຕ຺ຖິໂສຕານິ ສພ຺ພານິ, ສນ຺ທນ຺ຕິ ປຎ຺ຈ ປຎ຺ຈສຸ;

ເຕສມາວຣຓໍ ກາຕຸໍ, ໂຍ ສກ຺ໂກຕິ ວີຣິຍວາ.

໗໔໐. ‘‘ໂສ ອຕ຺ຖວາ ໂສ ຘມ຺ມຏ຺ໂຐ, ໂສ ທກ຺ໂຂ ໂສ ວິຈກ຺ຂໂຓ;

ກເຣຍ຺ຍ ຣມມາໂນປິ, ກິຈ຺ຈໍ ຘມ຺ມຕ຺ຖສໍຫິຕໍ.

໗໔໑. ‘‘ອໂຖ ສີທຕິ ສຎ຺ຎຸຕ຺ຕໍ, ວຊ຺ເຊ ກິຈ຺ຈໍ ນິຣຕ຺ຖກໍ;

ນ ຕໍ ກິຈ຺ຈນ຺ຕິ ມຎ຺ຎິຕ຺ວາ, ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ວິຈກ຺ຂໂຓ.

໗໔໒. ‘‘ຍຎ຺ຈ ອຕ຺ເຖນ ສຎ຺ຎຸຕ຺ຕໍ, ຍາ ຈ ຘມ຺ມຄຕາ ຣຕິ;

ຕໍ ສມາທາຍ ວຕ຺ເຕຖ, ສາ ຫິ ເວ ອຸຕ຺ຕມາ ຣຕິ.

໗໔໓. ‘‘ອຸຈ຺ຈາວເຈຫຸປາເຍຫິ, ປເຣສມຠິຊິຄີສຕິ;

ຫນ຺ຕ຺ວາ ວຘິຕ຺ວາ ອຖ ໂສຈຍິຕ຺ວາ, ອາໂລປຕິ ສາຫສາ ໂຍ ປເຣສໍ.

໗໔໔. ‘‘ຕຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອາຓິຍາ ອາຓິໍ, ນິຫນ຺ຕິ ພລວາ ຍຖາ;

ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິນ຺ທ຺ຣິເຍເຫວ, ນິຫນ຺ຕິ ກຸສໂລ ຕຖາ.

໗໔໕. ‘‘ສທ຺ຘໍ ວີຣິຍໍ ສມາຘິຎ຺ຈ, ສຕິປຎ຺ຎຎ຺ຈ ຠາວຍໍ;

ປຎ຺ຈ ປຎ຺ຈຫິ ຫນ຺ຕ຺ວານ, ອນີໂຆ ຍາຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ.

໗໔໖. ‘‘ໂສ ອຕ຺ຖວາ ໂສ ຘມ຺ມຏ຺ໂຐ, ກຕ຺ວາ ວາກ຺ຍານຸສາສນິໍ;

ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ, ໂສ ນໂຣ ສຸຂເມຘຕີ’’ຕິ. – ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ;

ຕຕ຺ຖ ສມຓສ຺ສາຕິ ປພ຺ພຊິຕສ຺ສ. ອຫູຕິ ອໂຫສິ. ຈິນ຺ຕາຕິ ຘມ຺ມຈິນ຺ຕາ ຘມ຺ມວິຈາຣຓາ. ປາຣາປຣິຍສ຺ສາຕິ ປາຣາປຣໂຄຕ຺ຕສ຺ສ. ‘‘ປາຣາຈຣິຍສ຺ສາ’’ຕິປິ ປຐນ຺ຕິ. ຠິກ຺ຂຸໂນຕິ ສໍສາເຣ ຠຍໍ ອິກ຺ຂນສີລສ຺ສ. ເອກກສ຺ສາຕິ ອສຫາຍສ຺ສ, ເອເຕນ ກາຍວິເວກໍ ທສ຺ເສຕິ. ປວິວິຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ປວິເວກເຫຕຸນາ ກິເລສານໍ ວິກ຺ຂມ຺ຠເນນ ວິເວກໍ ອາຣທ຺ຘສ຺ສ, ເອເຕນ ຈິຕ຺ຕວິເວກໍ ທສ຺ເສຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ຌາຍິໂນ’’ຕິ. ຌາຍິໂນຕິ ຌາຍນສີລສ຺ສ, ໂຍນິໂສມນສິກາເຣສຸ ຍຸຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສພ຺ພເມຕໍ ເຖໂຣ ອຕ຺ຕານໍ ປຣໍ ວິຍ ກຕ຺ວາ ວທຕິ.

