໑໐. ສີວລິຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ

ເຕ ເມ ອິຊ຺ຌິໍສຸ ສງ຺ກປ຺ປາຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ສີວລິຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຄາຖາ. ກາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ? ອຍມ຺ປິ ປທຸມຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຣິສປຣິຍນ຺ເຕ ຐິໂຕ ຘມ຺ມໍ ສຸຓນ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາຣໍ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ລາຠີນໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ມຍາປິ ອນາຄເຕ ເອວຣູເປນ ຠວິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ທສພລໍ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ສຕ຺ຕາຫໍ ສຕ຺ຖຸ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ຈ ມຫາທານໍ ທຕ຺ວາ ‘‘ຠຄວາ ອຫໍ ອິມິນາ ອຘິກາຣກມ຺ເມນ ອຎ຺ຎໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ນ ປຕ຺ເຖມິ, ອນາຄເຕ ປນ ເອກພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສເນ ອຫມ຺ປິ ຕຸມ຺ເຫຫິ ໂສ ເອຕທຄ຺ເຄ ຐປິຕຠິກ຺ຂຸ ວິຍ ລາຠີນໍ ອຄ຺ໂຄ ຠເວຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ປຕ຺ຖນໍ ອກາສິ. ສຕ຺ຖາ ອນນ຺ຕຣາຍໍ ທິສ຺ວາ – ‘‘ອຍໍ ເຕ ປຕ຺ຖນາ ອນາຄເຕ ໂຄຕມພຸທ຺ຘສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ສມິຊ຺ຌິສ຺ສຕີ’’ຕິ ພ຺ຍາກຣິຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ໂສປິ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ຍາວຊີວໍ ກຸສລໍ ກຕ຺ວາ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ວິປສ຺ສີພຸທ຺ຘກາເລ ພນ຺ຘຸມຕີນຄຣໂຕ ອວິທູເຣ ເອກສ຺ມິໍ ຄາມເກ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫິ. ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ພນ຺ຘຸມຕີນຄຣວາສິໂນ ຣຎ຺ຎາ ສທ຺ຘິໍ ສາກຈ຺ຉິຕ຺ວາ ທສພລສ຺ສ ທານໍ ເທນ຺ຕິ. ເຕ ເອກທິວສໍ ສພ຺ເພວ ເອກໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ທານໍ ເທນ຺ຕາ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ອມ຺ຫາກໍ ທານມຸເຂ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑.໒໐໗) ມຘຸຎ຺ຈ ຄຸຬທຘິຎ຺ຈ ນ ອທ຺ທສໍສຸ. ເຕ ‘‘ຍໂຕ ກຸໂຕຈິ ອາຫຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ຊນປທໂຕ ນຄຣປວິສນມຄ຺ເຄ ປຸຣິສໍ ຐເປສຸໍ. ຕທາ ເອສ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ຄາມໂຕ ຄຸຬທຘິວາຣກໍ ຄເຫຕ຺ວາ, ‘‘ກິຎ຺ຈິເທວ ອາຫຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ນຄຣໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ, ‘‘ມຸຂໍ ໂຘວິຕ຺ວາ ໂຘຕຫຕ຺ຖປາໂທ ປວິສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຜາສຸກຏ຺ຐານໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ນງ຺ຄລສີສມຕ຺ຕໍ ນິມ຺ມກ຺ຂິກໍ ທຓ຺ຑກມຘຸໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ປຸຎ຺ເຎນ ເມ ອິທໍ ອຸປ຺ປນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ນຄຣໍ ປາວິສິ. ນາຄເຣຫິ ຐປິຕປຸຣິໂສ ຕໍ ທິສ຺ວາ, ‘‘ໂຠ ປຸຣິສ, ກສ຺ສິມໍ ອາຫຣສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ‘‘ນ ກສ຺ສຈິ, ສາມິ, ວິກ຺ກິຓິຕຸໍ ປນ ເມ ອິທໍ ອາຠຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ໂຠ, ອິທໍ ກຫາປຓໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເອຕໍ ມຘຸຎ຺ຈ ຄຸຬທຘິຎ຺ຈ ເທຫີ’’ຕິ. ໂສ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິທໍ ນ ພຫຸມູລໍ, ອຍຎ຺ຈ ເອກປ຺ປຫາເຣເນວ ພຫຸໍ ເທຕິ, ວີມໍສິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ. ຕໂຕ ນໍ ‘‘ນາຫໍ ເອເກນ ກຫາປເຓນ ເທມີ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ຍທິ ເອວໍ ທ຺ເວ ຄເຫຕ຺ວາ ເທຫີ’’ຕິ. ‘‘ທ຺ວີຫິປິ ນ ເທມີ’’ຕິ. ເອເຕນຸປາເຍນ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ສຫສ຺ສໍ ປາປຸຓິ.

