໑໐. ທສກນິປາໂຕ

໑. ກາຬຸທາຍິຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ທສກນິປາເຕ ອງ຺ຄາຣິໂນຕິອາທິກາ ອາຍສ຺ມໂຕ ກາຬຸທາຍິຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍມ຺ປິ ປທຸມຸຕ຺ຕຣພຸທ຺ຘສ຺ສ ກາເລ ຫໍສວຕີນຄເຣ ກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຖຸ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຸຓນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາຣໍ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ກຸລປ຺ປສາທການໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ຕຊ຺ຊໍ ອຠິນີຫາຣກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຕໍ ຐານນ຺ຕຣໍ ປຕ຺ເຖສິ.

ໂສ ຍາວຊີວໍ ກຸສລໍ ກຕ຺ວາ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອມ຺ຫາກໍ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິຍໍ ປຏິສນ຺ຘິຄ຺ຄຫຓທິວເສ ກປິລວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍເຍວ ອມຈ຺ຈເຄເຫ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫິ. ໂພຘິສຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ເອກທິວສໍເຍວ ຊາໂຕຕິ ຕໍທິວສໍເຍວ ນໍ ທຸກູລຈຸມ຺ພເຏ ນິປຊ຺ຊາເປຕ຺ວາ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐານໍ ນຍິໍສຸ. ໂພຘິສຕ຺ເຕນ ຫິ ສທ຺ຘິໍ ໂພຘິຣຸກ຺ໂຂ, ຣາຫຸລມາຕາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ນິຘີ, ອາໂຣຫນິຍຫຕ຺ຖີ, ອສ຺ສກຓ຺ຑໂກ, ຉນ຺ໂນ ກາຬຸທາຍີຕິ ອິເມ ສຕ຺ຕ ເອກທິວສໍເຍວ ຊາຕຕ຺ຕາ ສຫຊາຕາ ນາມ ອເຫສຸໍ. ອຖສ຺ສ ນາມຄ຺ຄຫຓທິວເສ ສກລນຄຣສ຺ສ ອຸທຄ຺ຄຈິຕ຺ຕທິວເສ ຊາຕຕ຺ຕາ ອຸທາຍີຕ຺ເວວ ນາມໍ ອກໍສຸ, ໂຖກໍ ກາຬຘາຕຸກຕ຺ຕາ ປນ ກາຬຸທາຍີຕິ ປຎ຺ຎາຍິຕ຺ຖ. ໂສ ໂພຘິສຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ກຸມາຣກີຬໍ ກີຬນ຺ໂຕ ວຸທ຺ຘິໍ ອຄມາສິ.

ອປຣຠາເຄ ໂລກນາເຖ ມຫາຠິນິກ຺ຂມນໍ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອນຸກ຺ກເມນ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕິຕວຣຘມ຺ມຈກ຺ເກ ຣາຊຄຫໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ເວຬຸວເນ ວິຫຣນ຺ເຕ ສຸທ຺ໂຘທນມຫາຣາຊາ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ສຸຕ຺ວາ ປຸຣິສສຫສ຺ສປຣິວາຣໍ ເອກໍ ອມຈ຺ຈໍ ‘‘ປຸຕ຺ຕໍ ເມ ອິຘາເນຫີ’’ຕິ ເປເສສິ. ໂສ ຘມ຺ມເທສນາເວລາຍ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຣິສປຣິຍນ຺ເຕ ຐິໂຕ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ສປຣິໂສ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ອຖ ເນ ສຕ຺ຖາ ‘‘ເອຖ, ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ ຫຕ຺ຖໍ ປສາເຣຕິ. ສພ຺ເພ ຕງ຺ຂຓໍເຍວ ອິທ຺ຘິມຍປຕ຺ຕຈີວຣຘຣາ ວສ຺ສສຏ຺ຐິກຕ຺ເຖຣາ ວິຍ ອເຫສຸໍ. ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປນ ອຣິຍາ ມຊ຺ຌຕ຺ຕາວ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຣຎ຺ຎາ ປຫິຕສາສນໍ ທສພລສ຺ສ ນ ກເຖສິ. ຣາຊາ ‘‘ເນວ ຄຕພລໂກຏ຺ຐໂກ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ນ ສາສນໍ ສຸຍ຺ຍຕີ’’ຕິ ອປຣມ຺ປິ ອມຈ຺ຈໍ ປຸຣິສສຫສ຺ເສນ ເປເສສິ. ຕສ຺ມິມ຺ປິ ຕຖາ ປຏິປນ຺ເນ ອປຣນ຺ຕິ ເອວໍ ນວຫິ ອມຈ຺ເຈຫິ ສທ຺ຘິໍ ນວ ປຸຣິສສຫສ຺ສານິ ເປເສສິ ສພ຺ເພ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ຕຸຓ຺ຫີ ອເຫສຸໍ.

ອຖ ຣາຊາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ເອຕ຺ຕກາ ຊນາ ມຍິ ສິເນຫາຠາເວນ ທສພລສ຺ສ ອິຘາຄມນຕ຺ຖາຍ ນ ກິຎ຺ຈິ ກຖຍິໍສຸ, ອຍໍ ໂຂ ປນ ອຸທາຍີ ທສພເລນ ສມວໂຍ ສຫປໍສຸກີຬິໂກ, ມຍິ ຈ ສິເນຫວາ, ອິມໍ ເປເສສ຺ສາມີ’’ຕິ ຕໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ, ‘‘ຕາຕ, ຕ຺ວໍ ປຸຣິສສຫສ຺ສປຣິວາໂຣ ຣາຊຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ທສພລໍ ອາເນຫີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເປເສສິ. ໂສ ປນ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ‘‘ສຈາຫໍ, ເທວ, ປພ຺ພຊິຕຸໍ ລຠິສ຺ສາມິ, ເອວາຫໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອິຘາເນສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ກຕ຺ວາ ມມ ປຸຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ ຣາຊຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ຘມ຺ມເທສນາເວລາຍ ປຣິສປຣິຍນ຺ເຕ ຐິໂຕ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ສປຣິວາໂຣ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ເອຫິຠິກ຺ຂຸຠາເວ ປຕິຏ຺ຐາສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໑.໔.໔໘-໖໓) –

‘‘ປທຸມຸຕ຺ຕຣພຸທ຺ຘສ຺ສ, ໂລກເຊຏ຺ຐສ຺ສ ຕາທິໂນ;

ອທ຺ຘານໍ ປຏິປນ຺ນສ຺ສ, ຈຣໂຕ ຈາຣິກໍ ຕທາ.

‘‘ສຸຜຸລ຺ລໍ ປທຸມໍ ຄຍ຺ຫ, ອຸປ຺ປລໍ ມລ຺ລິກຎ຺ຈຫໍ;

ປຣມນ຺ນໍ ຄເຫຕ຺ວານ, ອທາສິໍ ສຕ຺ຖຸໂນ ອຫໍ.

‘‘ປຣິຠຸຎ຺ຊິ ມຫາວີໂຣ, ປຣມນ຺ນໍ ສຸໂຠຊນໍ;

ຕຎ຺ຈ ປຸປ຺ຜໍ ຄເຫຕ຺ວານ, ຊນສ຺ສ ສມ຺ປທສ຺ສຍິ.

‘‘ອິຏ຺ຐໍ ກນ຺ຕໍ ປິຍໍ ໂລເກ, ຊລຊໍ ປຸປ຺ຜມຸຕ຺ຕມໍ;

ສຸທຸກ຺ກຣໍ ກຕໍ ເຕນ, ໂຍ ເມ ປຸປ຺ຜໍ ອທາສິທໍ.

‘‘ໂຍ ປຸປ຺ຜມຠິໂຣເປສິ, ປຣມນ຺ນຎ຺ຈທາສິ ເມ;

ຕມຫໍ ກິຕ຺ຕຍິສ຺ສາມິ, ສຸຓາຖ ມມ ຠາສໂຕ.

‘‘ທສ ອຏ຺ຐ ຈກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ໂສ, ເທວຣຊ຺ຊໍ ກຣິສ຺ສຕິ;

ອຸປ຺ປລໍ ປທຸມຎ຺ຈາປິ, ມລ຺ລິກຎ຺ຈ ຕທຸຕ຺ຕຣິ.

‘‘ອສ຺ສ ປຸຎ຺ຎວິປາເກນ, ທິພ຺ພຄນ຺ຘສມາຍຸຕໍ;

ອາກາເສ ຉທນໍ ກຕ຺ວາ, ຘາຣຍິສ຺ສຕິ ຕາວເທ.

‘‘ປຎ຺ຈວີສຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸຎ຺ຈ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ຠວິສ຺ສຕິ;

ປຖພ຺ຍາ ຣຊ຺ຊໍ ປຎ຺ຈສຕໍ, ວສຸຘໍ ອາວສິສ຺ສຕິ.

‘‘ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສມ຺ຫິ, ໂອກ຺ກາກກຸລສມ຺ຠໂວ;

ໂຄຕໂມ ນາມ ໂຄຕ຺ເຕນ, ສຕ຺ຖາ ໂລເກ ຠວິສ຺ສຕິ.

‘‘ສກກມ຺ມາຠິຣທ຺ໂຘ ໂສ, ສຸກ຺ກມູເລນ ໂຈທິໂຕ;

ສກ຺ຍານໍ ນນ຺ທິຊນໂນ, ຎາຕິພນ຺ຘຸ ຠວິສ຺ສຕິ.

