໖. ວງ຺ຄນ຺ຕປຸຕ຺ຕອຸປເສນຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ວິວິຕ຺ຕໍ ອປ຺ປນິຄ຺ໂຆສນ຺ຕິອາທິກາ ອາຍສ຺ມໂຕ ອຸປເສນຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍໍ ກິຣ ປທຸມຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ຫໍສວຕີນຄເຣ ກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ສຸຓມາໂນ ສຕ຺ຖາຣໍ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ສມນ຺ຕປາສາທິການໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ອຘິກາຣກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຕໍ ຐານນ຺ຕຣໍ ປຕ຺ເຖຕ຺ວາ ຍາວຊີວໍ ກຸສລໍ ກຕ຺ວາ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ນາລກຄາເມ ຣູປສາຣີພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ ກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ອຸປເສໂນຕິສ຺ສ ນາມໍ ອໂຫສິ. ໂສ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ຕໂຍ ເວເທ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ປຏິລທ຺ຘສທ຺ໂຘ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປທາຍ ເອກວສ຺ສິໂກ ‘‘ອຣິຍຄພ຺ຠໍ ວຑ຺ເຒມີ’’ຕິ ເອກໍ ກຸລປຸຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕິເກ ອຸປສມ຺ປາເທຕ຺ວາ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ຄໂຕ. ສຕ຺ຖາຣາ ຈສ຺ສ ຕສ຺ສ ອວສ຺ສິກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກຠາວໍ ສຸຕ຺ວາ, ‘‘ອຕິລຫຸໍ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ພາຫຸລ຺ລາຍ ອາວຕ຺ໂຕ’’ຕິ (ມຫາວ. ໗໕) ຄຣຫິໂຕ. ‘‘ອິທານາຫໍ ຍທິປິ ປຣິສໍ ນິສ຺ສາຍ ສຕ຺ຖາຣາ ຄຣຫິໂຕ, ປຣິສໍເຍວ ປນ ນິສ຺ສາຍ ສຕ຺ຖຸ ປາສໍໂສປິ ຠວິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວິປສ຺ສນາຍ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ນຈິຣສ຺ເສວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໑.໒.໘໖-໙໖) –

‘‘ປທຸມຸຕ຺ຕຣໍ ຠຄວນ຺ຕໍ, ໂລກເຊຏ຺ຐໍ ນຣາສຠໍ;

ປພ຺ຠາຣມ຺ຫິ ນິສີທນ຺ຕໍ, ອຸປຄຈ຺ຉິໍ ນຣຸຕ຺ຕມໍ.

‘‘ກຓິກາຣປຸປ຺ຜໍ ທິສ຺ວາ, ວຓ຺ເຏ ເຉຕ຺ວານຫໍ ຕທາ;

ອລງ຺ກຣິຕ຺ວາ ຉຕ຺ຕມ຺ຫິ, ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອຠິໂຣປຍິໍ.

‘‘ປິຓ຺ຑປາຕຎ຺ຈ ປາທາສິໍ, ປຣມນ຺ນໍ ສຸໂຠຊນໍ;

ພຸທ຺ເຘນ ນວເມ ຕຕ຺ຖ, ສມເຓ ອຏ຺ຐ ໂຠຊຍິໍ.

‘‘ອນຸໂມທິ ມຫາວີໂຣ, ສຍມ຺ຠູ ອຄ຺ຄປຸຄ຺ຄໂລ;

ອິມິນາ ຉຕ຺ຕທາເນນ, ປຣມນ຺ນປເວຈ຺ຉນາ.

‘‘ເຕນ ຈິຕ຺ຕປ຺ປສາເທນ, ສມ຺ປຕ຺ຕິມນຸໂຠສ຺ສສິ;

ຉຕ຺ຕິໍສກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ເທວິນ຺ໂທ, ເທວຣຊ຺ຊໍ ກຣິສ຺ສຕິ.

‘‘ເອກວີສຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸຎ຺ຈ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ຠວິສ຺ສຕິ;

ປເທສຣຊ຺ຊໍ ວິປຸລໍ, ຄຓນາໂຕ ອສງ຺ຂິຍໍ.

‘‘ສຕສຫສ຺ສິໂຕ ກປ຺ເປ, ໂອກ຺ກາກກຸລສມ຺ຠໂວ;

ໂຄຕໂມ ນາມ ໂຄຕ຺ເຕນ, ສຕ຺ຖາ ໂລເກ ຠວິສ຺ສຕິ.

