໔. ສຸຍາມນຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ ຈ ພ຺ຍາປາໂທຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ສຸຍາມນຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ປຸຎ຺ຎານິ ອຸປຈິນນ຺ໂຕ ອິໂຕ ເອກນວຸເຕ ກປ຺ເປ ວິປສ຺ສິສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ຘຎ຺ຎວຕີນຄເຣ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສິປ຺ເປສຸ ນິປ຺ຜຕ຺ຕິໍ ປຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓມນ຺ເຕ ວາເຈຕິ. ເຕນ ຈ ສມເຍນ ວິປສ຺ສີ ຠຄວາ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ຘຎ຺ຎວຕີນຄຣໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ເຄຫໍ ເນຕ຺ວາ ອາສນໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ຕສ຺ສູປຣິ ປຸປ຺ຜສນ຺ຖາຣໍ ສນ຺ຖຣິຕ຺ວາ ອທາສິ, ສຕ຺ຖຣິ ຕຕ຺ຖ ນິສິນ຺ເນ ປຓີເຕນ ອາຫາເຣນ ສນ຺ຕປ຺ເປສິ, ຠຸຕ຺ຕາວິຎ຺ຈ ປຸປ຺ຜຄນ຺ເຘນ ປູເຊສິ. ສຕ຺ຖາ ອນຸໂມທນໍ ວຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ໂສ ເຕນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອປຣາປຣໍ ປຸຎ຺ຎານິ ກຕ຺ວາ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ເວສາລິຍໍ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ສຸຍາມໂນຕິສ຺ສ ນາມໍ ອໂຫສິ. ໂສ ວຍປ຺ປຕ຺ໂຕ ຕິຓ຺ຓໍ ເວທານໍ ປາຣຄູ ປຣມນິສ຺ສມຍຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ເຄຫວາສີນໍ ກາມູປໂຠຄໍ ຊິຄຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຌານນິນ຺ໂນ ຠຄວໂຕ ເວສາລິຄມເນ ປຏິລທ຺ຘສທ຺ໂຘ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຂຸຣຄ຺ເຄເຍວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໑.໑໓.໖໕-໗໔) –

‘‘ນຄເຣ ຘຎ຺ຎວຕິຍາ, ອໂຫສິໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຕທາ;

ລກ຺ຂເຓ ອິຕິຫາເສ ຈ, ສນິຆຓ຺ຑຸສເກຏຸເຠ.

‘‘ປທໂກ ເວຍ຺ຍາກຣໂຓ, ນິມິຕ຺ຕໂກວິໂທ ອຫໍ;

ມນ຺ເຕ ຈ ສິສ຺ເສ ວາເຈສິໍ, ຕິຓ຺ຓໍ ເວທານ ປາຣຄູ.

‘‘ປຎ຺ຈ ອຸປ຺ປລຫຕ຺ຖານິ, ປິຏ຺ຐິຍໍ ຐປິຕານິ ເມ;

ອາຫຸຕິໍ ຍິຏ຺ຐຸກາໂມຫໍ, ປິຕຸມາຕຸສມາຄເມ.

‘‘ຕທາ ວິປສ຺ສີ ຠຄວາ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຸຣກ຺ຂໂຕ;

ໂອຠາເສນ຺ໂຕ ທິສາ ສພ຺ພາ, ອາຄຈ຺ຉຕິ ນຣາສໂຠ.

‘‘ອາສນໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວານ, ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ມຫາມຸນິໍ;

ສນ຺ຖຣິຕ຺ວານ ຕໍ ປຸປ຺ຜໍ, ອຠິເນສິໍ ສກໍ ຆຣໍ.

‘‘ຍໍ ເມ ອຕ຺ຖິ ສເກ ເຄເຫ, ອາມິສໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕໍ;

ຕາຫໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ປາທາສິໍ, ປສນ຺ໂນ ເສຫິ ປາຓິຠິ.

‘‘ຠຸຕ຺ຕາວິໍ ກາລມຎ຺ຎາຍ ປຸປ຺ຜຫຕ຺ຖມທາສຫໍ;

ອນຸໂມທິຕ຺ວານ ສພ຺ພຎ຺ຎູ, ປກ຺ກາມິ ອຸຕ຺ຕຣາມຸໂຂ.

‘‘ເອກນວຸຕິໂຕ ກປ຺ເປ, ຍໍ ປຸປ຺ຜມທທິໍ ຕທາ;

ທຸຄ຺ຄຕິໍ ນາຠິຊານາມິ, ປຸປ຺ຜທານສ຺ສິທໍ ຜລໍ.

