໑. ສມິຕິຄຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ຍໍ ມຍາ ປກຕໍ ປາປນ຺ຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ສມິຕິຄຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ໂສປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ປຸຎ຺ຎານິ ອຸປຈິນນ຺ໂຕ ວິປສ຺ສິສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ຊາຕິສຸມນປຸປ຺ເຜຫິ ປູຊໍ ອກາສິ. ໂສ ເຕນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ຠເວ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ກຸລຣູປປຣິວາຣສມ຺ປທາຍ ອຎ຺ເຎ ສຕ຺ເຕ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິ. ເອກສ຺ມິໍ ປນ ອຕ຺ຕຠາເວ ອຎ຺ຎຕຣໍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ມຸຓ຺ຑໂກ ກຸຏ຺ຐີ ມຎ຺ເຎ, ເຕນາຍໍ ປຏິຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ວິຈຣຕີ’’ຕິ ນິຏ຺ຐຸຠິຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ໂສ ເຕນ ກມ຺ເມນ ພຫຸໍ ກາລໍ ນິຣເຍ ປຈ຺ຈິຕ຺ວາ ກສ຺ສປສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ມນຸສ຺ສໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ປຣິພ຺ພາຊກປພ຺ພຊ຺ຊໍ ອຸປຄໂຕ ເອກໍ ສີລາຈາຣສມ຺ປນ຺ນໍ ອຸປາສກໍ ທິສ຺ວາ ໂທສນ຺ຕໂຣ ຫຸຕ຺ວາ, ‘‘ກຸຏ຺ຐໂຣຄີ ຠເວຍ຺ຍາສີ’’ຕິ ອກ຺ໂກສິ, ນ຺ຫານຕິຕ຺ເຖ ຈ ມນຸສ຺ເສຫິ ຐປິຕານິ ນ຺ຫານຈຸຓ຺ຓານິ ທູເສສິ. ໂສ ເຕນ ກມ຺ເມນ ປຸນ ນິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ພຫູນິ ວສ຺ສານິ ທຸກ຺ຂໍ ອນຸຠວິຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ສມິຕິຄຸຕ຺ໂຕຕິສ຺ສ ນາມໍ ອໂຫສິ. ໂສ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຖຸ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຸຕ຺ວາ ປຏິລທ຺ຘສທ຺ໂຘ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ສຸວິສຸທ຺ຘສີໂລ ຫຸຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ຕສ຺ສ ປຸຣິມກມ຺ມນິສ຺ສນ຺ເທນ ກຸຏ຺ຐໂຣໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ, ເຕນ ຕສ຺ສ ສຣີຣາວຍວາ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຉິນ຺ນຠິນ຺ນາ ຫຸຕ຺ວາ ປຄ຺ຆຣນ຺ຕິ. ໂສ ຄິລານສາລາຍໍ ວສຕິ. ອເຖກທິວສໍ ຘມ຺ມເສນາປຕິ ຄິລານປຸຈ຺ຉໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຄິລາເນ ຠິກ຺ຂູ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອາວຸໂສ, ຍາວຕາ ຂນ຺ຘປ຺ປວຕ຺ຕິ ນາມ, ສພ຺ພໍ ທຸກ຺ຂເມວ ເວທນາ. ຂນ຺ເຘສຸ ປນ ອສນ຺ເຕສຸເຍວ ນຕ຺ຖິ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ເວທນານຸປສ຺ສນາກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ກເຖຕ຺ວາ ອຄມາສິ. ໂສ ເຖຣສ຺ສ ໂອວາເທ ຐຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ຉຬຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉາກາສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໑.໑໒.໘໒-໙໐) –

‘‘ຊາຍນ຺ຕສ຺ສ ວິປສ຺ສິສ຺ສ, ອາໂລໂກ ວິປຸໂລ ອຫຸ;

ປຖວີ ຈ ປກມ຺ປິຕ຺ຖ, ສສາຄຣາ ສປພ຺ພຕາ.

‘‘ເນມິຕ຺ຕາ ຈ ວິຍາກໍສຸ, ພຸທ຺ໂຘ ໂລເກ ຠວິສ຺ສຕິ;

ອຄ຺ໂຄ ຈ ສພ຺ພສຕ຺ຕານໍ, ຊນຕໍ ອຸທ຺ຘຣິສ຺ສຕິ.

‘‘ເນມິຕ຺ຕານໍ ສຸຓິຕ຺ວານ, ຊາຕິປູຊມກາສຫໍ;

ເອທິສາ ປູຊນາ ນຕ຺ຖິ, ຍາທິສາ ຊາຕິປູຊນາ.