‘‘ໂສ ປຈ຺ຉາ ປພ຺ພຊິຕ຺ວານ, ສຸກ຺ກມູເລນ ໂຈທິໂຕ;

ສພ຺ພາສເວ ປຣິຎ຺ຎາຍ, ນິພ຺ພາຍິສ຺ສຕິນາສໂວ.

‘‘ປຏິສມ຺ຠິທມນຸປ຺ປຕ຺ຕໍ, ກຕກິຈ຺ຈມນາສວໍ;

ໂຄຕໂມ ໂລກພນ຺ຘຸ ຕໍ, ເອຕທຄ຺ເຄ ຐເປສ຺ສຕິ.

‘‘ປຘານປຫິຕຕ຺ໂຕ ໂສ, ອຸປສນ຺ໂຕ ນິຣູປຘິ;

ອຸທາຍີ ນາມ ນາເມນ, ເຫສ຺ສຕິ ສຕ຺ຖຸ ສາວໂກ.

‘‘ຣາໂຄ ໂທໂສ ຈ ໂມໂຫ ຈ, ມາໂນ ມກ຺ໂຂ ຈ ຘໍສິໂຕ;

ສພ຺ພາສເວ ປຣິຎ຺ຎາຍ, ວິຫຣາມິ ອນາສໂວ.

‘‘ໂຕສຍິຎ຺ຈາປິ ສມ຺ພຸທ຺ຘໍ, ອາຕາປີ ນິປໂກ ອຫໍ;

ປສາທິໂຕ ຈ ສມ຺ພຸທ຺ໂຘ, ເອຕທຄ຺ເຄ ຐເປສິ ມໍ.

‘‘ປຏິສມ຺ຠິທາ ຈຕສ຺ໂສ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຣຫຕ຺ຕໍ ປນ ປຕ຺ວາ ‘‘ນ ຕາວາຍໍ ທສພລສ຺ສ ກຸລນຄຣໍ ຄນ຺ຕຸໍ ກາໂລ, ວສນ຺ເຕ ປນ ອຸປຄເຕ ປຸປ຺ຜິເຕສຸ ວນສຓ຺ເຑສຸ ຫຣິຕຕິຓສຎ຺ຉນ຺ນາຍ ຠູມິຍາ ຄມນກາໂລ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ກາລໍ ປຏິມາເນນ຺ໂຕ ວສນ຺ເຕ ສມ຺ປຕ຺ເຕ ສຕ຺ຖຸ ກຸລນຄຣໍ ຄນ຺ຕຸໍ ຄມນມຄ຺ຄວຓ຺ຓໍ ສໍວຓ຺ເຓນ຺ໂຕ –

໕໒໗. ‘‘ອງ຺ຄາຣິໂນ ທານິ ທຸມາ ຠທນ຺ເຕ, ຜເລສິໂນ ຉທນໍ ວິປ຺ປຫາຍ;

ເຕ ອຈ຺ຈິມນ຺ໂຕວ ປຠາສຍນ຺ຕິ, ສມໂຍ ມຫາວີຣ ຠາຄີຣສານໍ.

໕໒໘. ‘‘ທຸມານິ ຜຸລ຺ລານິ ມໂນຣມານິ, ສມນ຺ຕໂຕ ສພ຺ພທິສາ ປວນ຺ຕິ;

ປຕ຺ຕໍ ປຫາຍ ຜລມາສສານາ, ກາໂລ ອິໂຕ ປກ຺ກມນາຍ ວີຣ.

໕໒໙. ‘‘ເນວາຕິສີຕໍ ນ ປນາຕິອຸຓ຺ຫໍ, ສຸຂາ ອຸຕຸ ອທ຺ຘນິຍາ ຠທນ຺ເຕ;

ປສ຺ສນ຺ຕຸ ຕໍ ສາກິຍາ ໂກຬິຍາ ຈ, ປຈ຺ຉາມຸຂໍ ໂຣຫິນິຍໍ ຕຣນ຺ຕໍ.

໕໓໐. ‘‘ອາສາຍ ກສເຕ ເຂຕ຺ຕໍ, ພີຊໍ ອາສາຍ ວປ຺ປຕິ;

ອາສາຍ ວາຓິຊາ ຍນ຺ຕິ, ສມຸທ຺ທໍ ຘນຫາຣກາ;

ຍາຍ ອາສາຍ ຕິຏ຺ຐາມິ, ສາ ເມ ອາສາ ສມິຊ຺ຌຕຸ.

໕໓໑. ‘‘ປຸນປ຺ປຸນຎ຺ເຈວ ວປນ຺ຕິ ພີຊໍ, ປຸນປ຺ປຸນໍ ວສ຺ສຕິ ເທວຣາຊາ;

ປຸນປ຺ປຸນໍ ເຂຕ຺ຕໍ ກສນ຺ຕິ ກສ຺ສກາ, ປຸນປ຺ປຸນໍ ຘຎ຺ຎມຸເປຕິ ຣຏ຺ຐໍ.

໕໓໒. ‘‘ປຸນປ຺ປຸນໍ ຍາຈນກາ ຈຣນ຺ຕິ, ປຸນປ຺ປຸນໍ ທານປຕີ ທທນ຺ຕິ;

ປຸນປ຺ປຸນໍ ທານປຕີ ທທິຕ຺ວາ, ປຸນປ຺ປຸນໍ ສຄ຺ຄມຸເປນ຺ຕິ ຐານໍ.

໕໓໓. ‘‘ວີໂຣ ຫເວ ສຕ຺ຕຍຸຄໍ ປຸເນຕິ, ຍສ຺ມິໍ ກຸເລ ຊາຍຕິ ຠູຣິປຎ຺ໂຎ;

ມຎ຺ຎາມຫໍ ສກ຺ກຕິ ເທວເທໂວ, ຕຍາ ຫິ ຊາໂຕ ມຸນິ ສຈ຺ຈນາໂມ.

໕໓໔. ‘‘ສຸທ຺ໂຘທໂນ ນາມ ປິຕາ ມເຫສິໂນ, ພຸທ຺ຘສ຺ສ ມາຕາ ປນ ມາຍນາມາ;

ຍາ ໂພຘິສຕ຺ຕໍ ປຣິຫຣິຍ ກຸຈ຺ຉິນາ, ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ຕິທິວມ຺ຫິ ໂມທຕິ.

໕໓໕. ‘‘ສາ ໂຄຕມີ ກາລກຕາ ອິໂຕ ຈຸຕາ, ທິພ຺ເພຫິ ກາເມຫິ ສມງ຺ຄິຠູຕາ;

ສາ ໂມທຕິ ກາມຄຸເຓຫິ ປຎ຺ຈຫິ, ປຣິວາຣິຕາ ເທວຄເຓຫິ ເຕຫິ.

໕໓໖. ‘‘ພຸທ຺ຘສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕມ຺ຫິ ອສຍ຺ຫສາຫິໂນ, ອງ຺ຄີຣສສ຺ສປ຺ປຏິມສ຺ສ ຕາທິໂນ;

ປິຕຸປິຕາ ມຍ຺ຫໍ ຕຸວໍສິ ສກ຺ກ, ຘມ຺ເມນ ເມ ໂຄຕມ ອຍ຺ຍໂກສີ’’ຕິ. –

ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສິ.