‘‘ອນນ຺ຕຣໍ ອິໂຕ ກປ຺ເປ, ຣາຊາຫຸໍ ວຣທສ຺ສໂນ;

ສຕ຺ຕຣຕນສມ຺ປນ຺ໂນ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ມຫພ຺ພໂລ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຣຫຕ຺ຕໍ ປນ ປຕ຺ວາ ນີວຣຓປ຺ປຫານກິຕ຺ຕນມຸເຂນ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ໂຕ –

໗໔. ‘‘ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ ຈ ພ຺ຍາປາໂທ, ຖິນມິທ຺ຘຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸໂນ;

ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ວິຈິກິຈ຺ຉາ ຈ, ສພ຺ພໂສວ ນ ວິຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. – ຄາຖໍ ອຠາສິ;

ຕຕ຺ຖ ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທຕິ ກາເມສຸ ຉນ຺ໂທ, ກາໂມ ຈ ໂສ ຉນ຺ໂທ ຈາຕິປິ ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ, ກາມຣາໂຄ. ອິຘ ປນ ສພ຺ໂພປິ ຣາໂຄ ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄວຊ຺ຌສ຺ສາປິ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ, ເຕນາຫ ‘‘ສພ຺ພໂສວ ນ ວິຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ສພ຺ເພປິ ຫິ ເຕຠູມກຘມ຺ມາ ກາມນີຍຏ຺ເຐນ ກາມາ, ຕຕ຺ຖ ປວຕ຺ໂຕ ຣາໂຄ ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ, ເຕນາຫ ຠຄວາ – ‘‘ອາຣຸປ຺ເປ ກາມຈ຺ຉນ຺ທນີວຣຓໍ ປຏິຈ຺ຈ ຖິນມິທ຺ຘນີວຣຓໍ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈນີວຣຓໍ ອວິຊ຺ຊານີວຣຓໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໓.໘.໘) ພ຺ຍາປຊ຺ຊຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ປູຕິຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕິ ເອເຕນາຕິ ພ຺ຍາປາໂທ, ‘‘ອນຕ຺ຖໍ ເມ ອຈຣີ’’ຕິອາທິນຍປ຺ປວຕ຺ໂຕ (ຘ. ສ. ໑໐໖໖; ວິຠ. ໙໐໙) ອາຆາໂຕ. ຖິນໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອກລ຺ຍຕາ ອນຸສ຺ສາຫສໍຫນນໍ, ມິທ຺ຘໍ ກາຍສ຺ສ ອກລ຺ຍຕາ ອສຕ຺ຕິວິຆາໂຕ, ຕທຸຠຍມ຺ປິ ຖິນຎ຺ຈ ມິທ຺ຘຎ຺ຈ ຖິນມິທ຺ຘໍ, ກິຈ຺ຈາຫາຣປຏິປກ຺ຂານໍ ເອກຕາຍ ເອກໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸທ຺ຘຕຠາໂວ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ, ເຍນ ຘມ຺ເມນ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸທ຺ຘຕໍ ໂຫຕິ ອວູປສນ຺ຕໍ, ໂສ ເຈຕໂສ ວິກ຺ເຂໂປ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ. ອຸທ຺ຘຈ຺ຈຄ຺ຄຫເຓເນວ ເຈຕ຺ຖ ກິຈ຺ຈາຫາຣປຏິປກ຺ຂານໍ ສມານຕາຍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈມ຺ປິ ຄຫິຕເມວາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຕໍ ປຈ຺ຉານຸຕາປລກ຺ຂຓໍ. ໂຍ ຫິ ກຕາກຕກຸສລາກຸສລູປນິສ຺ສໂຍ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ, ຕໍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ. ວິຈິກິຈ຺ຉາຕິ, ‘‘ເອວໍ ນຸ ໂຂ ນ ນຸ ໂຂ’’ຕິ ສໍສຍໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຘມ຺ມສຠາວໍ ວາ ວິຈິນນ຺ໂຕ ກິຈ຺ຉຕິ ກິລມຕິ ເອຕາຍາຕິ ວິຈິກິຈ຺ຉາ, ພຸທ຺ຘາທິວຕ຺ຖຸໂກ ສໍສໂຍ. ສພ຺ພໂສຕິ ອນວເສສໂຕ. ນ ວິຊ຺ຊຕີຕິ ນຕ຺ຖິ, ມຄ຺ເຄນ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ ນ ອຸປລພ຺ຠຕິ. ອິທຎ຺ຈ ປທທ຺ວຍໍ ປຈ຺ເຈກໍ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ໂຍຊນາ – ຍສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເຕນ ເຕນ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ ຈ ພ຺ຍາປາໂທ ຈ ຖິນມິທ຺ຘຎ຺ຈ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈຎ຺ຈ ວິຈິກິຈ຺ຉາ ຈ ສພ຺ພໂສວ ນ ວິຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ນ ກິຎ຺ຈິ ກຣຓີຍໍ, ກຕສ຺ສ ວາ ປຕິຈໂຍຕິ ອຎ຺ຎາປເທເສນ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣຕິ. ປຎ຺ຈສຸ ຫິ ນີວຣເຓສຸ ມຄ຺ເຄນ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ເນສຸ ຕເທກຏ຺ຐຕາຍ ສພ຺ເພປິ ກິເລສາ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນາເຍວ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕນາຫ – ‘‘ສພ຺ເພເຕ ຠຄວນ຺ໂຕ ປຎ຺ຈ ນີວຣເຓ ປຫາຍ ເຈຕໂສ ອຸປກ຺ກິເລເສ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໑໔໖).

ສຸຍາມນຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.