‘‘ກິມານຸປຸພ຺ພ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ຕໍ ຈິນ຺ຕນໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຐມຄາຖາຍໍ ຕາວ ກິມານຸປຸພ຺ພນ຺ຕິ ອນຸປຸພ຺ພໍ ອນຸກ຺ກໂມ, ອນຸປຸພ຺ພເມວ ວກ຺ຂມາເນສຸ ວຕສມາຈາເຣສຸ ໂກ ອນຸກ຺ກໂມ, ເກນ ອນຸກ຺ກເມນ ເຕ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຸຣິໂສ ກິໍ ວຕໍ ກິໍ ສມາຈາຣນ຺ຕິ ອຕ຺ຖກາໂມ ປຸຣິໂສ ສມາທິຍິຕພ຺ພຏ຺ເຐນ ‘‘ວຕ’’ນ຺ຕິ ລທ຺ຘນາມໍ, ກີທິສໍ ສີລໍ ສມາຈາຣໍ, ສມາຈຣນ຺ໂຕ, ອຕ຺ຕໂນ ກິຈ຺ຈກາຣີ ກຕ຺ຕພ຺ພກາຣີ ອສ຺ສ, ກຎ຺ຈິ ສຕ຺ຕໍ ນ ຈ ວິເຫຐເຍ, ນ ພາເຘຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຕ຺ຕໂນ ກິຈ຺ຈໍ ນາມ ສມຓຘມ຺ໂມ, ສງ຺ເຂປໂຕ ສີລສມາຘິປຎ຺ຎາ, ຕໍ ສມ຺ປາເທນ຺ຕສ຺ສ ປຣວິເຫຐນາຍ ເລໂສປິ ນຕ຺ຖິ ຕາຍ ສຕິ ສມຓຠາວສ຺ເສວ ອຠາວໂຕ.

ຍຖາຫ ຠຄວາ – ‘‘ນ ຫິ ປພ຺ພຊິໂຕ ປຣູປຆາຕີ, ນ ສມໂຓ ໂຫຕິ ປຣໍ ວິເຫຐຍນ຺ໂຕ’’ຕິ (ຘ. ປ. ໑໘໔). ເອຕ຺ຖ ຈ ວຕຄ຺ຄຫເຓນ ວາຣິຕ຺ຕສີລໍ ຄຫິຕໍ, ສມາຈາຣຄ຺ຄຫເຓນ ສມາຈຣິຕພ຺ພໂຕ ຈາຣິຕ຺ຕສີເລນ ສທ຺ຘິໍ ຌານວິປສ຺ສນາທິ, ຕສ຺ມາ ວາຣິຕ຺ຕສີລໍ ປຘານໍ. ຕຕ຺ຖາປິ ຈ ຍສ຺ມາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວເຣ ສິທ຺ເຘ ສພ຺ພໍ ສີລໍ ສຸຣກ຺ຂິຕໍ, ສຸໂຄປິຕເມວ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣສີລໍ ຕາວ ທສ຺ເສຕຸກາໂມ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ອຣກ຺ຂເຓ ຣກ຺ຂເຓ ຈ ອາທີນວານິສໍເສ ວິຠາເວນ຺ໂຕ ‘‘ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ມນຸສ຺ສານ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານີຕິ ຣກ຺ຂິຕພ຺ພຘມ຺ມນິທສ຺ສນໍ, ຕສ຺ມາ ຈກ຺ຂາທີນິ ຉ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ມນຸສ຺ສານນ຺ຕິ ຣກ຺ຂຓໂຍຄ຺ຍປຸຄ຺ຄລນິທສ຺ສນໍ. ຫິຕາຍາຕິ ອຕ຺ຖາຍ. ອຫິຕາຍາຕິ ອນຕ຺ຖາຍ. ໂຫນ຺ຕີຕິ ວຈນເສໂສ. ກຖໍ ປນ ຕານິເຍວ ຫິຕາຍ ຈ ອຫິຕາຍ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຣກ຺ຂິຕານີ’’ຕິອາທິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຍສ຺ສ ຈກ຺ຂາທີນິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ສຕິກວາເຏນ ອປິຫິຕານິ, ຕສ຺ສ ຣູປາທີສຸ ອຠິຊ຺ຌາທິປາປຘມ຺ມປວຕ຺ຕິຍາ ທ຺ວາຣຠາວໂຕ ອນຕ຺ຖາຍ ປິຫິຕານິ, ຕທຠາວໂຕ ອຕ຺ຖາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ.