ໂສ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຕິວຑ຺ຒິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ໂຫຕຸ ຕາວ ອິມິນາ ກຕ຺ຕພ຺ພກິຈ຺ຈໍ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ອຖ ນໍ ອາຫ – ‘‘ອິທໍ ນ ພຫຸໍ ອຄ຺ຆນກໍ, ຕ຺ວຎ຺ຈ ພຫຸໍ ເທສິ, ເກນ ກມ຺ເມນ ອິທໍ ຄຓ຺ຫາສີ’’ຕິ. ‘‘ອິຘ, ໂຠ, ນຄຣວາສິໂນ ຣຎ຺ຎາ ສທ຺ຘິໍ ປຏິວິຣຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ວິປສ຺ສີທສພລສ຺ສ ທານໍ ເທນ຺ຕາ ອິທໍ ທ຺ວຍໍ ທານມຸເຂ ອປສ຺ສນ຺ຕາ ປຣິເຍສນ຺ຕິ, ສເຈ ອິທໍ ທ຺ວຍໍ ນ ລຠິສ຺ສນ຺ຕິ, ນາຄຣານໍ ປຣາຊໂຍ ຠວິສ຺ສຕິ, ຕສ຺ມາ ສຫສ຺ສໍ ກຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫາມີ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ປເນຕໍ ນາຄຣານເມວ ວຏ຺ຏຕິ, ອຎ຺ເຎສໍ ທາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ. ‘‘ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ທາຕຸໍ ອວາຣິຕເມຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ອຕ຺ຖິ ປນ ໂກຈິ ນາຄຣານໍ ທາເນ ເອກທິວສໍ ສຫສ຺ສໍ ທາຕາ’’ຕິ? ‘‘ນຕ຺ຖິ, ສມ຺ມາ’’ຕິ. ‘‘ອິເມສໍ ປນ ທ຺ວິນ຺ນໍ ສຫສ຺ສຄ຺ຆນກຠາວໍ ຊານາສີ’’ຕິ? ‘‘ອາມ, ຊານາມີ’’ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ ຄຈ຺ຉ, ນາຄຣານໍ ອາຈິກ຺ຂ ‘ເອໂກ ປຸຣິໂສ ອິມານິ ທ຺ເວ ມູເລນ ນ ເທຕິ ສຫຕ຺ເຖເນວ ທາຕຸກາໂມ, ຕຸມ຺ເຫ ອິເມສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ກາຣຓາ ນິພ຺ພິຕກ຺ກາ ໂຫຖາ’ຕິ, ຕ຺ວໍ ປນ ເມ ອິມສ຺ມິໍ ທານມຸເຂ ເຊຏ຺ຐກຠາວສ຺ສ ກາຍສກ຺ຂີ ໂຫຫີ’’ຕິ. ໂສ ປຣິພ຺ພຍຕ຺ຖໍ ຄຫິຕມາສເກນ ປຎ຺ຈກຏຸກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຈຸຓ຺ຓໍ ກຕ຺ວາ ທຘິໂຕ ກຎ຺ຊິຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ມຘຸປຏລໍ ປີເຬຕ຺ວາ ປຎ຺ຈກຏຸກຈຸຓ຺ເຓນ ໂຍເຊຕ຺ວາ ເອກສ຺ມິໍ ປທຸມິນິປຕ຺ເຕ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຕໍ ສໍວິທຫິຕ຺ວາ ອາທາຍ ທສພລສ຺ສ ອວິທູຣຏ຺ຐາເນ ນິສີທິ ມຫາຊເນນ ອາຫຣິຍມານສ຺ສ ສກ຺ກາຣສ຺ສ ອວິທູເຣ ອຕ຺ຕໂນ ປຕ຺ຕວາຣໍ ໂອໂລກຍມາໂນ, ໂສ ໂອກາສໍ ຎຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠຄວາ ອຍໍ ອຸປ຺ປນ຺ນທຸຄ຺ຄຕປຓ຺ຓາກາໂຣ, ອິມໍ ເມ ອນຸກມ຺ປໍ ປຏິຈ຺ຈ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫຖາຕິ. ສຕ຺ຖາ ຕສ຺ສ ອນຸກມ຺ປໍ ປຏິຈ຺ຈ ຈຕຸມຫາຣາຊທຕ຺ຕິເຍນ ເສລມຍປຕ຺ເຕນ ຕໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຍຖາ ອຏ຺ຐສຏ຺ຐິຍາ ຠິກ຺ຂຸສຕສຫສ຺ສສ຺ສ ທິຍ຺ຍມານໍ ນ ຂີຍຕິ, ເອວໍ ອຘິຏ຺ຐາສິ. ໂສ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ນິຏ຺ຐິຕຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ຐິໂຕ ອາຫ – ‘‘ທິຏ຺ໂຐ ເມ, ຠຄວາ, ອຊ຺ຊ ພນ຺ຘຸມຕີນຄຣວາສິເກຫິ ຕຸມ຺ຫາກໍ ສກ຺ກາໂຣ ອາຫຣິຍມາໂນ, ອຫມ຺ປິ ອິມສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ນິສ຺ສນ຺ເທນ ນິພ຺ພຕ຺ຕນິພ຺ພຕ຺ຕຠເວ ລາຠຄ຺ຄຍສຄ຺ຄປ຺ປຕ຺ໂຕ ຠເວຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑.໒໐໗). ສຕ຺ຖາ, ‘‘ເອວໍ ໂຫຕຸ, ກຸລປຸຕ຺ຕາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຈ ນຄຣວາສີນຎ຺ຈ ຠຕ຺ຕານຸໂມທນໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ.