‘‘ສງ຺ຂຣິຕ຺ວານ ກຸສລໍ, ສກໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາທຍິໍ;

ຊາຕິປູຊໍ ກຣິຕ຺ວານ, ຕຕ຺ຖ ກາລງ຺ກໂຕ ອຫໍ.

‘‘ຍໍ ຍໍ ໂຍນຸປປຊ຺ຊາມິ, ເທວຕ຺ຕໍ ອຖ ມານຸສໍ;

ສພ຺ເພ ສຕ຺ເຕ ອຠິໂຠມິ, ຊາຕິປູຊາຍິທໍ ຜລໍ.

‘‘ຘາຕິໂຍ ມໍ ອຸປຏ຺ເຐນ຺ຕິ, ມມ ຈິຕ຺ຕວສານຸຄາ;

ນ ຕາ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ ໂກເປຕຸໍ, ຊາຕິປູຊາຍິທໍ ຜລໍ.

‘‘ເອກນວຸຕິໂຕ ກປ຺ເປ, ຍໍ ປູຊມກຣິໍ ຕທາ;

ທຸຄ຺ຄຕິໍ ນາຠິຊານາມິ, ຊາຕິປູຊາຍິທໍ ຜລໍ.

‘‘ສຸປາຣິຈຣິຍາ ນາມ, ຈຕຸຕ຺ຕິໍສ ຊນາຘິປາ;

ອິໂຕ ຕຕິຍກປ຺ປມ຺ຫິ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ມຫພ຺ພລາ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ຉຬຠິຎ຺ໂຎ ປນ ຫຸຕ຺ວາ ປຫີນກິເລສປຈ຺ຈເວກ຺ຂເຓນ ເອຕຣຫິ ອນຸຠຸຍ຺ຍມານໂຣຄວເສນ ປຸຣິມຊາຕີສຸ ອຕ຺ຕນາ ກຕໍ ປາປກມ຺ມໍ ອນຸສ຺ສຣິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ອິທານິ ສພ຺ພໂສ ປຫີນຠາວໍ ວິຠາເວນ຺ໂຕ –

໘໑. ‘‘ຍໍ ມຍາ ປກຕໍ ປາປໍ, ປຸພ຺ເພ ອຎ຺ຎາສຸ ຊາຕິສຸ;

ອິເຘວ ຕໍ ເວທນີຍໍ, ວຕ຺ຖຸ ອຎ຺ຎໍ ນ ວິຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. – ຄາຖໍ ອຠາສິ;

ຕຕ຺ຖ ປາປນ຺ຕິ ອກຸສລໍ ກມ຺ມໍ. ຕຎ຺ຫິ ລາມກຏ຺ເຐນ ປາປນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປຸພ຺ເພຕິ ປຸຣາ. ອຎ຺ຎາສຸ ຊາຕິສູຕິ ອິໂຕ ອຎ຺ຎາສຸ ຊາຕີສຸ, ອຎ຺ເຎສຸ ອຕ຺ຕຠາເວສຸ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ – ຍທິປິ ມຍາ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາເວ ນ ຕາທິສໍ ປາປໍ ກຕໍ ອຕ຺ຖິ, ອິທານິ ປນ ຕສ຺ສ ສມ຺ຠໂວເຍວ ນຕ຺ຖິ. ຍໍ ປນ ອິໂຕ ອຎ຺ຎາສຸ ຊາຕີສຸ ກຕໍ ອຕ຺ຖິ, ອິເຘວ ຕໍ ເວທນີຍໍ, ຕຎ຺ຫິ ອິເຘວ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ອຕ຺ຕຠາເວ ເວທຍິຕພ຺ພໍ ອນຸຠວິຕພ຺ພໍ ຜລໍ, ກສ຺ມາ? ວຕ຺ຖຸ ອຎ຺ຎໍ ນ ວິຊ຺ຊຕີຕິ ຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ວິປຈ຺ຈໂນກາໂສ ອຎ຺ໂຎ ຂນ຺ຘປ຺ປພນ຺ໂຘ ນຕ຺ຖິ, ອິເມ ປນ ຂນ຺ຘາ ສພ຺ພໂສ ອຸປາທານານໍ ປຫີນຕ຺ຕາ ອນຸປາທາໂນ ວິຍ ຊາຕເວໂທ ຈຣິມກຈິຕ຺ຕນິໂຣເຘນ ອປ຺ປຏິສນ຺ຘິກາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກາສິ.

ສມິຕິຄຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.