ອິນ຺ທ຺ຣິຍາເນວ ສາຣກ຺ຂນ຺ຕິ ຍສ຺ມາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວໂຣ ປຣິປຸຓ຺ໂຓ ສີລສມ຺ປທໍ ປຣິປູເຣຕິ, ສີລສມ຺ປທາ ປຣິປຸຓ຺ຓາ ສມາຘິສມ຺ປທໍ ປຣິປູເຣຕິ, ສມາຘິສມ຺ປທາ ປຣິປຸຓ຺ຓາ ປຎ຺ຎາສມ຺ປທໍ ປຣິປູເຣຕິ, ຕສ຺ມາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍາຣກ຺ຂາ ອຕ຺ຕຫິຕປຏິປຕ຺ຕິຍາວ ມູລນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອິນ຺ທ຺ຣິຍາເນວ ສາຣກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ. ສຕິປຸພ຺ພງ຺ຄເມນ ອາຣກ຺ເຂນ ສໍຣກ຺ຂນ຺ໂຕ ໂຍນິໂສມນສິກາເຣນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ເອວ ຕາວ ສມ຺ມເທວ ຣກ຺ຂນ຺ໂຕ, ຍຖາ ອກຸສລໂຈຣາ ເຕຫິ ເຕຫິ ທ຺ວາເຣຫິ ປວິສິຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕາເນ ກຸສລໍ ຠຓ຺ຑໍ ນ ວິລຸມ຺ປນ຺ຕິ, ຕຖາ ຕານິ ປິທຫນ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສາຣກ຺ຂນ຺ຕິ ຈ ສໍ-ສທ຺ທສ຺ສ ສາຠາວໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ, ‘‘ສາຣາໂຄ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ. ‘‘ສໍຣກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ຈ ປາໂຐ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຈ ໂຄປຍນ຺ຕິ ຕສ຺ເສວ ປຣິຍາຍວຈນໍ, ປຣິຍາຍວຈເນ ປໂຍຊນໍ ເນຕ຺ຕິອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ກິຈ຺ຈກາຣີສ຺ສາ’’ຕິ ອິມິນາ ອຕ຺ຕຫິຕປຏິປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕິ, ‘‘ນ ຈ ກຎ຺ຈິ ວິເຫຐເຍ’’ຕິ ອິມິນາ ປຣຫິຕປຏິປຕ຺ຕິໍ, ອຸຠເຍນາປິ ວາ ອຕ຺ຕຫິຕປຏິປຕ຺ຕິເມວ ທສ຺ເສຕິ ປຣາວິເຫຐນສ຺ສາປິ ອຕ຺ຕຫິຕປຏິປຕ຺ຕິຠາວໂຕ. ອຖ ວາ ປທທ຺ວເຍນປິ ອຕ຺ຕຫິຕປຏິປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ເສກ຺ຂສ຺ສ ຈ ປຣຫິຕປຏິປຕ຺ຕິຍາປິ ອຕ຺ຕຫິຕປຏິປຕ຺ຕິຠາວໂຕ.

ເອວໍ ຣກ຺ຂິຕານິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຫິຕາຍ ໂຫນ຺ຕີຕິ ໂວທານປກ຺ຂໍ ສງ຺ເຂເປເນວ ທສ຺ເສຕ຺ວາ, ອຣກ຺ຂິຕານິ ອຫິຕາຍ ໂຫນ຺ຕີຕິ ສໍກິເລສປກ຺ຂໍ ປນ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ ເຈ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ ເຈ ຣູເປສຸ, ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ອນິວາຣຍໍ. ອນາທີນວທສ຺ສາວີຕິ ໂຍ ນີລປີຕາທິເຠເທສຸ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ເຐສຸ ຣູປາຍຕເນສຸ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ຍຖາຣຸຈິ ປວຕ຺ຕນ຺ຕໍ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອນິວາຣຍໍ, ອນິວາຣຍນ຺ໂຕ ອປ຺ປຏິພາຫນ຺ໂຕ ຕຖາປວຕ຺ຕິຍໍ ອາທີນວທສ຺ສາວີ ນ ໂຫຕິ ເຈ, ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກໍ ສມ຺ປຣາຍິກຎ຺ຈ ອາທີນວໍ ໂທສໍ ນ ປສ຺ສຕິ ເຈ. ‘‘ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ນິວາຣເຍ ອນິສ຺ສຣຓທສ຺ສາວີ’’ຕິ ຈ ປາໂຐ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ‘‘ທິຏ຺ເຐ ທິຏ຺ຐມຕ຺ຕໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໔.໙໕) ວຸຕ຺ຕວິຘິນາ ທິຏ຺ຐມຕ຺ເຕເຍວ ຐຕ຺ວາ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎວເສນ ຣູປາຍຕເນ ປວຕ຺ຕມາໂນ ຕຕ຺ຖ ນິສ຺ສຣຓທສ຺ສາວີ ນາມ. ວຸຕ຺ຕວິປຣິຍາເຍນ ອນິສ຺ສຣຓທສ຺ສາວີ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ໂສ ທຸກ຺ຂາ ນ ຫິ ມຸຈ຺ຈຕີຕິ ໂສ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂໂຕ ນ ມຸຈ຺ຈເຕວ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ອນິວາຣຓໍ ນາມ ຍຖາ ເຕນ ທ຺ວາເຣນ ອຠິຊ຺ຌາທໂຍ ປາປຘມ຺ມາ ອນ຺ວາສ຺ສເວຍ຺ຍຸໍ, ຕຖາ ປວຕ຺ຕນໍ, ຕໍ ປນ ອຕ຺ຖໂຕ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎສ຺ສ ອນຸຏ຺ຐາປນໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເສສິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຘິມຸຈ຺ຉິໂຕຕິ ອຘິມຸຕ຺ຕຕຓ຺ຫາຍ ມຸຈ຺ຉໍ ອາປນ຺ໂນ. ອມ຺ພິລນ຺ຕິ ອມ຺ພິລຣສໍ. ມຘຸຣຄ຺ຄນ຺ຕິ ມຘຸຣຣສໂກຏ຺ຐາສໍ. ຕຖາ ຕິຕ຺ຕກຄ຺ຄໍ. ອນຸສ຺ສຣນ຺ຕິ ອສ຺ສາທວເສນ ຕໍ ຕໍ ຣສໍ ອນຸວິຈິນ຺ເຕນ຺ໂຕ. ຄນ຺ຖິໂຕຕິ ຣສຕຓ຺ຫາຍ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ຣເສ ຄນ຺ຖິໂຕ ພນ຺ໂຘ. ‘‘ຄຘິໂຕ’’ຕິ ຈ ປຐນ຺ຕິ, ເຄຘໍ ອາປນ຺ໂນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຫທຍໍ ນາວພຸຊ຺ຌຕີຕິ ‘‘ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປພ຺ພຊ຺ຊາທິກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ຊານາຕິ ນ ສລ຺ລກ຺ເຂຕິ, ສາສນສ຺ສ ຫທຍໍ ອພ຺ຠນ຺ຕຣໍ ອນວຊ຺ຊຘມ຺ມານໍ ສມ຺ມທ຺ທນຣສຕຓ຺ຫາຍ ຄຘິໂຕ ນາວພຸຊ຺ຌຕິ ນ ຊານາຕິ, ນ ປຏິປຊ຺ຊຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ສຸຠານີຕິ ສຸນ຺ທຣານິ. ອປ຺ປຏິກູລານີຕິ ມໂນຣມານິ, ອິຏ຺ຐານິ. ໂຜຏ຺ຐພ຺ພານີຕິ ອຸປາທິຓ຺ຓານຸປາທິຓ຺ຓປ຺ປເຠເທ ຜສ຺ເສ. ຣຕ຺ໂຕຕິ ຣຊ຺ຊນສຠາເວນ ຣາເຄນ ຣຕ຺ໂຕ. ຣາຄາຘິກຣຓນ຺ຕິ ຣາຄເຫຕຸ. ວິວິຘໍ ວິນ຺ທເຕ ທຸຂນ຺ຕິ ຣາຄປຣິຬາຫາທິວເສນ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກຎ຺ຈ ນິຣຍສນ຺ຕາປາທິວເສນ ອຠິສມ຺ປຣາຍຎ຺ຈ ນານປ຺ປກາຣໍ ທຸກ຺ຂໍ ປຏິລຠຕິ.

