໒. ສຸນີຕຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ນີເຈ ກຸລມ຺ຫີຕິອາທິກາ ອາຍສ຺ມໂຕ ສຸນີຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ປຸຎ຺ຎານິ ອຸປຈິນິຕ຺ວາ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສຸຎ຺ຎກາເລ ກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ພາລຊເນຫິ ສທ຺ຘິໍ ກີຬາປສຸໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ວິຈຣນ຺ໂຕ ເອກໍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘໍ ຄາເມ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ, ‘‘ກິໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ສພ຺ພໂສ ວຓິຕສຣີຣສ຺ສ ວິຍ ສກລໍ ກາຍໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂາຈຣເຓນ, ນນຸ ນາມ ກສິວາຓິຊ຺ຊາທີຫິ ຊີວິກາ ກປ຺ເປຕພ຺ພາ? ຕານິ ເຈ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກສິ, ຆເຣ ຆເຣ ມຸຕ຺ຕກຣີສາທີນິ ນີຫຣນ຺ໂຕ ປຈ຺ຉາ ວຕ຺ຖຸໂສຘເນນ ຊີວາຫີ’’ຕິ ອກ຺ໂກສິ. ໂສ ເຕນ ກມ຺ເມນ ນິຣເຍ ປຈ຺ຈິຕ຺ວາ ຕສ຺ເສວ ກມ຺ມສ຺ສ ວິປາກາວເສເສນ ມນຸສ຺ສໂລເກປິ ພຫູນິ ຊາຕິສຕານິ ປຸປ຺ຜຉຑ຺ຑກກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຕຖາ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປສິ. ອິມສ຺ມິຎ຺ຈ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ປຸປ຺ຜຉຑ຺ຑກກຸເລ ເອວ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ອຸກ຺ກາຣໂສຘນກມ຺ເມນ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປຕິ ຆາສຈ຺ຉາທນມຕ຺ຕມ຺ປິ ອລຠນ຺ໂຕ.

ອຖ ຠຄວາ ປຈ຺ຉິມຍາເມ ພຸທ຺ຘາຈິຓ຺ຓໍ ມຫາກຣຸຓາສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ພຸທ຺ຘຈກ຺ຂຸນາ ໂລກໍ ໂວໂລເກນ຺ໂຕ ສຸນີຕສ຺ສ ຫທຍພ຺ຠນ຺ຕເຣ ຆເຏ ປທີປໍ ວິຍ ປຊ຺ຊລນ຺ຕໍ ອຣຫຕ຺ຕູປນິສ຺ສຍໍ ທິສ຺ວາ ວິຠາຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວຸໂຕ ຣາຊຄຫໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິຏ຺ໂຐ. ຍສ຺ສໍ ວີຖິຍໍ ສຸນີໂຕ ອຸກ຺ກາຣໂສຘນກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ຕໍ ວີຖິໍ ປຏິປຊ຺ຊິ. ສຸນີໂຕປິ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວິຆາສຸຈ຺ຈາຣສງ຺ກາຣາທິກໍ ຣາສິໍ ກຕ຺ວາ ປິຏເກສຸ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ກາເຊນາທາຍ ປຣິຫຣນ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວຸຕໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ສາຣຊ຺ຊມາໂນ ສມ຺ຠມາກຸລຫທໂຍ ຄມນມຄ຺ຄໍ ນິລີຍໂນກາສຎ຺ຈ ອລຠນ຺ໂຕ ກາຊໍ ຠິຕ຺ຕິປສ຺ເສ ຐເປຕ຺ວາ ເອເກນ ປສ຺ເສນ ອນຸປວິສນ຺ໂຕ ວິຍ ຠິຕ຺ຕິໍ ອລ຺ລີໂນ ປຎ຺ຊລິໂກ ອຏ຺ຐາສິ. ‘‘ຠິຕ຺ຕິຉິທ຺ເທນ ອປກ຺ກມິຕຸກາໂມ ອໂຫສີ’’ຕິປິ ວທນ຺ຕິ.