ຕຕ຺ຖ ອງ຺ຄາຣິໂນຕິ ອງ຺ຄາຣານິ ວິຍາຕິ ອງ຺ຄາຣານິ, ຣຕ຺ຕປວາຬວຓ຺ຓານິ ຣຸກ຺ຂານໍ ປຸປ຺ຜປລ຺ລວານິ, ຕານິ ເອເຕສໍ ສນ຺ຕີຕິ ອງ຺ຄາຣິໂນ, ອຕິໂລຫິຕກຸສຸມກິສລເຍຫິ ອງ຺ຄາຣວຸຏ຺ຐິສໍປຣິກິຓ຺ຓາ ວິຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທານີຕິ ອິມສ຺ມິໍ ກາເລ. ທຸມາຕິ ຣຸກ຺ຂາ. ຠທນ຺ເຕຕິ, ຠທ຺ທໍ ອນ຺ເຕ ເອຕສ຺ສາຕິ ຠທນ຺ເຕຕິ ເອກສ຺ສ ທກາຣສ຺ສ ໂລປໍ ກຕ຺ວາ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຄຸຓວິເສສຍຸຕ຺ໂຕ, ຄຸຓວິເສສຍຸຕ຺ຕານຎ຺ຈ ອຄ຺ຄຠູໂຕ ສຕ຺ຖາ. ຕສ຺ມາ ຠທນ຺ເຕຕິ ສຕ຺ຖຸ ອາລປນໍ. ປຈ຺ຈຕ຺ຕວຈນຎ຺ເຈຕໍ ເອກາຣນ຺ຕໍ ‘‘ສຸກເຏ ປຏິກມ຺ເມ ສຸເຂ ທຸກ຺ເຂປິ ເຈ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ. ອິຘ ປນ ສມ຺ໂພຘນຕ຺ເຖ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຠທນ຺ເຕຕິ ອາລປນ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ຠທ຺ທສທ຺ທສມານຕ຺ຖໍ ປທນ຺ຕຣເມກ’’ນ຺ຕິ ເກຈິ. ຜລານິ ເອສນ຺ຕີຕິ ຜເລສິໂນ. ອເຈຕເນປິ ຫິ ສເຈຕນກິຣິຍມາໂຣເປຕ຺ວາ ໂວຫຣນ຺ຕິ, ຍຖາ ກຸລໍ ປຕິຕຸກາມນ຺ຕິ, ຜລານິ ຄເຫຕຸມາຣທ຺ຘາ ສມ຺ປຕ຺ຕິຜລຄຫຓກາລາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຉທນໍ ວິປ຺ປຫາຍາຕິ ປຸຣາຓປຓ຺ຓານິ ປຊຫິຕ຺ວາ ສມ຺ປນ຺ນປຓ຺ຑຸປລາສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕຕິ ທຸມາ. ອຈ຺ຈິມນ຺ໂຕວ ປຠາສຍນ຺ຕີຕິ ທີປສິຂາວນ຺ໂຕ ວິຍ ຊລິຕອຄ຺ຄີ ວິຍ ວາ ໂອຠາສຍນ຺ຕິ ສພ຺ພາ ທິສາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ສມໂຍຕິ ກາໂລ, ‘‘ອນຸຄ຺ຄຫາຍາ’’ຕິ ວຈນເສໂສ. ມຫາວີຣາຕິ ມຫາວິກ຺ກນ຺ຕ. ຠາຄີ ຣສານນ຺ຕິ ອຕ຺ຖຣສາທີນໍ ຠາຄີ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຘມ຺ມເສນາປຕິນາ – ‘‘ຠາຄີ ວາ ຠຄວາ ອຕ຺ຖຣສສ຺ສ ຘມ຺ມຣສສ຺ສາ’’ຕິອາທິ (ຈູຬນິ. ອຊິຕມາຓວປຸຈ຺ຉານິທ຺ເທສ ໒). ມຫາວີຣ, ຠາຄີຕິ ຈ ອິທມ຺ປິ ທ຺ວຍໍ ສມ຺ໂພຘນວຈນໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຠາຄີຣຖານນ຺ຕິ ປນ ປາເຐ ຠຄີຣໂຖ ນາມ ອາທິຣາຊາ. ຕພ຺ພໍສຊາຕຕາຍ ສາກິຍາ ຠາຄີຣຖາ, ເຕສໍ ຠາຄີຣຖານໍ ອຸປກາຣຕ຺ຖນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ທຸມານີຕິ ລິງ຺ຄວິປລ຺ລາເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ທຸມາ ຣຸກ຺ຂາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມນ຺ຕໂຕ ສພ຺ພທິສາ ປວນ຺ຕີຕິ, ສມນ຺ຕໂຕ ສພ຺ພຠາຄໂຕ ສພ຺ພທິສາສຸ ຈ ຜຸລ຺ລານິ, ຕຖາ ຜຸລ຺ລຕ຺ຕາ ເອວ ສພ຺ພທິສາ ປວນ຺ຕິ ຄນ຺ຘໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ຕິ. ອາສມານາຕິ ອາສີສນ຺ຕາ ຄຫິຕຸກາມາ. ເອວໍ ຣຸກ຺ຂໂສຠາຍ ຄມນມຄ຺ຄສ຺ສ ຣາມເຓຍ຺ຍຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ‘‘ເນວາຕິສີຕ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ອຸຕຸສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕິ. ສຸຂາຕິ ນາຕິສີຕນາຕິອຸຓ຺ຫຠາເວເນວ ສຸຂາ ອິຏ຺ຐາ. ອຸຕຸ ອທ຺ຘນິຍາຕິ ອທ຺ຘານຄມນໂຍຄ຺ຄາ ອຸຕຸ. ປສ຺ສນ຺ຕຸ ຕໍ ສາກິຍາ ໂກຬິຍາ ຈ, ປຈ຺ຉາມຸຂໍ ໂຣຫິນິຍໍ ຕຣນ຺ຕນ຺ຕິ ໂຣຫິນີ ນາມ ນທີ ສາກິຍໂກຬິຍຊນປທານໍ ອນ຺ຕເຣ ອຸຕ຺ຕຣທິສໂຕ ທກ຺ຂິຓມຸຂາ ສນ຺ທຕິ, ຣາຊຄຫໍ ຈສ຺ສາ ປຸຣຕ຺ຖິມທກ຺ຂິຓາຍ ທິສາຍ, ຕສ຺ມາ ຣາຊຄຫໂຕ ກປິລວຕ຺ຖຸໍ ຄນ຺ຕຸໍ ຕໍ ນທິໍ ຕຣນ຺ຕາ ປຈ຺ຉາມຸຂາ ຫຸຕ຺ວາ ຕຣນ຺ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ປສ຺ສນ຺ຕຸ ຕໍ…ເປ… ຕຣນ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ຠຄວນ຺ຕໍ ປຈ຺ຉາມຸຂໍ ໂຣຫິນິໍ ນາມ ນທິໍ ອຕິກ຺ກມນ຺ຕໍ ສາກິຍໂກຬິຍຊນປທວາສິໂນ ປສ຺ສນ຺ຕູ’’ຕິ ກປິລວຕ຺ຖຸຄມນາຍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອາຍາຈນ຺ໂຕ ອຸສ຺ສາເຫຕິ.

ອິທານິ ອຕ຺ຕໂນ ປຕ຺ຖນໍ ອຸປມາຫິ ປກາເສນ຺ໂຕ ‘‘ອາສາຍ ກສເຕ’’ຕິ ຄາຖມາຫ. ອາສາຍ ກສເຕ ເຂຕ຺ຕນ຺ຕິ ກສ຺ສໂກ ກສນ຺ໂຕ ເຂຕ຺ຕໍ ຜລາສາຍ ກສຕິ. ພີຊໍ ອາສາຍ ວປ຺ປຕີຕິ ກສິຕ຺ວາ ຈ ວປນ຺ເຕນ ຜລາສາຍ ເອວ ພີຊໍ ວປ຺ປຕິ ນິກ຺ຂິປີຍຕິ. ອາສາຍ ວາຓິຊາ ຍນ຺ຕີຕິ ຘນຫາຣກາ ວາຓິຊາ ຘນາສາຍ ສມຸທ຺ທໍ ຕຣິຕຸໍ ເທສໍ ອຸປຄນ຺ຕຸໍ ສມຸທ຺ທໍ ນາວາຍ ຍນ຺ຕິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຍາຍ ອາສາຍ ຕິຏ຺ຐາມີຕິ ເອວໍ ອຫມ຺ປິ ຍາຍ ອາສາຍ ປຕ຺ຖນາຍ ຠຄວາ ຕຸມ຺ຫາກໍ ກປິລປຸຣຄມນປຕ຺ຖນາຍ ອິຘ ຕິຏ຺ຐາມິ. ສາ ເມ ອາສາ ສມິຊ຺ຌຕຸ, ຕຸມ຺ເຫຫິ ‘‘ກປິລວຕ຺ຖຸ ຄນ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວທຕິ, ອາສາຍ ສທິສຕາຍ ເຈຕ຺ຖ ກຕ຺ຕຸກມ຺ຍຕາຉນ຺ທໍ ອາສາຕິ ອາຫ.

ຄມນມຄ຺ຄສໍວຓ຺ຓນາທິນາ ອເນກວາຣໍ ຍາຈນາຍ ກາຣຓໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປຸນປ຺ປຸນ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ສກິໍ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ເຕນ ວປ຺ເປ ອສມ຺ປຊ຺ຊມາເນ ກສ຺ສກາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ທຸຕິຍມ຺ປິ ຕຕິຍມ຺ປິ ພີຊໍ ວປນ຺ຕິ. ປຊ຺ຊຸນ຺ໂນ ເທວຣາຊາປິ ເອກວາຣເມວ ອວສ຺ສິຕ຺ວາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ກາເລນ ກາລໍ ວສ຺ສຕິ. ກສ຺ສກາປິ ເອກວາຣເມວ ອກສິຕ຺ວາ ສສ຺ສສມ຺ປຕ຺ຕິອຕ຺ຖໍ ປໍສຸໍ ກທ຺ທມໍ ວາ ມຸທຸໍ ກາຕຸໍ ເຂຕ຺ຕໍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ກສນ຺ຕິ. ເອກວາຣເມວ ຘຎ຺ຎໍ ສງ຺ຄຫໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ອລເມຕ຺ຕາວຕາ’’ຕິ ອປຣິຕຸສ຺ສນໂຕ ໂກຏ຺ຐາຄາຣາທີສຸ ປຏິສາມນວເສນ ມນຸສ຺ເສຫິ ອຸປນີຍມານໍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ສາລິອາທິຘຎ຺ຎໍ ຣຏ຺ຐໍ ອຸເປຕິ ອຸປຄຈ຺ຉຕິ.