ໂສປິ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ຍາວຊີວໍ ກຸສລໍ ກຕ຺ວາ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣນ຺ໂຕ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ສຸປ຺ປວາສາຍ ຣາຊຘີຕາຍ ກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫິ. ປຏິສນ຺ຘິຄ຺ຄຫຓໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສາຍໍ ປາຕຎ຺ຈ ປຓ຺ຓາກາຣສຕານິ ສກເຏນາທາຍ ສຸປ຺ປວາສາຍ ອຸປນີຍນ຺ຕິ. ອຖ ນໍ ປຸຎ຺ຎວີມໍສນຕ຺ຖໍ ຫຕ຺ເຖນ ພີຊປຈ຺ຉິໍ ຜຸສາເປນ຺ຕິ. ເອເກກພີຊໂຕ ສລາກສຕມ຺ປິ ສລາກສຫສ຺ສມ຺ປິ ນິຄ຺ຄຈ຺ຉຕິ. ເອເກກກຣີສເຂຕ຺ເຕ ປຓ຺ຓາສມ຺ປິ ສຏ຺ຐິປິ ສກຏປ຺ປມາຓານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ໂກຏ຺ເຐ ປູຣຓກາເລປິ ໂກຏ຺ຐທ຺ວາຣໍ ຫຕ຺ເຖນ ຜຸສາເປນ຺ຕິ. ຣາຊຘີຕາຍ ປຸຎ຺ເຎນ ຄຓ຺ຫນ຺ຕານໍ ຄຫິຕຄຫິຕຏ຺ຐານໍ ປຸນ ປູຣຕິ. ປຣິປຸຓ຺ຓຠຕ຺ຕຠາຊນໂຕປິ ‘‘ຣາຊຘີຕາຍ ປຸຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ເທນ຺ຕານໍ ຍາວ ນ ອຸກ຺ກຑ຺ຒນ຺ຕິ, ນ ຕາວ ຠຕ຺ຕໍ ຂີຍຕິ, ທາຣເກ ກຸຈ຺ຉິຄເຕເຍວ ສຕ຺ຕວສ຺ສານິ ອຕິກ຺ກມິໍສຸ.