‘‘ສາສເນ ທິພ຺ພມານມ຺ຫິ, ມນຸສ຺ສຕ຺ຕໍ ຄມິສ຺ສຕິ;

ຕສ຺ສ ຘມ຺ເມສຸ ທາຍາໂທ, ໂອຣໂສ ຘມ຺ມນິມ຺ມິໂຕ.

‘‘ອຸປເສໂນຕິ ນາເມນ, ເຫສ຺ສຕິ ສຕ຺ຖຸ ສາວໂກ;

ສມນ຺ຕປາສາທິກຕ຺ຕາ, ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປສ຺ສຕິ.

‘‘ຈຣິມໍ ວຕ຺ຕເຕ ມຍ຺ຫໍ, ຠວາ ສພ຺ເພ ສມູຫຕາ;

ຘາເຣມິ ອນ຺ຕິມໍ ເທຫໍ, ເຊຕ຺ວາ ມາຣໍ ສວາຫນໍ.

‘‘ປຏິສມ຺ຠິທາ ຈຕສ຺ໂສ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຣຫຕ຺ຕໍ ປນ ປຕ຺ວາ ສຍມ຺ປິ ສພ຺ເພ ຘຸຕງ຺ຄຘມ຺ເມ ສມາທາຍ ວຕ຺ຕຕິ, ອຎ຺ເຎປິ ຕທຕ຺ຖາຍ ສມາທເປຕິ, ເຕນ ນໍ ຠຄວາ ສມນ຺ຕປາສາທິການໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປສິ. ໂສ ອປເຣນ ສມເຍນ ໂກສມ຺ພິຍໍ ກລເຫ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ຈ ທ຺ວິຘາຠູເຕ ເອເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ຕໍ ກລຫໍ ປຣິວຊ຺ຊິຕຸກາເມນ ‘‘ເອຕຣຫິ ໂຂ ກລໂຫ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ສງ຺ໂຆ ທ຺ວິຘາຠູໂຕ, ກຖໍ ນຸ ໂຂ ມຍາ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ວິເວກວາສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຕສ຺ສ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ກເຖນ຺ໂຕ –

໕໗໗. ‘‘ວິວິຕ຺ຕໍ ອປ຺ປນິຄ຺ໂຆສໍ, ວາຬມິຄນິເສວິຕໍ;

ເສເວ ເສນາສນໍ ຠິກ຺ຂຸ, ປຏິສລ຺ລານກາຣຓາ.

໕໗໘. ‘‘ສງ຺ກາຣປຸຎ຺ຊາ ອາຫຕ຺ວາ, ສຸສານາ ຣຖິຍາຫິ ຈ;

ຕໂຕ ສງ຺ຆາຏິກໍ ກຕ຺ວາ, ລູຂໍ ຘາເຣຍ຺ຍ ຈີວຣໍ.

໕໗໙. ‘‘ນີຈໍ ມນໍ ກຣິຕ຺ວານ, ສປທານໍ ກຸລາ ກຸລໍ;

ປິຓ຺ຑິກາຍ ຈເຣ ຠິກ຺ຂຸ, ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາໂຣ ສຸສໍວຸໂຕ.

໕໘໐. ‘‘ລູເຂນປິ ວາ ສນ຺ຕຸສ຺ເສ, ນາຎ຺ຎໍ ປຕ຺ເຖ ຣສໍ ພຫຸໍ;

ຣເສສຸ ອນຸຄິທ຺ຘສ຺ສ, ຌາເນ ນ ຣມຕີ ມໂນ.

໕໘໑. ‘‘ອປ຺ປິຈ຺ໂຉ ເຈວ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ, ປວິວິຕ຺ໂຕ ວເສ ມຸນິ;

ອສໍສຏ຺ໂຐ ຄຫຏ຺ເຐຫິ, ອນາຄາເຣຫິ ຈູຠຍໍ.

໕໘໒. ‘‘ຍຖາ ຊໂຬ ວ ມູໂຄ ວ, ອຕ຺ຕານໍ ທສ຺ສເຍ ຕຖາ;

ນາຕິເວລໍ ສມ຺ຠາເສຍ຺ຍ, ສງ຺ຆມຊ຺ຌມ຺ຫິ ປຓ຺ຑິໂຕ.

໕໘໓. ‘‘ນ ໂສ ອຸປວເທ ກຎ຺ຈິ, ອຸປຆາຕໍ ວິວຊ຺ຊເຍ;

ສໍວຸໂຕ ປາຕິໂມກ຺ຂສ຺ມິໍ, ມຕ຺ຕຎ຺ຎູ ຈສ຺ສ ໂຠຊເນ.

