໙. ຣກ຺ຂິຕຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ສພ຺ໂພ ຣາໂຄ ປຫີໂນ ເມຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ຣກ຺ຂິຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍໍ ກິຣ ປທຸມຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ ເອກທິວສໍ ສຕ຺ຖຸ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຸຕ຺ວາ ປສນ຺ນມານໂສ ເທສນາຎາຓໍ ອາຣພ຺ຠ ໂຖມນໍ ອກາສິ. ສຕ຺ຖາ ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕປ຺ປສາທໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ອິໂຕ ສຕສຫສ຺ສກປ຺ປມຕ຺ຖເກ ໂຄຕມສ຺ສ ນາມ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຣກ຺ຂິໂຕ ນາມ ສາວໂກ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ພ຺ຍາກາສິ. ໂສ ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍ ປສນ຺ນມານໂສ ອປຣາປຣໍ ປຸຎ຺ຎານິ ກຕ຺ວາ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ເທວທຫນິຄເມ ສາກິຍຣາຊກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ຣກ຺ຂິໂຕຕິສ຺ສ ນາມໍ ອໂຫສິ. ໂສ ເຍ ສາກິຍໂກລິຍຣາຊູຫິ ຠຄວໂຕ ປຣິວາຣຕ຺ຖາຍ ທິນ຺ນາ ປຎ຺ຈສຕຣາຊກຸມາຣາ ປພ຺ພຊິຕາ, ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ. ເຕ ປນ ຣາຊກຸມາຣາ ນ ສໍເວເຄນ ປພ຺ພຊິຕຕ຺ຕາ ອຸກ຺ກຓ຺ຐາຠິຠູຕາ ຍທາ ສຕ຺ຖາຣາ ກຸຓາລທຫຕີຣໍ ເນຕ຺ວາ ກຸຓາລຊາຕກເທສນາຍ (ຊາ. ໒.໒໑.ກຸຓາລຊາຕກ) ອິຕ຺ຖີນໍ ໂທສວິຠາວເນນ ກາເມສຸ ອາທີນວໍ ປກາເສຕ຺ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐາເນ ນິໂຍຊິຕາ, ຕທາ ອຍມ຺ປິ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອນຸຍຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໑.໑໔.໑-໙) –

‘‘ປທຸມຸຕ຺ຕໂຣ ນາມ ຊິໂນ, ໂລກເຊຏ຺ໂຐ ນຣາສໂຠ;

ມຫໂຕ ຊນກາຍສ຺ສ, ເທເສຕິ ອມຕໍ ປທໍ.

‘‘ຕສ຺ສາຫໍ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ, ວາຈາສຠິມຸທີຣິຕໍ;

ອຎ຺ຊລິໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວານ, ເອກຄ຺ໂຄ ອາສຫໍ ຕທາ.

‘‘ຍຖາ ສມຸທ຺ໂທ ອຸທຘີນມຄ຺ໂຄ, ເນຣູ ນຄານໍ ປວໂຣ ສິລຸຈ຺ຈໂຍ;

ຕເຖວ ເຍ ຈິຕ຺ຕວເສນ ວຕ຺ຕເຣ, ນ ພຸທ຺ຘຎາຓສ຺ສ ກລໍ ອຸເປນ຺ຕິ ເຕ.

‘‘ຘມ຺ມວິຘິໍ ຐເປຕ຺ວານ, ພຸທ຺ໂຘ ກາຣຸຓິໂກ ອິສິ;

ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ນິສີທິຕ຺ວາ, ອິມາ ຄາຖາ ອຠາສຖ.

‘‘ໂຍ ໂສ ຎາຓໍ ປກິຕ຺ເຕສິ, ພຸທ຺ຘມ຺ຫິ ໂລກນາຍເກ;

ກປ຺ປານໍ ສຕສຫສ຺ສໍ, ທຸຄ຺ຄຕິໍ ນ ຄມິສ຺ສຕິ.

‘‘ກິເລເສ ຌາປຍິຕ຺ວານ, ເອກຄ຺ໂຄ ສຸສມາຫິໂຕ;

ໂສຠິໂຕ ນາມ ນາເມນ, ເຫສ຺ສຕິ ສຕ຺ຖຸ ສາວໂກ.

‘‘ປຎ຺ຎາເສ ກປ຺ປສຫສ຺ເສ, ສຕ຺ເຕວາສຸໍ ຍສຸຄ຺ຄຕາ;

ສຕ຺ຕຣຕນສມ຺ປນ຺ນາ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ມຫພ຺ພລາ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຣຫຕ຺ຕໍ ປນ ປຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປຫີນກິເລເສ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ໂຕ ‘‘ສພ຺ໂພ ຣາໂຄ’’ຕິ ຄາຖໍ ອຠາສິ.

໗໙. ຕຕ຺ຖ ‘‘ສພ຺ໂພ ຣາໂຄ’’ຕິ ກາມຣາຄາທິປ຺ປເຠໂທ ສພ຺ໂພປິ ຣາໂຄ. ປຫີໂນຕິ ອຣິຍມຄ຺ຄຠາວນາຍ ສມຸຈ຺ເຉທປ຺ປຫານວເສນ ປຫີໂນ. ສພ຺ໂພ ໂທໂສຕິ ອາຆາຕວຕ຺ຖຸກາທິຠາເວນ ອເນກເຠທຠິນ຺ໂນ ສພ຺ໂພປິ ພ຺ຍາປາໂທ. ສມູຫໂຕຕິ ມຄ຺ເຄນ ສມຸຄ຺ຆາຏິໂຕ. ສພ຺ໂພ ເມ ວິຄໂຕ ໂມໂຫຕິ ‘‘ທຸກ຺ເຂ ອຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິອາທິນາ (ຘ. ສ. ໑໐໖໗; ວິຠ. ໙໐໙) ວຕ຺ຖຸເຠເທນ ອຏ຺ຐເຠໂທ, ສໍກິເລສວຕ຺ຖຸວິຠາເຄນ ອເນກວິຠາໂຄ ສພ຺ໂພປິ ໂມໂຫ ມຄ຺ເຄນ ວິທ຺ຘໍສິຕຕ຺ຕາ ມຍ຺ຫໍ ວິຄໂຕ. ສີຕິຠູໂຕສ຺ມິ ນິພ຺ພຸໂຕຕິ ເອວໍ ມູລກິເລສປ຺ປຫາເນນ ຕເທກຏ຺ຐຕາຍ ສໍກິເລສານໍ ສມ຺ມເທວ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘຕ຺ຕາ ອນວເສສກິເລສທຣຖປຣິຬາຫາຠາວໂຕ ສີຕິຠາວໍ ປຕ຺ໂຕ, ຕໂຕ ເອວ ສພ຺ພໂສ ກິເລສປຣິນິພ຺ພາເນນ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ ອຫໍ ອສ຺ມິ ຠວາມີຕິ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກາສິ.

ຣກ຺ຂິຕຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.