ມນໍ ເຈເຕຫີຕິ ມນຎ຺ຈ ເອເຕຫິ ຣູປາຣມ຺ມຓາທີຫິ ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓປ຺ປເຠເທຫິ ຈ. ນນ຺ຕິ ປຸຄ຺ຄລໍ. ສພ຺ເພຫີຕິ ສພ຺ເພຫິ ປຎ຺ຈຫິປິ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ໂຍ ປຸຄ຺ຄໂລ ມນໍ, ມໂນທ຺ວາຣໍ, ເອເຕຫິ ຍຖາວຸຕ຺ເຕຫິ ຣູປາທີຫິ ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓປ຺ປເຠທໂຕ ຈ. ຕຕ຺ຖ ປວຕ຺ຕນກປາປກມ຺ມນິວາຣເຓນ ຣກ຺ຂິຕຸໍ, ໂຄປິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ຕໂຕ ຕສ຺ສ ອຣກ຺ຂຓໂຕ ນໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ຕໍນິມິຕ຺ຕໍ ທຸກ຺ຂໍ ອນ຺ເວຕິ, ອນຸຄຈ຺ຉຕິ, ອນຸຄຈ຺ຉນ຺ຕຎ຺ຈ ເອເຕຫິ ປຎ຺ຈຫິປິ ຣູປາຣມ຺ມຓາທີຫິ ຉຏ຺ຐາຣມ຺ມເຓນ ສທ຺ຘິໍ ສພ຺ເພຫິປິ ອາຣມ຺ມຓປ຺ປຈ຺ຈຍຠູເຕຫິ ອນຸຄຈ຺ຉຕີຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ໂສຕິນ຺ທ຺ຣິຍຎ຺ຈ ອສມ຺ປຕ຺ຕຄ຺ຄາຫິຠາວໂຕ ‘‘ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ອນິວາຣຍ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ອິຕຣໍ ສມ຺ປຕ຺ຕຄ຺ຄາຫີຕິ ‘‘ຄນ຺ເຘ ເຈ ປຏິເສວຕີ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖາປິ ຈ ຣສຕຓ຺ຫາ ຈ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພຕຓ຺ຫາ ຈ ສຕ຺ຕານໍ ວິເສສໂຕ ພລວຕີຕິ ‘‘ຣສຕຓ຺ຫາຍ ຄຘິໂຕ, ໂຜຏ຺ຐພ຺ພານິ ອນຸສ຺ສຣນ຺ໂຕຕິ’’ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ເອວໍ ອຄຸຕ຺ຕທ຺ວາຣສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຉຫິ ທ຺ວາເຣຫິ ຉສຸປິ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ອສໍວຣນິມິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກທຸກ຺ຂໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສ຺ວາຍມສໍວໂຣ ຍສ຺ມາ ສຣີຣສຠາວານວໂພເຘນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ສຣີຣສຠາວໍ ວິຈິນນ຺ໂຕ ‘‘ປຸພ຺ພໂລຫິຕສມ຺ປຸຓ຺ຓ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ຄາຖາທ຺ວຍມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ສຣີຣໍ ນາເມຕໍ ປຸພ຺ເພນ ໂລຫິເຕນ ຈ ສມ຺ປຸຓ຺ຓໍ ຠຣິຕໍ ອຎ຺ເຎນ ຈ ປິຕ຺ຕເສມ຺ຫາທິນາ ພຫຸນາ ກຸຓເປນ, ຕຍິທໍ ນຣວີເຣນ ນເຣສຸ ເຉເກນ ສິປ຺ປາຈຣິເຍນ ກຕໍ ວຄ຺ຄຸ ມຏ຺ຐໍ ລາຂາປຣິກມ຺ມາທິນາ ຈິຕ຺ຕິຕໍ, ອນ຺ໂຕ ປນ ຄູຖາທິອສຸຈິຠຣິຕໍ ສມຸຄ຺ຄໍ ວິຍ ຉວິມຕ຺ຕມໂນຫຣໍ ພາລຊນສມ຺ໂມຫໍ ທຸກ຺ຂສຠາວຕາຍ ນິຣຍາທິທຸກ຺ຂຕາປນໂຕ ຈ ກຏຸກໍ, ປຣິກປ຺ປສມ຺ຠເວນ ອມູລເກນ ອສ຺ສາທມຕ຺ເຕນ ມຘຸຣຕາຍ ມຘຸຣສ຺ສາທໍ, ຕໂຕ ເອວ ປິຍຠາວນິພນ຺ຘເນນ ປິຍນິພນ຺ຘນໍ, ທຸສ຺ສຫຕາຍ ອປ຺ປຕີຕຕາຍ ຈ ທຸຂໍ, ອີທິເສ ສຣີເຣ ອສ຺ສາທໂລເຠນ ມຫາທຸກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈນຸຠຸຍ຺ຍມານໍ ອນວພຸຊ຺ຌນ຺ໂຕ ໂລໂກ ມຘຸຣຄິທ຺ໂຘ ຂຸຣຘາຣາເລຫກປຸຣິໂສ ວິຍ ທຏ຺ຐພ຺ໂພຕິ.