໕໘໔. ‘‘ສຸຄ຺ຄຫີຕນິມິຕ຺ຕສ຺ສ, ຈິຕ຺ຕສ຺ສຸປ຺ປາທໂກວິໂທ.

ສມຖໍ ອນຸຍຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ກາເລນ ຈ ວິປສ຺ສນໍ.

໕໘໕. ‘‘ວີຣິຍສາຕຈ຺ຈສມ຺ປນ຺ໂນ, ຍຸຕ຺ຕໂຍໂຄ ສທາ ສິຍາ;

ນ ຈ ອປ຺ປຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂນ຺ຕໍ, ວິສ຺ສາສໍ ເອຍ຺ຍ ປຓ຺ຑິໂຕ.

໕໘໖. ‘‘ເອວໍ ວິຫຣມານສ຺ສ, ສຸທ຺ຘິກາມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ;

ຂີຍນ຺ຕິ ອາສວາ ສພ຺ເພ, ນິພ຺ພຸຕິຎ຺ຈາຘິຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ. –

ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ.

ຕຕ຺ຖ ວິວິຕ຺ຕນ຺ຕິ, ຊນວິວິຕ຺ຕໍ ສຸຎ຺ຎໍ ອຣຎ຺ຎາທິໍ. ອປ຺ປນິຄ຺ໂຆສນ຺ຕິ, ນິສ຺ສທ຺ທໍ ສທ຺ທສງ຺ຆຏ຺ຏນຣຫິຕໍ. ວາຬມິຄນິເສວິຕນ຺ຕິ, ສີຫພ຺ຍຄ຺ຆທີປິວາຬມິເຄຫິ ຈຣິຕໍ. ອິມິນາປິ ຊນວິເວກໍເຍວ ທສ຺ເສຕິ ປນ຺ຕເສນາສນຠາວທີປນໂຕ. ເສນາສນນ຺ຕິ, ສຍິຕຸໍ ອາສຍິຕຸຎ຺ຈ ຍຸຕ຺ຕຠາເວນ ວສນຏ຺ຐານໍ ອິຘ ເສນາສນນ຺ຕິ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ປຏິສລ຺ລານກາຣຓາຕິ, ປຏິສລ຺ລານນິມິຕ຺ຕໍ, ນານາຣມ຺ມຓໂຕ ນິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐາເນເຍວ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປຏິ ປຏິ ສມ຺ມເທວ ອລ຺ລີຍນຕ຺ຖໍ.

ເອວໍ ຠາວນານຸຣູປໍ ເສນາສນໍ ນິທ຺ທິສນ຺ໂຕ ເສນາສເນ ສນ຺ໂຕສໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ຈີວຣາທີສຸປິ ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສໍກາຣປຸຎ຺ຊາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ສໍກາຣປຸຎ຺ຊາຕິ ສໍກາຣານໍ ປຸຎ຺ຊໍ ສໍກາຣປຸຎ຺ຊໍ, ຕໂຕ ກຈວຣຏ຺ຐານາ. ອາຫຕ຺ວາຕິ ອາຫຣິຕ຺ວາ. ຕໂຕຕິ ຕຖາ ອາຫຏໂຈຬກ຺ຂຓ຺ເຑຫິ. ກຣເຓ ຫິ ອິທໍ ນິສ຺ສກ຺ກວຈນໍ ລູຂນ຺ຕິ ສຕ຺ຖລູຂຣຊນລູຂາທິນາ ລູຂໍ ອວຓ຺ຓາມຏ຺ຐໍ. ຘາເຣຍ຺ຍາຕິ ນິວາສນາທິວເສນ ປຣິຫເຣຍ຺ຍ, ເອເຕນ ຈີວຣສນ຺ໂຕສໍ ວທຕິ.

