໘. ເອກຸທານິຍຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ອຘິເຈຕໂສ ອປ຺ປມຊ຺ຊໂຕຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ເອກຸທານິຍຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍມ຺ປິ ປຸຣິມພຸທ຺ເຘສຸ ກຕາຘິກາໂຣ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ວິວຏ຺ຏູປນິສ຺ສຍໍ ປຸຎ຺ຎໍ ອຸປຈິນນ຺ໂຕ ອຕ຺ຖທສ຺ສິສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ຍກ຺ຂເສນາປຕິ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຖຣິ ປຣິນິພ຺ພຸເຕ, ‘‘ອລາຠາ ວຕ ເມ, ທຸລ຺ລທ຺ຘໍ ວຕ ເມ, ໂຍຫໍ ສຕ຺ຖຸຘຣມານກາເລ ທານາທິປຸຎ຺ຎໍ ກາຕຸໍ ນາລຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ ປຣິເທວໂສກມາປນ຺ໂນ ອໂຫສິ. ອຖ ນໍ ສາຄໂຣ ນາມ ສຕ຺ຖຸ ສາວໂກ ໂສກໍ ວິໂນເທຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ຖູປປູຊາຍໍ ນິໂຍເຊສິ. ໂສ ປຎ຺ຈ ວສ຺ສານິ ຖູປໍ ປູເຊຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ເຕນ ປຸຎ຺ເຎນ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ເອວ ສໍສຣນ຺ໂຕ ກສ຺ສປສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ໂຕ ກາເລນ ກາລໍ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ອຸປສງ຺ກມິ. ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ສມເຍ ສຕ຺ຖາ ‘‘ອຘິເຈຕໂສ’’ຕິ ຄາຖາຍ ສາວເກ ອຠິຓ຺ຫໍ ໂອວທິ. ໂສ ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ສທ຺ຘາຊາໂຕ ປພ຺ພຊິ. ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຈ ປນ ຕເມວ ຄາຖໍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ປຣິວຕ຺ເຕຕິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ວີສຕິວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ສມຓຘມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ຎາຓສ຺ສ ອປຣິປກ຺ກຕ຺ຕາ ວິເສສໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕຸ ນາສກ຺ຂິ. ຕໂຕ ປນ ຈຸໂຕ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອປຣາປຣໍ ສຸຄຕີສຸເຍວ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຠວສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ວິຎ຺ຎຸຕໍ ປຕ຺ວາ ເຊຕວນປຏິຄ຺ຄຫຓສມເຍ ພຸທ຺ຘານຸຠາວໍ ທິສ຺ວາ ປຏິລທ຺ຘສທ຺ໂຘ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ກຕປຸພ຺ພກິຈ຺ໂຈ ອຣຎ຺ເຎ ວິຫຣນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ອຄມາສິ. ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ສມເຍ ສຕ຺ຖາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ອວິທູເຣ ອຘິຈິຕ຺ຕມນຸຍຸຕ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອຘິເຈຕໂສ’’ຕິ ອິມໍ ອຸທານໍ ອຸທາເນສິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ອຍໍ ຈິຣກາລໍ ຠາວນາຍ ອຣຎ຺ເຎ ວິຫຣນ຺ໂຕປິ ກາເລນ ກາລໍ ຕເມວ ຄາຖໍ ອຸທາເນຕິ, ເຕນສ຺ສ ເອກຸທານິໂຍຕິ ສມຎ຺ຎາ ອຸທປາທິ. ໂສ ອເຖກທິວສໍ ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕໍ ລຠິຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໑.໑໒.໗໒-໘໑) –

‘‘ອຕ຺ຖທສ຺ສິມ຺ຫິ ສຸຄເຕ, ນິພ຺ພຸເຕ ສມນນ຺ຕຣາ;

ຍກ຺ຂໂຍນິໍ ອຸປປຊ຺ຊິໍ, ຍສໍ ປຕ຺ໂຕ ຈຫໍ ຕທາ.

‘‘ທຸລ຺ລທ຺ຘໍ ວຕ ເມ ອາສິ, ທຸປ຺ປຠາຕໍ ທຸຣຸຏ຺ຐິຕໍ;

ຍໍ ເມ ໂຠເຄ ວິຊ຺ຊມາເນ, ປຣິນິພ຺ພາຍິ ຈກ຺ຂຸມາ.