ອິທານິ ເອເຕ ຈກ຺ຂາທີນໍ ໂຄຈຣຠູຕາ ຣູປາທໂຍ ວຸຕ຺ຕາ, ເຕ ວິເສສໂຕ ປຸຣິສສ຺ສ ອິຕ຺ຖິປຏິພທ຺ຘາ ກມນີຍາຕິ ຕຕ຺ຖ ສໍວໂຣ ກາຕພ຺ໂພຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອິຕ຺ຖິຣູເປ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອິຕ຺ຖິຣູເປຕິ ອິຕ຺ຖິຍາ ຈຕຸສມຸຏ຺ຐານິກຣູປາຍຕນສງ຺ຂາເຕ ວຓ຺ເຓ. ອປິ ຈ ໂຍ ໂກຈິ ອິຕ຺ຖິຍາ ນິວຕ຺ຖສ຺ສ ອລງ຺ກາຣສ຺ສ ວາ ຄນ຺ຘວຓ຺ຓກາທີນໍ ວາ ປິຬນ຺ຘນມາລານໍ ວາ ກາຍປຏິພທ຺ໂຘ ວຓ຺ໂຓ ປຸຣິສສ຺ສ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓຠາວາຍ ອຸປກປ຺ປຕິ, ສພ຺ພເມຕໍ ‘‘ອິຕ຺ຖິຣູປ’’ນ຺ຕ຺ເວວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອິຕ຺ຖິສເຣຕິ ອິຕ຺ຖິຍາ ຄີຕລປິຕຫສິຕຣຸທິຕສທ຺ເທ. ອປິ ຈ ອິຕ຺ຖິຍາ ນິວຕ຺ຖວຕ຺ຖສ຺ສປິ ອລງ຺ກຕອລງ຺ກາຣສ຺ສປິ ອິຕ຺ຖິປໂຍຄນິປ຺ຜາທິຕາ ເວຓຸວີຓາສງ຺ຂປຓວາທີນມ຺ປິ ສທ຺ທາ ອິຘ ອິຕ຺ຖິສຣຄ຺ຄຫເຓນ ຄຫິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ສພ຺ໂພເປໂສ ປຸຣິສສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ອາກຑ຺ຒຕີຕິ. ‘‘ອິຕ຺ຖິຣເສ’’ຕິ ປນ ປາຬິຍາ ຈຕຸສມຸຏ຺ຐານິກຣສາຍຕນວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຕ຺ຖິຍາ ກິໍກາຣປຏິສ຺ສາວິຕາທິວເສນ ອສ຺ສວຣໂສ ເຈວ ປຣິໂຠຄຣໂສ ຈ ອິຕ຺ຖິຣໂສຕິ ເອເກ. ໂຍ ປນ ອິຕ຺ຖິຍາ ໂອຏ຺ຐມໍສສມ຺ມກ຺ຂິຕເຂຬາທິຣໂສ, ໂຍ ຈ ຕາຍ ປຸຣິສສ຺ສ ທິນ຺ນຍາຄຸຠຕ຺ຕາທີນໍ ຣໂສ, ສພ຺ໂພເປໂສ ‘‘ອິຕ຺ຖິຣໂສ’’ຕ຺ເວວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ໂຜຏ຺ຐພ຺ເພປິ ຈ ອິຕ຺ຖິຍາ ກາຍສມ຺ຜສ຺ໂສ, ອິຕ຺ຖິສຣີຣາຣູຬ຺ຫານໍ ວຕ຺ຖາລງ຺ກາຣມາລາທີນໍ ຜສ຺ໂສ ‘‘ອິຕ຺ຖິໂຜຏ຺ຐພ຺ໂພ’’ຕ຺ເວວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອຕ຺ຖ ຈ ເຍສໍ ອິຕ຺ຖິຣູເປ ອິຕ຺ຖິສເຣຕິ ປາຬິ, ເຕສໍ ອປິ-ສທ຺ເທນ ອິຕ຺ຖິຣສສງ຺ຄໂຫ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອິຕ຺ຖິຄນ຺ເຘສູຕິ ອິຕ຺ຖິຍາ ຈຕຸສມຸຏ຺ຐານິກຄນ຺ຘາຍຕເນສຸ. ອິຕ຺ຖິຍາ ສຣີຣຄນ຺ໂຘ ນາມ ທຸຄ຺ຄນ຺ໂຘ. ເອກຈ຺ຈາ ຫິ ອິຕ຺ຖີ ອສ຺ສຄນ຺ຘິນີ ໂຫຕິ, ເອກຈ຺ຈາ ເມຓ຺ຑຄນ຺ຘິນີ, ເອກຈ຺ຈາ ເສທຄນ຺ຘິນີ, ເອກຈ຺ຈາ ໂສຓິຕຄນ຺ຘິນີ, ຕຖາປິ ຕາສຸ ອນ຺ຘພາໂລ ຣຊ຺ຊເຕວ. ຈກ຺ກວຕ຺ຕິໂນ ປນ ອິຕ຺ຖິຣຕນສ຺ສ ກາຍໂຕ ຈນ຺ທນຄນ຺ໂຘ ວາຍຕິ, ມຸຂໂຕ ອຸປ຺ປລຄນ຺ໂຘ, ອຍໍ ນ ສພ຺ພາສໍ ໂຫຕີຕິ, ອິຕ຺ຖິຍາ ສຣີເຣ ອາຣູຬ຺ໂຫ ອາຄນ຺ຕຸໂກ ອນຸລິມ຺ປນາທິຄນ຺ໂຘ ‘‘ອິຕ຺ຖິຄນ຺ໂຘ’’ຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສາຣຕ຺ໂຕຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ຣຕ຺ໂຕ ຄຘິໂຕ ມຸຈ຺ຉິໂຕ, ອິທໍ ປນ ປທໍ ‘‘ອິຕ຺ຖິຣູເປ’’ຕິອາທີສຸປິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ວິວິຘໍ ວິນ຺ທເຕ ທຸຂນ຺ຕິ ອິຕ຺ຖິຣູປາທີສຸ ສຣາຄນິມິຕ຺ຕໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກໍ ວຘພນ຺ຘນາທິວເສນ ສມ຺ປຣາຍິກໍ ປຎ຺ຈວິຘພນ຺ຘນາທິວເສນ ນານປ຺ປກາຣໍ ທຸກ຺ຂໍ ປຏິລຠຕິ.