ຍາຈນກາປິ ຍາຈນ຺ຕາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ກຸລານິ ຈຣນ຺ຕິ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ນ ເອກວາຣເມວ, ຍາຈິຕາ ປນ ເຕສໍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ທານປຕີ ທທນ຺ຕິ, ນ ສກິໍເຍວ. ຕຖາ ປນ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ທານປຕີ ທທິຕ຺ວາ ທານມຍໍ ປຸຎ຺ຎໍ ອຸປຈິນິຕ຺ວາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອປຣາປຣໍ ສຄ຺ຄມຸເປນ຺ຕິ ຐານໍ ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ເທວໂລກໍ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ອຫມ຺ປິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຍາຈາມິ ຠຄວາ ມຍ຺ຫໍ ມໂນຣຖໍ ມຕ຺ຖກໍ ປາເປຫີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ອິທານິ ຍທຕ຺ຖໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ກປິລວຕ຺ຖຸຄມນໍ ຍາຈຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ວີໂຣ ຫເວ’’ຕິຄາຖມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ວີໂຣ ວີຣິຍວາ ມຫາວິກ຺ກນ຺ໂຕ ຠູຣິປຎ຺ໂຎ ມຫາປຎ຺ໂຎ ປຸຣິໂສ ຍສ຺ມິໍ ກຸເລ ຊາຍຕິ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ, ຕຕ຺ຖ ຫເວ ເອກໍເສນ ສຕ຺ຕຍຸຄໍ ສຕ຺ຕປຸຣິສຍຸຄໍ ຍາວສຕ຺ຕມໍ ປິຕາມຫຍຸຄໍ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິຍາ ປຸເນຕິ ໂສເຘຕີຕິ ໂລກວາໂທ ອຕິວາໂທ ອຎ຺ເຎສຸ. ຠຄວາ ປນ ສພ຺ເພສໍ ເທວານໍ ອຸຕ຺ຕມເທວຕາຍ ເທວເທໂວ ປາປນິວາຣເຓນ ກລ຺ຍາຓປຕິຏ຺ຐາປເນນ ຕໂຕ ປຣມ຺ປິ ໂສເຘຕຸໍ ສກ຺ກຕິ ສກ຺ໂກຕີຕິ ມຎ຺ຎາມິ ອຫໍ. ກສ຺ມາ? ຕຍາ ຫິ ຊາໂຕ ມຸນິ ສຈ຺ຈນາໂມ ຍສ຺ມາ ຕຍາ ສຕ຺ຖາຣາ ອຣິຍາຍ ຊາຕິຍາ ຊາໂຕ ມຸນິຠາໂວ, ມຸນິ ວາ ສມາໂນ ອຕ຺ຕຫິຕປຣຫິຕານໍ ອິຘໂລກປຣໂລການຎ຺ຈ ມຸນນຏ຺ເຐນ ‘‘ມຸນີ’’ຕິ ອວິຕຖນາໂມ, ໂມນວາ ວາ ມຸນິ, ‘‘ສມໂຓ ປພ຺ພຊິໂຕ ອິສີ’’ຕິ ອວິຕຖນາໂມ ຕຍາ ຊາໂຕ. ຕສ຺ມາ ສຕ຺ຕານໍ ເອກນ຺ຕຫິຕປຏິລາຠເຫຕຸຠາວໂຕ ຠຄວາ ຕວ ຕຕ຺ຖ ຄມນໍ ຍາຈາມາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອິທານິ ‘‘ສຕ຺ຕຍຸຄ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປິຕຸຍຸຄໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສຸທ຺ໂຘທໂນ ນາມາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຸທ຺ຘໍ ໂອທນໍ ຊີວນໍ ເອຕສ຺ສາຕິ ສຸທ຺ໂຘທໂນ. ພຸທ຺ຘປິຕາ ຫິ ເອກໍສໂຕ ສຸວິສຸທ຺ຘກາຍວຈີມໂນສມາຈາໂຣ ສຸວິສຸທ຺ຘາຊີໂວ ໂຫຕິ ຕຖາ ອຠິນີຫາຣສມ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ. ມາຍນາມາຕິ ກຸລຣູປສີລາຈາຣາທິສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຎາຕິມິຕ຺ຕາທີຫິ ‘‘ມາ ຍາຫີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຄຸຓຕາຍ ‘‘ມາຍາ’’ຕິ ລທ຺ຘນາມາ. ປຣິຫຣິຍາຕິ ຘາເຣຕ຺ວາ. ກາຍສ຺ສ ເຠທາຕິ ສເທວກສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ເຈຕິຍສທິສສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ກາຍສ຺ສ ວິນາສໂຕ ອຸທ຺ຘໍ. ຕິທິວມ຺ຫີຕິ ຕຸສິຕເທວໂລເກ.

ສາຕິ ມາຍາເທວີ. ໂຄຕມີຕິ ໂຄຕ຺ເຕນ ຕໍ ກິຕ຺ເຕຕິ. ທິພ຺ເພຫິ ກາເມຫີຕິ, ຕຸສິຕຠວນປຣິຍາປນ຺ເນຫິ ທິພ຺ເພຫິ ວຕ຺ຖຸກາເມຫິ. ສມງ຺ຄິຠູຕາຕິ ສມນ຺ນາຄຕາ. ກາມຄຸເຓຫີຕິ ກາມໂກຏ຺ຐາເສຫິ, ‘‘ກາເມຫີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ປຸນ ‘‘ກາມຄຸເຓຫີ’’ຕິ ວຈເນນ ອເນກຠາເຄຫິ ວຕ຺ຖຸກາເມຫິ ປຣິຈາຣິຍຕີຕິ ທີເປຕິ. ເຕຫີຕິ ຍສ຺ມິໍ ເທວນິກາເຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ເຕຫິ ຕຸສິຕເທວຄເຓຫິ, ເຕຫິ ວາ ກາມຄຸເຓຫິ. ‘‘ສມງ຺ຄິຠູຕາ ປຣິວາຣິຕາ’’ຕິ ຈ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄນິທ຺ເທໂສ ປຸຣິມຕ຺ຕຠາວສິທ຺ຘໍ ອິຕ຺ຖິຠາວໍ, ເທວຕາຠາວໍ ວາ ສນ຺ຘາຍ ກໂຕ, ເທວູປປຕ຺ຕິ ປນ ປຸຣິສຠາເວເນວ ຊາຕາ.

ເອວໍ ເຖເຣນ ຍາຈິໂຕ ຠຄວາ ຕຕ຺ຖ ຄມເນ ພຫູນໍ ວິເສສາຘິຄມໍ ທິສ຺ວາ ວີສຕິສຫສ຺ສ ຂີຓາສວປຣິວຸໂຕ ຣາຊຄຫໂຕ ອຕຸຣິຕຈາຣິກາວເສນ ກປິລວຕ຺ຖຸຄາມິມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ຊິ. ເຖໂຣ ອິທ຺ຘິຍາ ກປິລວຕ຺ຖຸໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ປຸຣໂຕ ອາກາເສ ຐິໂຕ ອທິຏ຺ຐປຸພ຺ພໍ ເວສໍ ທິສ຺ວາ ຣຎ຺ຎາ ‘‘ໂກສິ ຕ຺ວ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິໂຕ, ‘‘ສເຈ ອມຈ຺ຈປຸຕ຺ຕໍ ຕຍາ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິກໍ ເປສິຕໍ ມໍ ນ ຊານາສິ, ເອວໍ ປນ ຊານາຫີ’’ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ –

‘‘ພຸທ຺ຘສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕມ຺ຫິ ອສຍ຺ຫສາຫິໂນ, ອງ຺ຄີຣສສ຺ສປ຺ປຏິມສ຺ສ ຕາທິໂນ;

ປິຕຸປິຕາ ມຍ຺ຫໍ ຕຸວໍສິ ສກ຺ກ, ຘມ຺ເມນ ເມ ໂຄຕມ ອຍ຺ຍໂກສີ’’ຕິ. –

ໂອສານຄາຖມາຫ.

ຕຕ຺ຖ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕມ຺ຫີຕິ, ສພ຺ພຎ຺ຎຸພຸທ຺ຘສ຺ສ ອຸເຣ ຊາຕຕາຍ ໂອຣສປຸຕ຺ໂຕ ອມ຺ຫິ. ອສຍ຺ຫສາຫິໂນຕິ, ອຠິສມ຺ໂພຘິໂຕ ປຸພ຺ເພ ຐເປຕ຺ວາ ມຫາໂພຘິສຕ຺ຕໍ ອຎ຺ເຎຫິ ສຫິຕຸໍ ວຫິຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕ຺ຕາ ອສຍ຺ຫສ຺ສ ສກລສ຺ສ ໂພຘິສມ຺ຠາຣສ຺ສ ມຫາກາຣຸຓິກາຘິກາຣສ຺ສ ຈ ສຫນໂຕ ວຫນໂຕ, ຕໂຕ ປຣມ຺ປິ ອຎ຺ເຎຫິ ສຫິຕຸໍ ອຠິຠວິຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕ຺ຕາ ອສຍ຺ຫານໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ມາຣານໍ ສຫນໂຕ ອຠິຠວນໂຕ, ອາສຍານຸສຍຈຣິຕາຘິມຸຕ຺ຕິອາທິວິຠາຄາວໂພຘເນນ ຍຖາຣຫໍ ເວເນຍ຺ຍານໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກສມ຺ປຣາຍິກປຣມຕ຺ເຖຫິ ອນຸສາສນີສງ຺ຂາຕສ຺ສ ອຎ຺ເຎຫິ ອສຍ຺ຫສ຺ສ ພຸທ຺ຘກິຈ຺ຈສ຺ສ ຈ ສຫນໂຕ, ຕຕ຺ຖ ວາ ສາຘຸກາຣີຠາວໂຕ ອສຍ຺ຫສາຫິໂນ. ອງ຺ຄີຣສສ຺ສາຕິ ອງ຺ຄີກຕສີລາທິສມ຺ປຕ຺ຕິກສ຺ສ. ‘‘ອງ຺ຄມງ຺ເຄຫິ ນິຈ຺ຉຣຓກໂອຠາສສ຺ສາ’’ຕິ ອປເຣ. ເກຈິ ປນ ‘‘ອງ຺ຄີຣໂສ, ສິທ຺ຘຕ຺ໂຖຕິ ທ຺ເວ ນາມານິ ປິຕຣາເຍວ ຄຫິຕານີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ອປ຺ປຏິມສ຺ສາຕິ ອນູປມສ຺ສ. ອິຏ຺ຐານິຏ຺ເຐສຸ ຕາທິລກ຺ຂຓປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຕາທິໂນ. ປິຕຸປິຕາ ມຍ຺ຫໍ ຕຸວໍສີຕິ ອຣິຍຊາຕິວເສນ ມຍ຺ຫໍ ປິຕຸ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ໂລກໂວຫາເຣນ ຕ຺ວໍ ປິຕາ ອສິ. ສກ຺ກາຕິ ຊາຕິວເສນ ຣາຊານໍ ອາລປຕິ. ຘມ຺ເມນາຕິ ສຠາເວນ ອຣິຍຊາຕິ ໂລກິຍຊາຕີຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຊາຕີນໍ ສຠາວສໂມຘາເນນ ໂຄຕມາຕິ ຣາຊານໍ ໂຄຕ຺ເຕນ ອາລປຕິ. ອຍ຺ຍໂກສີຕິ ປິຕາມໂຫ ອສິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ພຸທ຺ຘສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕມ຺ຫີ’’ຕິອາທິໍ ວທນ຺ໂຕ ເຖໂຣ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກາສິ.