ນີຈ ມນໍ ກຣິຕ຺ວານາຕິ ‘‘ອນ຺ຕມິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊີວິການ’’ນ຺ຕິອາທິກໍ (ອິຕິວຸ. ໙໑; ສໍ. ນິ. ໓.໘໐) ສຸຄໂຕວາທໍ ອນຸສ຺ສຣິຕ຺ວາ ນິຫຕມານທປ຺ປໍ ຈິຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ. ສປທານນ຺ຕິ ຆເຣສຸ ອວຂຓ຺ຑຣຫິຕໍ; ອນຸຆຣນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ‘‘ກຸລາ ກຸລ’’ນ຺ຕິ. ກຸລາ ກຸລນ຺ຕິ ກຸລໂຕ ກຸລໍ, ກຸລານຸປຸພ຺ພິຍາ ຆຣປຏິປາຏິຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປິຓ຺ຑິກາຍາຕິ ມິສ຺ສກຠິກ຺ຂາຍ, ອິມິນາ ປິຓ຺ຑປາຕສນ຺ໂຕສໍ ວທຕິ. ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາໂຣຕິ ສຸປິຫິຕຈກ຺ຂາທິທ຺ວາໂຣ. ສຸສໍວຸໂຕຕິ ຫຕ຺ຖກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາທີນໍ ອຠາເວນ ສຸຏ຺ຐຸ ສໍວຸໂຕ.

ລູເຂນປິ ວາຕິ ອປິສທ຺ໂທ ສມຸຈ຺ຈເຍ, ວາ-ສທ຺ໂທ ວິກປ຺ເປ. ອຸຠເຍນປິ ລູເຂນປິ ອປ຺ເປນປິ ເຍນ ເກນຈິ ສຸລເຠນ ອິຕຣີຕເຣນ ສນ຺ຕຸສ຺ເສ ສມໍ ສມ຺ມາ ຕຸສ຺ເສຍ຺ຍ. ເຕນາຫ ‘‘ນາຎ຺ຎໍ ປຕ຺ເຖ ຣສໍ ພຫຸ’’ນ຺ຕິ. ນາຎ຺ຎໍ ປຕ຺ເຖ ຣສໍ ພຫຸນ຺ຕິ ອຕ຺ຕນາ ຍຖາລທ຺ຘໂຕ ອຎ຺ຎໍ ມຘຸຣາທິຣສໍ ພຫຸໍ ປຓີຕຎ຺ຈ ນ ປຕ຺ເຖຍ຺ຍ ນ ປິເຫຍ຺ຍ, ອິມິນາ ຄິລານປຈ຺ຈເຍປິ ສນ຺ໂຕໂສ ທສ຺ສິໂຕ ໂຫຕິ. ຣເສສຸ ເຄຘວາຣຓຕ຺ຖໍ ປນ ກາຣຓໍ ວທນ຺ໂຕ ຣເສສຸ ອນຸຄິທ຺ຘສ຺ສ, ຌາເນ ນ ຣມຕີ ມໂນ’’ຕິ ອາຫ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣມ຺ປິ ອປຣິປູເຣນ຺ຕສ຺ສ ກຸໂຕ ວິກ຺ຂິຕ຺ຕຈິຕ຺ຕສມາຘານນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ເອວໍ ຈຕູສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ສລ຺ເລຂປຏິປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ອວສິຏ຺ຐກຖາວຕ຺ຖູນິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອປ຺ປິຈ຺ໂຉ ເຈວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອປ຺ປິຈ຺ໂຉຕິ, ອນິຈ຺ໂຉ ຈຕູສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ອິຈ຺ຉາຣຫິໂຕ, ເຕນ ຈຕຸພ຺ພິຘປຈ຺ຈເຍສຸ ຕຓ຺ຫຸປ຺ປາທວິກ຺ຂມ຺ຠນມາຫ. ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐຕິ, ຈຕູສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ຍຖາລາຠສນ຺ໂຕສາທິນາ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ. ໂຍ ຫິ –

‘‘ອຕີຕໍ ນານຸໂສເຈຍ຺ຍ, ນປ຺ປຊປ຺ເປຍ຺ຍນາຄຕໍ;

ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນນ ຍາເປຍ຺ຍ, ໂສ ‘ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ’ຕິ ປວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ.

ປວິວິຕ຺ໂຕຕິ ຄຓສງ຺ຄຓິກໍ ປຫາຍ ກາເຍນ ປວິວິຕ຺ໂຕ ວູປກຏ຺ໂຐ. ຈິຕ຺ຕວິເວກາທິເກ ຫິ ປຣໂຕ ວກ຺ຂຕິ. ວເສຕິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ໂມເນຍ຺ຍຘມ຺ມສມນ຺ນາຄເມນ ມຸນິ. ອສໍສຏ຺ໂຐຕິ ທສ຺ສນສວນສມຸລ຺ລປນສມ຺ໂຠຄກາຍສໍສຄ຺ຄານໍ ອຠາເວນ ອສໍສຏ຺ໂຐ ຍຖາວຸຕ຺ຕສໍສຄ຺ຄຣຫິໂຕ. ອຸຠຍນ຺ຕິ, ຄຫຏ຺ເຐຫິ ອນາຄາເຣຫິ ຈາຕິ ອຸຠເຍຫິປິ ອສໍສຏ຺ໂຐ. ກຣເຓ ຫິ ອິທໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຕວຈນໍ.