ຄພ຺ເຠ ປນ ປຣິປກ຺ເກ ສຕ຺ຕາຫໍ ມຫາທຸກ຺ຂໍ ອນຸໂຠສິ. ສາ ສາມິກໍ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ, ‘‘ປຸເຣ ມຣຓາ ຊີວມານາວ ທານໍ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ເປເສສິ – ‘‘ຄຈ຺ຉ, ອິມໍ ປວຕ຺ຕິໍ ສຕ຺ຖຸ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ນິມນ຺ເຕຫິ, ຍຎ຺ຈ ສຕ຺ຖາ ວເທຕິ, ຕໍ ສາຘຸກໍ ອຸປລກ຺ເຂຕ຺ວາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ມຍ຺ຫໍ ກເຖຫີ’’ຕິ. ໂສ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ສາສນໍ ຠຄວໂຕ ອາໂຣເຈສິ. ສຕ຺ຖາ, ‘‘ສຸຂິນີ ໂຫຕຸ ສຸປ຺ປວາສາ ໂກລິຍຘີຕາ ອໂຣຄາ, ອໂຣຄໍ ປຸຕ຺ຕໍ ວິຊາຍຕູ’’ຕິ (ອຸທາ. ໑໘) ອາຫ. ຣາຊາ ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ຄາມາຠິມຸໂຂ ປາຍາສິ. ຕສ຺ສ ປຸເຣ ອາຄມນາເຍວ ສຸປ຺ປວາສາຍ ກຸຈ຺ຉິໂຕ ຘມກຣຓາ ອຸທກໍ ວິຍ ຄພ຺ໂຠ ນິກ຺ຂມິ, ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນຊໂນ ອສ຺ສຸມຸໂຂວ ຫສິຕຸໍ ອາຣທ຺ໂຘ ຕຸຏ຺ຐປຫຏ຺ໂຐ ມຫາຊໂນ ຣຎ຺ໂຎ ສາສນໍ ອາໂຣເຈຕຸໍ ອຄມາສິ.

ຣາຊາ ເຕສໍ ອາຄມນໍ ທິສ຺ວາວ, ‘‘ທສພເລນ ກຖິຕກຖາ ນິປ຺ຜນ຺ນາ ຠວິສ຺ສຕິ ມຎ຺ເຎ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕສິ. ໂສ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ສາສນໍ ຣາຊຘີຕາຍ ອາໂຣເຈສິ. ຣາຊຘີຕາ ຕຍາ ນິມນ຺ຕິຕໍ ຊີວິຕຠຕ຺ຕເມວ ມງ຺ຄລຠຕ຺ຕໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ຄຈ຺ຉ ສຕ຺ຕາຫໍ ທສພລໍ ນິມນ຺ເຕຫີຕິ. ຣາຊາ ຕຖາ ອກາສິ. ສຕ຺ຕາຫໍ ພຸທ຺ຘປ຺ປມຸຂສ຺ສ ສງ຺ຆສ຺ສ ມຫາທານໍ ປວຕ຺ຕຍິໍສຸ. ທາຣໂກ ສພ຺ເພສໍ ຎາຕີນໍ ສນ຺ຕຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ນິພ຺ພາເປນ຺ໂຕ ຊາໂຕຕິ ສີວລິທາຣໂກຕ຺ເວວສ຺ສ ນາມໍ ອກໍສຸ. ໂສ ສຕ຺ຕວສ຺ສານິ ຄພ຺ເຠ ວສິຕຕ຺ຕາ ຊາຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສພ຺ພກມ຺ມກ຺ຂໂມ ອໂຫສິ. ຘມ຺ມເສນາປຕິ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ກຖາສລ຺ລາປໍ ອກາສິ. ສຕ຺ຖາປິ ຘມ຺ມປເທ ຄາຖໍ ອຠາສິ –