ສຕ຺ຖາ ຕສ຺ສ ສມີປໍ ປຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ອຕ຺ຕໂນ ກຸສລມູລສຎ຺ໂຈທິຕໍ ອຸປຄຕໍ ມໍ ສາຣຊ຺ຊມາໂນ ຊາຕິຍາ ກມ຺ມສ຺ສ ຈ ນິຫີນຕາຍ ສມ຺ມຸຂີຠາວມ຺ປິ ລຊ຺ຊຕິ, ຫນ຺ທສ຺ສ ເວສາຣຊ຺ຊໍ ອຸປ຺ປາເທສ຺ສາມີ’’ຕິ ກຣວີກຣຸຕມຎ຺ຊຸນາ ສກລນຄຣນິນ຺ນາທວຣ-ຄມ຺ຠີເຣນ ພ຺ຣຫ຺ມສ຺ສເຣນ ‘‘ສຸນີຕາ’’ຕິ ອາລປິຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ ອິມາຍ ທຸກ຺ຂຊີວິກາຍ ປພ຺ພຊິຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອາຫ. ສຸນີໂຕ ເຕນ ສຕ຺ຖຸ ວຈເນນ ອມເຕນ ວິຍ ອຠິສິຕ຺ໂຕ ອຸຬາຣໍ ປີຕິໂສມນສ຺ສໍ ປຏິສໍເວເທນ຺ໂຕ ‘‘ຠຄວາ, ສເຈ ມາທິສາປິ ອິຘ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ລຠນ຺ຕິ, ກສ຺ມາຫໍ ນ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມິ, ປພ຺ພາເຊຖ ມໍ ຠຄວາ’’ຕິ ອາຫ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ເອຫິ, ຠິກ຺ຂູ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ຕາວເທວ ເອຫິຠິກ຺ຂຸຠາເວນ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ອຸປສມ຺ປທຎ຺ຈ ລຠິຕ຺ວາ ອິທ຺ຘິມຍປຕ຺ຕຈີວຣຘໂຣ ວສ຺ສສຏ຺ຐິກຕ຺ເຖໂຣ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ອຏ຺ຐາສິ. ຠຄວາ ຕໍ ວິຫາຣໍ ເນຕ຺ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອາຈິກ຺ຂິ. ໂສ ປຐມໍ ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ, ປຎ຺ຈ ຈ ອຠິຎ຺ຎາໂຍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ຉຬຠິຎ຺ໂຎ ອໂຫສິ. ຕໍ ສກ຺ກາທໂຍ ເທວາ ພ຺ຣຫ຺ມາໂນ ຈ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ນມສ຺ສິໍສຸ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

‘‘ຕາ ເທວຕາ ສຕ຺ຕສຕາ ອຸຬາຣາ, ພ຺ຣຫ຺ມາ ຈ ອິນ຺ໂທ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ;

ອາຊານີຍໍ ຊາຕິຊຣາຠິຠູຕໍ, ສຸນີຕໍ ນມສ຺ສນ຺ຕິ ປສນ຺ນຈິຕ຺ຕາ’’ຕິອາທິ.

ຠຄວາ ຕໍເຍວ ເທວສງ຺ຆປຸຣກ຺ຂຕໍ ທິສ຺ວາ ສິຕໍ ກຕ຺ວາ ປສໍສນ຺ໂຕ ‘‘ຕເປນ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍນາ’’ຕິ ຄາຖາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ອຖ ນໍ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ສີຫນາທໍ ນທາເປຕຸກາມາ, ‘‘ອາວຸໂສ ສຸນີຕ, ກສ຺ມາ ກຸລາ ຕ຺ວໍ ປພ຺ພຊິໂຕ, ກຖໍ ວາ ປພ຺ພຊິໂຕ, ກຖຎ຺ຈ ສຈ຺ຈານິ ປຏິວິຊ຺ຌີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ. ໂສ ຕໍ ສພ຺ພໍ ປກາເສນ຺ໂຕ –

໖໒໐. ‘‘ນີເຈ ກຸລມ຺ຫິ ຊາໂຕຫໍ, ທລິທ຺ໂທ ອປ຺ປໂຠຊໂນ;

ຫີນກມ຺ມໍ ມມໍ ອາສິ, ອໂຫສິໍ ປຸປ຺ຜຉຑ຺ຑໂກ.