ອຕ຺ຕານໍ ທສ຺ສເຍ ຕຖາຕິ ອຊໂຬ ອມູໂຄປິ ສມາໂນ ຍຖາ ຊໂຬ ວາ ມູໂຄ ວາ, ຕຖາ ອຕ຺ຕານໍ ທສ຺ເສຍ຺ຍ, ເອເຕນ ປາຄພ຺ພິຍປ຺ປຫານມາຫ. ຊໂຬ ວ ມູໂຄ ວາຕິ ຈ ຄາຖາສຸຂຕ຺ຖໍ ຣສ຺ສຕ຺ຕໍ ກຕໍ, ສມຸຈ຺ຈຍຕ຺ໂຖ ຈ ວາສທ຺ໂທ. ນາຕິເວລໍ ສມ຺ຠາເສຍ຺ຍາຕິ ອຕິເວລໍ ອຕິກ຺ກນ຺ຕປມາຓໍ ນ ຠາເສຍ຺ຍ, ມຕ຺ຕຠາຓີ ອສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສງ຺ຆມຊ຺ຌມ຺ຫີຕິ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ, ຊນສມູເຫ ວາ.

ນ ໂສ ອຸປວເທ ກຎ຺ຈີຕິ ໂສ ຍຖາວຸຕ຺ຕປຏິປຕ຺ຕິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ຫີນໍ ວາ ມຊ຺ຌິມໍ ວາ ອຸກ຺ກຏ຺ຐໍ ວາ ຍໍກິຎ຺ຈິ ນ ວາຈາຍ ອຸປວເທຍ຺ຍ. ອຸປຆາຕໍ ວິວຊ຺ຊເຍຕິ ກາເຍນ ອຸປຆາຕໍ ປຣິວິເຫຐນໍ ວຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ສໍວຸໂຕ ປາຕິໂມກ຺ຂສ຺ມິນ຺ຕິ ປາຕິໂມກ຺ຂມ຺ຫິ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສີເລ ສໍວຸໂຕ ອສ຺ສ, ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວເຣນ ປິຫິຕກາຍວາໂຈ ສິຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມຕ຺ຕຎ຺ຎູ ຈສ຺ສ ໂຠຊເນຕິ ປຣິເຍສນປຏິຄ຺ຄຫຓປຣິໂຠຄວິສ຺ສຊ຺ຊເນສຸ ໂຠຊເນ ປມາຓຎ຺ຎູ ສິຍາ.

ສຸຄ຺ຄຫີຕນິມິຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ‘‘ເອວໍ ເມ ມນສິ ກໂຣໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຫິຕໍ ອໂຫສີ’’ຕິ ຕທາກາຣໍ ສລ຺ລກ຺ເຂນ຺ໂຕ ສຸຏ຺ຐຸ ຄຫິຕສມາຘິນິມິຕ຺ໂຕ ອສ຺ສ. ‘‘ສຸຄ຺ຄຫີຕນິມິຕ຺ໂຕ ໂສ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ໂສ ໂຍຄີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຈິຕ຺ຕສ຺ສຸປ຺ປາທໂກວິໂທຕິ ເອວໍ ຠາວຍໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ລີນໍ ໂຫຕິ, ‘‘ເອວໍ ອຸທ຺ຘຕ’’ນ຺ຕິ ລີນສ຺ສ ອຸທ຺ຘຕສ຺ສ ຈ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກາຣເຓ ກຸສໂລ ອສ຺ສ. ລີເນ ຫິ ຈິຕ຺ເຕ ຘມ຺ມວິຈຍວີຣິຍປີຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ຠາເວຕພ຺ພາ, ອຸທ຺ຘເຕ ປສ຺ສທ຺ຘິສມາຘິອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ. ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ ປນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ. ເຕນາຫ ຠຄວາ – ‘‘ຍສ຺ມິຎ຺ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມເຍ ລີນໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ກາໂລ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຘມ຺ມວິຈຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສ຺ສ ຠາວນາຍາ’’ຕິອາທິ (ສໍ. ນິ. ໕.໒໓໔). ສມຖໍ ອນຸຍຸຎ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ສມຖຠາວນໍ ຠາເວຍ຺ຍ, ອນຸປ຺ປນ຺ນໍ ສມາຘິໍ ອຸປ຺ປາເທຍ຺ຍ, ອຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ຍາວ ວສີຠາວປ຺ປຕ຺ຕິ, ຕາວ ວຑ຺ເຒຍ຺ຍ ພ຺ຍູເຫຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກາເລນ ຈ ວິປສ຺ສນນ຺ຕິ ຍຖາລທ຺ຘໍ ສມາຘິໍ ນິກນ຺ຕິຍາ ອປຣິຍາທາເນນ ຫານຠາຄິຍໍ ຐິຕິຠາຄິຍໍ ວາ ອກຕ຺ວາ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍໍວ ກຕ຺ວາ ກາເລນ ວິປສ຺ສນຎ຺ຈ ອນຸຍຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ. ອຖ ວາ ກາເລນ ຈ ວິປສ຺ສນນ຺ຕິ ສມຖໍ ອນຸຍຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ຖິຣີຠູຕກາເລ ສງ຺ໂກຈໍ ອນາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອຣິຍມຄ຺ຄາຘິຄມາຍ ວິປສ຺ສນໍ ອນຸຍຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ. ຍຖາຫ –