‘‘ໂຍມໍ ປລິປຖໍ ທຸຄ຺ຄໍ, ສໍສາຣໍ ໂມຫມຈ຺ຈຄາ;

ຕິຓ຺ໂຓ ປາຣງ຺ຄໂຕ ຌາຍີ, ອເນໂຊ ອກຖໍກຖີ;

ອນຸປາທາຍ ນິພ຺ພຸໂຕ, ຕມຫໍ ພ຺ຣູມິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ’’ນ຺ຕິ. (ຘ. ປ. ໔໑໔);

ອຖ ນໍ ເຖໂຣ ເອວມາຫ – ‘‘ກິໍ ປນ ຕຍາ ເອວຣູປໍ ທຸກ຺ຂຣາສິໍ ອນຸຠວິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ? ‘‘ລຠມາໂນ ປພ຺ພເຊຍ຺ຍໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ. ສຸປ຺ປວາສາ ນໍ ທາຣກໍ ເຖເຣນ ສທ຺ຘິໍ ກເຖນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ເມ ປຸຕ຺ໂຕ ຘມ຺ມເສນາປຕິນາ ສທ຺ຘິໍ ກເຖຕີ’’ຕິ ເຖຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ມຍ຺ຫໍ ປຸຕ຺ໂຕ ຕຸມ຺ເຫຫິ ສທ຺ຘິໍ ກິໍ ກເຖຕິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ? ‘‘ອຕ຺ຕນາ ອນຸຠູຕໍ ຄພ຺ຠວາສທຸກ຺ຂໍ ກເຖຕ຺ວາ, ‘ຕຸມ຺ເຫຫິ ອນຸຎ຺ຎາໂຕ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມີ’ຕິ ວທຕີ’’ຕິ. ‘‘ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ, ປພ຺ພາເຊຖ ນ’’ນ຺ຕິ. ເຖໂຣ ຕໍ ວິຫາຣໍ ເນຕ຺ວາ ຕຈປຎ຺ຈກກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ທຕ຺ວາ ປພ຺ພາເຊນ຺ໂຕ ‘‘ສີວລິ, ນ ຕຸຍ຺ຫໍ ອຎ຺ເຎນ ໂອວາເທນ ກມ຺ມໍ ອຕ຺ຖິ, ຕຍາ ສຕ຺ຕ ວສ຺ສານິ ອນຸຠູຕທຸກ຺ຂເມວ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂາຫີ’’ຕິ. ‘‘ຠນ຺ເຕ, ປພ຺ພາຊນເມວ ຕຸມ຺ຫາກໍ ຠາໂຣ, ຍໍ ປນ ມຍາ ກາຕຸໍ ສກ຺ກາ, ຕມຫໍ ຊານິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ໂສ ປນ ປຐມເກສວຏ຺ຏິຍາ ໂອຫາຣຓກ຺ຂເຓເຍວ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐາສິ, ທຸຕິຍາຍ ໂອຫາຣຓກ຺ຂເຓ ສກທາຄາມິຜເລ, ຕຕິຍາຍ ອນາຄາມິຜເລ ສພ຺ເພສໍເຍວ ປນ ເກສານໍ ໂອໂຣປນຎ຺ຈ ອຣຫຕ຺ຕສຈ຺ຉິກິຣິຍາ ຈ ອປຈ຺ຉາ ອປຸຣິມາ ອໂຫສິ. ຕສ຺ສ ປພ຺ພຊິຕທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈຍາ ຍາວຕິຈ຺ຉກໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເອວໍ ເອຕ຺ຖ ວຕ຺ຖຸ ສມຸຏ຺ຐິຕໍ.