໖໒໑. ‘‘ຊິຄຸຈ຺ຉິໂຕ ມນຸສ຺ສານໍ, ປຣິຠູໂຕ ຈ ວມ຺ຠິໂຕ;

ນີຈໍ ມນໍ ກຣິຕ຺ວານ, ວນ຺ທິສ຺ສໍ ພຫຸກໍ ຊນໍ.

໖໒໒. ‘‘ອຖທ຺ທສາສິໍ ສມ຺ພຸທ຺ຘໍ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຸຣກ຺ຂຕໍ;

ປວິສນ຺ຕໍ ມຫາວີຣໍ, ມຄຘານໍ ປຸຣຸຕ຺ຕມໍ.

໖໒໓. ‘‘ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວານ ພ຺ຍາຠງ຺ຄິໍ, ວນ຺ທິຕຸໍ ອຸປສງ຺ກມິໍ;

ມເມວ ອນຸກມ຺ປາຍ, ອຏ຺ຐາສິ ປຸຣິສຸຕ຺ຕໂມ.

໖໒໔. ‘‘ວນ຺ທິຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸໂນ ປາເທ, ເອກມນ຺ຕໍ ຐິໂຕ ຕທາ;

ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ອຫມາຍາຈິໍ, ສພ຺ພສຕ຺ຕານມຸຕ຺ຕມໍ.

໖໒໕. ‘‘ຕໂຕ ກາຣຸຓິໂກ ສຕ຺ຖາ, ສພ຺ພໂລການຸກມ຺ປໂກ;

‘ເອຫິ ຠິກ຺ຂູ’ຕິ ມໍ ອາຫ, ສາ ເມ ອາສູປສມ຺ປທາ.

໖໒໖. ‘‘ໂສຫໍ ເອໂກ ອຣຎ຺ຎສ຺ມິໍ, ວິຫຣນ຺ໂຕ ອຕນ຺ທິໂຕ.

ອກາສິໍ ສຕ຺ຖຸ ວຈນໍ, ຍຖາ ມໍ ໂອວທີ ຊິໂນ.

໖໒໗. ‘‘ຣຕ຺ຕິຍາ ປຐມໍ ຍາມໍ, ປຸພ຺ພຊາຕິມນຸສ຺ສຣິໍ;

ຣຕ຺ຕິຍາ ມຊ຺ຌິມໍ ຍາມໍ, ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸໍ ວິໂສຘຍິໍ;

ຣຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຉິເມ ຍາເມ, ຕໂມຂນ຺ຘໍ ປທາລຍິໍ.

໖໒໘. ‘‘ຕໂຕ ຣຕ຺ຍາວິວສາເນ, ສູຣິຍຸຄ຺ຄມນໍ ປຕິ; (ຊາ. ໑.໑໑.໗໙);

ອິນ຺ໂທ ພ຺ຣຫ຺ມາ ຈ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ, ມໍ ນມສ຺ສິໍສຸ ປຎ຺ຊລີ.

໖໒໙. ‘‘ນໂມ ເຕ ປຸຣິສາຊຎ຺ຎ, ນໂມ ເຕ ປຸຣິສຸຕ຺ຕມ;

ຍສ຺ສ ເຕ ອາສວາ ຂີຓາ, ທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍສິ ມາຣິສ.

໖໓໐. ‘‘ຕໂຕ ທິສ຺ວານ ມໍ ສຕ຺ຖາ, ເທວສງ຺ຆປຸຣກ຺ຂຕໍ;

ສິຕໍ ປາຕຸກຣິຕ຺ວານ, ອິມມຕ຺ຖໍ ອຠາສຖ.

