໕. ສຸສາຣທຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ສາຘຸ ສຸວິຫິຕານ ທສ຺ສນນ຺ຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ສຸສາຣທຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ໂສ ກິຣ ປທຸມຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຊ຺ຊາປເທສຸ ນິປ຺ຜຕ຺ຕິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ກາເມສຸ ອາທີນວໍ ທິສ຺ວາ ຆຣາວາສໍ ປຫາຍ ຕາປສປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຫິມວນ຺ຕປ຺ປເທເສ ອຣຎ຺ຎາຍຕເນ ອສ຺ສມໍ ກາເຣຕ຺ວາ ວິຫາສິ. ອຖ ນໍ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ປທຸມຸຕ຺ຕໂຣ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂາຈາຣເວລາຍໍ ອຸປສງ຺ກມິ. ໂສ ທູຣໂຕວ ທິສ຺ວາ ປສນ຺ນມານໂສ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ມຘຸຣານິ ຜລານິ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອທາສິ. ຠຄວາ ຕໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອນຸໂມທນໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ໂສ ເຕນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ຘມ຺ມເສນາປຕິໂນ ຎາຕິພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ມນ຺ທປຎ຺ຎຕ຺ຕາ ສຸສາຣໂທຕິ ຄຫິຕນາໂມ ອປຣຠາເຄ ຘມ຺ມເສນາປຕິສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ປຏິລທ຺ຘສທ຺ໂຘ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໑.໑໓.໗໕-໘໓) –

‘‘ອຊ຺ຌາຍໂກ ມນ຺ຕຘໂຣ, ຕິຓ຺ຓໍ ເວທານ ປາຣຄູ;

ຫິມວນ຺ຕສ຺ສາວິທູເຣ, ວສາມິ ອສ຺ສເມ ອຫໍ.

‘‘ອຄ຺ຄິຫຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ເມ ອຕ຺ຖິ, ປຸຓ຺ຑຣີກຜລານິ ຈ;

ປຸຏເກ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວານ, ທຸມຄ຺ເຄ ລຄ຺ຄິຕໍ ມຍາ.

‘‘ປທຸມຸຕ຺ຕໂຣ ໂລກວິທູ, ອາຫຸຕີນໍ ປຏິຄ຺ຄໂຫ;

ມມຸທ຺ຘຣິຕຸກາໂມ ໂສ, ຠິກ຺ຂນ຺ໂຕ ມມຸປາຄມິ.

‘‘ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ສຸມໂນ, ຜລໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສທາສຫໍ;

ວິຕ຺ຕິສຎ຺ຊນໂນ ມຍ຺ຫໍ, ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂາວໂຫ.

‘‘ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ໂຓ ສມ຺ພຸທ຺ໂຘ, ອາຫຸຕີນໍ ປຏິຄ຺ຄໂຫ;

ອນ຺ຕລິກ຺ເຂ ຐິໂຕ ສຕ຺ຖາ, ອິມໍ ຄາຖໍ ອຠາສຖ.

‘‘ອິມິນາ ຜລທາເນນ, ເຈຕນາປຓິຘີຫິ ຈ;

ກປ຺ປານໍ ສຕສຫສ຺ສໍ, ທຸຄ຺ຄຕິໍ ນຸປປຊ຺ຊສິ.

‘‘ເຕເນວ ສຸກ຺ກມູເລນ, ອນຸໂຠຕ຺ວານ ສມ຺ປທາ;

ປຕ຺ໂຕມ຺ຫິ ອຈລໍ ຐານໍ, ຫິຕ຺ວາ ຊຍປຣາຊຍໍ.

‘‘ອິໂຕ ສຕ຺ຕສເຕ ກປ຺ເປ, ຣາຊາ ອາສິໍ ສຸມງ຺ຄໂລ;

ສຕ຺ຕຣຕນສມ຺ປນ຺ໂນ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ມຫພ຺ພໂລ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຣຫຕ຺ຕໍ ປນ ປຕ຺ວາ ສປ຺ປຸຣິສູປນິສ຺ສຍານິສໍສກິຕ຺ຕນາປເທເສນ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ໂຕ –

໗໕. ‘‘ສາຘຸ ສຸວິຫິຕານ ທສ຺ສນໍ, ກງ຺ຂາ ຉິຊ຺ຊຕິ ພຸທ຺ຘິ ວຑ຺ຒຕິ;

ພາລມ຺ປິ ກໂຣນ຺ຕິ ປຓ຺ຑິຕໍ, ຕສ຺ມາ ສາຘຸ ສຕໍ ສມາຄໂມ’’ຕິ. –

ຄາຖໍ ອຠາສິ.