ອປຣຠາເຄ ສຕ຺ຖາ ສາວຕ຺ຖິໍ ອຄມາສິ. ເຖໂຣ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ມຍ຺ຫໍ ປຸຎ຺ຎໍ ວີມໍສິສ຺ສາມິ, ປຎ຺ຈ ເມ ຠິກ຺ຂຸສຕານິ ເທຖາ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ຄຓ຺ຫ ສີວລີ’’ຕິ. ໂສ ປຎ຺ຈສເຕ ຠິກ຺ຂູ ຄເຫຕ຺ວາ ຫິມວນ຺ຕາຠິມຸຂໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອຏວິມຄ຺ຄໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ສ ປຐມໍ ທິຏ຺ຐນິຄ຺ໂຣເຘ ອຘິວຕ຺ຖາ ເທວຕາ ສຕ຺ຕທິວສານິ ທານໍ ອທາສິ. ອິຕິ ໂສ –

‘‘ນິຄ຺ໂຣຘໍ ປຐມໍ ປສ຺ສິ, ທຸຕິຍໍ ປຓ຺ຑວປພ຺ພຕໍ;

ຕຕິຍໍ ອຈິຣວຕິຍໍ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ວຣສາຄຣໍ.

‘‘ປຎ຺ຈມໍ ຫິມວນ຺ຕໍ ໂສ, ຉຏ຺ຐໍ ຉທ຺ທນ຺ຕຸປາຄມິ;

ສຕ຺ຕມໍ ຄນ຺ຘມາທນໍ, ອຏ຺ຐມໍ ອຖ ເຣວຕ’’ນ຺ຕິ.

ສພ຺ພຏ຺ຐາເນສຸ ສຕ຺ຕ ສຕ຺ຕ ທິວສາເນວ ທານໍ ອທໍສຸ. ຄນ຺ຘມາທນປພ຺ພເຕ ປນ ນາຄທຕ຺ຕເທວຣາຊາ ນາມ ສຕ຺ຕສຸ ທິວເສສຸ ເອກທິວເສ ຂີຣປິຓ຺ຑປາຕໍ ອທາສິ, ເອກທິວເສ ສປ຺ປິປິຓ຺ຑປາຕໍ. ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ອາຫ – ‘‘ອິມສ຺ສ ເທວຣຎ຺ໂຎ ເນວ ເຘນຸໂຍ ທຸຍ຺ຫມານາ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ນ ທຘິນິມ຺ມຖນໍ, ກຸໂຕ ເຕ ເທວຣາຊ ອິທໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ‘‘ຠນ຺ເຕ ກສ຺ສປທສພລສ຺ສ ກາເລ ຂີຣສລາກຠຕ຺ຕທານສ຺ເສຕໍ ຜລ’’ນ຺ຕິ ເທວຣາຊາ ອາຫ. ອປຣຠາເຄ ສຕ຺ຖາ ຂທິຣວນິຍເຣວຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄມນໍ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ກຕ຺ວາ ເຖຣໍ ອຕ຺ຕໂນ ສາສເນ ລາຠຄ຺ຄຍສຄ຺ຄປ຺ປຕ຺ຕານໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປສິ.