໖໓໑. ‘‘ຕເປນ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍນ, ສໍຍເມນ ທເມນ ຈ;

ເອເຕນ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ໂຫຕິ, ເອຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຸຕ຺ຕມ’’ນ຺ຕິ. –

ອິມາຫິ ຄາຖາຫິ ສີຫນາທໍ ນທິ.

ຕຕ຺ຖ ນີເຈຕິ ລາມເກ ສພ຺ພນິຫີເນ. ອຸຈ຺ຈນີຈຠາໂວ ຫິ ນາມ ສຕ຺ຕານໍ ອຸປາທາຍຸປາທາຍ, ອຍໍ ປນ ສພ຺ພນິຫີເນ ປຸກ຺ກຸສກຸເລ ອຸປ຺ປນ຺ນຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ນີເຈ ກຸລມ຺ຫິ ຊາໂຕ’’ຕິ ອາຫ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ນີເຈຕິ ລາມເກ ສພ຺ພນິຫີເນ’’ຕິ. ທລິທ຺ໂທຕິ ທຸຄ຺ຄໂຕ, ທລິທ຺ທາປິ ເກຈິ ກທາຈິ ຆາສຈ຺ຉາທນສ຺ສ ລາຠິໂນ, ອກສິຣວຸຕ຺ຕິໂນ ໂຫນ຺ຕິ, ອຫໍ ປນ ສພ຺ພກາລໍ ກສິຣວຸຕ຺ຕິຕາຍ ຫີໂນ ອຸທ຺ຘນໍ ອຸປຏ຺ຐປິຕອຸກ຺ຂລິໂກ ທສ຺ສນຍຸຕ຺ຕໍ ເຖວກມ຺ປິ ອປສ຺ສິໍ ເຍວາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອປ຺ປໂຠຊໂນ’’ຕິ ອາຫ. ນີຈກຸລິກາ ທລິທ຺ທາປິ ເກຈິ ອນີຈກມ຺ມາຊີວາ ໂຫນ຺ຕິ, ມຍ຺ຫໍ ປນ ນ ຕຖາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຫີນກມ຺ມໍ ມມໍ ອາສີ’’ຕິ. ກີທິສນ຺ຕິ ເຈ? ອໂຫສິໍ ປຸປ຺ຜຉຑ຺ຑໂກ, ຫຕ຺ຖວິກລສ຺ສ ຫຕ຺ຖວາຕິ ວິຍ ອຸປຈາຣວເສນາຍໍ ອິມສ຺ສ ສມຎ຺ຎາ ອໂຫສິ ຍທິທໍ ‘‘ປຸປ຺ຜຉຑ຺ຑໂກ’’ຕິ. ມິລາຕປຸປ຺ຜສນ຺ຖຣວຓ຺ຓຕາຍ ວາ ອຸກ຺ກາຣຠູມິຍາ ເອວໍ ວຸຕ຺ໂຕ.

ຊິຄຸຈ຺ຉິໂຕຕິ ຊາຕິຍາ ເຈວ ກມ຺ມຸນາ ຈ ຫີຬິໂຕ. ມນຸສ຺ສານນ຺ຕິ ມນຸສ຺ເສຫິ. ປຣິຠູໂຕຕິ ອວຎ຺ຎາໂຕ. ວມ຺ຠິໂຕຕິ ຂຸໍສິໂຕ. ນີຈໍ ມນໍ ກຣິຕ຺ວານາຕິ ອຎ຺ເຎ ມນຸສ຺ເສ ສິເນຣຸໍ ວິຍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ເຕສໍ ປາທປໍສຸໂຕປິ ອຕ຺ຕານໍ ນິຫີນໍ ກຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕິຍາ ນີຈໍ ນິຫີນໍ ມນໍ ກຕ຺ວາ. ວນ຺ທິສ຺ສໍ ພຫຸກໍ ຊນນ຺ຕິ ປຸຖຸມຫາຊນໍ ທິຏ຺ຐທິຏ຺ຐກາເລ ວນ຺ທິໍ ສິຣສິ ອຎ຺ຊລິໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ປຓາມິໍ.