ເອວໍ ປນ ອຕ຺ຕານໍ ຊານາເປຕ຺ວາ ຫຏ຺ຐຕຸຏ຺ເຐນ ຣຎ຺ຎາ ມຫາຣເຫ ປລ຺ລງ຺ເກ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປຏິຍາທິຕສ຺ສ ນານຄ຺ຄຣສສ຺ສ ໂຠຊນສ຺ສ ປຕ຺ຕໍ ປູເຣຕ຺ວາ ທິນ຺ເນ ຄມນາກາຣໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ກສ຺ມາ ຄນ຺ຕຸກາມຕ຺ຖ, ຠຸຎ຺ຊຖາ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ເຕ, ‘‘ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ກຫໍ ປນ ສຕ຺ຖາ’’ຕິ? ‘‘ວີສຕິສຫສ຺ສຠິກ຺ຂຸປຣິວາໂຣ ຕຸມ຺ຫາກໍ ທສ຺ສນຕ຺ຖາຍ ມຄ຺ຄໍ ປຏິປນ຺ໂນ’’ຕິ. ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ອິມໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ຍາວ ມມ ປຸຕ຺ໂຕ ອິມໍ ນຄຣໍ ສມ຺ປາປຸຓາຕິ, ຕາວສ຺ສ ອິໂຕວ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ຫຣຖາ’’ຕິ. ເຖໂຣ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ປຣິສາຍ ຈ ຘມ຺ມໍ ກເຖຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ອາຄມນໂຕ ປຸເຣຕຣເມວ ສກລໍ ຣາຊນິເວສນໍ ຣຕນຕ຺ຕເຍ ອຠິປ຺ປສນ຺ນໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ສພ຺ເພສໍ ປສ຺ສນ຺ຕານໍເຍວ ສຕ຺ຖຸ ອາຫຣິຕພ຺ພຠຕ຺ຕປຸຓ຺ຓໍ ປຕ຺ຕໍ ອາກາເສ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ສຍມ຺ປິ ເວຫາສໍ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ອຸປເນຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ຫຕ຺ເຖ ຐເປສິ. ສຕ຺ຖາ ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິ. ເອວໍ ສຏ຺ຐິໂຍຊນໍ ມຄ຺ຄໍ ທິວເສ ທິວເສ ໂຍຊນໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ສຕ຺ຖຸ ຣາຊເຄຫໂຕວ ຠຕ຺ຕໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ອທາສິ. ອຖ ນໍ ຠຄວາ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ປິຕຸ ມຫາຣາຊສ຺ສ ສກລນິເວສນໍ ປສາເທສີ’’ຕິ ກຸລປ຺ປສາທການໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປສີຕິ.

ກາຬຸທາຍິຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ເອກວິຫາຣິຍຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ປຸຣໂຕ ປຈ຺ຉໂຕ ວາຕິອາທິກາ ອາຍສ຺ມໂຕ ເອກວິຫາຣິຍຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ປຸຎ຺ຎານິ ອຸປຈິນນ຺ໂຕ ກສ຺ສປທສພລສ຺ສ ກາເລ ກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ປຏິລທ຺ຘສທ຺ໂຘ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຣຎ຺ຎໍ ປວິສິຕ຺ວາ ວິເວກວາສໍ ວສິ.

ໂສ ເຕນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ເອກໍ ພຸທ຺ຘນ຺ຕຣໍ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ຠຄວຕິ ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ຘມ຺ມາໂສກຣຎ຺ໂຎ ກນິຏ຺ຐຠາຕາ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ອໂສກມຫາຣາຊາ ກິຣ ສຕ຺ຖຸ ປຣິນິພ຺ພານໂຕ ທ຺ວິນ຺ນໍ ວສ຺ສສຕານໍ ອຸປຣິ ອຏ຺ຐາຣສເມ ວສ຺ເສ ສກລຊມ຺ພຸທີເປ ເອກຣຊ຺ຊາຠິເສກໍ ປຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ກນິຏ຺ຐໍ ຕິສ຺ສກຸມາຣໍ ໂອປຣຊ຺ເຊ ຐເປຕ຺ວາ ເອເກນ ອຸປາເຍນ ຕໍ ສາສເນ ອຠິປ຺ປສນ຺ນໍ ອກາສິ. ໂສ ເອກທິວສໍ ມິຄວໍ ຄໂຕ ອຣຎ຺ເຎ ໂຍນກມຫາຘມ຺ມຣກ຺ຂິຕຕ຺ເຖຣໍ ຫຕ຺ຖິນາເຄນ ສາລສາຂໍ ຄເຫຕ຺ວາ ພີຊິຍມານໍ ນິສິນ຺ນໍ ທິສ຺ວາ ສຎ຺ຊາຕປສາໂທ ‘‘ອໂຫ ວຕາຫມ຺ປິ ອຍໍ ມຫາເຖໂຣ ວິຍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຣຎ຺ເຎ ວິຫເຣຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕສິ. ເຖໂຣ ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕາຈາຣໍ ຎຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ເສວ ອາກາສໍ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ອໂສກາຣາເມ ໂປກ຺ຂຣຓິຍາ ອຠິຊ຺ຊມາເນ ອຸທເກ ຐຕ຺ວາ ຈີວຣຎ຺ຈ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄຎ຺ຈ ອາກາເສ ໂອລຄ຺ເຄຕ຺ວາ ນ຺ຫາຍິຕຸໍ ອາຣຠິ. ກຸມາໂຣ ເຖຣສ຺ສ ອານຸຠາວໍ ທິສ຺ວາ ອຠິປ຺ປສນ຺ໂນ ອຣຎ຺ຎໂຕ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຣາຊເຄຫໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ປພ຺ພຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣເຈສິ. ຣາຊາ ຕໍ ອເນກປ຺ປກາຣໍ ຍາຈິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊ຺ຊາຘິປ຺ປາຍໍ ນິວຕ຺ເຕຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ. ໂສ ອຸປາສໂກ ຫຸຕ຺ວາ ປພ຺ພຊ຺ຊາສຸຂໍ ປຕ຺ເຖນ຺ໂຕ –

໕໓໗. ‘‘ປຸຣໂຕ ປຈ຺ຉໂຕ ວາປິ, ອປໂຣ ເຈ ນ ວິຊ຺ຊຕິ;

ອຕີວ ຜາສຸ ຠວຕິ, ເອກສ຺ສ ວສໂຕ ວເນ.

໕໓໘. ‘‘ຫນ຺ທ ເອໂກ ຄມິສ຺ສາມິ, ອຣຎ຺ຎໍ ພຸທ຺ຘວຓ຺ຓິຕໍ;

ຜາສຸ ເອກວິຫາຣິສ຺ສ, ປຫິຕຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ.

໕໓໙. ‘‘ໂຍຄີ-ປີຕິກຣໍ ຣມ຺ມໍ, ມຕ຺ຕກຸຎ຺ຊຣເສວິຕໍ;

ເອໂກ ອຕ຺ຖວສີ ຂິປ຺ປໍ, ປວິສິສ຺ສາມິ ການນໍ.

໕໔໐. ‘‘ສຸປຸປ຺ຜິເຕ ສີຕວເນ, ສີຕເລ ຄິຣິກນ຺ທເຣ;

ຄຕ຺ຕານິ ປຣິສິຎ຺ຈິຕ຺ວາ, ຈງ຺ກມິສ຺ສາມິ ເອກໂກ.

໕໔໑. ‘‘ເອກາກິໂຍ ອທຸຕິໂຍ, ຣມຓີເຍ ມຫາວເນ;

ກທາຫໍ ວິຫຣິສ຺ສາມິ, ກຕກິຈ຺ໂຈ ອນາສໂວ.

໕໔໒. ‘‘ເອວໍ ເມ ກຕ຺ຕຸກາມສ຺ສ, ອຘິປ຺ປາໂຍ ສມິຊ຺ຌຕຸ;

ສາຘຍິສ຺ສາມຫໍເຍວ, ນາຎ຺ໂຎ ອຎ຺ຎສ຺ສ ກາຣໂກ’’ຕິ. –

ອິມາ ຉ ຄາຖາ ອຠາສິ.