ເອວໍ ລາຠຄ຺ຄຍສຄ຺ຄປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປນ ອິມສ຺ສ ເຖຣສ຺ສ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕິໍ ເອກຈ຺ເຈ ອາຈຣິຍາ ເອວໍ ວທນ຺ຕິ – ‘‘ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຘມ຺ມເສນາປຕິນາ ໂອວາເທ ທິນ຺ເນ ຍໍ ມຍາ ກາຕຸໍ ສກ຺ກາ, ຕມຫໍ ຊານິສ຺ສາມີຕິ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕໍ ທິວສໍເຍວ ອຎ຺ຎຕຣໍ ວິວິຕ຺ຕໍ ກຸຏິກໍ ທິສ຺ວາ ຕໍ ປວິສິຕ຺ວາ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິສ຺ມິໍ ສຕ຺ຕ ວສ຺ສານິ ອຕ຺ຕນາ ອນຸຠູຕໍ ທຸກ຺ຂໍ ອນຸສ຺ສຣິຕ຺ວາ ຕທນຸສາເຣນ ອຕີຕານາຄເຕ ຕສ຺ສ ອເວກ຺ຂນ຺ຕສ຺ສ ອາທິຕ຺ຕາ ວິຍ ຕໂຍ ຠວາ ອຸປຏ຺ຐຫິໍສຸ. ຎາຓສ຺ສ ປຣິປາກໍ ຄຕຕ຺ຕາ ວິປສ຺ສນາວີຖິໍ ໂອຕຣິ, ຕາວເທວ ມຄ຺ຄປ຺ປຏິປາຏິຍາ ສພ຺ເພປິ ອາສເວ ເຂເປນ຺ໂຕ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓີ’’ຕິ. ອຸຠຍຖາປິ ເຖຣສ຺ສ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕິເຍວ ປກາສິຕາ. ເຖໂຣ ປນ ປຠິນ຺ນປຏິສມ຺ຠິໂທ ຉຬຠິຎ຺ໂຎ ອໂຫສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອປທາເນ (ອປ. ເຖຣ ໑.໑໒.໓໑-໓໙) –

‘‘ວຣຸໂຓ ນາມ ນາເມນ, ເທວຣາຊາ ອຫໍ ຕທາ;

ອຸປຏ຺ຐເຫສິໍ ສມ຺ພຸທ຺ຘໍ, ສໂຍຄ຺ຄພລວາຫໂນ.

‘‘ນິພ຺ພຸເຕ ໂລກນາຖມ຺ຫິ, ອຕ຺ຖທສ຺ສີນຣຸຕ຺ຕເມ;

ຕູຣິຍໍ ສພ຺ພມາທາຍ, ອຄມໍ ໂພຘິມຸຕ຺ຕມໍ.

‘‘ວາທິເຕນ ຈ ນຈ຺ເຈນ, ສມ຺ມຕາຬສມາຫິໂຕ;

ສມ຺ມຸຂາ ວິຍ ສມ຺ພຸທ຺ຘໍ, ອຸປຏ຺ຐິໍ ໂພຘິມຸຕ຺ຕມໍ.

‘‘ອຸປຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຕໍ ໂພຘິໍ, ຘຣຓີຣຸຫປາທປໍ;

ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວານ, ຕຕ຺ຖ ກາລງ຺ກໂຕ ອຫໍ.

‘‘ສກກມ຺ມາຠິຣທ຺ໂຘຫໍ, ປສນ຺ໂນ ໂພຘິມຸຕ຺ຕເມ;

ເຕນ ຈິຕ຺ຕປ຺ປສາເທນ, ນິມ຺ມານໍ ອຸປປຊ຺ຊຫໍ.

‘‘ສຏ຺ຐິຕູຣິຍສຫສ຺ສານິ, ປຣິວາເຣນ຺ຕິ ມໍ ສທາ;

ມນຸສ຺ເສສຸ ຈ ເທເວສຸ, ວຕ຺ຕມານໍ ຠວາຠເວ.

‘‘ຕິວິຘຄ຺ຄີ ນິພ຺ພຸຕາ ມຍ຺ຫໍ, ຠວາ ສພ຺ເພ ສມູຫຕາ;

ຘາເຣມິ ອນ຺ຕິມໍ ເທຫໍ, ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສາສເນ.