ອຖາຕິ ອຘິກາຣນ຺ຕຣທີປເນ ນິປາໂຕ. ອທ຺ທສາສິນ຺ຕິ ອທ຺ທກ຺ຂິໍ. ມຄຘານນ຺ຕິ ມຄຘາ ນາມ ຊານປທິໂນ ຣາຊກຸມາຣາ, ເຕສໍ ນິວາໂສ ເອໂກປິ ຊນປໂທ ຣຸຬ຺ຫິຍາ ‘‘ມຄຘານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ມຄຘຊນປທສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຸຣຸຕ຺ຕມນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕມໍ ນຄຣໍ.

ພ຺ຍາຠງ຺ຄິນ຺ຕິ ກາຊໍ. ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ອຫມາຍາຈິນ຺ຕິ, ‘‘ສຸນີຕ, ປພ຺ພຊິຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສສີ’’ຕິ ສຕ຺ຖາຣາ ໂອກາເສ ກເຕ ອຫໍ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ອຍາຈິໍ. ອາສູປສມ຺ປທາຕິ ‘‘ເອຫິ, ຠິກ຺ຂູ’’ຕິ ສຕ຺ຖຸ ວຈນມຕ຺ເຕນ ອາສິ ອຸປສມ຺ປທາ. ຍຖາ ມໍ ໂອວທີຕິ ‘‘ເອວໍ ສມຖປຸພ຺ພງ຺ຄມໍ ວິປສ຺ສນໍ ຠາເວຫີ’’ຕິ ຍຖາ ມໍ ໂອວທິ, ຕຖາ ສຕ຺ຖຸໂນ ວຈນໍ ອກາສິໍ ປຏິປຊ຺ຊິໍ. ຣຕ຺ຕິຍາຕິອາທິ ຕສ຺ສາ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ຣສທສ຺ສນໍ. ຕຕ຺ຖ ປຸພ຺ເພນິວາສຎາຓໍ ອນາຄຕໍສຎາຓຎ຺ຈ ພຫຸກິຈ຺ຈນ຺ຕິ ‘‘ປຐມໍ ຍາມໍ ມຊ຺ຌິມໍ ຍາມ’’ນ຺ຕິ ອຈ຺ຈນ຺ຕສໍໂຍຄວເສນ ອຸປໂຍຄວຈນໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ຕຖາ ອາສວກ຺ຂຍຎາຓໍ ເອກາຠິສມຍວເສນ ປວຕ຺ຕນໂຕຕິ ‘‘ປຈ຺ຉິເມ ຍາເມ’’ຕິ ຠຸມ຺ມວເສນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອິນ຺ໂທຕິ ສກ຺ໂກ ເທວຣາຊາ. ພ຺ຣຫ຺ມາຕິ ມຫາພ຺ຣຫ຺ມາ. ອິນ຺ທພ຺ຣຫ຺ມຄ຺ຄຫເຓນ ອຎ຺ເຎສໍ ກາມເທວານໍ ພ຺ຣຫ຺ມູນຎ຺ຈ ອາຄມນໍ ວຸຕ຺ຕເມວາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອຸກ຺ກຏ຺ຐນິທ຺ເທໂສ ເຫສ ຍຖາ ‘‘ຣາຊາ ອາຄໂຕ’’ຕິ. ນມສ຺ສິໍສູຕິ ກາເຍນ ວາຈາຍ ຈ ນມກ຺ກາຣໍ ອກໍສຸ.