‘‘ອຖ ວາ ສມາຘິລາເຠນ, ວິວິຕ຺ຕສຍເນນ ວາ;

ຠິກ຺ຂຸ ວິສ຺ສາສມາປາທິ, ອປ຺ປຕ຺ໂຕ ອາສວກ຺ຂຍ’’ນ຺ຕິ. (ຘ. ປ. ໒໗໑-໒໗໒);

ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ວີຣິຍສາຕຈ຺ຈສມ຺ປນ຺ໂນ’’ຕິອາທິ. ສຕຕຠາໂວ ສາຕຈ຺ຈໍ, ວີຣິຍສ຺ສ ສາຕຈ຺ຈໍ, ເຕນ ສມ຺ປນ຺ໂນ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ສຕຕປວຕ຺ຕວີຣິໂຍ, ນິຈ຺ຈປຄ຺ຄຫິຕວີຣິໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍຸຕ຺ຕໂຍໂຄ ສທາ ສິຍາຕິ ສພ຺ພກາລໍ ຠາວນານຸຍຸຕ຺ໂຕ ສິຍາ. ທຸກ຺ຂນ຺ຕນ຺ຕິ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນ຺ຕໍ ປຣິໂຍສານໍ ນິໂຣຘໍ ນິພ຺ພານໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ວິສ຺ສາສໍ ນ ເອຍ຺ຍ ນ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ. ‘‘ອຫໍ ປຣິສຸທ຺ຘສີໂລ ຌານລາຠີ ອຠິຎ຺ຎາລາຠີ ວິປສ຺ສນໍ ມຕ຺ຖກໍ ປາເປຕ຺ວາ ຐິໂຕ’’ຕິ ວາ ວິສ຺ສຏ຺ໂຐ ນ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອວໍ ວິຫຣມານສ຺ສາຕິ, ເອວໍ ວິວິຕ຺ຕເສນາສນເສວນາທິນາ ວິປສ຺ສນາວເສນ ຍຸຕ຺ຕໂຍຄຕາປຣິໂຍສາເນນ ວິຘິນາ ວິຫຣນ຺ຕສ຺ສ. ສຸທ຺ຘິກາມສ຺ສາຕິ, ຎາຓທສ຺ສນວິສຸທ຺ຘິໍ ອຈ຺ຈນ຺ຕວິສຸທ຺ຘິໍ ນິພ຺ພານໍ ອຣຫຕ຺ຕຎ຺ຈ ອິຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ. ສໍສາເຣ ຠຍສ຺ສ ອິກ຺ຂໂຕ ຠິກ຺ຂຸໂນ, ກາມາສວາທໂຍ ສພ຺ເພ ອາສວາ ຂີຍນ຺ຕິ ຂຍໍ ອພ຺ຠຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເຕສໍ ຂຍຄມເນເນວ ສອຸປາທິເສສອນຸປາທິເສສປເຠທໍ ທຸວິຘມ຺ປິ ນິພ຺ພານໍ ອຘິຄຈ຺ຉຕິ ປາປຸຓາຕິ.

ເອວໍ ເຖໂຣ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ໂອວາທທານາປເທເສນ ອຕ຺ຕນາ ຕຖາປຏິປນ຺ນຠາວໍ ທີເປນ຺ໂຕ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກາສິ.

ວງ຺ຄນ຺ຕປຸຕ຺ຕອຸປເສນຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.