‘‘ສຸພາຫູ ນາມ ນາເມນ, ຈຕຸຕ຺ຕິໍສາສຸ ຂຕ຺ຕິຍາ;

ສຕ຺ຕຣຕນສມ຺ປນ຺ນາ, ປຎ຺ຈກປ຺ປສເຕ ອິໂຕ.

‘‘ກິເລສາ ຌາປິຕາ ມຍ຺ຫໍ…ເປ… ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ.

ອຣຫຕ຺ຕໍ ປນ ປຕ຺ວາ ວິມຸຕ຺ຕິສຸຂປຏິສໍເວທເນນ ປີຕິເວເຄນ ອຸທາເນນ຺ໂຕ ‘‘ເຕ ເມ ອິຊ຺ຌິໍສຸ ສງ຺ກປ຺ປາ’’ຕິ ຄາຖໍ ອຠາສິ.

໖໐. ຕຕ຺ຖ ເຕ ເມ ອິຊ຺ຌິໍສຸ ສງ຺ກປ຺ປາ, ຍທຕ຺ໂຖ ປາວິສິໍ ກຸຏິໍ, ວິຊ຺ຊາວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຈ຺ເຈສນ຺ຕິ ເຍ ປຸພ຺ເພ ມຍາ ກາມສງ຺ກປ຺ປາທີນໍ ສມຸຈ຺ເຉທກຣາ ເນກ຺ຂມ຺ມສງ຺ກປ຺ປາທໂຍ ອຠິປຕ຺ຖິຕາເຍວ ‘‘ກທາ ນຸ ຂ຺ວາຫໍ ຕທາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສາມິ, ຍທຣິຍາ ເອຕຣຫິ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣນ຺ຕີ’’ຕິ, ວິມຸຕ຺ຕາຘິປ຺ປາຍສຎ຺ຎິຕາ ວິມຸຕ຺ຕິໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ສງ຺ກປ຺ປາ ມໂນຣຖາ ອຠິຓ຺ຫໂສ ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ຍທຕ຺ໂຖ ຍໍປໂຍຊໂນ ເຍສໍ ນິປ຺ຜາທນຕ຺ຖໍ ກຸຏິໍ ສຸຎ຺ຎາຄາຣໍ ວິປສ຺ສິຕຸໍ ປາວິສິໍ ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ຜລວິມຸຕ຺ຕິຎ຺ຈ ປຈ຺ເຈສນ຺ໂຕ, ຄເວສນ຺ໂຕ ເຕ ເມ ອິຊ຺ຌິໍສຸ ເຕ ສພ຺ເພວ ອິທານິ ມຍ຺ຫໍ ອິຊ຺ຌິໍສຸ ສມິຊ຺ຌິໍສຸ, ນິປ຺ຜນ຺ນກຸສລສງ຺ກປ຺ໂປ ປຣິປຸຓ຺ຓມໂນຣໂຖ ຊາໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕສໍ ສມິທ຺ຘຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ມານານຸສຍມຸຊ຺ຊຫ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍສ຺ມາ ມານານຸສຍມຸຊ຺ຊຫໍ ປຊຫິໍ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທິໍ, ຕສ຺ມາ ເຕ ເມ ສງ຺ກປ຺ປາ ອິຊ຺ຌິໍສູຕິ ໂຍຊນາ. ມານານຸສເຍ ຫິ ປຫີເນ ອປ຺ປຫີໂນ ນາມ ອນຸສໂຍ ນຕ຺ຖິ, ອຣຫຕ຺ຕຎ຺ຈ ອຘິຄຕເມວ ໂຫຕີຕິ ມານານຸສຍປ຺ປຫານໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕສງ຺ກປ຺ປສມິທ຺ຘິຍາ ກາຣຓໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ.

ສີວລິຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຉຏ຺ຐວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.