ຕຕ຺ຖ ປຸຣໂຕ ປຈ຺ຉໂຕ ວາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ປຸຣໂຕ ວາ ປຈ຺ຉໂຕ ວາ, ວາ-ສທ຺ທສ຺ສ ວິກປ຺ປຕ຺ຖຕ຺ຕາ ປສ຺ສໂຕ ວາ ອປໂຣ ອຎ຺ໂຎ ຊໂນ ນ ວິຊ຺ຊຕິ ເຈ, ອຕີວ ອຕິວິຍ ຜາສຸ ຈິຕ຺ຕສຸຂໍ ຠວຕິ. ເອກວິຫາຣີຠາເວນ ເອກສ຺ສ ອສຫາຍສ຺ສ. ວເນ ວສໂຕຕິ ຈິຣປຣິຈິເຕນ ວິເວກຊ຺ຌາສເຍນ ອາກຑ຺ຒິຍມານຫທໂຍ ໂສ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວໍ ມຫາຊນປຣິວຸຕສ຺ສ ວສໂຕ ສງ຺ຄຓິກວິຫາຣໍ ນິພ຺ພິນ຺ທນ຺ໂຕ ວິເວກສຸຂຎ຺ຈ ພຫຸໍ ມຎ຺ຎນ຺ໂຕ ວທຕິ.

ຫນ຺ທາຕິ ໂວສ຺ສຄ຺ຄຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ, ເຕນ ອິທານິ ກຣີຍມານສ຺ສ ອຣຎ຺ຎຄມນສ຺ສ ນິຈ຺ຉິຕຠາວມາຫ. ເອໂກ ຄມິສ຺ສາມີຕິ ‘‘ສຸຎ຺ຎາຄາເຣ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຕຖາຄຕາ ອຠິຣມນ຺ຕີ’’ຕິອາທິວຈນໂຕ (ຈູຬວ. ໓໐໖) ພຸທ຺ເຘຫິ ວຓ຺ຓິຕໍ ປສຏ຺ຐໍ ອຣຎ຺ຎໍ ເອໂກ ອສຫາໂຍ ຄມິສ຺ສາມິ ວາສາຘິປ຺ປາເຍນ ອຸປຄຈ຺ຉາມິ. ຍສ຺ມາ ເອກວິຫາຣິສ຺ສ ຐານາທີສຸ ອສຫາຍຠາເວນ ເອກວິຫາຣິສ຺ສ ນິພ຺ພານໍ ປຏິເປສິຕຈິຕ຺ຕຕາຍ ປຫິຕຕ຺ຕສ຺ສ ອຘິສີລສິກ຺ຂາທິກາ ຕິສ຺ໂສ ສິກ຺ຂາ ສິກ຺ຂໂຕ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຣຎ຺ຎໍ ຜາສຸ ອິຏ຺ຐໍ ສຸຂາວຫນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ໂຍຄີ-ປີຕິກຣນ຺ຕິ ໂຍຄີນໍ ຠາວນາຍ ຍຸຕ຺ຕປ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ອປ຺ປສທ຺ທາທິຠາເວນ ຌານວິປສ຺ສນາທິປີຕິໍ ອາວຫນໂຕ ໂຍຄີ-ປີຕິກຣໍ. ວິສຠາຄາຣມ຺ມຓາຠາເວນ ປຏິສລ຺ລານສາຣຸປ຺ປຕາຍ ຣມ຺ມໍ. ມຕ຺ຕກຸຎ຺ຊຣເສວິຕນ຺ຕິ ມຕ຺ຕວຣວາຣຓວິຈຣິຕໍ, ອິມິນາປິ ພ຺ຣຫາຣຎ຺ຎຠາເວນ ຊນວິເວກໍເຍວ ທສ຺ເສຕິ. ອຕ຺ຖວສີຕິ ອິຘ ອຕ຺ໂຖຕິ ສມຓຘມ຺ໂມ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ‘‘ກຖໍ ນຸ ໂຂ ໂສ ເມ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ ຕສ຺ສ ວສໍ ຄໂຕ.

ສຸປຸປ຺ຜິເຕຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ປຸປ຺ຜິເຕ. ສີຕວເນຕິ ຉາຍູທກສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສີເຕ ວເນ. ອຸຠເຍນປິ ຕສ຺ສ ຣມຓີຍຕໍເຍວ ວິຠາເວຕິ. ຄິຣິກນ຺ທເຣຕິ ຄິຣີນໍ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ກນ຺ທເຣ. ກນ຺ຕິ ຫິ ອຸທກໍ, ເຕນ ທາຣິຕໍ ນິນ຺ນຏ຺ຐານໍ ກນ຺ທຣໍ ນາມ. ຕາທິເສ ສີຕເລ ຄິຣິກນ຺ທເຣ ຆມ຺ມປຣິຕາປໍ ວິໂນເທຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ຄຕ຺ຕານິ ປຣິສິຎ຺ຈິຕ຺ວາ ນ຺ຫາຍິຕ຺ວາ ຈງ຺ກມິສ຺ສາມິ ເອກໂກຕິ ກຕ຺ຖຈິ ອນາຍຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິຕໍ ທສ຺ເສຕິ.

ເອກາກິໂຍຕິ ເອກາກີ ອສຫາໂຍ. ອທຸຕິໂຍຕິ ຕຓ຺ຫາສງ຺ຂາຕທຸຕິຍາຠາເວນ ອທຸຕິໂຍ. ຕຓ຺ຫາ ຫິ ປຸຣິສສ຺ສ ສພ຺ພທາ ອວິຊຫນຏ຺ເຐນ ທຸຕິຍາ ນາມ. ເຕນາຫ ຠຄວາ – ‘‘ຕຓ຺ຫາທຸຕິໂຍ ປຸຣິໂສ, ທີຆມທ຺ຘານ ສໍສຣ’’ນ຺ຕິ (ອິຕິວຸ. ໑໕, ໑໐໕).

ເອວໍ ເມ ກຕ຺ຕຸກາມສ຺ສາຕິ ‘‘ຫນ຺ທ ເອໂກ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕວິຘິນາ ອຣຎ຺ຎໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠາວນາຠິໂຍຄໍ ກຕ຺ຕຸກາມສ຺ສ ເມ. ອຘິປ຺ປາໂຍ ສມິຊ຺ຌຕູຕິ ‘‘ກທາຫໍ ວິຫຣິສ຺ສາມິ, ກຕກິຈ຺ໂຈ ອນາສໂວ’’ຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ໂຕ ມໂນຣໂຖ ອິຊ຺ຌຕຸ ສິທ຺ຘິໍ ປາປຸຓາຕຸ. ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕິ ຈ ຍສ຺ມາ ນ ອາຍາຈນມຕ຺ເຕນ ສິຊ຺ຌຕິ, ນາປິ ອຎ຺ເຎນ ສາເຘຕພ຺ພາ, ຕສ຺ມາ ອາຫ ‘‘ສາຘຍິສ຺ສາມຫໍເຍວ, ນາຎ຺ໂຎ ອຎ຺ຎສ຺ສ ກາຣໂກ’’ຕິ.

ເອວໍ ອຸປຣາຊສ຺ສ ປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ທຬ຺ຫນິຈ຺ຉຍຕໍ ຎຕ຺ວາ ຣາຊາ ອໂສກາຣາມຄມນີຍໍ ມຄ຺ຄໍ ອລງ຺ກາຣາເປຕ຺ວາ ກຸມາຣໍ ສພ຺ພາລງ຺ກາຣວິຠູສິຕໍ ມຫຕິຍາ ເສນາຍ ມຫຈ຺ຈຣາຊານຸຠາເວນ ວິຫາຣໍ ເນສິ. ກຸມາໂຣ ປຘານຆຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມຫາຘມ຺ມຣກ຺ຂິຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິ, ອເນກສຕາ ມນຸສ຺ສາ ຕໍ ອນຸປພ຺ພຊິໍສຸ. ຣຎ຺ໂຎ ຠາຄິເນຍ຺ໂຍ ສງ຺ຆມິຕ຺ຕາຍ ສາມິໂກ ອຄ຺ຄິພ຺ຣຫ຺ມາປິ ຕເມວ ອນຸປພ຺ພຊິ. ໂສ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຫຏ຺ຐຕຸຏ຺ໂຐ ອຕ຺ຕນາ ກາຕພ຺ພໍ ປກາເສນ຺ໂຕ –

໕໔໓. ‘‘ເອສ ພນ຺ຘາມິ ສນ຺ນາຫໍ, ປວິສິສ຺ສາມິ ການນໍ;

ນ ຕໂຕ ນິກ຺ຂມິສ຺ສາມິ, ອປ຺ປຕ຺ໂຕ ອາສວກ຺ຂຍໍ.

໕໔໔. ‘‘ມາລຸເຕ ອຸປວາຍນ຺ເຕ, ສີເຕ ສຸຣຠິຄນ຺ຘິເກ;

ອວິຊ຺ຊໍ ທາລຍິສ຺ສາມິ, ນິສິນ຺ໂນ ນຄມຸທ຺ຘນິ.

໕໔໕. ‘‘ວເນ ກຸສຸມສຎ຺ຉນ຺ເນ, ປພ຺ຠາເຣ ນູນ ສີຕເລ;

ວິມຸຕ຺ຕິສຸເຂນ ສຸຂິໂຕ, ຣມິສ຺ສາມິ ຄິຣິພ຺ພເຊ’’ຕິ. –

ຕິສ຺ໂສ ຄາຖາ ອຠາສິ.