ຕຕ຺ຖ ກາເຍນ ກຕໍ ນມກ຺ກາຣໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ປຎ຺ຊລີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ວາຈາຍ ກຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ນໂມ ເຕ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເທວສງ຺ຆປຸຣກ຺ຂຕນ຺ຕິ ເທວຄ຺ຄຫເຓນ ອຸປປຕ຺ຕິເທວຠາວໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມາໂນປິ ຄຫິຕາ. ສິຕໍ ປາຕຸກຣິຕ຺ວານາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ໂອວາທສ຺ສ ມຫປ຺ຜລຕໍ ເທວພ຺ຣຫ຺ມູນຎ຺ຈ ຄຸຓສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ນິສ຺ສາຍ ສຕ຺ຖາ ສິຕໍ ປາຕ຺ວາກາສິ. ປາຕຸກໂຣນ຺ໂຕ ຈ ນ ອຎ຺ເຎ ວິຍ ທນ຺ເຕ ວິທໍເສຕິ, ມຸຂາຘານໍ ປນ ໂຖກໍ ວິວຣຕິ, ຕຕ຺ຕເກນ ຈ ອຠິຠູຕທິພ຺ພຜລິກມຸຕ຺ຕຣສ຺ມິໂຍ ອວຫສິຕຕາຣກາສສິມຣີຈິໂຍ ສຸສຸກ຺ກທາຐສມ຺ຠວາ ຆນຣສ຺ມິໂຍ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ສຕ຺ຖຸ ມຸຂໍ ປທກ຺ຂິຓໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕໍ ທິສ຺ວາ ປຈ຺ຉໂຕ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາປິ ສຕ຺ຖາ ສິຕໍ ປາຕ຺ວາກາສີຕິ ສຎ຺ຊານນ຺ຕິ.

ຕເປນາຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວເຣນ, ‘‘ຘຸຕຘມ຺ມສມາທາເນນາ’’ຕິ ເກຈິ. ສໍຍເມນາຕິ ສີເລນ. ທເມນາຕິ ປຎ຺ຎາຍ. ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍນາຕິ ອວສິຏ຺ຐເສຏ຺ຐຈຣິຍາຍ. ເອເຕນາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ເຕນ ຕປາທິນາ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ໂຫຕິ ພາຫິຕປາປຠາວໂຕ. ເອຕນ຺ຕິ ຕປາທິ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຸຕ຺ຕມນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕມໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມເຓສຸ ວາ ອຸຕ຺ຕມໍ ສພ຺ພເສຏ຺ຐໍ, ອຫູຕິ ວຈນເສໂສ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓນ຺ຕິ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຎ຺ຎມາຫ, ເອວໍ ອຸຕ຺ຕມໍ ພ຺ຣຫ຺ມຎ຺ຎໍ, ນ ຊຈ຺ຈາທີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ນ ຫິ ຊາຕິກຸລປເທສໂຄຕ຺ຕສມ຺ປຕ຺ຕິອາທໂຍ ອຣິຍຠາວສ຺ສ ກາຣຓໍ, ອຘິສີລສິກ຺ຂາທໂຍ ເອວ ປນ ກາຣຓໍ. ເຕນາຫ –

‘‘ຍຖາ ສງ຺ກາຣຐານສ຺ມິໍ, ອຸຊ຺ຌິຕສ຺ມິໍ ມຫາປເຖ;

ປທຸມໍ ຕຕ຺ຖ ຊາເຍຖ, ສຸຈິຄນ຺ຘໍ ມໂນຣມໍ.

‘‘ເອວໍ ສງ຺ກາຣຠູເຕສຸ, ອນ຺ຘຠູເຕ ປຸຖຸຊ຺ຊເນ;

ອຕິໂຣຈຕິ ປຎ຺ຎາຍ, ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສາວໂກ’’ຕິ. (ຘ. ປ. ໕໘-໕໙);

ເອວໍ ເຖໂຣ ເຕຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ປຸຈ຺ຉິຕມຕ຺ຖໍ ອິມາຫິ ຄາຖາຫິ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ສີຫນາທໍ ນທີຕິ.

ສຸນີຕຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ທ຺ວາທສກນິປາຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.