‘‘ມມ ສງ຺ກປ຺ປມຎ຺ຎາຍ, ສາຄໂຣ ນາມ ສາວໂກ;

ມມຸທ຺ຘຣິຕຸກາໂມ ໂສ, ອາຄຈ຺ຉິ ມມ ສນ຺ຕິກໍ.

‘‘ກິໍ ນຸ ໂສຈສິ ມາ ຠາຍິ, ຈຣ ຘມ຺ມໍ ສຸເມຘສ;

ອນຸປ຺ປທິນ຺ນາ ພຸທ຺ເຘນ, ສພ຺ເພສໍ ພີຊສມ຺ປທາ.

‘‘ໂຍ ເຈ ປູເຣຍ຺ຍ ສມ຺ພຸທ຺ຘໍ, ຕິຏ຺ຐນ຺ຕໍ ໂລກນາຍກໍ;

ຘາຕຸໍ ສາສປມຕ຺ຕມ຺ປິ, ນິພ຺ພຸຕສ຺ສາປິ ປູຊເຍ.

‘‘ສເມ ຈິຕ຺ຕປ຺ປສາທມ຺ຫິ, ສມໍ ປຸຎ຺ຎໍ ມຫຄ຺ຄຕໍ;

ຕສ຺ມາ ຖູປໍ ກຣິຕ຺ວານ, ປູເຊຫິ ຊິນຘາຕຸໂຍ.

‘‘ສາຄຣສ຺ສ ວໂຈ ສຸຕ຺ວາ, ພຸທ຺ຘຖູປໍ ອກາສຫໍ;

ປຎ຺ຈວສ຺ເສ ປຣິຈຣິໍ, ມຸນິໂນ ຖູປມຸຕ຺ຕມໍ.

‘‘ເຕນ ກມ຺ເມນ ທ຺ວິປທິນ຺ທ, ໂລກເຊຏ຺ຐ ນຣາສຠ;

ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸໂຠຕ຺ວານ, ອຣຫຕ຺ຕມປາປຸຓິໍ.

‘‘ຠູຣິປຎ຺ຎາ ຈ ຈຕ຺ຕາໂຣ, ສຕ຺ຕກປ຺ປສເຕ ອິໂຕ;

ສຕ຺ຕຣຕນສມ຺ປນ຺ນາ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ມຫພ຺ພລາ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຣຫຕ຺ຕໍ ປນ ປຕ຺ວາ ວິມຸຕ຺ຕິສຸເຂນ ວິຫຣນ຺ໂຕ ເອກທິວສໍ ອາຍສ຺ມຕາ ຘມ຺ມຠຓ຺ຑາຄາຣິເກນ ປຏິຠານໍ ວີມໍສິຕຸໍ, ‘‘ອາວຸໂສ, ມຍ຺ຫໍ ຘມ຺ມໍ ຠຓາຫີ’’ຕິ ອຊ຺ຌິຏ຺ໂຐ ຈິຣກາລປຣິຈິຕຕ຺ຕາ –

໖໘. ‘‘ອຘິເຈຕໂສ ອປ຺ປມຊ຺ຊໂຕ, ມຸນິໂນ ໂມນປເຖສຸ ສິກ຺ຂໂຕ;

ໂສກາ ນ ຠວນ຺ຕິ ຕາທິໂນ, ອຸປສນ຺ຕສ຺ສ ສທາ ສຕີມໂຕ’’ຕິ. (ອຸທາ. ໓໗) –

ອິມເມວ ຄາຖໍ ອຠາສິ.