ອິຕ຺ຖິໂສຕານິ ສພ຺ພານີຕິ ອິຕ຺ຖິຍາ ຣູປາທິອາຣມ຺ມຓານິ ສພ຺ພານິ ອນວເສສານິ ປຎ຺ຈ ຕຓ຺ຫາໂສຕານິ ສນ຺ທນ຺ຕິ. ປຎ຺ຈສູຕິ ປຸຣິສສ຺ສ ປຎ຺ຈສຸ ທ຺ວາເຣສຸ. ເຕສນ຺ຕິ ເຕສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂສຕານໍ. ອາວຣຓນ຺ຕິ ສໍວຣຓໍ, ຍຖາ ອສໍວໂຣ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເອວໍ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ສໍວຣໍ ປວຕ຺ເຕຕຸໍ ໂຍ ສກ຺ໂກຕິ, ໂສ ວີຣິຍວາ ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ປຫານາຍ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຸປສມ຺ປທາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອວໍ ຣູປາທິໂຄຈເຣ ປພ຺ພຊິຕສ຺ສ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ຄຫຏ຺ຐສ຺ສ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ໂສ ອຕ຺ຖວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ໂສ ອຕ຺ຖວາ ໂສ ຘມ຺ມຏ຺ໂຐ, ໂສ ທກ຺ໂຂ ໂສ ວິຈກ຺ຂໂຓຕິ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ອິມສ຺ມິໍ ໂລເກ ອຕ຺ຖວາ, ພຸທ຺ຘິມາ, ຘມ຺ເມ ຐິໂຕ, ຘມ຺ເມ ທກ຺ໂຂ, ຘມ຺ເມ ເຉໂກ, ອນລໂສ ວາ ວິຈກ຺ຂໂຓ ອິຕິ ກຕ຺ຕພ຺ພຕາສຸ ກຸສໂລ ນາມ. ກເຣຍ຺ຍ ຣມມາໂນປິ, ກິຈ຺ຈໍ ຘມ຺ມຕ຺ຖສໍຫິຕນ຺ຕິ ເຄຫຣຕິຍາ ຣມມາໂນປິ ຘມ຺ມຕ຺ຖສໍຫິຕໍ ຘມ຺ມໂຕ ອຕ຺ຖໂຕ ຈ ອນເປຕເມວ ຕໍ ຕໍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ. ອນຸປ຺ປນ຺ນານໍ ໂຠຄານໍ ອຸປ຺ປາທນໍ, ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ປຣິປາລນໍ, ປຣິໂຠຄຎ຺ຈ ກເຣຍ຺ຍ, ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ, ອວິໂຣເຘນ, ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ, ອພາຘເນນ, ຕິວຄ຺ຄຕ຺ຖໍ ອນຸຍຸຎ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອຍຎ຺ຈ ນໂຍ ເຍສໍ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິອວິໂຣເຘນ ຕິວຄ຺ຄຕ຺ຖສ຺ສ ວເສນ ວຕ຺ຕຕິ ພິມ຺ພິສາຣມຫາຣາຊາທີນໍ ວິຍ, ເຕສໍ ວເສນ ວຸຕ຺ໂຕ. ນ ເຍສໍ ເກສຎ຺ຈິ ວເສນາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ອໂຖ ສີທຕິ ສຎ຺ຎຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຍທິ ອິຘໂລເກ ສຸປສໍຫິຕໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກໍ ອຕ຺ຖໍ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຐິຕໍ. ວຊ຺ເຊ ກິຈ຺ຈໍ ນິຣຕ຺ຖກນ຺ຕິ ສມ຺ປຣາຍິກຕ຺ຖຣຫິຕໍ ອນຕ຺ຖຸປສໍຫິຕໍ ກິຈ຺ຈໍ ສເຈປິ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍ ປຣິຈ຺ຈເຊຍ຺ຍ. ນ ຕໍ ກິຈ຺ຈນ຺ຕິ ມຎ຺ຎິຕ຺ວາ, ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ວິຈກ຺ຂໂຓຕິ ສຕິອວິປ຺ປວາເສນ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ວິຈາຣຓປຎ຺ຎາສມ຺ຠເວນ ວິຈກ຺ຂໂຓ ອນຕ຺ຖຸປສໍຫິຕໍ, ຕໍ ກິຈ຺ຈໍ ມຍາ ນ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ມຎ຺ຎິຕ຺ວາ ວິວຊ຺ເຊຍ຺ຍ.

ວິວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ປນ ຍຎ຺ຈ ອຕ຺ເຖນ ສຎ຺ຎຸຕ຺ຕໍ, ຍາ ຈ ຘມ຺ມຄຕາ ຣຕິ. ຕໍ ສມາທາຍ ວຕ຺ເຕຖາຕິ ຍໍກິຎ຺ຈິ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກສມ຺ປຣາຍິກປ຺ປເຠເທນ ອຕ຺ເຖນ ຫິເຕນ ສໍຍຸຕ຺ຕໍ ຕທຸຠຍຫິຕາວຫໍ, ຍາ ຈ ອຘິກຸສລຘມ຺ມຄຕາ ສມຖວິປສ຺ສນາສຫິຕາ ຣຕິ, ຕທຸຠຍໍ ສມ຺ມາ ອາທິຍິຕ຺ວາ ປຣິຄ຺ຄຫໍ ກຕ຺ວາ ວຕ຺ເຕຍ຺ຍ. ‘‘ສພ຺ພໍ ຣຕິໍ ຘມ຺ມຣຕິ ຊິນາຕີ’’ຕິ (ຘ. ປ. ໓໕໔) ວຈນໂຕ ສາ ຫິ ເອກໍເສນ ອຸຕ຺ຕມຕ຺ຖສ຺ສ ປາປນໂຕ ອຸຕ຺ຕມາ ຣຕິ ນາມ.