ຕຕ຺ຖ ເອສ ພນ຺ຘາມິ ສນ຺ນາຫນ຺ຕິ ເອສາຫໍ ວີຣິຍສງ຺ຂາຕໍ ສນ຺ນາຫໍ ພນ຺ຘາມິ, ກາເຍ ຈ ຊີວິເຕ ຈ ນິຣເປກ຺ໂຂ ວີຣິຍສນ຺ນາເຫນ ສນ຺ນຍ຺ຫາມິ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ຍຖາ ນາມ ສູໂຣ ປຸຣິໂສ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິເກ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິເຕ ຕໍ ເຊຕຸກາໂມ ອຎ຺ຎໍ ກິຈ຺ຈໍ ປຫາຍ ກວຈປຏິມຸຈ຺ຈນາທິນາ ຍຸທ຺ຘາຍ ສນ຺ນຍ຺ຫຕິ, ຍຸທ຺ຘຠູມິຎ຺ຈ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິເກ ອເຊຕ຺ວາ ຕໂຕ ນ ນິວຕ຺ຕຕິ, ເອວມຫມ຺ປິ ກິເລສປຈ຺ຈຕ຺ຖິເກ ເຊຕຸໍ ອາທິຕ຺ຕມ຺ປິ ສີສໍ ເຈລຎ຺ຈ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ຈຕຸພ຺ພິຘສມ຺ມປ຺ປຘານວີຣິຍສນ຺ນາຫໍ ສນ຺ນຍ຺ຫາມິ, ກິເລເສ ອເຊຕ຺ວາ ກິເລສວິຊຍໂຍຄ຺ຄໍ ວິເວກຏ຺ຐານໍ ນ ວິສ຺ສຊ຺ເຊມີຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປວິສິສ຺ສາມິ ການນໍ ນ ຕໂຕ ນິກ຺ຂມິສ຺ສາມິ, ອປ຺ປຕ຺ໂຕ ອາສວກ຺ຂຍ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ມາລຸເຕ ອຸປວາຍນ຺ເຕ’’ຕິອາທິນາ ອຣຎ຺ຎຏ຺ຐານສ຺ສ ກມ຺ມຏ຺ຐານຠາວນາໂຍຄ຺ຍຕໍ ວທຕິ, ຣມິສ຺ສາມິ ນູນ ຄິຣິພ຺ພເຊຕິ ໂຍຊນາ. ປພ຺ພຕປຣິກ຺ເຂເປ ອຠິຣມິສ຺ສາມິ ມຎ຺ເຎຕິ ອນາຄຕຕ຺ຖໍ ປຣິກປ຺ເປນ຺ໂຕ ວທຕິ. ເສສໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ເອວໍ ວຕ຺ວາ ເຖໂຣ ອຣຎ຺ຎໍ ປວິສິຕ຺ວາ ສມຓຘມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອຸປຊ຺ຌາເຍນ ສທ຺ຘິໍ ກລິງ຺ຄຣຏ຺ຐໍ ອຄມາສິ. ຕຕ຺ຖສ຺ສ ປາເທ ຈມ຺ມິກາພາໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ, ຕໍ ທິສ຺ວາ ເອໂກ ເວຊ຺ໂຊ ‘‘ສປ຺ປິໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຣິເຍສຖ, ຕິກິຈ຺ຉິສ຺ສາມິ ນ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ເຖໂຣ ສປ຺ປິປຣິເຍສນໍ ອກຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາຍ ເອວ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ໂຣໂຄ ວຑ຺ຒຕິ, ເວຊ຺ໂຊ ເຖຣສ຺ສ ຕຕ຺ຖ ອປ຺ໂປສ຺ສຸກ຺ກຕໍ ທິສ຺ວາ ສຍເມວ ສປ຺ປິໍ ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ເຖຣໍ ອໂຣຄໍ ອກາສິ. ໂສ ອໂຣໂຄ ຫຸຕ຺ວາ ນຈິຣສ຺ເສວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໒.໔໔.໑-໑໒) –

‘‘ອິມມ຺ຫິ ຠທ຺ທເກ ກປ຺ເປ, ພ຺ຣຫ຺ມພນ຺ຘຸ ມຫາຍໂສ;

ກສ຺ສໂປ ນາມ ໂຄຕ຺ເຕນ, ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ ວທຕໍ ວໂຣ.

‘‘ນິປ຺ປປຎ຺ໂຈ ນິຣາລມ຺ໂພ, ອາກາສສມມານໂສ;

ສຸຎ຺ຎຕາພຫຸໂລ ຕາທີ, ອນິມິຕ຺ຕຣໂຕ ວສີ.

‘‘ອສງ຺ຄຈິຕ຺ໂຕ ນິກ຺ເລໂສ, ອສໍສຏ຺ໂຐ ກຸເລ ຄເຓ;

ມຫາກາຣຸຓິໂກ ວີໂຣ, ວິນໂຍປາຍໂກວິໂທ.

‘‘ອຸຍ຺ຍຸຕ຺ໂຕ ປຣກິຈ຺ເຈສຸ, ວິນຍນ຺ໂຕ ສເທວເກ;

ນິພ຺ພານຄມນໍ ມຄ຺ຄໍ, ຄຕິໍ ປງ຺ກວິໂສສນໍ.

‘‘ອມຕໍ ປຣມສ຺ສາທໍ, ຊຣາມຈ຺ຈຸນິວາຣຓໍ;

ມຫາປຣິສມຊ຺ເຌ ໂສ, ນິສິນ຺ໂນ ໂລກຕາຣໂກ.

‘‘ກຣວີກຣຸໂຕ ນາໂຖ, ພ຺ຣຫ຺ມໂຆໂສ ຕຖາຄໂຕ;

ອຸທ຺ຘຣນ຺ໂຕ ມຫາທຸຄ຺ຄາ, ວິປ຺ປນຏ຺ເຐ ອນາຍເກ.

‘‘ເທເສນ຺ໂຕ ວິຣຊໍ ຘມ຺ມໍ, ທິຏ຺ໂຐ ເມ ໂລກນາຍໂກ;

ຕສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ສຸຓິຕ຺ວານ, ປພ຺ພຊິໍ ອນຄາຣິຍໍ.

‘‘ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຕທາປາຫໍ, ຈິນ຺ເຕນ຺ໂຕ ຊິນສາສນໍ;

ເອກໂກວ ວເນ ຣມ຺ເມ, ວສິໍ ສໍສຄ຺ຄປີຬິໂຕ.

‘‘ສກ຺ກາຍວູປກາໂສ ເມ, ເຫຕຸຠູໂຕ ມມາຠວີ;

ມນໂສ ວູປກາສສ຺ສ, ສໍສຄ຺ຄຠຍທສ຺ສິໂນ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຣຫຕ຺ຕໍ ປນ ປຕ຺ວາ ເຖເຣ ຕຕ຺ຖ ວິຫຣນ຺ເຕ ຣາຊາ ໂກຏິຘນປຣິຈ຺ຈາເຄນ ໂຠຊກຄິຣິວິຫາຣໍ ນາມ ກາເຣຕ຺ວາ ເຖຣໍ ຕຕ຺ຖ ວາເສສິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ວິຫຣນ຺ໂຕ ປຣິນິພ຺ພານກາເລ –

໕໔໖. ‘‘ໂສຫໍ ປຣິປຸຓ຺ຓສງ຺ກປ຺ໂປ, ຈນ຺ໂທ ປນ຺ນຣໂສ ຍຖາ;

ສພ຺ພາສວປຣິກ຺ຂີໂຓ, ນຕ຺ຖິ ທານິ ປຸນພ຺ຠໂວ’’ຕິ. –

ໂອສານຄາຖມາຫ. ສາ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາວ. ຕເທວ ຈ ເຖຣສ຺ສ ອຎ຺ຎາພ຺ຍາກຣຓໍ ອໂຫສີຕິ.

ເອກວິຫາຣິຍຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ມຫາກປ຺ປິນຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ອນາຄຕໍ ໂຍ ປຏິກຈ຺ຈ ປສ຺ສຕີຕິອາທິກາ ອາຍສ຺ມໂຕ ມຫາກປ຺ປິນຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍໍ ກິຣ ປທຸມຸຕ຺ຕຣພຸທ຺ຘກາເລ ຫໍສວຕີນຄເຣ ກຸລຆເຣ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມໍ ສຸຓນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາຣໍ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ຠິກ຺ຂຸໂອວາທການໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ຕຊ຺ຊໍ ອຘິກາຣກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຕໍ ຐານນ຺ຕຣໍ ປຕ຺ເຖສິ.

ໂສ ຕຕ຺ຖ ຍາວຊີວໍ ກຸສລໍ ກຕ຺ວາ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ກສ຺ສປສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘກາເລ ພາຣາຓສິຍໍ ກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ ປຸຣິສສຫສ຺ສຄຓເຊຏ຺ຐໂກ ຫຸຕ຺ວາ ຄພ຺ຠສຫສ຺ສປຏິມຓ຺ຑິຕໍ ມຫນ຺ຕໍ ປຣິເວຓໍ ກາຣາເປສິ. ເຕ ສພ຺ເພປິ ຊນາ ຍາວຊີວໍ ກຸສລໍ ກຕ຺ວາ ຕໍ ອຸປາສກໍ ເຊຏ຺ຐກໍ ກຕ຺ວາ ສປຸຕ຺ຕທາຣາ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ເອກໍ ພຸທ຺ຘນ຺ຕຣໍ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣິໍສຸ. ເຕສຸ ຄຓເຊຏ຺ຐໂກ ອມ຺ຫາກໍ ສຕ຺ຖຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໂຕ ປຸເຣຕຣເມວ ປຈ຺ຈນ຺ຕເທເສ ກຸກ຺ກຸຏນາມເກ ນຄເຣ ຣາຊເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ກປ຺ປິໂນຕິ ນາມໍ ອໂຫສິ. ເສສປຸຣິສາ ຕສ຺ມິໍເຍວ ນຄເຣ ອມຈ຺ຈກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໍສຸ. ກປ຺ປິນກຸມາໂຣ ປິຕຸ ອຈ຺ຈເຍນ ຉຕ຺ຕໍ ອຸສ຺ສາເປຕ຺ວາ ມຫາກປ຺ປິນຣາຊາ ນາມ ຊາໂຕ. ໂສ ສຸຕວິຕ຺ຕກຕາຍ ປາໂຕວ ຈຕູຫິ ທ຺ວາເຣຫິ ສີຆໍ ທູເຕ ເປເສສິ – ‘‘ຍຕ຺ຖ ພຫຸສ຺ສຸເຕ ປສ຺ສຖ, ຕໂຕ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ມຍ຺ຫໍ ອາໂຣເຈຖາ’’ຕິ.