ຕຕ຺ຖ ສາຘູຕິ ສຸນ຺ທຣໍ, ຠທ຺ທກນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຸວິຫິຕານ ທສ຺ສນນ຺ຕິ ສຸວິຫິຕານໍ ທສ຺ສນໍ. ຄາຖາສຸຂຕ຺ຖໍ ອນຸສ຺ວາຣໂລໂປ ກໂຕ. ສີລາທິຄຸເຓຫິ ສຸສໍວິຫິຕຕ຺ຕຠາວານໍ ປຣານຸທ຺ທຍາຍ ສຸຏ຺ຐຸ ວິຫິຕຘມ຺ມເທສນານໍ ອຣິຍານໍ ທສ຺ສນໍ ສາຘູຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ທສ຺ສນ’’ນ຺ຕິ ນິທສ຺ສນມຕ຺ຕໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ ສວນາທີນມ຺ປິ ພຫຸກາຣຕ຺ຕາ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ຠຄວຕາ –

‘‘ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ສີລສມ຺ປນ຺ນາ ສມາຘິສມ຺ປນ຺ນາ ປຎ຺ຎາສມ຺ປນ຺ນາ ວິມຸຕ຺ຕິສມ຺ປນ຺ນາ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນສມ຺ປນ຺ນາ ໂອວາທກາ ວິຎ຺ຎາປກາ ສນ຺ທສ຺ສກາ ສມາທປກາ ສມຸຕ຺ເຕຊກາ ສມ຺ປຫໍສກາ ອລໍສມກ຺ຂາຕາໂຣ ສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ, ທສ຺ສນມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ພຫູປກາຣໍ ວທາມິ, ສວນໍ…ເປ… ອຸປສງ຺ກມນໍ…ເປ… ປຍິຣຸປາສນໍ…ເປ… ອນຸສ຺ສຣຓໍ…ເປ… ອນຸປພ຺ພຊ຺ຊມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ພຫູປກາຣໍ ວທາມີ’’ຕິ (ອິຕິວຸ. ໑໐໔).

ທສ຺ສນມູລກຕ຺ຕາ ວາ ອິຕເຣສໍ ທສ຺ສນເມເວຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕໍ, ກງ຺ຂາ ຉິຊ຺ຊຕີຕິອາທິ ຕຕ຺ຖ ກາຣຓວຈນໍ. ຕາທິສານຎ຺ຫິ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕານໍ ທສ຺ສເນ ສຕິ ວິຎ຺ຎຸຊາຕິໂກ ອຕ຺ຖກາໂມ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ເຕ ອຸປສງ຺ກມຕິ ປຍິຣຸປາສຕິ ‘‘ກິໍ, ຠນ຺ເຕ, ກຸສລໍ, ກິໍ ອກຸສລ’’ນ຺ຕິອາທິນາ (ມ. ນິ. ໓.໒໙໖) ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ເຕ ຈສ຺ສ ອເນກວິຫິເຕສຸ ກງ຺ຂາຏ຺ຐານີເຍສຸ ກງ຺ຂໍ ປຏິວິໂນເທນ຺ຕິ, ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກງ຺ຂາ ຉິຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ຍສ຺ມາ ຈ ເຕ ຘມ຺ມເທສນາຍ ເຕສໍ ກງ຺ຂໍ ປຏິວິໂນເທຕ຺ວາ ປຸພ຺ພຠາເຄ ກມ຺ມປຖສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໍ ວິປສ຺ສນາສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຎ຺ຈ ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ເຕສໍ ພຸທ຺ຘິ ວຑ຺ຒຕິ. ຍທາ ປນ ເຕ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ສຈ຺ຈານິ ປຏິວິຊ຺ຌນ຺ຕິ, ຕທາ ໂສຬສວຕ຺ຖຸກາ ອຏ຺ຐວຕ຺ຖຸກາ ຈ ວິຈິກິຈ຺ຉາ ຉິຊ຺ຊຕິ ສມຸຈ຺ຉິຊ຺ຊຕິ, ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ປຎ຺ຎາ ພຸທ຺ຘິ ວຑ຺ຒຕິ. ພາລ຺ຍສມຕິກ຺ກມນໂຕ ເຕ ປຓ຺ຑິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ໂສ ເຕຫິ ພຸທ຺ຘິໍ ວຑ຺ເຒຕິ, ພາລມ຺ປິ ກໂຣນ຺ຕິ ປຓ຺ຑິຕນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາຕິອາທິ ນິຄມນໍ, ຍສ຺ມາ ສາຘູນໍ ທສ຺ສນໍ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ກງ຺ຂາ ຉິຊ຺ຊຕິ ພຸທ຺ຘິ ວຑ຺ຒຕິ, ເຕ ພາລໍ ປຓ຺ຑິຕໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ເຕນ ກາຣເຓນ ສາຘຸ ສຸນ຺ທຣໍ ສຕໍ ສປ຺ປຸຣິສານໍ ອຣິຍານໍ ສມາຄໂມ, ເຕຫິ ສໂມຘານໍ ສມ຺ມາ ວຑ຺ຒນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ສຸສາຣທຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.