ຍໍ ປນ ກາມຣຕິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ກິຈ຺ຈໍ ນິຣຕ຺ຖກນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ສາ ອນຕ຺ຖຸປສໍຫິຕຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຸຈ຺ຈາວເຈຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອຸຈ຺ຈາວເຈຫີຕິ ມຫນ຺ເຕຫິ ເຈວ ຂຸທ຺ທເກຫິ ຈ. ອຸປາເຍຫີຕິ ນເຍຫິ. ປເຣສມຠິຊິຄີສຕີຕິ ປເຣສໍ ສນ຺ຕກໍ ອາຫຣິຕຸໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ປເຣ ວາ ສພ຺ພຖາ ຫາເປຕິ, ຊິນາເປຕິ ປຣໍ ຫນ຺ຕ຺ວາ, ວຘິຕ຺ວາ ອຖ ໂສຈຍິຕ຺ວາ, ອາໂລປຕິ ສາຫສາ ໂຍ ປເຣສໍ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ໂຍ ປຸຄ຺ຄໂລ ກາມເຫຕຸ ປເຣ ຫນນ຺ໂຕ, ຆາເຕນ຺ໂຕ, ໂສເຈນ຺ໂຕ ສນ຺ຘິຈ຺ເຉທສນ຺ຘິຣຸຫນປສຍ຺ຫາວຫາຣາທີຫິ ນານຸປາເຍຫິ ປເຣສໍ ສນ຺ຕກໍ ຫຣິຕຸໍ ວາຍມນ຺ໂຕ ສາຫສາກາຣໍ ກໂຣຕິ, ອາໂລປຕິ, ຊິຄີສຕິ ສາປເຕຍ຺ຍວເສນ ປເຣ ຫາເປຕິ, ຕສ຺ສ ຕໍ ກິຈ຺ຈໍ ກາມຣຕິສນ຺ນິສ຺ສິຕໍ ອນຕ຺ຖຸປສໍຫິຕໍ ເອກນ຺ຕນິຫີນນ຺ຕິ. ເອເຕນ ຕປ຺ປຏິປກ຺ຂໂຕ ຘມ຺ມຄຕາຍ ຣຕິຍາ ເອກໍສໂຕ ອຸຕ຺ຕມຠາວໍເຍວ ວິຠາເວຕິ.

ອິທານິ ຍໍ ‘‘ເຕສມາວຣຓໍ ກາຕຸໍ ໂຍ ສກ຺ໂກຕີ’’ຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ອາວຣຓໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ອຸປາເຍນ ສຫ ວິຠາເວນ຺ໂຕ ‘‘ຕຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອາຓິຍາ ອາຓິໍ, ນິຫນ຺ຕິ ພລວາ ຍຖາ’’ຕິ ອາຫ. ຍຖາ ພລວາ ກາຍພເລນ, ຎາຓພເລນ ຈ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຕຈ຺ຉໂກ ຣຸກ຺ຂທຓ຺ຑຄຕໍ ອາຓິໍ ນີຫຣິຕຸກາໂມ ຕໂຕ ພລວຕິໍ ອາຓິໍ ໂກເຏນ຺ໂຕ ຕໂຕ ນີຫຣຕິ, ຕຖາ ກຸສໂລ ຠິກ຺ຂຸ ຈກ຺ຂາທີນິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ວິປສ຺ສນາພເລນ ນິຫນ຺ຕຸກາໂມ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ ເອວ ນິຫນ຺ຕິ.

ກຕເມຫິ ປນາຕິ ອາຫ ‘‘ສທ຺ຘ’’ນ຺ຕິອາທິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ອຘິໂມກ຺ຂລກ຺ຂຓໍ ສທ຺ຘໍ, ປຄ຺ຄຫລກ຺ຂຓໍ ວີຣິຍໍ, ອວິກ຺ເຂປລກ຺ຂຓໍ ສມາຘິໍ, ອຸປຏ຺ຐານລກ຺ຂຓໍ ສຕິໍ, ທສ຺ສນລກ຺ຂຓໍ ປຎ຺ຎນ຺ຕິ ອິມານິປິ ວິມຸຕ຺ຕິປຣິປາຈການິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຠາເວນ຺ໂຕ ວຑ຺ເຒນ຺ໂຕ ເອເຕຫິ ປຎ຺ຈຫິ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ ຈກ຺ຂາທີນິ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ອນຸນຍປຏິຆາທິກິເລສຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ທ຺ວາຣຠາວວິຫເນນ ຫນ຺ຕ຺ວາ, ອຣິຍມຄ຺ເຄນ ຕທຸປນິສ຺ສເຍ ກິເລເສ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ, ຕໂຕ ເອວ ອນີໂຆ ນິທ຺ທຸກ຺ໂຂ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອນຸປາທິເສສປຣິນິພ຺ພານເມວ ຍາຕິ ອຸປຄຈ຺ຉຕີຕິ.

ໂສ ອຕ຺ຖວາຕິ ໂສ ຍຖາວຸຕ຺ໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຸຕ຺ຕມຕ຺ເຖນ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ອຕ຺ຖວາ, ຕໍ ສມ຺ປາປເກ ຘມ຺ເມ ຐິຕຕ຺ຕາ ຘມ຺ມຏ຺ໂຐ. ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ອນວເສເສນ ວິຘິນາ ອນວເສສໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ວາກ຺ຍຠູຕໍ ອນຸສາສນິໍ ກຕ຺ວາ ຍຖານຸສິຏ຺ຐໍ ປຏິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຐິໂຕ. ຕໂຕ ເອວ ໂສ ນໂຣ ອຸຕ຺ຕມປຸຣິໂສ ນິພ຺ພານສຸຂຎ຺ຈ ເອຘຕິ, ພ຺ຣູເຫຕິ, ວຑ຺ເຒຕີຕິ.

ເອວໍ ເຖເຣນ ອຕ຺ຕໂນ ຈິນ຺ຕິຕາກາຣວິຠາວນາວເສນ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ປກາສິຕຕ຺ຕາ ອິທເມວ ຈສ຺ສ ອຎ຺ຎາພ຺ຍາກຣຓໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ປາຣາປຣິຍຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.