ເຕນ ຈ ສມເຍນ ອມ຺ຫາກໍ ສຕ຺ຖາ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ສາວຕ຺ຖິໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣຕິ. ຕສ຺ມິໍ ກາເລ ສາວຕ຺ຖິວາສິໂນ ວາຓິຊາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ອຸຏ຺ຐານກຠຓ຺ຑໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕໍ ນຄຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠຓ຺ຑໍ ປຏິສາເມຕ຺ວາ ‘‘ຣາຊານໍ ປສ຺ສິສ຺ສາມາ’’ຕິ ປຓ຺ຓາກາຣຫຕ຺ຖາ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣຈາເປສຸໍ. ເຕ ຣາຊາ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ນິຍ຺ຍາທິຕປຓ຺ຓາກາເຣ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ຐິເຕ ‘‘ກຸໂຕ ອາຄຕຕ຺ຖາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ສາວຕ຺ຖິໂຕ, ເທວາ’’ຕິ. ‘‘ກຈ຺ຈິ ໂວ ຣຏ຺ຐໍ ສຸຠິກ຺ຂໍ, ຘມ຺ມິໂກ ຣາຊາ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ເທວາ’’ຕິ. ‘‘ກີທິໂສ ຘມ຺ໂມ ຕຸມ຺ຫາກໍ ເທເສ ອິທານິ ປວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ? ‘‘ຕໍ, ເທວ, ນ ສກ຺ກາ ອຸຈ຺ຉິຏ຺ຐມຸເຂຫິ ກເຖຕຸ’’ນ຺ຕິ. ຣາຊາ ສຸວຓ຺ຓຠິງ຺ຄາເຣນ ອຸທກໍ ທາເປສິ. ເຕ ມຸຂໍ ວິກ຺ຂາເລຕ຺ວາ ທສພລາຠິມຸຂາ ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ, ‘‘ເທວ, ອມ຺ຫາກໍ ເທເສ ພຸທ຺ຘຣຕນໍ ນາມ ອຸປ຺ປນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ອາຫໍສຸ. ຣຎ຺ໂຎ ‘‘ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ ວຈເນ ສຸຕມຕ຺ເຕເຍວ ສກລສຣີຣໍ ຜຣມານາ ປີຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ຕໂຕ ‘‘ພຸທ຺ໂຘຕິ, ຕາຕາ, ວເທຖາ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ພຸທ຺ໂຘຕິ, ເທວ, ວທາມາ’’ຕິ. ເອວໍ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວທາເປຕ຺ວາ ‘‘ພຸທ຺ໂຘຕິ ປທໍ ອປຣິມາຓ’’ນ຺ຕິ ຕສ຺ມິໍເຍວ ປເທ ປສນ຺ໂນ ສຕສຫສ຺ສໍ ທຕ຺ວາ ‘‘ອປຣໍ ວເທຖາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ເທວ, ໂລເກ ຘມ຺ມຣຕນໍ ນາມ ອຸປ຺ປນ຺ນ’’ນ຺ຕິ. ຕມ຺ປິ ສຸຕ຺ວາ ຕເຖວ ສຕສຫສ຺ສໍ ທຕ຺ວາ ‘‘ອປຣໍ ວເທຖາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ເທວ, ສງ຺ຆຣຕນໍ ນາມ ອຸປ຺ປນ຺ນ’’ນ຺ຕິ. ຕມ຺ປິ ສຸຕ຺ວາ ຕເຖວ ສຕສຫສ຺ສໍ ທຕ຺ວາ ‘‘ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຕໂຕວ ນິກ຺ຂມິ. ອມຈ຺ຈາປິ ຕເຖວ ນິກ຺ຂມິໍສຸ. ໂສ ອມຈ຺ຈສຫສ຺ເສນ ສທ຺ຘິໍ ຄງ຺ຄາຕີຣໍ ປຕ຺ວາ ‘‘ສເຈ ສຕ຺ຖາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ, ອິເມສໍ ອສ຺ສານໍ ຂຸຣມຕ຺ຕມ຺ປິ ມາ ເຕເມຕູ’’ຕິ ສຈ຺ຈາຘິຏ຺ຐານໍ ກຕ຺ວາ ອຸທກປິຏ຺ເຐເນວ ປູຣໍ ຄງ຺ຄານທິໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ອປຣມ຺ປິ ອຑ຺ຒໂຍຊນວິຕ຺ຖາຣໍ ນທິໍ ຕເຖວ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຕຕິຍໍ ຈນ຺ທຠາຄໍ ນາມ ມຫານທິໍ ປຕ຺ວາ ຕມ຺ປິ ຕາຍ ເອວ ສຈ຺ຈກິຣິຍາຍ ອຕິກ຺ກມິ.

ສຕ຺ຖາປິ ຕໍທິວສໍ ປຈ຺ຈູສສມຍໍເຍວ ມຫາກຣຸຓາສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ໂລກໍ ໂວໂລເກນ຺ໂຕ ‘‘ອຊ຺ຊ ມຫາກປ຺ປິໂນ ຕິໂຍຊນສຕິກໍ ຣຊ຺ຊໍ ປຫາຍ ອມຈ຺ຈສຫສ຺ສປຣິວາໂຣ ມມ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິຕຸໍ ອາຄມິສ຺ສຕີ’’ຕິ ທິສ຺ວາ ‘‘ມຍາ ເຕສໍ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄມນໍ ກາຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ປາໂຕວ ສຣີຣປຏິຊຄ຺ຄນໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວຸໂຕ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ໂຕ ສຍເມວ ອາກາເສນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຈນ຺ທຠາຄາຍ ນທິຍາ ຕີເຣ ເຕສໍ ອຸຕ຺ຕຣຓຕິຕ຺ຖສ຺ສາຠິມຸຂຏ຺ຐາເນ ມຫານິຄ຺ໂຣຘມູເລ ປລ຺ລງ຺ເກນ ນິສິນ຺ໂນ ຉພ຺ພຓ຺ຓພຸທ຺ຘຣສ຺ມິໂຍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສິ. ເຕ ເຕນ ຕິຕ຺ເຖນ ອຸຕ຺ຕຣນ຺ຕາ ພຸທ຺ຘຣສ຺ມິໂຍ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ວິຘາວນ຺ຕິໂຍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ຍໍ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ມຍໍ ອາຄຕາ, ອທ຺ຘາ ໂສ ເອໂສ’’ຕິ ທສ຺ສເນເນວ ນິຏ຺ຐໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ທິຏ຺ຐຏ຺ຐານໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ໂອນມິຕ຺ວາ ປຣມນິປຈ຺ຈາກາຣໍ ກໂຣນ຺ຕາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິໍສຸ. ຣາຊາ ຠຄວໂຕ ໂຄປ຺ຜເກສຸ ຄເຫຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ ສທ຺ຘິໍ ອມຈ຺ຈສຫສ຺ເສນ. ສຕ຺ຖາ ເຕສໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ເທສນາປຣິໂຍສາເນ ສທ຺ຘິໍ ປຣິສາຍ ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐາສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໒.໕໔.໖໖-໑໐໗) –

‘‘ປທຸມຸຕ຺ຕໂຣ ນາມ ຊິໂນ, ສພ຺ພຘມ຺ມານ ປາຣຄູ;

ອຸທິໂຕ ອຊຏາກາເສ, ຣວີວ ສຣທມ຺ພເຣ.

‘‘ວຈນາຠາຍ ໂພເຘຕິ, ເວເນຍ຺ຍປທຸມານິ ໂສ;

ກິເລສປງ຺ກໍ ໂສເສຕິ, ມຕິຣໍສີຫິ ນາຍໂກ.

‘‘ຕິຕ຺ຖິຍານໍ ຍເສ ຫນ຺ຕິ, ຂຊ຺ໂຊຕາຠາ ຍຖາ ຣວິ;

ສຈ຺ຈຕ຺ຖາຠໍ ປກາເສຕິ, ຣຕນໍວ ທິວາກໂຣ.

‘‘ຄຸຓານໍ ອາຍຕິຠູໂຕ, ຣຕນານໍວ ສາຄໂຣ;

ປຊ຺ຊຸນ຺ໂນຣິວ ຠູຕານິ, ຘມ຺ມເມເຆນ ວສ຺ສຕິ.

‘‘ອກ຺ຂທສ຺ໂສ ຕທາ ອາສິໍ, ນຄເຣ ຫໍສສວ຺ຫເຍ;

ອຸເປຈ຺ຈ ຘມ຺ມມສ຺ໂສສິໍ, ຊລຊຸຕ຺ຕມນາມິໂນ.

‘‘ໂອວາທກສ຺ສ ຠິກ຺ຂູນໍ, ສາວກສ຺ສ ກຕາວິໂນ;

ຄຸຓໍ ປກາສຍນ຺ຕສ຺ສ, ຕປ຺ປຍນ຺ຕສ຺ສ ເມ ມນໍ.

‘‘ສຸຕ຺ວາ ປຕີໂຕ ສຸມໂນ, ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ຕຖາຄຕໍ;