ຕຕ຺ຖ ອຘິເຈຕໂສຕິ ອຘິຈິຕ຺ຕວໂຕ, ສພ຺ພຈິຕ຺ຕານໍ ອຘິເກນ ອຣຫຕ຺ຕຜລຈິຕ຺ເຕນ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອປ຺ປມຊ຺ຊໂຕຕິ ນປ຺ປມຊ຺ຊໂຕ, ອປ຺ປມາເທນ ອນວຊ຺ຊຘມ຺ເມສຸ ສາຕຈ຺ຈກິຣິຍາຍ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ມຸນິໂນຕິ ‘‘ໂຍ ມຸນາຕິ ອຸໂຠ ໂລເກ, ມຸນິ ເຕນ ປວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ (ຘ. ປ. ໒໖໙; ມຫານິ. ໑໔໙; ຈູຬນິ. ເມຕ຺ຕຄູມາຓວປຸຈ຺ຉານິທ຺ເທສ ໒໑) ເອວໍ ອຸຠຍໂລກມຸນເນນ ວາ, ໂມນໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຎາຓໍ, ເຕນ ອຣຫຕ຺ຕຜລປຎ຺ຎາສງ຺ຂາເຕນ ໂມເນນ ສມນ຺ນາຄຕຕາຍ ວາ ຂີຓາສໂວ ມຸນິ ນາມ, ຕສ຺ສ ມຸນິໂນ. ໂມນປເຖສຸ ສິກ຺ຂໂຕຕິ ອຣຫຕ຺ຕຎາຓສງ຺ຂາຕສ຺ສ ໂມນສ຺ສ ປເຖສຸ ອຸປາຍມຄ຺ເຄສຸ ສຕ຺ຕຕິໍສໂພຘິປກ຺ຂິຍຘມ຺ເມສຸ, ຕີສຸ ວາ ສິກ຺ຂາສຸ ສິກ຺ຂໂຕ. ອິທຎ຺ຈ ປຸພ຺ພຠາຄປຏິປທໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຣິນິຏ຺ຐິຕສິກ຺ໂຂ ຫິ ອຣຫາ, ຕສ຺ມາ ເອວໍ ສິກ຺ຂໂຕ, ອິມາຍ ສິກ຺ຂາຍ ມຸນິຠາວໍ ປຕ຺ຕສ຺ສ ມຸນິໂນຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຍສ຺ມາ ເຈຕເທວໍ ຕສ຺ມາ ເຫຏ຺ຐິມມຄ຺ຄຜລຈິຕ຺ຕານໍ ວເສນ ອຘິເຈຕໂສ, ຈຕຸສຈ຺ຈສມ຺ໂພຘິປຏິປຕ຺ຕິຍໍ ອປ຺ປມາທວເສນ ອປ຺ປມຊ຺ຊໂຕ, ອຄ຺ຄມຄ຺ຄຎາຓສມນ຺ນາຄເມນ ມຸນິໂນຕິ ເອວເມເຕສໍ ປທານໍ ອຕ຺ໂຖ ຍຸຊ຺ຊຕິເຍວ. ອຖ ວາ ‘‘ອປ຺ປມຊ຺ຊໂຕ ສິກ຺ຂໂຕ’’ ປຘານເຫຕູ ອກ຺ຂາຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ຕສ຺ມາ ອປ຺ປມຊ຺ຊນເຫຕຸ ສິກ຺ຂນເຫຕຸ ຈ ອຘິເຈຕໂສຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ໂສກາ ນ ຠວນ຺ຕິ ຕາທິໂນຕິ ຕາທິສສ຺ສ ຂີຓາສວມຸນິໂນ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ອິຏ຺ຐວິໂຍຄາທິວຕ຺ຖຸກາ ໂສກາ ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕາປາ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ອຖ ວາ ຕາທິລກ຺ຂຓປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ອເສກ຺ຂມຸນິໂນ ໂສກາ ນ ຠວນ຺ຕີຕິ. ອຸປສນ຺ຕສ຺ສາຕິ ຣາຄາທີນໍ ອຈ຺ຈນ຺ຕູປສເມນ ອຸປສນ຺ຕສ຺ສ. ສທາ ສຕີມໂຕຕິ ສຕິເວປຸລ຺ລປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ນິຈ຺ຈກາລໍ ສຕິຍາ ອວິຣຫິຕສ຺ສ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ອຘິເຈຕໂສ’’ຕິ ອິມິນາ ອຘິຈິຕ຺ຕສິກ຺ຂາ, ‘‘ອປ຺ປມຊ຺ຊໂຕ’’ຕິ ອິມິນາ ອຘິສີລສິກ຺ຂາ, ‘‘ມຸນິໂນ ໂມນປເຖສຸ ສິກ຺ຂໂຕ’’ຕິ ເອເຕຫິ ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາ. ‘‘ມຸນິໂນ’’ຕິ ວາ ເອເຕນ ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາ, ‘‘ໂມນປເຖສຸ ສິກ຺ຂໂຕ’’ຕິ ເອເຕນ ຕາສໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣສິກ຺ຂານໍ ປຸພ຺ພຠາຄປຏິປທາ, ‘‘ໂສກາ ນ ຠວນ຺ຕີ’’ຕິອາທີຫິ ສິກ຺ຂາປາຣິປູຣິຍາ ອານິສໍສາ ປກາສິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ ອຍເມວ ຈ ເຖຣສ຺ສ ອຎ຺ຎາພ຺ຍາກຣຓຄາຖາ ອໂຫສິ.

ເອກຸທານິຍຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.